Quản Lý Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học Ở Trường Trung Học Cơ Sở

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lý ứng dụng cntt trong dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện vĩnh lộc tỉnh thanh hóa đáp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Hà
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thị Anh Hoa
• Trường học: Đại học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học Ở Trường Trung Học Cơ Sở
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết khoa học
• 1.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.6. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. CNTT, ứng dụng CNTT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VĨNH LỘC, TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Khái quát địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Khái quát về giáo dục THCS tại huyện Vĩnh Lộc
• 2.3. Khái quát về điều tra, khảo sát thực tế
• 2.3.1. Mục đích khảo sát
• 2.3.2. Nội dung khảo sát. Đối tượng, địa bàn khảo sát
• 2.3.3. Phương pháp, công cụ khảo sát
• 2.4. Thực trạng ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
• 2.4.1. Thực trạng trình độ tin học của đội ngũ CBQL, GV ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
• 2.4.2. Thực trạng các điều kiện đảm bảo ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
• 2.4.3. Thực trạng nhận thức về vai trò của CNTT trong hoạt động dạy học và quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc
• 2.4.4. Thực trạng ứng dụng CNTT trong dạy học của giáo viên
• 2.4.5. Thực trạng ứng dụng CNTT trong kiểm tra, đánh giá học sinh
• 2.4.6. Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường Trung học cơ sở huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu đổi mới
• 2.4.7. Thực trạng quản lý việc lập kế hoạch ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc
• 2.4.8. Thực trạng quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS
• 2.4.9. Thực trạng quản lý chỉ đạo thực hiện ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS
• 2.4.10. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS huyện Vĩnh Lộc
• 2.4.11. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.4.12. Kết quả đạt được
• 2.4.13. Nguyên nhân của hạn chế
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VĨNH LỘC, TỈNH THANH HÓA ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Một số biện pháp
• 3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về vai trò, tầm quan trọng ứng dụng CNTT trong dạy học
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học phù hợp với thực tế nhà trường
• 3.2.3. Chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học
• 3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng dụng CNTT cho đội ngũ GV
• 3.2.5. Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho ứng dụng CNTT trong dạy học
• 3.2.6. Tạo môi trường thuận lợi cho tổ chức ứng dụng CNTT trong dạy học
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.3. Phương pháp khảo nghiệm và xử lý kết quả
• 3.3.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.3.5. Đánh giá tương quan giữa mức cần thiết và mức khả thi của các biện pháp đã đề xuất
• 3.3.6. Đánh giá kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng CNTT Trong Dạy Học THCS

Thế kỷ XXI chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT), tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục. Các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến như Mỹ, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc đã sớm nhận ra tầm quan trọng của ứng dụng CNTT trong giáo dục THCS và đầu tư mạnh mẽ. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước cũng đã có nhiều chủ trương, chính sách thúc đẩy phát triển CNTT và ứng dụng vào giáo dục. Tuy nhiên, việc triển khai dạy học ứng dụng CNTT vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư hơn nữa. Cần có sự đồng bộ trong chỉ đạo và nhận thức của cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên (GV) để ứng dụng CNTT trong giáo dục THCS hiệu quả.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Ứng Dụng CNTT Trong Giáo Dục

Ứng dụng và phát triển CNTT ở Việt Nam đã được Đảng và Nhà nước quan tâm từ thập niên 1970. Tuy nhiên, ngành CNTT ở Việt Nam trong thời kỳ đó chưa được quan tâm đúng mức. Bước sang thời kỳ đổi mới, nhận thức được tầm quan trọng của CNTT mang lại đã có nhiều Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng nhấn mạnh tới việc đẩy mạnh phát triển CNTT. Điều này cho thấy sự thay đổi trong nhận thức và chính sách của nhà nước về vai trò của CNTT trong sự phát triển của đất nước.

1.2. Vai Trò Của CNTT Trong Đổi Mới Giáo Dục THCS

Trong bối cảnh hội nhập, mở cửa giao lưu với quốc tế, học sinh được tiếp cận nguồn thông tin đa dạng, phong phú về nhiều mặt của cuộc sống, có nhiều hiểu biết hơn, linh hoạt hơn và thực tế hơn. Các nhà quản lý giáo dục phải hiểu hơn ai hết về tầm quan trọng của CNTT và TT trong hoạt động giáo dục. Từ đó, đưa ra các biện pháp nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy và học.

II. Thách Thức Quản Lý Ứng Dụng CNTT Dạy Học THCS

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học THCS vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Trình độ tin học của đội ngũ CBQL, GV còn hạn chế, nhận thức về vai trò của CNTT chưa đầy đủ. Cơ sở vật chất, hạ tầng CNTT còn thiếu thốn, chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng CNTT còn chậm, chưa thực sự hiệu quả. Cần có giải pháp đồng bộ để vượt qua những thách thức này.

2.1. Hạn Chế Về Trình Độ CNTT Của Giáo Viên THCS

Thực tế hiện nay, việc đưa CNTT trong dạy học còn nhiều vấn đề bất cập cần được nghiên cứu giải quyết như: Trình độ Tin học cơ bản của nhiều CBQL, GV còn yếu. GV chưa hiểu rõ về khái niệm giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT, giáo án dạy học tích cực điện tử cũng chưa nêu được quy trình thiết kế và sử dụng các loại giáo án này.

2.2. Thiếu Hụt Cơ Sở Vật Chất Cho Ứng Dụng CNTT

Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, quan trọng hơn là do các nhà quản lý cấp cơ sở còn lúng túng, trong quản lý chỉ đạo thực hiện, đặc biệt là quản lý chỉ đạo ứng dụng CNTT trong dạy học. Điều này gây khó khăn cho việc triển khai các hoạt động ứng dụng CNTT trong dạy và học.

2.3. Rào Cản Tâm Lý Với Ứng Dụng CNTT Trong Dạy Học

Không chỉ do tư duy của giáo viên trực tiếp giảng dạy vì ngại tiếp cận với CNTT, chưa tích cực đổi mới phương pháp dạy học, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, quan trọng hơn là do các nhà quản lý cấp cơ sở còn lúng túng, trong quản lý chỉ đạo thực hiện, đặc biệt là quản lý chỉ đạo ứng dụng CNTT trong dạy học.

III. Giải Pháp Quản Lý Hiệu Quả Ứng Dụng CNTT THCS

Để nâng cao hiệu quả quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học, cần có các giải pháp đồng bộ. Nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng CNTT cho CBQL, GV. Xây dựng kế hoạch ứng dụng CNTT phù hợp với thực tế nhà trường. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng CNTT. Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học. Tạo môi trường thuận lợi để GV phát huy sáng tạo.

3.1. Bồi Dưỡng Nâng Cao Năng Lực CNTT Cho Giáo Viên

Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng dụng CNTT cho đội ngũ GV. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo GV có đủ kiến thức và kỹ năng để sử dụng hiệu quả các công cụ CNTT trong giảng dạy. Cần có chương trình bồi dưỡng bài bản, phù hợp với trình độ và nhu cầu của GV.

3.2. Xây Dựng Kế Hoạch Ứng Dụng CNTT Thực Tế

Xây dựng kế hoạch quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học phù hợp với thực tế nhà trường. Kế hoạch cần cụ thể, chi tiết, có mục tiêu rõ ràng và các hoạt động cụ thể để đạt được mục tiêu. Kế hoạch cũng cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế.

3.3. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Hạ Tầng CNTT

Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho ứng dụng CNTT trong dạy học. Đây là điều kiện cần thiết để GV có thể sử dụng các công cụ CNTT một cách hiệu quả. Cần có kế hoạch đầu tư, bảo trì và nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị dạy học thường xuyên.

IV. Kinh Nghiệm Ứng Dụng CNTT Thành Công Tại THCS

Nhiều trường THCS đã có những kinh nghiệm thành công trong việc ứng dụng CNTT trong dạy học. Chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau là cách tốt nhất để nhân rộng những mô hình hiệu quả. Cần có sự tổng kết, đánh giá và phổ biến những kinh nghiệm hay, cách làm sáng tạo để các trường khác có thể tham khảo và áp dụng. Hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học phụ thuộc vào sự sáng tạo và nỗ lực của mỗi nhà trường.

4.1. Mô Hình Trường Học Ứng Dụng CNTT Tiên Tiến

Cần có sự tổng kết, đánh giá và phổ biến những kinh nghiệm hay, cách làm sáng tạo để các trường khác có thể tham khảo và áp dụng. Hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học phụ thuộc vào sự sáng tạo và nỗ lực của mỗi nhà trường.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Dự Án CNTT Giáo Dục

Trong thời gian qua, có nhiều đề tài nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong dạy và học các bộ môn như là: Đề tài ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp giảng dạy các bộ môn Toán, Lý, Hóa, Sinh, Địa. Tuy nhiên, đến nay còn ít đề tài nghiên cứu việc quản lý ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học ở các trường THCS.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Ứng Dụng CNTT Trong Dạy Học

Việc đánh giá ứng dụng CNTT trong giáo dục là vô cùng quan trọng để xác định được những điểm mạnh, điểm yếu và có những điều chỉnh phù hợp. Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan và khoa học. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để cải thiện chất lượng ứng dụng CNTT và nâng cao hiệu quả dạy và học. Quản lý dữ liệu học sinh THCS cũng là một phần quan trọng trong quá trình này.

5.1. Tiêu Chí Đánh Giá Ứng Dụng CNTT Trong Giáo Dục

Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan và khoa học. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để cải thiện chất lượng ứng dụng CNTT và nâng cao hiệu quả dạy và học. Quản lý dữ liệu học sinh THCS cũng là một phần quan trọng trong quá trình này.

5.2. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Ứng Dụng CNTT

Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học. Tạo môi trường thuận lợi để GV phát huy sáng tạo. Đây là những yếu tố quan trọng để đảm bảo việc ứng dụng CNTT mang lại hiệu quả thực sự.

VI. Tương Lai Ứng Dụng CNTT Và Chuyển Đổi Số THCS

Xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục THCS đang diễn ra mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới. Ứng dụng AI trong dạy học THCS, ứng dụng học trực tuyến trong THCS sẽ ngày càng phổ biến. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng, nhân lực và chính sách để tận dụng tối đa những lợi ích mà CNTT mang lại. An toàn thông tin trong trường học cũng là một vấn đề cần được quan tâm.

6.1. Xu Hướng Chuyển Đổi Số Trong Giáo Dục THCS

Xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục THCS đang diễn ra mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới. Ứng dụng AI trong dạy học THCS, ứng dụng học trực tuyến trong THCS sẽ ngày càng phổ biến.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Ứng Dụng CNTT Trong Giáo Dục

Chính sách ứng dụng CNTT trong giáo dục cần được hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho các trường học triển khai ứng dụng CNTT một cách hiệu quả. Cần có sự hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và đào tạo để các trường học có thể tiếp cận và sử dụng các công nghệ mới nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hiện đại hóa phương pháp dạy học. Mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 xác định rõ việc chuẩn hóa, hiện đại hóa và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phấn đấu đạt tỷ lệ 80% thanh niên trong độ tuổi hoàn thành chương trình trung học phổ thông hoặc tương đương, đồng thời triển khai phổ cập giáo dục bắt buộc 9 năm sau năm 2020. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy tại bậc trung học cơ sở đóng vai trò là đòn bẩy then chốt, chuyển dịch phương thức truyền thụ một chiều sang mô hình lấy người học làm trung tâm.

Tại địa bàn huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, phong trào ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã được triển khai sâu rộng từ năm 2006 đến nay. Tuy nhiên, công tác quản trị tại các trường trung học cơ sở vẫn còn nhiều lúng túng, thiếu tính đồng bộ và chưa có sự thống nhất cao trong chỉ đạo thực hiện. Nhiều đơn vị chỉ triển khai theo hình thức phong trào ngắn hạn hoặc áp dụng một cách khiên cưỡng, gây quá tải cho đội ngũ giáo viên mà chưa mang lại hiệu quả thực chất cho chất lượng học tập của học sinh.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin tại các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Lộc trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ và có tính khả thi cao dành cho Hiệu trưởng. Các giải pháp này hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin đạt trên 75%, chuẩn hóa 100% hồ sơ giáo án điện tử và tạo bước đột phá trong quản lý giáo dục địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng khoa học quản lý giáo dục hiện đại của các học giả Trần Kiểm (2006) và Đặng Quốc Bảo (2009). Cấu trúc quản lý hoạt động dạy học được vận hành theo chu trình 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực thi và kiểm tra đánh giá. Khái niệm công nghệ thông tin được chuẩn hóa theo quy định tại Nghị quyết số 49/CP ngày 04/08/1993 của Chính phủ và Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11 của Quốc hội khóa XI. Trong nhà trường, ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ dừng lại ở việc số hóa tài liệu mà là quá trình tích hợp phương tiện đa phương tiện vào bài giảng nhằm kích thích tư duy sáng tạo của học sinh.

Nghiên cứu bám sát các tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở công lập theo Thông tư liên tịch số 22/2015/TTLT-BGDĐT-BNV và Thông tư số 03/2014/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông. Theo đó, năng lực công nghệ thông tin của giáo viên được đánh giá qua 3 mức độ: mức đạt, mức khá và mức tốt. Việc thiết kế bài giảng điện tử tương tác qua phần mềm chuyên dụng như PowerPoint, Violet, Crocodile Physics, Cabri hay MathType là yêu cầu bắt buộc nhằm đáp ứng tinh thần Chỉ thị số 29/2001/CT-BGDĐT về việc đổi mới phương pháp dạy học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua quá trình điều tra thực tế từ năm 2015 đến năm 2019 trên địa bàn huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Cỡ mẫu khảo sát chính thức gồm 180 cán bộ quản lý, giáo viên trực tiếp giảng dạy và 350 học sinh tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả các trường trung tâm và các trường thuộc khu vực nông thôn khó khăn.

Dữ liệu định tính và định lượng được phân tích thông qua phương pháp thống kê toán học với các chỉ số đo lường như tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình và độ lệch chuẩn. Phương pháp phân tích định lượng được lựa chọn nhằm kiểm định mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Bên cạnh đó, các phương pháp bổ trợ như phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, quan sát trực tiếp 45 tiết dạy trên lớp và tổng hợp hệ thống văn bản pháp quy giúp luận văn có cơ sở thực chứng vững chắc, đảm bảo độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Lộc giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới giáo dục. Tuy nhiên, mức độ hiểu sâu về bản chất của giáo án tích cực và quy trình thiết kế bài giảng điện tử chuẩn mực chỉ đạt khoảng 42,5% tổng số giáo viên được khảo sát.

Cơ sở vật chất phục vụ dạy học số đã có sự đầu tư bước đầu với 68% số phòng học được trang bị máy chiếu hoặc màn hình tivi cỡ lớn. Dù vậy, hệ thống phòng máy tính phục vụ học sinh thực hành môn Tin học chỉ đáp ứng được khoảng 55% nhu cầu thực tế theo chương trình giáo dục phổ thông. Tỷ lệ máy tính có kết nối mạng Internet cáp quang tốc độ cao đạt khoảng 72% tại các trường trung tâm nhưng giảm xuống dưới 40% ở các trường vùng ven.

Về kỹ năng ứng dụng, trên 85% giáo viên sử dụng thành thạo máy tính để soạn thảo văn bản và chuẩn bị giáo án trình chiếu cơ bản. Mặc dù vậy, tỷ lệ giáo viên ứng dụng thành thạo các phần mềm mô phỏng chuyên sâu như Crocodile Physics, ChemLab hay Geometer Sketchpad chỉ dừng lại ở mức 28,4%. Khâu kiểm tra, đánh giá của cán bộ quản lý vẫn còn khoảng 62% thực hiện theo hình thức cảm tính, thiếu tiêu chí định lượng rõ ràng cho các tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân hóa rõ nét về trình độ công nghệ giữa các nhóm giáo viên xuất phát từ công tác bồi dưỡng nghiệp vụ của nhà trường chưa đi vào chiều sâu môn học. Phần lớn các khóa tập huấn chỉ dừng lại ở việc phổ biến kỹ năng tin học văn phòng căn bản mà chưa hướng dẫn cách tích hợp học liệu số vào từng bài học cụ thể. Rào cản lớn khác nằm ở nguồn kinh phí đầu tư công và công tác xã hội hóa giáo dục còn hạn chế tại nhiều địa phương thuần nông.

Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây tại khu vực Bắc Ninh và Tĩnh Gia, khẳng định rằng rào cản cốt lõi không nằm ở công nghệ mà nằm ở năng lực tổ chức, chỉ đạo của người Hiệu trưởng. Để minh họa trực quan, dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột thể hiện mức độ đáp ứng thiết bị dạy học hiện đại tại các cụm trường, kết hợp bảng ma trận tương quan giữa nhận thức và hành vi ứng dụng công nghệ của giáo viên. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đạt hệ số tương quan tuyến tính Pearson r = 0,84, chứng minh các đề xuất hoàn toàn phù hợp với thực tiễn cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dạy học và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện, Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Lộc cần triển khai đồng bộ hệ thống 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức chính trị và tư duy đổi mới phương pháp dạy học cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên, hoàn thành trong tháng 9 hàng năm trước khi bước vào năm học mới do Ban giám hiệu nhà trường chủ trì.
2. Xây dựng kế hoạch quản lý ứng dụng công nghệ thông tin chi tiết cho từng học kỳ và cả năm học, đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ tiết dạy có ứng dụng công nghệ đạt tối thiểu 35% trong năm đầu tiên và đạt trên 75% trong lộ trình 3 năm tiếp theo.
3. Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng khai thác phần mềm dạy học chuyên ngành như GeoGebra, Violet, Chemlab và xây dựng bài giảng E-learning cho 100% giáo viên các tổ chuyên môn trong khung thời gian từ 3 đến 6 tháng.
4. Quản lý, nâng cấp cơ sở vật chất và tăng cường xã hội hóa giáo dục để trang bị 100% phòng học có thiết bị trình chiếu, nâng cấp đường truyền Internet tốc độ cao trong giai đoạn 2019 - 2021 do Hiệu trưởng phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện.
5. Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá giờ dạy thông qua việc ban hành bộ tiêu chuẩn định lượng 5 mức độ, thực hiện đánh giá định kỳ 2 lần mỗi học kỳ nhằm chấm dứt tình trạng đánh giá hình thức.
6. Xây dựng môi trường sư phạm tích cực, phát động phong trào thi đua thiết kế đồ dùng dạy học số và thiết lập cơ chế khen thưởng định kỳ hàng năm cho các giáo viên có sáng kiến kinh nghiệm xuất sắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hiệu trưởng và Cán bộ quản lý các trường THCS: Tiếp cận quy trình 4 bước lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ và áp dụng bộ tiêu chí đánh giá chuẩn hóa tiết dạy điện tử để nâng cao hiệu lực quản trị trường học.
2. Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện: Sử dụng số liệu thực chứng và hệ thống giải pháp của luận văn làm căn cứ chỉ đạo chuyên môn, xây dựng đề án chuyển đổi số giáo dục cho hơn 20 trường trên toàn địa bàn.
3. Giáo viên trung học cơ sở trực tiếp đứng lớp: Tham khảo danh mục các phần mềm dạy học chuyên dụng theo từng bộ môn và quy trình thiết kế giáo án điện tử chuẩn mực nhằm nâng cao tính tương tác trong mỗi giờ lên lớp.
4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Khai thác khung lý luận hoàn chỉnh, hệ thống phiếu khảo sát Anket và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê toán học để phục vụ cho các công trình nghiên cứu tương đương.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong trường trung học cơ sở là gì? Mục tiêu cốt lõi là tối ưu hóa quá trình dạy học, chuyển đổi mô hình giáo dục từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển năng lực tự học của học sinh. Biện pháp quản lý tốt giúp khai thác tối đa hiệu năng của thiết bị công nghệ, nâng tỷ lệ tiết dạy tương tác đạt trên 70% và chuẩn hóa chất lượng giảng dạy đại trà.

Vì sao việc ứng dụng công nghệ thông tin ở nhiều trường THCS vẫn còn mang tính phong trào? Nguyên nhân chủ yếu do cán bộ quản lý thiếu quy trình kiểm tra đánh giá định lượng, dẫn đến tình trạng giáo viên chỉ ứng dụng công nghệ khi tham gia thao giảng hoặc thi giáo viên dạy giỏi. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt kho học liệu số dùng chung khiến hơn 60% giáo viên gặp khó khăn khi chuẩn bị bài giảng hàng ngày.

Tiêu chuẩn kỹ năng công nghệ thông tin của giáo viên THCS được quy định như thế nào? Theo Thông tư liên tịch số 22/2015/TTLT-BGDĐT-BNV và Chuẩn nghề nghiệp giáo viên, giáo viên phải đạt chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản với 3 cấp độ. Cấp độ đạt yêu cầu sử dụng phần mềm văn phòng, cấp độ khá yêu cầu khai thác học liệu số và cấp độ tốt yêu cầu khả năng hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp ứng dụng công nghệ.

Những phần mềm nào mang lại hiệu quả cao nhất cho các bộ môn khoa học tự nhiên ở trường THCS? Các phần mềm mô phỏng thí nghiệm ảo như Crocodile Physics cho môn Vật lý, Chemlab và ChemSketch cho môn Hóa học, cùng Geometer Sketchpad hoặc GeoGebra cho môn Toán mang lại trực quan sinh động cao. Việc tích hợp các phần mềm này giúp học sinh tiếp thu kiến thức trừu tượng nhanh hơn khoảng 30% so với phương pháp truyền thống.

Hiệu trưởng cần làm gì để huy động nguồn lực tài chính cho hạ tầng công nghệ thông tin? Hiệu trưởng cần chủ động lập kế hoạch dài hạn 3 đến 5 năm, kết hợp nguồn ngân sách chi thường xuyên với công tác xã hội hóa giáo dục hợp pháp. Việc phối hợp chặt chẽ với Hội cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội giúp tăng nguồn lực đầu tư thiết bị phòng học thêm 40% đến 50% mỗi năm học.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường trung học cơ sở theo tinh thần đổi mới giáo dục.
• Khảo sát và đánh giá chính xác thực trạng quản lý tại các trường THCS huyện Vĩnh Lộc giai đoạn 2015 - 2019 với các chỉ số định lượng cụ thể.
• Xác lập hệ thống 6 biện pháp quản lý đồng bộ, khoa học, tập trung phát huy vai trò chỉ đạo và kiểm tra của người Hiệu trưởng.
• Khảo nghiệm thực chứng khẳng định mối tương quan chặt chẽ giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất với độ tin cậy cao.
• Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác quản lý giáo dục tại địa phương trong tiến trình thực hiện chuyển đổi số toàn diện.

Lộ trình triển khai ứng dụng các biện pháp quản lý cần được thực hiện đồng bộ trong giai đoạn 2019 - 2022 nhằm đảm bảo tính liên tục và hiệu quả. Các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng và cán bộ nghiên cứu hãy khai thác ngay những phát hiện và mô hình quản lý trong luận văn để nâng cao chất lượng dạy và học tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, Luận văn có 3 chƣơng: - Chƣơng 1. Cơ sở lý luận của quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở c ác trƣờng THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trƣờng THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Sự phát triển CNTT nhƣ vũ bão đã ảnh hƣởng không nhỏ đến sự nghiệp giáo dục của các nƣớc trên thế giới, đặc biệt các nƣớc có nền giáo dục phát triển nhƣ Mỹ, Xanhgapo, Nhật Bản, Hàn Quốc,. Để có đƣợc sự nghiệp ƢD CNTT trong giáo dục nhƣ ngày nay, các nƣớc đã trải qua nhiều chƣơng trình quốc gia về Tin học hóa cũng nhƣ ƢD CNTT vào khoa học công nghệ và giáo dục, coi đây là vấn đề then chốt của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, là chìa khóa để xây dựng và phát triển đất nƣớc theo hƣớng CNH, HĐH. Chính vì vậy, họ đã rất quan tâm và đầu tƣ về CNTT, Ứng dụng CNTT và quản lý việc ứng dụng CNTT.

Ứng dụng và phát triển CNTT ở nƣớc ta đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm từ thập niên 1970. Tuy nhiên, ngành CNTT ở Việt Nam trong thời kỳ đó chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Bƣớc sang thời kỳ đổi mới, nhận thức đƣợc tầm quan trọng của CNTT mang lại đã có nhiều Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng nhấn mạnh tới việc đẩy mạnh phát triển CNTT. Trong những năm qua, việc nghiên cứu ứng dụng CNTT trong giáo dục đã đƣợc nhiều nhà khoa học quan tâm nhƣng việc nghiên cứu ứng dụng CNTT trong đổi mới giáo dục chƣa đƣợc đề cập cụ thể.

Một số hội nghị, hội thảo hay trong một số luận văn Thạc sỹ QLGD nghiên cứu về CNTT đã đề cập đến vấn đề quản lý ứng dụng CNTT trong quá trình ứng dụng CNTT nhƣ: - Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và triển khai E-Learning” do Viện Công nghệ thông tin của Đại học Quốc gia Hà Nội và Khoa Công nghệ thông tin Đại học Bách Khoa Hà Nội phối hợp tổ chức tháng 02 năm 2005, đã luận bàn các giải pháp cho ứng dụng CNTT trong dạy học và các định hƣớng cho 7 tƣơng lai; Hội thảo “Các giải pháp công nghệ và quản lý ứng dụng CNTT trong giáo dục" đƣợc tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh 2006 [21]. - Hội thảo khoa học toàn quốc về CNTT&TT “Các giải pháp công nghệ và quản lý trong ứng dụng CNTT&TT vào đổi mới phƣơng pháp dạy học do Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội phối hợp với Dự án Giáo dục Đại học tổ chức từ ngày 9/12/2006 đến10/12/2006 tại Hà Nội đã đề cập đến các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục bằng việc ứng dụng các thành tựu của CNTT&TT vào trong quá trình dạy học. - Tác giả Trần Kiểm, trong cuốn “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục” (2006) đã cung cấp một số vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục trƣớc xu thế phát triển hiện nay. Tác giả nhấn mạnh: Một trong bảy xu thế lớn của giáo dục thế giới trong thế kỷ XXI là: “Áp dụng rộng rãi CNTT-một hướng đổi mới giáo dục có hiệu quả”; vai trò của CNTT “Tác động của CNTT đối với lĩnh vực giáo dục đang tạo ra một cuộc cách mạng về giáo dục mở” [23, tr.

- Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo trong cuốn: “Quản lý giáo dục” (2009) đã đề cập vấn đề QLGD cần ứng dụng công nghệ hiện đại để tăng hiệu quả quản lý, chỉ rõ một trong những phƣơng tiện của công nghệ hiện đại là ứng dụng CNTT vào quản lý; đồng thời, các tác giả nhấn mạnh CNTT là công cụ của hệ thống thông tin, là “nền” của QLGD trong nhà trƣờng. Công cụ CNTT sẽ là phƣơng tiện để xử lý, chọn lọc thông tin cho hoạt động quản lý và quản lý đào tạo trong nhà trƣờng [19, tr. - Luận văn Thạc sỹ QLGD (2018), của tác giả Nguyễn Đức Trung nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học có ứng dụng CNTT ở trƣờng Tiểu học huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh” [42]. - Đề tài của Trần Thị Thu Trang (2009), về “Ứng dụng CNTT tổ chức các hoạt động dạy học môn vật lý ở trƣờng CĐSP”, Trƣờng CĐSP Quảng Ninh [41].

8 - Luận văn Thạc sỹ QLGD (2014), của tác giả Nguyễn Thế Phong nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học ở các trƣờng THPT huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa” [31]. - Luận văn Thạc sỹ QLGD của tác giả Trần Thị Đản nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp tổ chức triển khai việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy của Hiệu trƣởng trƣờng THCS Văn Lang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, đã đề xuất một số biện pháp tổ chức triển khai việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy của CBQL nhằm giúp GV trong nhà trƣờng có kiến thức, kỹ năng khi ứng dụng CNTT vào giảng dạy góp phần nâng cao chất lƣợng dạy và học. - Việc quản lý ứng dụng CNTT để đổi mới PPDH trong từng bộ môn cụ thể ở trƣờng phổ thông cũng đã đƣợc nhiều nhà khoa học công bố trên các Tạp chí nhƣ bài viết: “CNTT và truyền thông với giáo dục, đào tạo ở Việt Nam” (2002), tác giả Lê Hồng Sơn đã đƣa ra cách nhìn nhận tổng quát về mô hình hoạt động tƣơng tác sƣ phạm và việc ứng dụng phƣơng pháp và công nghệ dạy học trong môi trƣờng này ở các loại hình nhà trƣờng khác nhau. Đồng thời tác giả cũng đƣa ra quan niệm về công nghệ dạy học và những biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở trƣờng phổ thông [35].

Trong các cuộc hội thảo hay các luận văn, các nhà khoa học và các tác giả đã chỉ rõ vị trí, tầm quan trọng của ứng dụng CNTT, đặc biệt là các giải pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học. Đề xuất, kiến nghị với lãnh đạo UBND tỉnh, UBND huyện trong việc triển khai một số biện pháp quản lý việc ứng dụng CNTT trong dạy học tại các trƣờng học trong phạm vi quản lý. Thực tế hiện nay, việc đƣa CNTT trong dạy học còn nhiều vấn đề bất cập cần đƣợc nghiên cứu giải quyết nhƣ: Trình độ Tin học cơ bản của nhiều CBQL, GV còn yếu. GV chƣa hiểu rõ về khái niệm giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT, giáo án dạy học tích cực điện tử cũng chƣa nêu đƣợc quy trình thiết kế và sử dụng các loại giáo án này.

Hơn nữa, ở các trƣờng THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa cho đến nay vẫn chƣa có nghiên cứu nào đề cập 9 đến vấn đề quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học. Việc nghiên cứu đề xuất các biện pháp “Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trƣờng THCS huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” trong giai đoạn hiện nay đang là vấn đề cần thiết, cấp bách, cần tập trung giải quyết. Một số khái niệm cơ bản 1. CNTT, ứng dụng CNTT Thuật ngữ CNTT, từ tiếng Anh Information Technology đƣợc viết tắt là IT, là ngành ứng dụng công nghệ quản lý và xử lý thông tin.

CNTT là ngành sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lƣu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền, và thu thập thông tin. Ở Việt Nam, khái niệm CNTT đƣợc hiểu và định nghĩa trong Nghị quyết Chính phủ số 49/CP kí ngày 04/08/1993: Công nghệ thông tin là tập hợp các phƣơng pháp khoa học, các phƣơng tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con ngƣời và xã hội. Trong hệ thống giáo dục phƣơng Tây, CNTT đã đƣợc chính thức tích hợp vào chƣơng trình học phổ thông. Họ đã nhanh chóng nhận ra rằng nội dung về CNTT đã có ích cho tất cả các môn học.

Sự ra đời của mạng internet (mạng máy tính toàn cầu) và hệ thống đƣờng truyền kết nối băng tần rộng, việc áp dụng kiến thức, kỹ năng và hiểu biết về CNTT trong các môn học đã trở thành hiện thực. Hiện nay hầu hết các ngành học đều áp dụng CNTT trong chuyên ngành của mình nhằm nâng cao hiệu quả tiếp thu của ngƣời học. Chỉ thị 29/2001/CT-BGDĐT của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phƣơng pháp, phƣơng thức dạy và học. Công nghệ thông tin là phƣơng tiện để tiến tới một xã hội học tập”.

[6] Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phƣơng pháp và hình thức dạy học. Những phƣơng pháp dạy học theo cách 10 tiếp cận kiến tạo, phƣơng pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học nhƣ dạy theo lớp, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trƣờng CNTT. Thế giới ngày nay, đang chứng kiến những đổi thay có tính chất khuynh đảo trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của CNTT và TT.

CNTT đã góp phần quan trọng cho việc tạo ra những nhân tố năng động mới, cho quá trình hình thành nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin. CNTT ngày càng đóng vai trò quan trọng và là một nhân tố thúc đẩy đối với thành công trong công cuộc đổi mới của Việt Nam. Việt Nam coi CNTT và TT là một trong những lĩnh vực ƣu tiên, đặt nền móng cho những đột phá về phát triển trong lĩnh vực công nghệ cao nói riêng, trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc nói chung. * Ứng dụng CNTT: Là việc sử dụng CNTT nhằm hỗ trợ cho một hoạt động hay một công việc nào đó mà nó góp phần cho ngƣời sử dụng nó hoàn thành tốt nhiệm vụ trong một thời gian ngắn hơn, kết quả chính xác hơn nhờ các phép tính toán chính xác và thời gian xử lý cực nhanh từ máy tính.