Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế phát triển của công nghệ thông tin và chuyển đổi số, việc ứng dụng tin học hóa đã trở thành yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp. Cùng với sự mở rộng của mạng Internet, các phương thức giao dịch truyền thống đang dịch chuyển mạnh mẽ sang môi trường trực tuyến. Sự kết hợp giữa quản lý dữ liệu và ứng dụng hệ cơ sở dữ liệu quan hệ đóng vai trò cốt lõi trong lĩnh vực tài chính và thương mại điện tử, cho phép doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình lưu trữ, truy xuất và phân tích luồng thông tin bán hàng.

Đề tài "Quản lý & ứng dụng cơ sở dữ liệu trang web bán trang sức phong thủy" được thực hiện trong khuôn khổ môn học Quản lý & Ứng dụng Cơ sở Dữ liệu trong Tài chính (Fintech) tại Khoa Tài chính Kế toán 1, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (Hà Nội, năm 2024). Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán tổ chức và quản trị dữ liệu cho một hệ thống bán lẻ trang sức đá phong thủy trực tuyến mang thương hiệu "Moonlight Jewelry".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm:

  1. Khảo sát nghiệp vụ bán hàng, xác định các tác nhân và xây dựng bảng thuật ngữ chuẩn hóa cho hệ thống thương mại điện tử chuyên ngành trang sức.
  2. Phân tích và thiết kế hệ thống thông tin thông qua mô hình phân rã chức năng (BFD), mô hình ca sử dụng (Use Case), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và biểu đồ trạng thái (State Diagram).
  3. Thiết kế cấu trúc hướng đối tượng với hệ thống biểu đồ lớp (Class Diagram) và đặc tả chi tiết các thuộc tính, phương thức vận hành.
  4. Xây dựng mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ, thiết lập các bảng thực thể và khóa dữ liệu phục vụ quản lý sản phẩm, đơn hàng, khách hàng và quản trị viên.
  5. Triển khai thử nghiệm website trên nền tảng máy chủ cục bộ (Laragon, PHP/Laravel, MySQL), hoàn thiện giao diện người dùng và trang quản trị (Dashboard) phục vụ thống kê hoạt động kinh doanh.
Thông tin đề tài Chi tiết thực hiện
Đơn vị đào tạo Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông – Khoa Tài chính Kế toán 1
Học phần Quản lý & Ứng dụng Cơ sở Dữ liệu trong Tài chính (Fintech)
Giảng viên hướng dẫn Trần Quốc Khánh
Nhóm sinh viên thực hiện Lê Thị Phương Linh (B21DCTC061), Quách Thu Phương (B21DCTC084), Nguyễn Quốc Vương (B21DCTC106), Nguyễn Thị Ngọc Yến (B21DCTC109)
Thời gian – Địa điểm Năm 2024 – Hà Nội

Cơ sở lý thuyết và phương pháp tiếp cận

Đề tài ứng dụng phương pháp luận phân tích và thiết kế hệ thống hướng đối tượng kết hợp lý thuyết quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ:

  • Phương pháp mô hình hóa hệ thống (UML): Sử dụng các biểu đồ chuẩn hóa để trực quan hóa luồng nghiệp vụ, bao gồm biểu đồ phân rã chức năng (BFD), biểu đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram), biểu đồ trạng thái (State Diagram), biểu đồ thành phần (Component Diagram) và biểu đồ triển khai (Deployment Diagram).
  • Phương pháp thiết kế cơ sở dữ liệu: Xác định các tập thực thể, chuẩn hóa thuộc tính, thiết lập khóa chính (Primary Key - PK) và mối quan hệ giữa các bảng để bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu trong quá trình lưu trữ hóa đơn, chi tiết phiếu nhập, thông tin sản phẩm và khách hàng.
  • Phương pháp thực nghiệm và kiểm thử phần mềm: Thiết lập môi trường máy chủ cục bộ, cài đặt cơ sở dữ liệu mẫu và chạy thử nghiệm hệ thống với các bộ tài khoản được phân quyền độc lập.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong hệ thống bao gồm danh mục sản phẩm đá phong thủy thực tế (nhẫn hồ ly, nhẫn hoa mẫu đơn thạch anh tím, dây chuyền nhện Peridot, vòng tay thạch anh dâu xanh...), danh mục thương hiệu (DOJI, Ancarat, GaiA by Yang, KAIA, Habora) và các bài viết kiến thức chọn trang sức.

Tác nhân hệ thống Mô tả quyền hạn và phạm vi chức năng
Khách hàng (Customer) Đăng ký, đăng nhập, đổi mật khẩu; tìm kiếm sản phẩm theo tên, loại, dòng sản phẩm, khoảng giá; xem chi tiết sản phẩm; quản lý giỏ hàng; đặt hàng và hủy đơn hàng; chọn phương thức thanh toán (COD, ví điện tử, thẻ tín dụng, chuyển khoản); xem lịch sử đơn hàng; chat hỗ trợ.
Nhà quản trị (Admin) Đăng nhập hệ thống; phân quyền người dùng; quản lý tài khoản khách hàng và nhân viên; quản lý danh mục sản phẩm, giá bán, giá khuyến mại, đánh giá; quản lý quy trình đơn hàng; theo dõi lượng truy cập; xem báo cáo thống kê doanh thu theo thời gian và danh mục.
Nhân viên bán hàng (Staff) Tiếp nhận đơn đặt hàng, kiểm tra thông tin, cập nhật trạng thái đơn hàng (đang xử lý, giao thành công), xử lý đổi trả/hoàn tiền và hỗ trợ tư vấn khách hàng.
Nhân viên kho Quản lý danh mục hàng hóa, lập và in phiếu nhập hàng, theo dõi số lượng tồn kho và lập phiếu xuất gửi hàng cho khách.
Nhà cung cấp Cung cấp nguồn hàng hóa, liên kết thông tin qua mã nhà cung cấp và phiếu nhập hàng.

Thiết kế và triển khai hệ thống

1. Kiến trúc phân rã chức năng (BFD) và biểu đồ ca sử dụng

Hệ thống quản lý bán hàng được chia thành 3 khối nghiệp vụ chính:

  • Quản lý bán hàng: Tiếp nhận đơn đặt hàng từ khách hàng, xử lý thông tin và tiến hành lập hóa đơn bán hàng cùng phiếu xuất kho.
  • Quản lý thanh toán: Lập phiếu thu tiền, xử lý tiếp nhận tiền thanh toán thông qua các hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD) hoặc chuyển khoản ngân hàng.
  • Quản lý đối chiếu và báo cáo: Truy xuất dữ liệu đối chiếu các chỉ tiêu kinh doanh, tổng hợp số liệu và lập các báo cáo thống kê doanh thu định kỳ.

Hệ thống thiết kế 10 ca sử dụng (Use Case) trọng tâm: Đăng nhập, Cập nhật giỏ hàng, Tìm kiếm sản phẩm, Xem thông tin sản phẩm, Đặt hàng, Thanh toán, Thống kê doanh thu, Quản lý người dùng, Quản lý đơn hàng và Quản lý sản phẩm. Mỗi ca sử dụng đều được xây dựng kèm đặc tả luồng sự kiện chính, điều kiện tiên quyết và các kịch bản ngoại lệ.

2. Thiết kế biểu đồ lớp (Class Diagram)

Hệ thống định nghĩa 13 lớp đối tượng với các thuộc tính và phương thức quản lý tương ứng:

Tên lớp Thuộc tính chính Kiểu dữ liệu Phương thức tiêu biểu
Người dùng Ten, DiaChi, Sdt String LayTen(), LaySdt(), LayDiaChi()
Người quản lý User, Pass, MaQuanLy String DangNhap()
Khách hàng MakhachHang, User, Pass String LayMaKhachHang(), LayTenKhachHang(), ThemKH(), SuaKH(), XoaKH()
Nhân viên bán hàng MaNV, User, Pass String LayMaNV(), ThemNV(), SuaNV(), XoaNV()
Nhân viên kho MaNVKho, NhiemVu, User, Pass String LayMaNVKho(), ThemNV(), SuaNV(), XoaNV()
Nhà cung cấp MaNCC String LayMaNCC(), ThemNCC(), SuaNCC(), XoaNCC()
Hóa đơn bán hàng IdHD, MakhachHang, MaNV, NgayBan String, Date LayIdHD(), LayNgayBan(), TaoHD(), InHD(), SuaHD(), XoaHD()
Gửi hàng tới khách hàng MaVanDon, MaNV, MaNVKho, IdHD, NgayXuat String, Date ThemMaVanDon(), SuaMaVanDon(), XoaMaVanDon(), LayMaVanDon()
Chi tiết gửi hàng MaVanDon, MaHang, SoLuongXuat String, Int LayMaVanDon(), LayMaHang(), LaySoLuong()
Phiếu nhập hàng IdPN, MaNCC, MaNVKho, NgayNhap String, Date ThemPhieu(), SuaPhieu(), XoaPhieu(), InPhieu(), LayIdPN()
Chi tiết hóa đơn IdHD, MaHang, SoLuongBan, DonGiaBan String, Int, Float LayIdHD(), LayMaHang(), InHD()
Hàng MaHang, TenHang, TTHang, SoLuong, DonGiaBan String, Int, Float LayMaHang(), LayTenHang(), SuaTTHang(), XoaHang()
Chi tiết phiếu nhập IdPN, MaHang, SoLuongNhap, DonGiaNhap String, Int, Float LayIdPN(), LayMaHang(), InPhieu()

3. Thiết kế cơ sở dữ liệu vật lý

Cơ sở dữ liệu của hệ thống được xây dựng trên hệ quản trị MySQL dưới tên gọi shoe_store (bộ mã ký tự utf8mb4_unicode_ci, lưu trữ dạng InnoDB). Các tập thực thể dữ liệu được chuẩn hóa gồm:

  • Tập thực thể ADMIN / Khách hàng: Bao gồm các trường dữ liệu idKhachHang (Int, Khóa chính - PK), tenDangNhap (Nvarchar 150), matKhau (Nvarchar 150), hoTen (Nvarchar 150), ngaySinh (Date), gioiTinh (Nvarchar 50), diaChi (Nvarchar 150), email (Nvarchar 150), soDienThoai (Int).
  • Tập thực thể Hàng hóa, Giỏ hàng và Đơn hàng: Quản lý chi tiết mã hàng, tên sản phẩm, số lượng, đơn giá và liên kết khóa ngoại phục vụ việc truy vấn dữ liệu đơn hàng.

4. Công nghệ và môi trường cài đặt

  • Công cụ phát triển mã nguồn: Visual Studio Code (bản cho hệ điều hành Windows).
  • Môi trường máy chủ cục bộ: Laragon Full (tích hợp máy chủ web Apache httpd-2.4.54-win64 chạy cổng 80 và MySQL mysql-8.30-winx64 chạy cổng 3306).
  • Quản trị cơ sở dữ liệu: HeidiSQL Portable 12.6 kết nối qua giao thức TCP/IP (Host 127.0.0.1, cổng 3306, tài khoản root).
  • Nền tảng ứng dụng: PHP Laravel Framework, khởi chạy dịch vụ qua giao diện dòng lệnh:
cd shoe_store
code .
php artisan serve

Máy chủ phát triển nội bộ chạy tại địa chỉ URL http://127.0.0.1:8000.

Nội dung chính theo từng phần của đề tài

Phần I: Khảo sát hệ thống và chuẩn hóa thuật ngữ

Nhóm tác giả tiến hành khảo sát nghiệp vụ bán lẻ trực tuyến, xác định các yêu cầu chức năng cho website kinh doanh trang sức đá phong thủy "Moonlight Jewelry". Nội dung cung cấp bảng đối chiếu thuật ngữ Anh - Việt đồng bộ cho toàn bộ tài liệu (như Admin - Quản trị hệ thống, Customer - Khách hàng, Report revenue - Thống kê doanh thu, Manage products - Quản lý sản phẩm, Manage order - Quản lý đơn hàng, Manage rate - Quản lý lượng truy cập...). Đồng thời, đề tài cấu hình sẵn 2 tài khoản thử nghiệm hệ thống:

  • Tài khoản khách hàng: nhung@gmail.com / Mật khẩu: 123456.
  • Tài khoản quản trị viên (Admin): admin@yomail.com / Mật khẩu: 123456.

Phần II: Phân tích thiết kế hệ thống thông tin

Phần này mô tả toàn diện cấu trúc luận lý và vật lý của phần mềm:

  • Xây dựng sơ đồ phân rã chức năng (BFD) cho ba khối: Bán hàng, Thanh toán, và Đối chiếu - Báo cáo.
  • Xây dựng Use Case tổng quát cho từng tác nhân (Admin, Staff, Customer) và cung cấp đặc tả chi tiết kèm sơ đồ tuần tự cho 10 chức năng.
  • Thiết kế 13 bảng đặc tả lớp hướng đối tượng với đầy đủ thuộc tính, kiểu dữ liệu và danh sách phương thức thực thi.
  • Xây dựng mô hình thực thể quan hệ cho cơ sở dữ liệu, phân định khóa chính, kiểu dữ liệu chuẩn Nvarchar, Date, Int, Float.
  • Mô tả biểu đồ thành phần và biểu đồ triển khai phần cứng/phần mềm qua kết nối TCP/IP.

Phần III: Thiết kế giao diện website người dùng

Xây dựng hệ thống màn hình chức năng phía khách hàng trên giao diện web "Moonlight Jewelry":

  • Giao diện Trang chủ & Shopping: Hiển thị banner quảng bá, danh mục sản phẩm, chính sách hỗ trợ (Quality Products, Free shipping, 14-day Return, 24/7 support) và bộ lọc sản phẩm theo mức giá (Filter by price), theo thương hiệu (Filter by brand).
  • Giao diện Đăng nhập & Đăng ký: Cho phép người dùng tạo tài khoản mới hoặc đăng nhập vào hệ thống.
  • Giao diện Chi tiết sản phẩm: Hiển thị hình ảnh sản phẩm (nhẫn hoa mẫu đơn thạch anh tím, dây chuyền nhện Peridot...), mức giá niêm yết (ví dụ: 600.000đ, 800.000đ, 820.000đ), màu sắc và nút chọn thêm vào giỏ hàng.
  • Giao diện Giỏ hàng & Thanh toán (Checkout): Quản lý danh sách sản phẩm đã chọn, số lượng, tính tổng tiền giỏ hàng (ví dụ minh họa trong giao diện đạt tổng cộng 1.620.000đ), nhập địa chỉ giao hàng và xác nhận phương thức thanh toán.

Phần IV: Thiết kế hệ thống thống kê và quản trị trên Dashboard

Xây dựng bảng điều khiển quản trị (Admin Dashboard) tại đường dẫn /admin/login, cung cấp các module quản lý:

  • Tổng quan chỉ số kinh doanh: Thống kê số lượng sản phẩm (Products: 11), người dùng (Users: 18), đơn hàng (Orders: 154) và tổng doanh thu tích lũy (Earning: 89,990,000đ).
  • Quản lý sản phẩm (Product): Bảng dữ liệu hiển thị ID, tên sản phẩm, thương hiệu, màu sắc, giá bán và nút truy cập chi tiết.
  • Quản lý thương hiệu (Brand): Quản trị các thương hiệu đối tác gồm DOJI (ID #6), Ancarat (ID #5), GaiA by Yang (ID #4), KAIA (ID #3), Habora (ID #2).
  • Phân loại sản phẩm (Category): Quản lý các nhóm hàng trang sức như Nhẫn, Vòng tay, Dây chuyền.
  • Quản lý bài viết (Post Type & Post): Quản lý danh mục bài viết tư vấn gồm "Các loại trang sức" (ID #1), "Sử dụng trang sức" (ID #2), "Kinh nghiệm chọn trang sức" (ID #3) và các bài viết chia sẻ kinh nghiệm chọn nhẫn phong thủy.

Phần V: Hướng dẫn cài đặt và cấu hình hệ thống

Trình bày chi tiết từng bước thiết lập môi trường để vận hành đồ án:

  • Cài đặt Visual Studio Code trên Windows, tích hợp các menu ngữ cảnh "Open with Code".
  • Tải và cài đặt MySQL Community Server phiên bản 32-bit/64-bit, thiết lập mật khẩu tài khoản root, quản lý trạng thái máy chủ qua công cụ dòng lệnh hoặc MySQL Notifier.
  • Cài đặt phần mềm giả lập môi trường Laragon, khởi động các dịch vụ Apache và MySQL.
  • Khởi tạo cơ sở dữ liệu shoe_store trên HeidiSQL Portable với bảng mã utf8mb4_0900_ai_ci, sau đó tiến hành import tập tin cấu trúc dữ liệu shoe_store.sql.
  • Mở thư mục dự án trong Visual Studio Code, mở cửa sổ Terminal và thực thi lệnh php artisan serve để khởi chạy ứng dụng web.

Kết quả và đóng góp

Đề tài đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu và triển khai thực tế:

  • Xây dựng thành công hệ thống phần mềm thương mại điện tử hoàn chỉnh cho ngành hàng trang sức phong thủy ("Moonlight Jewelry"), bao gồm cả phân hệ người dùng (Frontend) và phân hệ quản trị (Backend Dashboard).
  • Thiết kế hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ đồng bộ, quản lý đầy đủ 13 lớp thực thể nghiệp vụ phục vụ việc lưu trữ thông tin sản phẩm, đơn hàng, nhà cung cấp và hóa đơn bán hàng.
  • Triển khai thành công giao diện Dashboard quản trị theo dõi trực tiếp các chỉ số kinh doanh thực tế trong quá trình thử nghiệm (11 sản phẩm, 18 người dùng, 154 đơn hàng, doanh thu 89.990.000đ).
Thành viên thực hiện Mã sinh viên Nhiệm vụ đảm nhiệm trong dự án
Quách Thu Phương B21DCTC084 Lập trình giao diện Frontend + Tổng hợp báo cáo
Lê Thị Phương Linh B21DCTC061 Lập trình Backend + Xây dựng giao diện Dashboard
Nguyễn Thị Ngọc Yến B21DCTC109 Thiết kế cơ sở dữ liệu SQL + Viết kịch bản CSDL
Nguyễn Quốc Vương B21DCTC106 Lập trình chức năng Backend hệ thống

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung báo cáo, hệ thống còn một số điểm hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện:

  • Hệ thống mới được triển khai và thử nghiệm trên môi trường máy chủ cục bộ (Localhost: 127.0.0.1) qua công cụ Laragon, chưa được phát hành trên hạ tầng đám mây công cộng hoặc tên miền Internet chính thức.
  • Cơ chế thanh toán trực tuyến qua thẻ tín dụng và ví điện tử mới dừng lại ở mức mô phỏng giao diện và xác nhận đơn hàng nội bộ, chưa tích hợp API cổng thanh toán Fintech thực tế của các ngân hàng thương mại.
  • Tên gọi cơ sở dữ liệu và thư mục nguồn vẫn còn mang dấu vết kế thừa từ mã nguồn mẫu (shoe_store / shoe_store.sql).

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài bao gồm việc tích hợp các cổng thanh toán điện tử thực tế (như VNPay, MoMo, ZaloPay), triển khai hệ thống lên máy chủ trực tuyến và tối ưu hóa hệ thống báo cáo phân tích tài chính chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Đề tài là tài liệu tham khảo thực tế cho sinh viên các ngành Công nghệ Tài chính (Fintech), Hệ thống Thông tin Quản lý, Thương mại Điện tử và Công nghệ Thông tin đang thực hiện bài tập lớn hoặc khóa luận tốt nghiệp về xây dựng hệ thống bán hàng trực tuyến.

Các phần có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm:

  • Quy trình mô hình hóa UML toàn diện từ biểu đồ ca sử dụng, biểu đồ tuần tự, biểu đồ trạng thái đến hệ thống 13 bảng đặc tả lớp chi tiết.
  • Hướng dẫn chi tiết từng bước về quy trình thiết lập môi trường phát triển ứng dụng web với bộ công cụ Laragon, MySQL, HeidiSQL và framework PHP Laravel.
  • Cách thức tổ chức giao diện quản trị Dashboard hỗ trợ giám sát số liệu kinh doanh và phân loại dữ liệu đa cấp (thương hiệu, danh mục, bài viết).

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài được thực hiện bởi nhóm sinh viên nào và thuộc học phần gì?

Đề tài là bài tập lớn môn học "Quản lý & Ứng dụng Cơ sở Dữ liệu trong Tài chính (Fintech)" do nhóm 5 gồm 4 sinh viên: Lê Thị Phương Linh (B21DCTC061), Quách Thu Phương (B21DCTC084), Nguyễn Quốc Vương (B21DCTC106) và Nguyễn Thị Ngọc Yến (B21DCTC109) thuộc Khoa Tài chính Kế toán 1, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thực hiện dưới sự hướng dẫn của giảng viên Trần Quốc Khánh vào năm 2024.

2. Website trong đề tài kinh doanh mặt hàng gì và mang tên thương hiệu nào?

Website được xây dựng để kinh doanh các mặt hàng trang sức đá phong thủy như nhẫn, vòng tay, dây chuyền, khuyên tai dưới tên thương hiệu "Moonlight Jewelry".

3. Hệ thống sử dụng những tài khoản nào để kiểm thử chức năng?

Hệ thống thiết lập 2 tài khoản thử nghiệm gồm:

  • Tài khoản khách hàng: nhung@gmail.com (mật khẩu: 123456).
  • Tài khoản quản trị viên: admin@yomail.com (mật khẩu: 123456).

4. Nền tảng công nghệ và máy chủ nào được sử dụng để vận hành website?

Hệ thống được phát triển bằng ngôn ngữ PHP (Laravel Framework), quản trị mã nguồn trên Visual Studio Code, sử dụng môi trường máy chủ cục bộ Laragon Full (Apache httpd-2.4.54 cổng 80, MySQL mysql-8.30 cổng 3306) và quản lý cơ sở dữ liệu qua công cụ HeidiSQL Portable 12.6.

5. Trang Dashboard quản trị của hệ thống hiển thị những chỉ số kinh doanh nào?

Giao diện Dashboard của Admin ghi nhận các chỉ số tổng quan gồm 11 sản phẩm (Products), 18 người dùng (Users), 154 đơn hàng (Orders) và tổng doanh thu đạt 89.990.000đ (Earning), kèm theo các chức năng quản lý thương hiệu (DOJI, Ancarat, KAIA, Habora, GaiA by Yang) và phân loại trang sức.

Kết luận

Báo cáo bài tập lớn của nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã hoàn thành trọn vẹn việc phân tích, thiết kế và cài đặt hệ thống quản trị cơ sở dữ liệu cho website kinh doanh trang sức phong thủy "Moonlight Jewelry". Đề tài cung cấp tài liệu mô hình hóa UML chi tiết, thiết kế 13 lớp đối tượng nghiệp vụ và xây dựng cơ sở dữ liệu quan hệ chuẩn hóa trên MySQL. Hệ thống được triển khai thử nghiệm thành công trên nền tảng PHP Laravel và Laragon, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý bán hàng, theo dõi đơn hàng và thống kê doanh thu phục vụ chuyên ngành Fintech.