Giáo trình thiết kế cơ sở dữ liệu - Vũ Đức Thái, Trường ĐH Công nghệ Thông tin và Truyền thông

Giáo trình thiết kế cơ sở dữ liệu của Vũ Đức Thái cung cấp kiến thức mô hình hóa dữ liệu, sơ đồ liên kết thực thể và tối ưu hóa hệ thống thông tin.

• Tác giả: Vũ Đức Thái
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Thiết kế cơ sở dữ liệu
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU

• Tên tài liệu: Giáo trình Thiết kế Cơ sở dữ liệu
• Tác giả: TS. Vũ Đức Thái
• Cơ quan công tác: Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông – Đại học Thái Nguyên
• Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Đại học Thái Nguyên
• Năm xuất bản: 2016
• Mã số xuất bản: ĐHTN-2016 2 01-42
• Số trang: 156 trang (gồm 5 chương chính và 2 phần phụ lục)

---

1. Tổng quan về giáo trình

Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo

Giáo trình Thiết kế Cơ sở dữ liệu của tác giả Vũ Đức Thái được biên soạn làm học liệu giảng dạy cho học phần chuyên ngành cốt lõi thuộc khối ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm và Hệ thống thông tin ở bậc đại học và sau đại học (chương trình cao học). Học phần này đóng vai trò bản lề, kết nối giữa nhóm kiến thức cấu trúc dữ liệu, toán rời rạc với các học phần công nghệ phần mềm, phân tích thiết kế hệ thống và phát triển ứng dụng phân tán.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes)

Tài liệu hướng tới các chuẩn đầu ra cụ thể:

• Về kiến thức: Trang bị hệ thống lý thuyết về mô hình hóa dữ liệu khái niệm (Conceptual Model), mô hình logic và mô hình dữ liệu quan hệ; các dạng chuẩn hóa (1NF, 2NF, 3NF, BCNF) cùng kỹ thuật phá chuẩn (Denormalisation); kiến trúc dữ liệu bán cấu trúc và cơ sở dữ liệu song song, phân tán.
• Về kỹ năng: Người học có năng lực khảo sát yêu cầu nghiệp vụ doanh nghiệp, trích xuất thực thể, thuộc tính, mối quan hệ; xây dựng sơ đồ liên kết thực thể (ERD) theo chuẩn ký pháp công nghiệp; ánh xạ hoàn chỉnh từ mô hình khái niệm sang lược đồ cơ sở dữ liệu quan hệ và tối ưu hóa các câu lệnh truy vấn dữ liệu.

Cấu trúc và cách tiếp cận

Tài liệu được cấu trúc thành 5 chương nội dung logic kèm 2 phụ lục thực hành:

• Đi từ phân tích bản chất hệ thống thông tin kinh doanh đến kỹ thuật mô hình hóa dữ liệu khái niệm.
• Chuyển đổi mô hình quan niệm sang mô hình quan hệ vật lý.
• Bổ sung các chuyên đề mở rộng về xử lý thời gian thực, dữ liệu bán cấu trúc, tính toán phân tán và tối ưu hóa câu lệnh.

Giáo trình lựa chọn cách tiếp cận theo phương pháp "Top-down" làm chủ đạo (đi từ phân tích thực thể nghiệp vụ xuống thuộc tính và ràng buộc) kết hợp đối chiếu với phương pháp "Bottom-up" (chuẩn hóa dựa trên phụ thuộc hàm). Quy trình thiết kế quán triệt nguyên tắc "cần gì phải có nấy", lấy yêu cầu vận hành thực tế của tổ chức làm căn cứ định hình cấu trúc dữ liệu.

Điểm đặc sắc của giáo trình

Khác với nhiều tài liệu truyền thống vốn tập trung sâu vào chứng minh định lý toán học trừu tượng của đại số quan hệ, giáo trình này định hình nội dung theo hướng ứng dụng kỹ thuật trực tiếp. Hệ thống ký hiệu mô hình hóa được chuẩn hóa theo quy chuẩn của tập đoàn Oracle. Toàn bộ các khái niệm đều đi kèm ví dụ trích xuất từ biểu mẫu, tài liệu thực tế và các mô hình mẫu (design patterns) phục vụ việc triển khai đồ án và dự án công nghệ thông tin.

---

2. Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc học thuật của giáo trình được triển khai qua 5 chương chuyên đề:

• Chương 1: Hệ thống thông tin (trang 10–17): Phân tích khái niệm hệ thống và kiến trúc hệ thống kinh doanh 3 phân hệ gồm: Hệ quyết định, Hệ tác nghiệp và Hệ thống thông tin. Định nghĩa cơ sở dữ liệu kinh doanh; phân loại dữ liệu thành 3 nhóm: Dữ liệu cấu trúc, Dữ liệu kinh doanh và Dữ liệu từ điển; các khâu xử lý thông tin (thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi dữ liệu vào thành dữ liệu ra).
• Chương 2: Mô hình liên kết thực thể (trang 18–38): Thiết lập nền tảng mô hình hóa dữ liệu (Conceptual Model, Physical Model). Khảo sát các thành phần cơ bản: Thực thể (Entity – ký hiệu khối chữ nhật), Thể hiện (Instance), Thuộc tính (Attribute: bắt buộc – Mandatory ký hiệu *, tùy chọn – Optionality ký hiệu o, biến động – Volatile), Miền trị $\text{DOM}(a_i)$. Thiết lập liên kết thực thể (Relationship: Một – Một, Một – Nhiều, Nhiều – Nhiều; quan hệ bắt buộc nét liền, quan hệ tùy chọn nét đứt); giới thiệu ký pháp Oracle ERD (Arc, Subtype, Nontransferability).
• Chương 3: Thiết kế mô hình liên kết thực thể (trang 39–75): Hướng dẫn kỹ thuật thiết kế Top-down; quy tắc định danh (Primary Unique Identifier – PUID); phân tích kiểu thực thể con (Supertype/Subtype); kỹ thuật xử lý cung (Arc); nhận diện và loại bỏ dư thừa liên kết; kỹ thuật phân rã liên kết nhiều - nhiều ($n-n$); tách thuộc tính đa trị thành thực thể phụ thuộc.
• Chương 4: Một số kỹ thuật xử lý nâng cao trong mô hình liên kết thực thể (trang 76–93): Phân tích các ràng buộc toàn vẹn phức tạp trong cơ sở dữ liệu; kỹ thuật xây dựng mô hình theo thời gian thực (Real-time data modeling).
• Chương 5: Chuyển đổi sơ đồ liên kết thực thể (trang 94–132): Quy trình chuyển đổi sơ đồ ERD sang mô hình dữ liệu quan hệ (bảng, khóa chính, khóa ngoài); giới thiệu các mô hình mẫu ứng dụng; các kỹ thuật chuẩn hóa dữ liệu (1NF, 2NF, 3NF, BCNF); kỹ thuật phá chuẩn (Denormalisation) để tăng hiệu năng xử lý; chuyển đổi sơ đồ sang dạng dữ liệu bán cấu trúc (HTML, XML); giới thiệu mô hình cơ sở dữ liệu xử lý song song và phân tán.
• Phần Phụ lục (trang 134–156):
  • Phụ lục 1: Tối ưu các câu lệnh xử lý (nguyên nhân xử lý kém hiệu quả, chiến lược tối ưu, các trường hợp và giải pháp thực thi).
  • Phụ lục 2: Hướng dẫn giải các bài tập chọn lọc của Chương 1, 2, 4, 5.

Progression logic của nội dung

Mạch nội dung đi từ nhận thức hệ thống nghiệp vụ tổng thể (Chương 1) đến mô hình hóa mức khái niệm trừu tượng (Chương 2 và 3), hoàn thiện bằng các ràng buộc ngữ nghĩa (Chương 4), trước khi chuyển dịch xuống mức logic/vật lý thông qua các bảng quan hệ và cấu trúc bán cấu trúc (Chương 5). Cuối cùng, giáo trình khép lại bằng các kỹ thuật tinh chỉnh hiệu năng thực thi tại tầng vận hành (Phụ lục 1).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết cơ bản (Fundamental Theories): Lý thuyết hệ thống thông tin kinh doanh; lý thuyết mô hình hóa dữ liệu khái niệm (ERM); hệ tiên đề Armstrong và lý thuyết phụ thuộc hàm làm nền cho các dạng chuẩn 1NF, 2NF, 3NF, BCNF.
• Nguyên lý cốt lõi (Core Principles): Nguyên lý bất biến của dữ liệu; nguyên tắc thiết kế dữ liệu "cần gì phải có nấy"; nguyên lý phi dư thừa thông tin; sự đánh đổi (trade-off) giữa tính toàn vẹn chuẩn hóa và tốc độ truy vấn trong kỹ thuật phá chuẩn (Denormalisation).
• Khung tham chiếu kỹ thuật (Essential Frameworks): Khung ký pháp thiết kế dữ liệu của Oracle (Oracle Notation ERD/DDM); khung kiến trúc dữ liệu bán cấu trúc (XML/HTML); mô hình phân tán và tính toán song song.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical Skills): Vẽ và chuẩn hóa sơ đồ ERD bằng các công cụ thiết kế chuyên nghiệp; phân rã liên kết $n-n$ thành thực thể trung gian; cài đặt cấu trúc Subtype/Supertype; chuyển đổi chuẩn xác lược đồ ERD sang cấu trúc bảng vật lý với hệ thống khóa chính (PK) và khóa ngoài (FK).
• Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Phân tích văn bản nghiệp vụ, hợp đồng, chứng từ (hóa đơn, phiếu xuất nhập) để trích xuất chính xác danh mục thực thể, thuộc tính và miền trị; nhận diện các thuộc tính phái sinh cần loại bỏ; đánh giá chu kỳ sống của thực thể trong doanh nghiệp.
• Năng lực ứng dụng thực tiễn (Practical Competencies): Xây dựng kiến trúc dữ liệu cho các hệ thống phần mềm doanh nghiệp; áp dụng các mô hình mẫu thiết kế sẵn vào bài toán quản trị; phát hiện các điểm nghẽn truy vấn và tái cấu trúc câu lệnh SQL để nâng cao hiệu năng hệ thống.

---

3. Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp sư phạm (Pedagogical Approach)

Giáo trình triển khai phương pháp giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết mô hình hóa và phân tích tình huống thực tiễn (Case-based Learning). Tài liệu không định nghĩa khái niệm một cách giáo điều mà đặt người học vào vai trò chuyên gia phân tích hệ thống: tiếp nhận bài toán nghiệp vụ từ mô tả ngôn ngữ tự nhiên, phân tích chứng từ và từng bước chuyển hóa thành sơ đồ kỹ thuật.

Bài tập và Case Studies trích xuất từ tài liệu

Tài liệu cung cấp chuỗi ví dụ thực tế được xây dựng chi tiết qua các chương:

• Case Study Hệ thống dự báo thời tiết châu Âu (Chương 2, trang 31–33):
  • Dữ liệu đầu vào: Bản tin dự báo nhiệt độ, hướng gió, cấp độ gió của các thành phố (Kobenhavn, Bremen, Berlin, München, Paris...).
  • Kết quả phân tích: Xác định các thực thể độc lập CITY, COUNTRY; thực thể danh mục WEATHER TYPE, WIND DIRECTION; phát hiện thuộc tính phụ thuộc thời gian để tạo lập thực thể biến động FORECAST.
• Case Study Hệ thống thư điện tử – Electronic Mail (Chương 3, trang 44–46):
  • Dữ liệu đầu vào: Văn bản mô tả nghiệp vụ Web-based Email.
  • Kết quả phân tích: Trích xuất và phân loại danh từ thành thực thể (USER, PERSON, COUNTRY, MESSAGE, ATTACHMENT, FOLDER), thuộc tính (address, password, name, birth date, file name) và thể hiện cụ thể (Inbox, Outbox, Draft).
• Ví dụ phân chia cấu trúc kiểu con – Subtype (Chương 3, trang 47–48):
  • Ngữ cảnh: Quản lý hồ sơ 145 sinh viên với chế độ ưu tiên khu vực.
  • Giải pháp thiết kế: Tách thực thể cha SINH VIÊN thành 2 thực thể con gồm DT_KINH (không ưu tiên, chiếm đa số 125/145) và DT_KHAC (hưởng hệ số ưu tiên từ 1.2 đến 1.7) nhằm tối ưu hóa bộ nhớ và tốc độ xử lý truy vấn.
• Bài tập trích xuất chứng từ bán hàng (Chương 2, trang 38):
  • Phân tích hóa đơn bán lẻ số 15 của Nhà hàng Sông Hồng (Cà phê Trung Nguyên, Kẹo Hải Hà, Bánh Chocopie...) để xây dựng lược đồ cơ sở dữ liệu bán hàng.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| Trích Case Study Bán hàng - Nhà hàng Sông Hồng (Trang 38)                     |
| 15/HQV - Cầu Giấy - Hà Nội | Số: 15 | Ngày: 25/04/2015                        |
| - Cà phê Trung Nguyên: 3 hộp  x  30.000 =  90.000                             |
| - Kẹo Hải Hà:          2 túi  x  15.000 =  30.000                             |
| - Bánh Chocopie:       5 túi  x 120.000 = 600.000                             |
| Tổng cộng: 720.000 | Tiền mặt: 800.000 | Tiền thừa: 60.000                    |
| --> Yêu cầu: Xác định các thực thể HÓA ĐƠN, MẶT HÀNG, DÒNG HÓA ĐƠN, THUỘC TÍNH|
+-------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp đánh giá (Assessment Methods)

• Đánh giá thường xuyên: Thông qua hệ thống câu hỏi lý thuyết, câu hỏi phân biệt thực thể/thuộc tính/thể hiện dạng bảng kiểm (Chương 2) và bài tập trắc nghiệm phân tích ngữ nghĩa bản số quan hệ (Chương 2, trang 37).
• Đánh giá định kỳ và kết thúc học phần: Thực hiện qua các đồ án phân tích và thiết kế cơ sở dữ liệu hoàn chỉnh cho một bài toán quản lý thực tế (quản lý đào tạo tín chỉ, quản lý nhân sự, quản lý hồ sơ sinh viên, quản lý cơ sở dịch vụ).

Hướng dẫn tự học (Self-study Guidelines)

1. Nắm vững thuật ngữ chuẩn: Nghiên cứu kỹ Bảng thuật ngữ đối chiếu Anh – Việt (trang 8) trước khi đọc nội dung chuyên sâu.
2. Quy trình 3 bước phân tích: Thực hành phân tích theo trình tự: Bước 1 (Cấu trúc hóa thông tin đầu ra) $\rightarrow$ Bước 2 (Lọc danh từ mang thông tin) $\rightarrow$ Bước 3 (Đặt bộ 3 câu hỏi kiểm tra: Thực thể có thuộc tính nào? Thuộc tính gắn với thực thể nào? Thể hiện này là giá trị của thuộc tính nào?).
3. Thực hành đối chiếu: Chủ động làm các bài tập cuối chương, sau đó kiểm tra và đối chiếu phương pháp với Hướng dẫn giải tại Phụ lục 2 (trang 145–156).

---

4. Điểm nổi bật và cập nhật

Định hướng ứng dụng thực tế

Giáo trình giải quyết khoảng cách giữa lý thuyết học thuật trừu tượng và thực tiễn kỹ thuật. Tác giả Vũ Đức Thái biên soạn tài liệu dựa trên sự tham khảo chương trình đào tạo quốc tế và kinh nghiệm từ các chuyên gia trực tiếp triển khai dự án tin học hóa, mang lại tài liệu hướng dẫn trực quan, có thể áp dụng trực tiếp vào quy trình phân tích phần mềm.

Chuẩn hóa theo ký pháp công nghiệp của Oracle

Tài liệu sử dụng hệ thống ký hiệu và công cụ của tập đoàn Oracle trong biểu diễn mô hình dữ liệu:

• Quy ước phân biệt rõ ràng: Tên thực thể viết HOA; tên thuộc tính viết thường; đánh dấu * cho thuộc tính bắt buộc, o cho thuộc tính tùy chọn.
• Biểu diễn liên kết thực thể kết hợp tính bắt buộc/tùy chọn (đường nét liền cho Mandatory, đường nét đứt cho Optionality; ký hiệu phân nhánh "chân chim" cho đầu quan hệ Nhiều).
• Hỗ trợ các ký pháp chuyên sâu: Cung loại trừ (Arc), cấu trúc kế thừa phân tầng (Supertype/Subtype), thuộc tính bất biến (Nontransferability).

Tích hợp các xu hướng công nghệ dữ liệu hiện đại

Bên cạnh mô hình quan hệ cổ điển, giáo trình cập nhật các cấu trúc xử lý dữ liệu quy mô lớn:

• Kỹ thuật phá chuẩn (Denormalisation - Chương 5, trang 114): Cung cấp các chiến lược gộp bảng, nhân bản thuộc tính có kiểm soát nhằm giảm thiểu chi phí phép kết nối (JOIN) trong các hệ thống đòi hỏi tốc độ truy vấn cao.
• Mô hình dữ liệu bán cấu trúc (Chương 5, trang 120): Hướng dẫn ánh xạ lược đồ thực thể sang các định dạng HTML và XML, đáp ứng nhu cầu tích hợp dữ liệu phân tán trên môi trường Internet và thiết bị di động.
• Mô hình tính toán song song và phân tán (Chương 5, trang 124): Giới thiệu các kiến trúc phân vùng dữ liệu và xử lý truy vấn phân tán.
• Tối ưu hóa câu lệnh truy vấn (Phụ lục 1, trang 135): Phân tích các nguyên nhân gây nghẽn hiệu năng trong xử lý dữ liệu và cung cấp các chiến lược tái cấu trúc câu lệnh tối ưu.

---

5. Đối tượng sử dụng giáo trình

Phân loại người học và chương trình đào tạo

• Sinh viên đại học: Sinh viên năm thứ 2 hoặc năm thứ 3 thuộc các ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm, Hệ thống thông tin, Khoa học máy tính và Tin học quản lý. Giáo trình đóng vai trò là học liệu bắt buộc cho môn học Thiết kế cơ sở dữ liệu hoặc Phân tích thiết kế hệ thống thông tin.
• Học viên cao học: Học viên theo học chương trình thạc sĩ định hướng ứng dụng, cần tài liệu chuẩn hóa quy trình phân tích dữ liệu, lựa chọn mô hình kiến trúc và tối ưu hóa hệ thống thông tin doanh nghiệp.

Điều kiện tiên quyết (Prerequisites)

Để tiếp thu nội dung tài liệu, người học cần hoàn thành các môn học:

• Nhập môn Tin học / Cơ sở công nghệ thông tin.
• Toán rời rạc (nắm vững lý thuyết tập hợp, quan hệ, logic mệnh đề).
• Cấu trúc dữ liệu và giải thuật cơ bản.

Hướng dẫn sử dụng cho giảng viên

Giảng viên có thể sử dụng giáo trình để xây dựng đề cương bài giảng 45–60 tiết:

• Khối lượng cốt lõi (30 tiết): Giảng dạy Chương 1, Chương 2, Chương 3 và phần đầu Chương 5 (ánh xạ ERD sang mô hình quan hệ).
• Khối lượng nâng cao và thảo luận chuyên đề (15–30 tiết): Triển khai Chương 4, phần kỹ thuật phá chuẩn, dữ liệu bán cấu trúc của Chương 5 và chuyên đề tối ưu hóa tại Phụ lục 1.
• Hệ thống câu hỏi và bài tập cuối mỗi chương được thiết kế sẵn sàng cho việc ra đề kiểm tra, bài tập lớn và đề tài đồ án môn học.

Tài liệu tham khảo cho kỹ sư thực hành

Tài liệu hữu ích cho các kỹ sư phân tích nghiệp vụ (Business Analyst - BA), kỹ sư thiết kế phần mềm và chuyên viên quản trị cơ sở dữ liệu (DBA) trong việc tra cứu các mẫu thiết kế dữ liệu chuẩn, chuẩn hóa quy trình lập sơ đồ hệ thống và áp dụng các giải pháp tinh chỉnh câu lệnh truy vấn trong thực tế.

---

6. Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên đại học, học viên cao học chuyên ngành Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin, cũng như các kỹ sư phần mềm cần tài liệu chuẩn hóa kỹ năng phân tích và mô hình hóa dữ liệu theo chuẩn công nghiệp.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có kiến thức cơ bản về lý thuyết tập hợp, cấu trúc dữ liệu và giải thuật, cùng hiểu biết tổng quan về máy tính và hệ điều hành. Các kiến thức chuyên sâu về mô hình hóa và cơ sở dữ liệu được giáo trình diễn giải tuần tự từ mức cơ bản.

3. Điểm khác biệt lớn nhất giữa giáo trình này và các tài liệu cơ sở dữ liệu khác là gì?

Giáo trình tập trung vào khía cạnh thiết kế ứng dụng thực tế theo chuẩn Oracle, giảm thiểu các chứng minh toán học thuần túy. Tài liệu cung cấp trực tiếp các mô hình mẫu, kỹ thuật xử lý thực tế (như giải quyết liên kết $n-n$, kỹ thuật Subtype/Arc, kỹ thuật phá chuẩn Denormalisation) và dành trọn một phụ lục chuyên sâu về tối ưu hóa câu lệnh.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên bám sát danh mục thuật ngữ ở đầu sách, thực hành phân tích các bài toán case study mẫu (như bài toán Dự báo thời tiết, bài toán Email), sau đó tự thực hiện bài tập cuối mỗi chương và đối chiếu với hướng dẫn giải chi tiết tại Phụ lục 2.

5. Giáo trình có cung cấp tài liệu bổ trợ hoặc bài tập kèm lời giải không?

Có. Giáo trình tích hợp sẵn 2 phần phụ lục: Phụ lục 1 cung cấp chuyên đề và bài tập về tối ưu hóa câu lệnh xử lý; Phụ lục 2 cung cấp lời giải và hướng dẫn chi tiết cho các bài tập chọn lọc của Chương 1, 2, 4 và 5. Cuối sách có danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 133.

---

7. Kết luận

Giáo trình Thiết kế Cơ sở dữ liệu của tác giả Vũ Đức Thái là một tài liệu học thuật có cấu trúc hoàn chỉnh, chuyển tải phương pháp luận thiết kế dữ liệu ứng dụng một cách mạch lạc và có hệ thống. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa phân tích nghiệp vụ kinh doanh và kỹ thuật mô hình hóa chuẩn Oracle, giúp người học làm chủ toàn bộ chu trình phát triển dữ liệu: từ khảo sát yêu cầu, thiết lập sơ đồ liên kết thực thể (ERD), chuẩn hóa lược đồ quan hệ, đến phá chuẩn và tối ưu hóa hiệu năng vận hành.

Tài liệu định hình một lộ trình học tập logic, đi từ nhận thức hệ thống đến triển khai kỹ thuật và tinh chỉnh thực thi. Đây là học liệu chuẩn mực cho công tác đào tạo đại học, sau đại học và là nguồn tham khảo chuyên môn giá trị cho các dự án tin học hóa trong thực tiễn công nghệ thông tin.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 1. Ý nghĩa của thông tin ừong sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp 2. Trình bày và giải thích các khái niệm hệ thống, hệ thống kinh doanh, hệ thống thông tin. Phân tích làm rõ được vai trò nhiệm vụ của hệ thống thông tin đối với nội bộ một doanh nghiệp.

Xây dựng bộ câu hỏi khảo sát thông tin cho một doanh nghiệp 5. Thiết kế mẫu biểu kết xuất thông tin cho một doanh nghiệp 6. Phân tích chức năng nghiệp vụ của bài toán quản lý doanh nghiệp 7. Phân tích chức năng nghiệp vụ của bài toán quản lý một cơ sờ dịch vụ 8.

Phân tích chức năng nghiệp vụ của bài toán quản lý một tổ chức hành chính, dịch vụ. Phàn tích chức năng nghiệp vụ và cơ sở dữ liệu cùa bài toán quản lý hồ sơ sinh viên trong trường đại học. Phân tích chức năng nghiệp vụ và cơ sờ dữ liệu của bài toán quản lý nhân sự trong một đom vị. 17 Chương 2 MÔ HÌNH LIÊN KẾT THựC THẺ 2.

Hệ cơ sở dữ liệu Mọi hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp đều phải lưu trữ chứng từ, tài liệu, số liệu phục vụ công tác kinh doanh, hạch toán kinh tế, theo dõi quá trình kinh doanh đảm bảo hiệu quả. Những thông tin đó gọi là cơ sờ dữ liệu kinh doanh. Trước khi có công nghệ thông tin hỗ trợ, các nhà doanh nghiệp phải lưu trữ, xử lý thông tin bằng các công cụ thủ công, hoặc bán thù công. Khi công nghệ thông tin với máy tính điện tử phát triển hỗ trợ việc xử lý dữ liệu đã đóng góp to lớn vào hiệu quả kinh doanh cùa doanh nghiệp Những thông tin phục vụ kinh doanh có những biến đổi quan trọng với những cấu trúc phức tạp, tinh vi, khối lượng lớn, chất lượng cao ngày càng có giá trị trong hoạt động kinh doanh mang lại lợi nhuận lớn cho doanh nghiệp.

Từ những thông tin, tài liệu thô sơ ban đầu các chuyên gia thiết kế cài đặt tạo ra hệ cơ sờ dữ liệu bao gồm thiết bị phần cứng để lưu trữ, xử lý, truyền thông và cung cấp thông tin đến dữ liệu và các phần mềm thao tác dữ liệu với nhiều mô hình đa dạng phong phú có nhiều quy mô, nhiều lớp. Mô hình hoá dữ liệu Mọi doanh nghiệp đều có chức năng kinh doanh để thực hiện những công việc sinh ra lợi nhuận. Để thực hiện chức năng kinh doanh hiệu quả, doanh nghiệp cần xử lý các thông tin liên quan đến quá trình kinh doanh. Nếu tổ chức tốt thông tin, việc kinh doanh cùa doanh nghiệp sẽ có hiệu quả, ổn định và giúp doanh nghiệp phát triển Thông tin phục vụ cho kinh doanh chính là cơ sờ dữ liệu về toàn bộ quá trinh kinh doanh đuợc lưu trữ theo một cấu trúc thích hợp, đáp ứng mọi thông tin cho việc điều hành, ra quyết định và định hướng cho doanh nghiệp.

Đe thiết kế xây dựng cơ sở dữ liệu cho một doanh nghiệp giống như xây dựng một căn nhà cần có sự phân tích nhu cầu sử dụng cùa chủ nhà nhà thiết kế xem xét đưa ra bản vẽ cùa ngôi nhà cùng với chủ nhà thảo luận và 18 xác định bản thiết kế cuối cùng để tiến hành xây dựng. Một bản thiết kế làm tốt nghĩa là phân tích đầy đủ từ thực trạng đến các nhu cầu sử dụng hiện tại và tuơng lai, mồ xẻ chi tiết đến từng bộ phận của ngôi nhà đồng thời đưa ra cả phuơng án đề tiến hành xây dựng ngôi nhà. Với bản thiết kế như vậy sẽ đảm bảo cho việc xây dựng ngôi nhà thành công và đúng tiến độ như ý muốn.