Luận văn thạc sĩ về quản trị dòng tiền tại công ty cổ phần phát triển Tây Hà Nội

Khám phá luận văn thạc sĩ về quản trị dòng tiền tại công ty cổ phần phát triển Tây Hà Nội, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thái Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quản trị dòng tiền tại công ty cổ phần phát triển Tây Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN NGHIÊN CỨU
• 5. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DÒNG TIỀN TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DÒNG TIỀN TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.2.1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI DÒNG TIỀN
• 1.2.2. KHÁI NIỆM DÒNG TIỀN
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ DÒNG TIỀN NGẮN HẠN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN PHÁT TRIỂN TÂY HÀ NỘI
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ DÒNG TIỀN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN PHÁT TRIỂN TÂY HÀ NỘI

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị dòng tiền

Quản trị dòng tiền là một phần quan trọng trong quản trị tài chính của doanh nghiệp. Dòng tiền không chỉ phản ánh khả năng thanh toán ngắn hạn mà còn là chỉ số cho sức khỏe tài chính của công ty. Việc quản lý dòng tiền hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định, giảm thiểu rủi ro tài chính và tối ưu hóa lợi nhuận. Theo nghiên cứu, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của quản lý dòng tiền. Họ thường nhầm lẫn giữa quản trị lợi nhuận và dòng tiền, dẫn đến những quyết định sai lầm trong quản lý tài chính. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong quản lý tài sản và quản lý ngân sách. Do đó, việc nâng cao nhận thức về quản trị dòng tiền là cần thiết để cải thiện tình hình tài chính của doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của dòng tiền

Dòng tiền được định nghĩa là số tiền mà một công ty nhận được hoặc chi ra trong một khoảng thời gian nhất định. Dòng tiền có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì hoạt động kinh doanh. Theo PGS. Trần Thị Thái Hà, dòng tiền giống như dòng máu trong cơ thể doanh nghiệp, quyết định đến sự sống còn và phát triển của công ty. Việc quản lý dòng tiền không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững. Do đó, việc tối ưu hóa dòng tiền là một trong những chiến lược quan trọng mà các doanh nghiệp cần thực hiện.

II. Thực trạng quản trị dòng tiền tại Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội

Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý dòng tiền. Mặc dù doanh thu có xu hướng tăng, nhưng dòng tiền lại giảm dần và thường xuyên ở trạng thái âm. Nguyên nhân chính là do việc chiếm dụng vốn lớn từ khách hàng và thiếu hụt trong việc thu hồi công nợ. Theo báo cáo tài chính, tỷ lệ nợ ngắn hạn của công ty cao, điều này cho thấy công ty đang gặp khó khăn trong việc duy trì ngân quỹ. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh toán mà còn làm giảm khả năng đầu tư và phát triển. Do đó, việc phân tích và đánh giá thực trạng quản trị dòng tiền là rất cần thiết để tìm ra giải pháp cải thiện.

2.1. Phân tích tình hình tài chính

Phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội cho thấy nhiều chỉ tiêu tài chính không đạt yêu cầu. Tỷ lệ thanh toán hiện hành thấp, cho thấy khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của công ty không tốt. Hơn nữa, chi phí hoạt động cao cũng làm giảm lợi nhuận ròng. Theo báo cáo tài chính, chi phí hoạt động chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu, điều này cho thấy công ty cần phải xem xét lại chiến lược quản lý chi phí. Việc cải thiện tình hình tài chính sẽ giúp công ty có đủ nguồn lực để đầu tư và phát triển trong tương lai.

III. Giải pháp cải thiện quản trị dòng tiền

Để cải thiện tình hình quản trị dòng tiền, Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần tăng cường công tác thu hồi công nợ, đảm bảo rằng các khoản phải thu được thu hồi kịp thời. Thứ hai, công ty nên xem xét lại các khoản chi phí hoạt động, tìm cách giảm thiểu chi phí không cần thiết để tăng cường ngân quỹ. Cuối cùng, việc xây dựng một hệ thống dự báo dòng tiền hiệu quả sẽ giúp công ty có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính trong tương lai, từ đó có những quyết định kịp thời và chính xác.

3.1. Tăng cường thu hồi công nợ

Công ty cần xây dựng một quy trình thu hồi công nợ chặt chẽ, bao gồm việc theo dõi và nhắc nhở khách hàng về các khoản nợ đến hạn. Việc này không chỉ giúp cải thiện dòng tiền mà còn tạo dựng mối quan hệ tốt với khách hàng. Theo PGS. Trần Thị Thái Hà, việc duy trì mối quan hệ tốt với khách hàng là rất quan trọng trong quản lý tài chính. Công ty cũng nên xem xét việc áp dụng các chính sách khuyến khích khách hàng thanh toán sớm để tăng cường dòng tiền vào.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản trị dòng tiền là một trong những yếu tố sống còn đối với sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế hiện nay với nhiều biến động khó lường. Theo ước tính, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì dòng tiền ổn định, dẫn đến rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Tại Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội, hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản – ngành nghề nhạy cảm với biến động kinh tế – việc quản trị dòng tiền ngắn hạn càng trở nên cấp thiết. Mặc dù doanh thu của công ty có xu hướng tăng qua các năm 2014-2016, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh lại có dấu hiệu giảm dần và thậm chí âm, cho thấy sự mất cân đối trong quản lý dòng tiền.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng quản trị dòng tiền ngắn hạn tại Công ty trong giai đoạn 2014-2016, làm rõ nguyên nhân của tình trạng thiếu hụt dòng tiền trong khi doanh thu vẫn tăng, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả quản trị dòng tiền. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dòng tiền ngắn hạn liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty tại địa bàn Hà Nội. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao khả năng thanh khoản, tối ưu hóa vòng quay vốn và tăng cường sức khỏe tài chính cho doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngành xây dựng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp, tập trung vào quản trị dòng tiền ngắn hạn. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chu kỳ tiền mặt và chu kỳ sản xuất kinh doanh: Giải thích mối quan hệ giữa thời gian chi trả tiền mua nguyên liệu, thời gian lưu kho, thời gian thu tiền từ khách hàng và thời gian trả nợ nhà cung cấp. Chu kỳ tiền mặt được xác định bằng công thức:

[ \text{Chu kỳ tiền mặt} = \text{Thời gian quay vòng hàng tồn kho} + \text{Thời gian thu tiền trung bình} - \text{Thời gian trả nợ trung bình} ]

• Mô hình quản trị dòng tiền ABC và EOQ: Phân loại hàng tồn kho theo giá trị và số lượng để tối ưu hóa quản lý tồn kho, đồng thời xác định lượng đặt hàng tối ưu nhằm giảm chi phí tồn kho và chi phí đặt hàng.

Các khái niệm chính bao gồm: dòng tiền hoạt động sản xuất kinh doanh, dòng tiền đầu tư, dòng tiền tài chính, khả năng thanh toán ngắn hạn, chu kỳ chuyển đổi tiền (Cash Conversion Cycle - CCC), và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị dòng tiền như hệ số thu nợ, vòng quay hàng tồn kho, tỷ lệ phải thu quá hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính các năm 2014-2016 của Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội, bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Dữ liệu thứ cấp gồm các bài báo, nghiên cứu chuyên ngành, giáo trình tài chính – ngân hàng và số liệu ngành xây dựng để so sánh và đối chiếu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định lượng, sử dụng các chỉ tiêu tài chính và các công thức tính toán chu kỳ tiền mặt, vòng quay các khoản phải thu, vòng quay hàng tồn kho, khả năng thanh toán ngắn hạn và các chỉ tiêu sinh lời. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ số liệu tài chính của công ty trong 3 năm liên tiếp, được chọn nhằm đảm bảo tính liên tục và phản ánh chính xác thực trạng quản trị dòng tiền. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2017, bao gồm thu thập, xử lý dữ liệu và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dòng tiền hoạt động sản xuất kinh doanh giảm dần và âm trong giai đoạn 2014-2016: Mặc dù doanh thu tăng trung bình khoảng 12% mỗi năm, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh lại giảm từ mức dương sang âm, với mức âm khoảng 5 tỷ đồng vào năm 2016. Điều này cho thấy công ty gặp khó khăn trong việc thu hồi tiền từ khách hàng và quản lý chi phí.

2. Chu kỳ chuyển đổi tiền (CCC) kéo dài trung bình 90 ngày, cao hơn mức ngành xây dựng khoảng 15%: Thời gian thu hồi các khoản phải thu trung bình là 75 ngày, trong khi thời gian trả nợ nhà cung cấp là 45 ngày, dẫn đến việc công ty phải sử dụng vốn lưu động lớn để duy trì hoạt động.

3. Tỷ lệ phải thu quá hạn chiếm khoảng 18% tổng khoản phải thu, vượt ngưỡng an toàn 10%: Điều này làm tăng rủi ro mất vốn và ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền mặt của công ty.

4. Khả năng thanh toán ngắn hạn giảm từ 1,2 xuống còn 0,85 trong 3 năm, thấp hơn mức chuẩn tối thiểu 1: Cho thấy công ty có nguy cơ mất cân đối tài chính ngắn hạn, khó khăn trong việc thanh toán các khoản nợ đến hạn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng thiếu hụt dòng tiền trong khi doanh thu tăng là do công ty chưa quản lý hiệu quả các khoản phải thu và hàng tồn kho. Việc kéo dài thời gian thu hồi nợ và tồn kho lớn làm tăng áp lực vốn lưu động, dẫn đến dòng tiền âm. So sánh với một số doanh nghiệp cùng ngành, công ty có chu kỳ chuyển đổi tiền dài hơn trung bình ngành khoảng 10-15 ngày, cho thấy hiệu quả quản trị dòng tiền còn hạn chế.

Ngoài ra, chính sách tín dụng bán chịu chưa chặt chẽ, thiếu kiểm soát chặt các khoản phải thu quá hạn, cùng với việc chi phí quản lý và chi phí bán hàng tăng cao cũng góp phần làm giảm dòng tiền. Các biểu đồ phân tích chu kỳ tiền mặt và tỷ lệ phải thu quá hạn minh họa rõ sự mất cân đối dòng tiền trong giai đoạn nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp xây dựng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền và nâng cao hiệu quả quản lý công nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Rút ngắn thời gian thu hồi các khoản phải thu: Áp dụng chính sách tín dụng chặt chẽ hơn, tăng cường kiểm soát và thu hồi nợ, sử dụng các biện pháp khuyến khích khách hàng thanh toán sớm như chiết khấu thanh toán trước hạn. Mục tiêu giảm thời gian thu nợ xuống dưới 60 ngày trong vòng 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán công nợ phối hợp với phòng Kinh doanh.

2. Tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho: Áp dụng mô hình ABC và EOQ để phân loại và kiểm soát tồn kho hiệu quả, giảm lượng hàng tồn kho không cần thiết, từ đó giảm chi phí lưu kho và giải phóng vốn. Mục tiêu giảm tồn kho trung bình 15% trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Kho vận và Quản lý sản xuất.

3. Cải thiện khả năng thanh toán ngắn hạn: Tăng cường dự báo dòng tiền, lập kế hoạch chi tiêu hợp lý, đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán với nhà cung cấp mà không ảnh hưởng đến uy tín. Mục tiêu nâng chỉ số khả năng thanh toán ngắn hạn lên trên 1 trong 18 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc tài chính.

4. Nâng cao năng lực quản trị dòng tiền và đào tạo nhân sự: Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị dòng tiền, sử dụng phần mềm quản lý tài chính hiện đại để theo dõi và dự báo dòng tiền chính xác hơn. Chủ thể thực hiện: Phòng Nhân sự phối hợp với Phòng Tài chính – Kế toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng và bất động sản: Giúp hiểu rõ tầm quan trọng của quản trị dòng tiền ngắn hạn, từ đó đưa ra các quyết định tài chính phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng thanh khoản.

2. Phòng Tài chính – Kế toán các doanh nghiệp: Cung cấp các công cụ và chỉ tiêu đánh giá dòng tiền, hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính, dự báo dòng tiền và kiểm soát các khoản phải thu, phải trả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp xây dựng, giúp bổ sung kiến thức lý thuyết bằng các phân tích số liệu thực tế.

4. Các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư: Giúp đánh giá sức khỏe tài chính và khả năng thanh toán của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định cho vay hoặc đầu tư chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản trị dòng tiền lại quan trọng hơn lợi nhuận?
   Dòng tiền phản ánh khả năng thanh toán thực tế của doanh nghiệp, trong khi lợi nhuận chỉ là kết quả kế toán. Doanh nghiệp có lợi nhuận nhưng thiếu dòng tiền sẽ gặp khó khăn trong hoạt động hàng ngày, thậm chí phá sản.

2. Chu kỳ chuyển đổi tiền (CCC) là gì và tại sao cần rút ngắn?
   CCC là thời gian từ khi chi tiền mua nguyên liệu đến khi thu tiền từ khách hàng. Rút ngắn CCC giúp doanh nghiệp giảm vốn lưu động cần thiết, tăng hiệu quả sử dụng vốn và cải thiện dòng tiền.

3. Làm thế nào để giảm tỷ lệ phải thu quá hạn?
   Áp dụng chính sách tín dụng nghiêm ngặt, theo dõi sát sao các khoản phải thu, sử dụng biện pháp nhắc nợ và khuyến khích thanh toán sớm, đồng thời đánh giá uy tín khách hàng trước khi cấp tín dụng.

4. Mô hình ABC và EOQ giúp gì trong quản lý tồn kho?
   Mô hình ABC phân loại hàng tồn kho theo giá trị để tập trung quản lý nhóm hàng quan trọng, EOQ xác định lượng đặt hàng tối ưu nhằm giảm chi phí tồn kho và chi phí đặt hàng, từ đó tối ưu vốn lưu động.

5. Các chỉ tiêu nào quan trọng để đánh giá hiệu quả quản trị dòng tiền?
   Các chỉ tiêu như khả năng thanh toán ngắn hạn, vòng quay các khoản phải thu, vòng quay hàng tồn kho, tỷ lệ phải thu quá hạn và chu kỳ chuyển đổi tiền là những chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả quản trị dòng tiền.

Kết luận

• Quản trị dòng tiền ngắn hạn tại Công ty Cổ phần Phát triển Tây Hà Nội còn nhiều hạn chế, thể hiện qua dòng tiền âm, chu kỳ chuyển đổi tiền dài và tỷ lệ phải thu quá hạn cao.
• Nguyên nhân chủ yếu là do quản lý các khoản phải thu và hàng tồn kho chưa hiệu quả, cùng với khả năng thanh toán ngắn hạn giảm sút.
• Luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm rút ngắn thời gian thu hồi nợ, tối ưu tồn kho, cải thiện khả năng thanh toán và nâng cao năng lực quản trị dòng tiền.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi sát sao các chỉ tiêu tài chính và đào tạo nhân sự quản lý dòng tiền.
• Khuyến nghị các doanh nghiệp trong ngành xây dựng và bất động sản quan tâm nghiên cứu và áp dụng quản trị dòng tiền hiệu quả để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững.

Hãy bắt đầu áp dụng các giải pháp quản trị dòng tiền ngay hôm nay để đảm bảo sự ổn định và phát triển lâu dài cho doanh nghiệp của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DÒNG TIỀN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Việc quản trị dòng tiền có vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Mặc dù vậy nhưng nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm tới vấn đề này.

Một số doanh nghiệp đồng nhất giữa quản trị lợi nhuận và dòng tiền. Mục tiêu của các doanh nghiệp này là tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, không giống như lợi nhuận, dòng tiền có vai trò hỗ trợ hoạt động kinh doanh ngắn hạn, đảm bảo khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp. Như vậy, quản trị dòng tiền là nội dung quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Để giải quyết vấn đề này cũng đã có một số công trình nghiên cứu của các tác giả cả trong và ngoài nước. Đối với các giáo trình hay công trình nghiên cứu trong nước hiện nay còn khá ít và chưa có sự tiếp cận sâu rộng, đầy đủ. Một số bài báo có đề cập đến quản trị dòng tiền như “Hạn chế trong quản trị dòng tiền của doanh nghiệp nhỏ và vừa” của thạc sỹ Nguy n Tuấn Dương [18] (2014). Bài viết đề cập đến việc môi trường kinh tế vĩ mô bất lợi đã làm bộc lộ hàng loạt điểm yếu của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, và một trong những hạn chế chủ yếu đó là quản trị dòng tiền thiếu bài bản, mạnh về sự linh hoạt nhưng lại yếu về chiến lược dài hạn.

Tác giả cũng đưa ra một số giải pháp và cách thức để quản trị dòng tiền phù hợp với bối cảnh. Tuy nhiên, đây mới chỉ là những phân tích mang tính lý thuyết, chưa ứng dụng vào trường hợp cụ thể để người đọc có được cái nhìn khách quan hơn về quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp. Bài nghiên cứu “Mối quan hệ giữa dòng tiền và đầu tư của các công ty niêm yết tại Việt Nam” (2013) của Nguy n Lê Thảo Phương [6] kiểm định dòng tiền sẵn có trong công ty có ảnh hưởng đến đầu tư của công ty niêm yết tại Việt Nam hay không? Bài nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 126 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE (sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh) và sàn chứng khoán HNX (sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội) trong giai đoạn 2008-2012 để kiểm tra sự ảnh hưởng dòng tiền đến đầu tư của công ty. Đồng thời nghiên cứu mối quan hệ giữa dòng tiền và đầu tư trong các nhóm công ty có quy mô khác nhau nhằm so sánh mức độ ảnh hưởng của dòng tiền lên quyết định đầu tư của các công ty theo quy mô có sự khác nhau hay không thông qua ba chỉ tiêu phân nhóm quy mô công ty: giá trị thị trường của các 4 z công ty, tổng tài sản và giá trị doanh thu, đây là các chỉ tiêu đại diện để đo lường quy mô của công ty.

Kết quả nghiên cứu từ mẫu cho thấy đầu tư công ty phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ và mức phụ thuộc này cao hơn trong nhóm công ty có quy mô nhỏ và ít phụ thuộc hơn ở nhóm công ty có quy mô lớn. Luận án tiến sĩ của Phan Hồng Mai (2012) về “Quản lý tài sản tại các doanh nghiệp ngành xây dựng ở Việt Nam” [4] có nhắc đến nội dung quản trị dòng tiền dựa trên việc quản lý ngân quỹ tối ưu và duy trì ngân quỹ tối ưu đối với các doanh nghiệp xây dựng ở Việt Nam. Tác giả tập trung làm rõ mối quan hệ giữa thu hồi công nợ và tìm kiếm nguồn tài trợ đối với khoản phải thu. Vấn đề quản trị dòng tiền có được đề cập nhưng chỉ ở mức cơ bản, chưa phản ánh toàn diện nội dung quản trị dòng tiền tại các doanh nghiệp.

Bài viết “Công tác dự báo dòng tiền trong các doanh nghiệp ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” của Nguy n Hữu Ánh, Nguy n Thanh Hiếu (2014) [1] đã phân tích đầy đủ thực trạng công tác dự báo dòng tiền tại các doanh nghiệp ở Việt Nam và trên cơ sở đó đưa ra năm giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng công tác dự báo dòng tiền và từ đó kết quả dự báo dòng tiền tại các doanh nghiệp ở Việt Nam sẽ tốt hơn. Các giải pháp đề xuất gồm: hoàn thiện mô hình phân tích các yếu tố tác động đến công tác dự báo dòng tiền; hoàn thiện phương pháp lập dự toán dòng tiền; xây dựng mô hình dự báo dòng tiền bằng định lượng; nâng cao chất lượng thông tin kế toán trong các báo cáo tài chính; nâng cao nhận thức cho nhà quản trị cũng như chuyên môn cho người phụ trách dự báo dòng tiền tại các doanh nghiệp. Về vấn đề dự báo dòng tiền, nghiên cứu “Khả năng dự báo thu nhập cho doanh nghiệp từ dòng tiền hoạt động: Trường hợp các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam” (2015) [9] của tiến sĩ Nguy n Thị Uyên Uyên và Thạc sĩ Từ Thị Kim Thoa Trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã kiểm tra các thành phần dồn tích và dòng tiền hoạt động có nâng cao khả năng dự báo thu nhập để ước tính dòng tiền trong tương lai của các doanh nghiệp không. Bài nghiên cứu được thực hiện dựa trên phân tích dữ liệu thực từ báo cáo tài chính của 220 công ty Việt Nam niêm yết trên sàn HOSE và HNX, trong vòng 5 năm từ năm 2008 đến năm 2012, tạo thành bảng gồm 1.100 công ty - năm quan sát.

Bài nghiên cứu sử dụng hồi quy OLS cho dữ liệu bảng và các kiểm định phù hợp để tìm ra mô hình tốt nhất trong việc dự báo dòng tiền tương lai cho các doanh nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra từng thành phần của dòng tiền và từng thành 5 z phần dồn tích có vai trò trong việc dự báo thu nhập, trong khi dòng tiền gộp hoặc khoản dồn tích gộp lại không thể hiện hết thông tin hàm chứa. X t mặt thực ti n, việc áp dụng lý thuyết quản lý dòng tiền vào hoạt động cụ thể tại doanh nghiệp Việt Nam còn chưa rộng rãi, hầu hết các doanh nghiệp chỉ áp dụng các phương pháp và mô hình định tính mà chưa mang nhiều yếu tố định lượng. Các giáo trình nước ngoài viết về vấn đề này khá là phong phú, trong đó những giáo trình chuyên sâu, trình bày chi tiết các vấn đề liên quan đến dòng tiền cũng như tiền mặt trong doanh nghiệp và quản trị dòng tiền như cuốn “The Utility of cashflow forecasts in the management of corporate cash balance” (2006) của Fionnuala M.Gormley và Nigel Meade [10].

Nội dung đề cập đến việc xem x t vấn đề cân bằng dòng tiền. Một chính sách năng động đơn giản được đề xuất để giảm thiểu các chi phí khi các luồng tiền không phải là phân phối độc lập hay phân tán. Tính hợp lệ của cách tiếp cận này được chứng minh bằng cách sử dụng kịch bản của dòng tiền mặt phân phối theo cấp số nhân gấp đôi theo Penttinen. Dữ liệu từ một tập đoàn đa quốc gia lớn được sử dụng để chứng minh ứng dụng thực tế của chính sách này.

Liên quan đến các nguyên tắc quản trị dòng tiền, bài viết “Managing cash flow: The key to your business strength” của Jeffrey Standen (2016) [19] đã đề cập đến tầm quan trọng của quản trị dòng tiền và đưa ra một số nguyên tắc để bắt đầu như: thu và nhận khoản phải thu nhanh, thiết lập dự báo dòng tiền, giảm chi phí, duy trì mối quan hệ chặt chẽ với ngân hàng,.Tuy nhiên bài báo còn mang tính lý thuyết và chưa đưa ra được phân tích cụ thể để thấy rõ hơn tính đúng đắn trong các nguyên tắc này. Nghiên cứu của Samuel Tabot Enow và Peter Kamala (2016) [11] “Cash management practices of small, medium and micro enterprises in the Cape Metropolis, South Africa” là khảo sát thực ti n quản lý tiền mặt của các doanh nghiệp nhỏ, vừa và nhỏ (SMMEs) ở Cape Metropolis, Nam Phi. Dữ liệu được thu thập từ một mẫu của 200 SMMEs bằng một khảo sát bảng câu hỏi đóng. Các phát hiện của nghiên cứu cho thấy hầu hết các SMME mẫu đã quản lý tiền mặt hiệu quả.

Tuy nhiên, chỉ có một số ít trong số các chủ thể này nắm giữ tiền mặt cho mục đích đầu cơ hoặc thậm chí đầu tư thêm tiền mặt thặng dư, do đó, đã không tối ưu hóa được các nguồn lực tiền mặt khan hiếm của mình. Tương tự, trong số các SMMEs cũng chỉ có một vài doanh nghiệp sử dụng máy tính để quản lý tiền mặt, điều này là khá đáng ngạc nhiên vì sự phổ biến của máy tính với chi phí thấp ở Nam Phi. 6 z “Cash flow management, Incentives and Market pricing” (2006) của Ran Zhang [12] lại nghiên cứu sự tác động của quản trị dòng tiền tới giá cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết. Tác giả lượng hóa sự tác động của quản trị dòng tiền tới sự thay đổi của giá cổ phiếu khi thực hiện quản trị dòng tiền.

Nghiên cứu tập trung nhiều vào việc quản trị dòng tiền tạo cho doanh nghiệp động lực khiến giá cổ phiếu của doanh nghiệp thay đổi. Các nghiên cứu trên cho thấy sự tiếp cận khác nhau về quản trị dòng tiền cũng như các tác động của nó tới doanh nghiệp. Tuy nhiên chưa có một nghiên cứu nào đánh giá tác động cụ thể của các nhóm nhân tố ảnh hưởng tới quản trị dòng tiền của doanh nghiệp. Vì vậy cần có nghiên cứu làm rõ vấn đề trên.

Cơ sở lý thuyết về dòng tiền trong doanh nghiệp Khái niệm và phân loại dòng tiền 1. Khái niệm dòng tiền Định nghĩa Dòng tiền là một thuật ngữ kế toán dùng để chỉ số tiền mà một công ty nhận được hoặc phải chi ra trong một khoảng thời gian xác định, hoặc trong một dự án nhất định. (Phạm Quang Trung, 2011) Một doanh nghiệp điển hình thường xuyên ở trong trạng thái quay vòng đồng tiền và mở rộng kinh doanh. Quá trình này bắt đầu bằng việc chi ra một khoản tiền, sản xuất ra hàng hóa, dịch vụ bán và giao sản phẩm và dịch vụ đó cho khách hàng, thu tiền hàng và bổ sung tiền vào kinh doanh.

Doanh nghiệp thành công là doanh nghiệp thu về được từ khách hàng nhiều tiền hơn là số tiền đã chi ra cho việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ và phục vụ khách hàng. Dòng tiền đủ lớn sẽ cho ph p công ty tập trung vào tăng trưởng, tìm kiếm công việc kinh doanh mới, có thêm khách hàng mới, định vị các đối tác kinh doanh mới, phát triển sản phẩm mới, lắp đặt quy trình sản xuất mới,.