Quan Niệm Của J. Rousseau Về Quyền Lực Và Sự Phân Chia Quyền Lực Nhà Nước

Luận văn thạc sĩ phân tích quan niệm của j j rousseau về quyền lực và sự phân chia quyền lực nhà nước trong tác phẩm bàn về, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Phạm Thị Huyên
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thúy Vân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Quan Niệm Của J. Rousseau Về Quyền Lực Nhà Nước Và Sự Phân Chia Quyền Lực Trong Khế Ước Xã Hội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Rousseau Khế Ước Xã Hội Tổng Quan Ý Nghĩa Triết Học

Jean-Jacques Rousseau, một trong những nhà tư tưởng vĩ đại của thời kỳ Ánh Sáng, đã để lại dấu ấn sâu đậm trong triết học chính trị. Tác phẩm Bàn về Khế Ước Xã Hội của ông là một luận giải sắc sảo về nguồn gốc và tính chính danh của quyền lực nhà nước. Rousseau đặt trọng tâm vào chủ quyền nhân dân, khẳng định rằng quyền lực tối cao thuộc về toàn thể dân chúng, không phải một cá nhân hay một nhóm người. Ông đưa ra khái niệm ý chí chung (general will) như là cơ sở cho sự hình thành luật pháp và nhà nước pháp quyền. Khế ước xã hội, theo Rousseau, là một sự thỏa thuận tự nguyện giữa các cá nhân để cùng nhau xây dựng một xã hội công bằng và bảo vệ tự do và bình đẳng. Tư tưởng này đã có ảnh hưởng lớn đến các cuộc cách mạng dân chủ trên thế giới và vẫn còn giá trị trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Rousseau cũng có những hạn chế nhất định, đặc biệt là trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp của xã hội lớn. Dù vậy, những đóng góp của ông vẫn là nền tảng quan trọng cho việc nghiên cứu và phát triển chính trị học.

1.1. Bối cảnh lịch sử ảnh hưởng tới tư tưởng của J. Rousseau

Bối cảnh chính trị, kinh tế và xã hội châu Âu thế kỷ 18, đặc biệt là ở Pháp, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư tưởng của J. Rousseau. Sự bất bình đẳng xã hội, sự chuyên chế của chế độ quân chủ và những hạn chế về tự do cá nhân đã thúc đẩy các nhà tư tưởng Ánh Sáng, bao gồm cả Rousseau, tìm kiếm những giải pháp mới cho việc tổ chức xã hội và nhà nước. Rousseau phản đối mạnh mẽ chế độ phong kiến và ủng hộ một xã hội dựa trên chủ quyền nhân dân và dân chủ trực tiếp. Thuyết khế ước xã hội của ông là một nỗ lực để giải thích làm thế nào một xã hội công bằng và tự do có thể được tạo ra từ trạng thái tự nhiên của con người. Sự phát triển của xã hội dân sự cũng góp phần hình thành tư tưởng của J. Rousseau.

1.2. Vai trò của Khế Ước Xã Hội trong Triết Học Chính Trị

Bàn về Khế Ước Xã Hội là một trong những tác phẩm quan trọng nhất trong lịch sử triết học chính trị. Tác phẩm này đã đặt ra những câu hỏi cơ bản về nguồn gốc của quyền lực nhà nước, vai trò của công dân và mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội. Rousseau lập luận rằng chính phủ chỉ có tính hợp pháp khi nó dựa trên sự đồng ý của người dân và phục vụ ý chí chung. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng. Những tư tưởng này đã có ảnh hưởng lớn đến các cuộc cách mạng dân chủ trên thế giới và vẫn tiếp tục được thảo luận và tranh luận cho đến ngày nay. Tự do, bình đẳng và dân chủ trực tiếp là những giá trị cốt lõi trong tư tưởng của Rousseau.

II. Quyền Lực Nhà Nước Theo Rousseau Nguồn Gốc Bản Chất

Theo Rousseau, quyền lực nhà nước không phải là một thứ gì đó tự nhiên hay được ban cho từ trên xuống, mà là kết quả của một khế ước xã hội. Khế ước xã hội là một sự thỏa thuận tự nguyện giữa các cá nhân để cùng nhau từ bỏ một phần tự do cá nhân của mình để đổi lấy sự bảo vệ và bình đẳng trong một xã hội có tổ chức. Quyền lực nhà nước phải phục vụ ý chí chung của nhân dân, không phải lợi ích riêng của một cá nhân hay một nhóm người. Rousseau nhấn mạnh rằng chủ quyền thuộc về nhân dân và chính phủ chỉ là người đại diện cho nhân dân. Nếu chính phủ không còn phục vụ ý chí chung thì nhân dân có quyền thay đổi hoặc lật đổ chính phủ. Đây là một quan điểm mang tính cách mạng vào thời điểm đó và đã có ảnh hưởng lớn đến các phong trào dân chủ trên thế giới. Chủ quyền nhân dân là nền tảng của quyền lực nhà nước hợp pháp.

2.1. Sự hình thành Quyền Lực Nhà Nước từ Khế Ước Xã Hội

Quyền lực nhà nước, theo Rousseau, bắt nguồn từ sự đồng thuận của người dân thông qua Khế ước Xã hội. Thay vì quyền lực thần thánh hoặc kế thừa, Rousseau cho rằng mỗi cá nhân tự nguyện từ bỏ một phần quyền lợi cá nhân để hình thành một ý chí chung, và nhà nước là công cụ để thực thi ý chí chung này. Điều này đảm bảo tính chính danh và hợp pháp của quyền lực, đồng thời đặt nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi quyết định. Khế ước xã hội không chỉ là sự thỏa hiệp mà còn là sự hợp tác để đạt được lợi ích chung.

2.2. Đặc điểm của Quyền Lực Nhà Nước theo quan điểm của Rousseau

Quyền lực nhà nước trong tư tưởng của Rousseau có một số đặc điểm nổi bật. Thứ nhất, nó là tối cao và không thể chia sẻ, vì chủ quyền thuộc về toàn dân. Thứ hai, nó phải hướng tới ý chí chung, không phải lợi ích riêng của bất kỳ cá nhân hoặc nhóm nào. Thứ ba, nó phải được thực thi thông qua luật pháp, được tạo ra bởi ý chí chung. Thứ tư, nó phải được giám sát và kiểm soát bởi nhân dân. Những đặc điểm này đảm bảo rằng quyền lực phục vụ lợi ích của toàn xã hội và không bị lạm dụng. Ý chí chung là kim chỉ nam cho mọi hành động của nhà nước.

III. Phân Chia Quyền Lực Giải Pháp Chống Lạm Quyền Theo Rousseau

Mặc dù Rousseau nhấn mạnh sự thống nhất của quyền lực nhà nước trong ý chí chung, ông cũng nhận thức được nguy cơ lạm quyền nếu quyền lực tập trung quá nhiều vào một cơ quan hoặc một người. Ông đề xuất một số giải pháp để ngăn chặn tình trạng này, bao gồm việc phân chia quyền lực giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tuy nhiên, Rousseau không ủng hộ một sự phân chia quyền lực cứng nhắc như Montesquieu. Ông cho rằng quyền lập pháp phải thuộc về nhân dân và chính phủ chỉ nên thực hiện quyền hành pháp dưới sự giám sát của nhân dân. Rousseau cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục công dân để đảm bảo rằng người dân có đủ kiến thức và ý thức để tham gia vào việc quản lý nhà nước. Sự tham gia tích cực của công dân là chìa khóa để bảo vệ tự do và ngăn chặn lạm quyền.

3.1. Nguyên tắc Phân Định Chức Năng các bộ phận Quyền Lực Nhà Nước

Rousseau đề xuất nguyên tắc phân định chức năng rõ ràng giữa các bộ phận quyền lực nhà nước. Quyền lập pháp thuộc về ý chí chung, tức là toàn thể nhân dân, và được thực hiện thông qua việc ban hành luật pháp. Quyền hành pháp thuộc về chính phủ, có nhiệm vụ thực thi luật pháp và duy trì trật tự xã hội. Quyền tư pháp có nhiệm vụ giải quyết các tranh chấp và xét xử các hành vi vi phạm luật pháp. Sự phân định này giúp ngăn chặn sự tập trung quyền lực và đảm bảo tính công bằng trong hệ thống chính trị. Luật pháp phải là biểu hiện của ý chí chung.

3.2. Chức năng cụ thể của các bộ phận Quyền Lực Nhà Nước

Theo Rousseau, quyền lập pháp là tối cao và không thể ủy quyền. Nhân dân phải trực tiếp tham gia vào việc xây dựng luật pháp thông qua dân chủ trực tiếp. Chính phủ chỉ là công cụ để thực thi luật pháp và phải chịu sự giám sát của nhân dân. Quyền tư pháp phải độc lập và khách quan, không bị ảnh hưởng bởi quyền lực hành pháp hay lập pháp. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận quyền lực này, dưới sự giám sát của nhân dân, đảm bảo sự vận hành hiệu quả của nhà nước. Dân chủ trực tiếp là hình thức lý tưởng để thực thi quyền lập pháp.

IV. Giá trị và Hạn chế trong Quan Niệm của Rousseau về Quyền Lực

Quan niệm của Rousseau về quyền lực nhà nước và phân chia quyền lực có nhiều giá trị và hạn chế. Về giá trị, ông đã đề cao vai trò của chủ quyền nhân dân, khẳng định rằng quyền lực tối cao thuộc về toàn thể dân chúng. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của ý chí chung và luật pháp trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng. Về hạn chế, Rousseau chưa giải quyết được triệt để vấn đề làm thế nào để thực hiện dân chủ trực tiếp trong các xã hội lớn và phức tạp. Ông cũng chưa đưa ra một cơ chế hiệu quả để ngăn chặn lạm quyền nếu chính phủ không còn phục vụ ý chí chung. Tuy nhiên, những đóng góp của Rousseau vẫn là nền tảng quan trọng cho việc nghiên cứu và phát triển chính trị học hiện đại. Chủ quyền nhân dân là một nguyên tắc không thể phủ nhận trong nhà nước pháp quyền.

4.1. Về giá trị trong quan niệm của J. Rousseau về Quyền Lực Nhà Nước

Giá trị lớn nhất trong quan niệm của Rousseau về quyền lực nhà nước nằm ở sự đề cao chủ quyền nhân dân. Ông khẳng định rằng mọi quyền lực đều bắt nguồn từ nhân dân và phải phục vụ lợi ích của nhân dân. Điều này trái ngược với các quan điểm chính trị trước đó, vốn thường đặt quyền lực vào tay một cá nhân hoặc một nhóm người. Rousseau cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tham gia chính trị của công dân và sự minh bạch trong hoạt động của nhà nước. Nhân dân là chủ thể duy nhất của quyền lực.

4.2. Về hạn chế trong quan niệm của Rousseau về Phân Chia Quyền Lực

Mặc dù có nhiều giá trị, quan niệm của Rousseau về phân chia quyền lực cũng có những hạn chế nhất định. Ông chưa đưa ra một cơ chế hiệu quả để giải quyết các xung đột giữa các cơ quan quyền lực và để ngăn chặn sự lạm quyền. Ông cũng chưa giải quyết được vấn đề làm thế nào để đảm bảo rằng ý chí chung thực sự đại diện cho lợi ích của toàn xã hội, đặc biệt là trong các xã hội đa dạng và phức tạp. Sự thiếu hụt này có thể dẫn đến sự chuyên chế của đa số và bỏ qua quyền lợi của thiểu số. Cần có những cơ chế bảo vệ quyền lợi của thiểu số.

V. Ứng Dụng Tư Tưởng Rousseau Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền

Những tư tưởng của Rousseau về quyền lực nhà nước và phân chia quyền lực có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại. Ông đã cung cấp một nền tảng lý luận cho việc thiết lập một chính phủ dựa trên sự đồng ý của người dân và phục vụ ý chí chung. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng. Tuy nhiên, việc áp dụng tư tưởng của Rousseau vào thực tế cần phải được thực hiện một cách cẩn trọng và linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia. Cần phải kết hợp những giá trị của dân chủ trực tiếp với các cơ chế đại diện và bảo vệ quyền của thiểu số. Nhà nước pháp quyền phải đảm bảo tự do, bình đẳng và công bằng cho tất cả mọi người.

5.1. Giá trị của Tư Tưởng J. Rousseau đối với Nhà Nước Pháp Quyền

Tư tưởng của Rousseau đóng góp quan trọng vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền. Ông đề cao chủ quyền nhân dân, khẳng định mọi quyền lực thuộc về nhân dân và nhà nước phải phục vụ ý chí chung. Tư tưởng này tạo nền tảng cho tính chính danh của nhà nước, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của công dân vào quản lý nhà nước. Rousseau cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng. Luật pháp phải là biểu hiện của ý chí chung và áp dụng công bằng cho tất cả.

5.2. Vận dụng tư tưởng Rousseau trong xây dựng Nhà Nước hiện nay

Vận dụng tư tưởng Rousseau trong xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo. Cần kết hợp nguyên tắc chủ quyền nhân dân với các cơ chế đại diện, đảm bảo sự tham gia chính trị rộng rãi của công dân đồng thời bảo vệ quyền lợi của thiểu số. Cần xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, công bằng và hiệu quả, đảm bảo rằng quyền lực nhà nước được sử dụng để phục vụ lợi ích chung của xã hội, không phải lợi ích riêng của một nhóm người. Cần tăng cường giáo dục công dân, nâng cao ý thức pháp luật và trách nhiệm chính trị của người dân.

VI. Kết Luận Di Sản Rousseau Tương Lai Chính Trị Học

Jean-Jacques Rousseau đã để lại một di sản to lớn cho chính trị học và triết học chính trị. Tư tưởng của ông về chủ quyền nhân dân, ý chí chung và khế ước xã hội vẫn còn tiếp tục được thảo luận và tranh luận cho đến ngày nay. Những đóng góp của Rousseau đã có ảnh hưởng lớn đến các cuộc cách mạng dân chủ trên thế giới và vẫn còn giá trị trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại. Tuy nhiên, cần phải nhận thức rõ những hạn chế trong tư tưởng của ông và kết hợp chúng với những quan điểm mới để giải quyết những thách thức phức tạp của xã hội hiện đại. Chính trị học tiếp tục kế thừa và phát triển những tư tưởng của Rousseau.

6.1. Tổng kết những đóng góp chính của J. Rousseau

Rousseau đóng góp lớn nhất cho triết học chính trị thông qua lý thuyết khế ước xã hội, trong đó ông nhấn mạnh tầm quan trọng của ý chí chung và chủ quyền nhân dân. Ông cũng đề cao vai trò của luật pháp trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng, đồng thời chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn của lạm quyền. Tư tưởng của Rousseau đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà cách mạng và nhà cải cách trên khắp thế giới.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về tư tưởng của J. Rousseau

Nghiên cứu sâu hơn về sự ảnh hưởng của Rousseau đến các phong trào dân chủ và cách mạng trên thế giới. Phân tích sự phù hợp của tư tưởng Rousseau trong bối cảnh xã hội hiện đại, đặc biệt là trong các xã hội đa văn hóa và đa chính trị. Nghiên cứu các cơ chế để thực hiện dân chủ trực tiếp và giám sát quyền lực trong các xã hội lớn và phức tạp. Tiếp tục tìm kiếm những giải pháp để giải quyết các xung đột giữa các lợi ích khác nhau trong xã hội và để đảm bảo rằng ý chí chung thực sự đại diện cho lợi ích của toàn xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần nội dung luận văn gồm hai chương sáu tiết.hoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1. NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO SỰ RA ĐỜI QUAN NIỆM CỦA J.ROUSSEAU VỀ QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC VÀ SỰ PHÂN CHIA QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC TRONG TÁC PHẨM BÀN VỀ KHẾ ƯỚC XÃ HỘI 1.1 Điều kiện kinh tế xã hội và những tiền đề lý luận cho sự ra đời quan niệm của J.Rousseau về quyền lực nhà nƣớc và sự phân chia quyền lực nhà nƣớc.1 Điều kiện kinh tế - xã hội. Châu Âu vào những thế kỷ XIV-XVI đã có những chuyển biến đáng kể trên các mặt kinh tế, xã hội, chuẩn bị cho những thay đổi sâu sắc của lịch sử. Về công nghiệp.

Từ thế kỷ XV, ở Tây Âu, chế độ phong kiến với nền sản suất nhỏ và các đạo luật hà khắc trung cổ đã bắt đầu tan rã. Nhiều công trường thủ công đã xuất hiện ban đầu là ở các nước ven Địa Trung Hải (đặc biệt là ở Italia) sau đó lan sang nước Anh, Pháp và một số nước khác. Đây có thể là một sự thay đổi tích cực, đánh dấu sự phát triển to lớn vượt bậc trong lĩnh vực kinh tế. Từ nền sản xuất phong kiến lạc hậu, mang nhiều yếu tố tự nhiên kém phát triển thì nay đã thay đổi sang một nền sản xuất công trường thủ công với năng suất lao động cao hơn, có tổ chức hơn.

Cùng với đó, công cụ lao động cũng được cải tiến để phục vụ sản xuất. Với việc sáng chế ra máy tự kéo sợi và máy in đã làm cho công nghiệp dệt, công nghệ ấn loát, đặc biệt nhất là ở Anh phát triển vượt bậc. Sự khám phá và chế tạo hàng loạt đồng hồ cơ học đã giúp con người thời kỳ này sản xuất có kế hoạch, tiết kiệm thời gian và tăng năng suất lao động. Với sự thay đổi to lớn về công cụ sản xuất và khoa học kỹ thuật đã có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung.

Những phát kiến địa lý như việc tìm ra châu Mỹ và các đường biển để dẫn đến những miền đất mới đã tạo điều kiện cho nền sản xuất phát triển theo 14 (LUAN.hoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] xu hướng tư bản chủ nghĩa. Nhờ đó thương mại, trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia được mở rộng và phát triển. Các nước tư bản chủ nghĩa sớm phát triển như Anh, Pháp, Tây Ban Nha…dựa trên sự lớn mạnh của mình đã mở rộng vùng lãnh thổ bằng cách đi xâm chiếm thuộc địa, khai thác tài nguyên, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá. Cùng với sự phát triển không ngừng về kinh tế, trong xã hội Tây Âu thời kỳ này có sự phân hoá giai cấp ngày càng rõ rệt.

Tầng lớp tư sản xã hội bao gồm các chủ xưởng công trường thủ công, chủ thuyền buôn… Phần lớn, nông dân từ nông thôn ra thành thị làm thuê cho các công trường, xưởng thợ. Các tầng lớp xã hội trên đại diện cho một nền sản xuất mới cùng với nông dân đấu tranh chống chế độ phong kiến đang suy tàn. Nền sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời mâu thuẫn gay gắt với nền sản xuất phong kiến lạc hậu, thối nát đã dẫn đến các cuộc cách mạng tư sản diễn ra ở một số nước như Anh, Hà Lan… Những cuộc cách mạng này tuy chưa triệt để nhưng đã báo hiệu giờ cáo chung của chế độ phong kiến châu Âu. Những biến đổi lớn lao về kinh tế đã mở ra một thời kì mới cho nền sản xuất của xã hội.

Đó là sức sản xuất phát triển đã làm tiền đề kinh tế cho những biến đổi về chính trị xã hội, đặc biệt là tư tưởng về quyền của con người trong lịch sử đã được quan tâm và khôi phục lại. Sự thay đổi đó được đánh dấu bằng các cuộc cách mạng diễn ra liên tiếp nhằm lật đổ chế độ phong kiến thối nát đương thời đang tìm mọi cách ngăn chặn sự phát triển của mầm mống tư bản chủ nghĩa. Những thay đổi to lớn về kinh tế, chính trị của một số nước Tây Âu nói chung đã có tác động mạnh mẽ đến tình hình kinh tế, chính trị, xã hội nước Pháp lúc đó. Sự ảnh hưởng của tình hình kinh tế, chính trị Tây Âu với nước Pháp đã làm cho nước Pháp vốn đang nằm ngủ trong chế độ phong kiến mục nát đè nén lâu nay phải cựa mình thức tỉnh.

Những hiện thực phũ phàng đang ngày ngày nhấn chìm nước Pháp vào sâu trong nợ nần, khổ cực 15 (LUAN.hoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] báo hiệu giai đoạn suy tàn của chế độ phong kiến. Vua Lui XVI thuộc triều đại Buốcbông lên ngôi năm 1774 là một ông vua độc tài “thường tự coi ý muốn của chính mình là luật pháp và quyền lực của nhà vua là do Trời ban cho để trị nước” [42, tr. Nhà vua nắm mọi quyền hành trong tay, công cụ thống trị của nhà nước phong kiến này là quân đội, cảnh sát và nhà thờ. Hình ảnh tượng trưng nổi tiếng cho chế độ chuyên chế này là nhà tù Baxti ở Pari.

“Đó là một nhà tù lâu đời và kiên cố, cao 23m, tường dày từ 1,6m đến 1,8m, có 8 ngục tối ở dưới đất dùng để giam người cùng với rắn rết”. Bên cạnh đó, nhà thờ có vai trò to lớn trong chế độ chính trị phong kiến. Nó đã lợi dụng ảnh hưởng lớn trong nhân dân để thần thánh hóa nhà vua, hướng nhân dân phải nghe theo và tuyệt đối trung thành với nhà vua. Vua đã sử dụng toàn quyền của mình trong hoạt động bộ máy nhà nước, trong việc sắp xếp cơ cấu bộ máy có lợi cho giai cấp phong kiến đồng thời ra sức bóc lột nhân dân.

Từ khi lên ngôi, vua Lui XVI song song với việc bóc lột nhân dân bằng cách ra các đạo luật cai trị hà khắc là việc nhà vua ăn chơi trác táng. Nhà vua sống ở cung điện Vécxai với gần 2 vạn người phục vụ và hoàn toàn sống dựa vào bổng lộc. Người có ảnh hưởng lớn tới công việc cai trị đất nước lại là hoàng hậu Mari Antoannet - công chúa nước Áo, người có tính hách dịch và có lối sống hoang phí. Chính bởi cuộc sống quá lãng phí của hoàng gia mà đã tiêu tốn 1/12 ngân sách quốc gia.

Toàn bộ chi phí đó được lấy từ chính sự đóng góp của nhân dân. Do vậy, đời sống của nhân dân vô cùng khổ cực. Để chăm lo cho bộ máy nhà nước này, ngoài việc thu thuế của nông dân, triều đình Pháp không còn biện pháp nào hữu hiệu hơn. Do đó, dù cuộc sống vốn đã khổ cực nhưng những người nông dân vẫn phải nuôi mình, nuôi các tầng lớp thống trị của mình.

Cho nên, về kinh tế nước Pháp khi đó có thể nói là vô cùng nghèo nàn và lạc hậu. Sự độc tài của nhà vua đối với nhân dân lao động đã làm cho tình trạng bất bình đẳng càng trở nên trầm trọng hơn. Trước hiện 16 (LUAN.hoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thực đó nhu cầu xóa bỏ bất công, áp bức được đặt ra với các nhà tư tưởng cấp tiến đương thời. Chính chế độ chuyên chế là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng bất bình đẳng trong xã hội.

Đây chính là điều kiện thực tiễn ra đời tư tưởng về nhà nước dân sự đảm bảo quyền bình đẳng, công bằng cho nhân dân đồng thời các nhà tư tưởng thời kì khai sáng sau này cũng đều dựa trên chế độ chuyên chế này mà phê phán trong học thuyết của mình. Về nông nghiệp. Cho đến thế kỉ XVIII nền kinh tế nước Pháp vẫn là một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu. 22 triệu người (chiếm khoảng 90% dân số Pháp) sống bằng nghề nông.

Sản lượng nông nghiệp hàng năm rất thấp do chế độ canh tác lạc hậu, đất đai còn bị bỏ hoang. Hơn thế nữa, sự thống trị của chế độ phong kiến lỗi thời càng làm cho nền kinh tế nông nghiệp nước Pháp lâm vào tình cảnh khó khăn, lỗi thời. Ruộng đất chủ yếu nằm trong tay vua chúa, các đại địa chủ, nhà thờ. Nông dân phải đi làm thuê cho những tầng lớp này để kiếm sống.

Vì thế cuộc sống của nhân dân rất đói kém lại cộng thêm với những chính sách tô thuế nặng nề đã làm cho những mâu thuẫn giữa nhân dân và chế độ phong kiến càng thêm sâu sắc. Tuy nhiên, khi chủ nghĩa tư bản đã len lỏi vào một số quốc gia như Anh, Hà Lan thì nó cũng đã bắt đầu xuất hiện ở Pháp và làm thay đổi một phần nền kinh tế nông nghiệp của Pháp. Một số chủ ruộng đất đã chuyển sang canh tác đất đai theo phương thức tư bản chủ nghĩa và thu lợi cao đã làm phân hóa xã hội biến một số chủ ruộng đất trở thành giàu có đối lập hoàn toàn với nông dân. Mặc dù vậy những thay đổi này chưa có vai trò đáng kể trong nền kinh tế Pháp.

Về công thương nghiệp. Cuối thế kỉ XVIII nền công thương nghiệp Pháp đã có sự thay đổi đáng kể. Người ta xây dựng nhà máy, xưởng đóng tàu, xưởng dệt, mỏ khai thác kim loại tương đối lớn. “Dọc theo biên giới từ phía bắc xuống đến tây nam, người ta thấy nhiều trung tâm kinh tế quan trọng: Ruăng và Havrơ, nơi tập trung công nghiệp vải sợi, hải cảng Năngtơ và 17 (LUAN.hoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Boocđô trông ra Đại Tây Dương, nơi buôn bán hương liệu sầm uất với các đảo phương Đông; Mácxây, cửa biển lớn trên Địa Trung Hải.

Trên sông Rôn có thành phố Liông sản xuất hàng tơ lụa và nhung nổi tiếng châu Âu. Về phía đông giáp với nước Đức có Andat và Lôren, trù phú nguyên liệu với những lò luyện kim” [42, tr. Trong khi mầm mống của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đang làm thay đổi sản xuất thì chế độ phong kiến lại ra sức kìm hãm bằng các quy chế khắt khe như thuế nặng, kiểm soát chặt chẽ, sản xuất theo khuôn mẫu bắt buộc, số lượng sản phẩm và nhân công bị hạn chế đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến xu hướng tư bản hóa này. Tuy nhiên, mặc cho sự hà khắc của chế độ phong kiến, mầm mống của chủ nghĩa tư bản vẫn đang tìm cách len lỏi vào đời sống kinh tế nước Pháp.

Do đó, việc xoá bỏ sợi dây ràng buộc của chế độ phong kiến đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất đang đi lên đã trở thành một yêu cầu khách quan, tất yếu của lịch sử nước Pháp khi đó.