Luận văn thạc sĩ về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Thành phố Hà Nội

Khám phá luận văn thạc sĩ về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan thành phố Hà Nội, phân tích thực trạng và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lục Văn Trường
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Vân Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu
• 1.3. Thuế xuất nhập khẩu
• 1.4. Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu
• 1.5. Nội dung quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của hải quan
• 1.6. Tiêu chí đánh giá kết quả quản lý thu thuế xuất nhập khẩu
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu thuế xuất nhập khẩu
• 1.8. Kinh nghiệm quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại một số đơn vị hải quan địa phương và bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục Hải quan Hà Nội
• 1.8.1. Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh
• 1.8.2. Cục Hải quan tỉnh Lào Cai
• 1.8.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục Hải quan Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Quy trình nghiên cứu
• 2.4. Nguồn dữ liệu được sử dụng
• 2.5. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.6. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Giới thiệu về Cục Hải quan TP.
• 3.1.1. Giới thiệu chung
• 3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.1.3. Sơ đồ cơ cấu tổ chức
• 3.1.4. Nhiệm vụ trong giai đoạn 2016-2020
• 3.2. Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan TP.
• 3.2.1. Quản lý thu theo sắc thuế xuất nhập khẩu
• 3.2.2. Quản lý thu nộp thuế
• 3.2.3. Quản lý đối tượng kê khai nộp thuế xuất nhập khẩu
• 3.2.4. Quản lý căn cứ tính thuế xuất nhập khẩu
• 3.2.5. Quản lý miễn, giảm, hoàn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
• 3.2.6. Kiểm tra sau thông quan, thanh tra thuế xuất nhập khẩu
• 3.2.7. Phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại
• 3.2.8. Đánh giá kết quả quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục Hải quan TP. Hà Nội giai đoạn 2011 - 2015
• 3.2.8.1. Những kết quả đạt được
• 3.2.8.2. Hạn chế trong quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục Hải quan TP.
• 3.2.8.3. Nguyên nhân tồn tại, hạn chế trong quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục Hải quan TP.
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 4.1. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục Hải quan TP.
• 4.2. Đổi mới quan điểm quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan TP.
• 4.3. Phương hướng hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan TP.
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan TP.
• 4.4.1. Hoàn thiện công tác quản lý đối tượng khai thuế, nộp thuế
• 4.4.2. Tăng cường kiểm tra phòng chống gian lận thuế
• 4.4.3. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra thuế sau thông quan
• 4.4.4. Kiểm soát chặt chẽ các khoản nợ đọng, không để nợ xấu phát sinh
• 4.4.5. Xây dựng quy chế phối hợp thu thuế xuất nhập khẩu với các cơ quan hữu quan
• 4.5. Một số đề xuất, kiến nghị
• 4.5.1. Kiến nghị Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan
• 4.5.2. Kiến nghị Ủy ban nhân dân TP.
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, quản lý thuế xuất nhập khẩu trở thành một vấn đề quan trọng. Nghiên cứu cho thấy, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ, với sự gia tăng số lượng doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, việc quản lý thuế vẫn còn nhiều thách thức. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, cần có những biện pháp phù hợp để đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Một số luận văn đã phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho quản lý thu thuế tại các Cục Hải quan khác nhau, nhưng chưa có nghiên cứu nào tập trung vào Cục Hải quan Hà Nội. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại đây.

1.1. Tình hình nghiên cứu hiện tại

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, quản lý thuế cần phải được cải cách để phù hợp với thông lệ quốc tế. Các tác giả đã đề cập đến những hạn chế trong công tác quản lý thu thuế và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường chỉ tập trung vào một số địa phương nhất định, chưa có cái nhìn tổng thể về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hà Nội. Việc thiếu hụt thông tin và phân tích sâu về thực trạng tại Cục Hải quan Hà Nội là một khoảng trống cần được lấp đầy.

II. Cơ sở lý luận về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu

Cơ sở lý luận về quản lý thu thuế bao gồm các khái niệm cơ bản về thuế xuất nhập khẩu, quy trình quản lý thu thuế và các chính sách liên quan. Chính sách thuế cần phải được xây dựng dựa trên các nguyên tắc công bằng, minh bạch và hiệu quả. Việc áp dụng các quy định pháp luật về quản lý thuế là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong công tác thu thuế. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc cải cách quy định hải quan và nâng cao năng lực cho cán bộ hải quan là cần thiết để cải thiện tình hình thu thuế.

2.1. Khái niệm và vai trò của thuế xuất nhập khẩu

Thuế xuất nhập khẩu là một trong những nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Nó không chỉ giúp tăng cường nguồn lực tài chính mà còn góp phần điều chỉnh hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp. Việc hiểu rõ về thuế hải quan và các quy định liên quan sẽ giúp các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế một cách hiệu quả hơn. Hơn nữa, quản lý thu thuế cũng cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi gian lận và buôn lậu.

III. Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hà Nội

Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hà Nội cho thấy nhiều điểm mạnh và điểm yếu. Cục Hải quan đã có những nỗ lực trong việc cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như tình trạng nợ đọng thuế, thiếu sót trong công tác kiểm tra và giám sát. Các số liệu thống kê cho thấy, mặc dù có sự gia tăng trong số thu thuế, nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

3.1. Đánh giá kết quả quản lý thu thuế

Kết quả quản lý thu thuế tại Cục Hải quan Hà Nội giai đoạn 2011-2015 cho thấy sự tăng trưởng ổn định trong nguồn thu. Tuy nhiên, các hạn chế trong công tác kiểm tra và giám sát vẫn còn tồn tại. Việc thiếu hụt thông tin và dữ liệu chính xác đã ảnh hưởng đến khả năng dự đoán và lập kế hoạch thu thuế. Cần có những biện pháp cải thiện quy trình quản lý thu thuế để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong công tác thu thuế.

IV. Giải pháp hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hà Nội

Để hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu, Cục Hải quan Hà Nội cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ hải quan. Thứ hai, cần cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý thuế cũng cần được đẩy mạnh để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu gian lận. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình thu thuế mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Cục Hải quan.

4.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng quy chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong công tác thu thuế, tăng cường kiểm tra và giám sát sau thông quan, và cải thiện hệ thống thông tin quản lý thuế. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp Cục Hải quan Hà Nội nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế xuất nhập khẩu, từ đó đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) của Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 2011-2015, với số lượng doanh nghiệp (DN) tham gia ngày càng tăng và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Theo số liệu thống kê, kim ngạch XNK tại Cục Hải quan TP. Hà Nội trong giai đoạn này có xu hướng tăng trưởng ổn định, đóng góp quan trọng vào nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN). Tuy nhiên, việc quản lý thu thuế xuất nhập khẩu (thuế XNK) vẫn còn nhiều thách thức do tác động của các hiệp định thương mại tự do (FTA) như TPP, EVFTA, với lộ trình giảm thuế suất đến gần 0% cho hơn 95% dòng thuế đến năm 2018. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện công tác quản lý thu thuế XNK nhằm đảm bảo nguồn thu ổn định, bền vững cho NSNN.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan TP. Hà Nội giai đoạn 2011-2015, xác định những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu thuế XNK trong giai đoạn 2016-2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nội dung quản lý thu theo sắc thuế, quản lý đối tượng kê khai, quản lý căn cứ tính thuế, kiểm tra sau thông quan và phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn TP. Hà Nội và các tỉnh lân cận. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu thuế XNK mà còn mang tính thực tiễn cao, hỗ trợ ngành Hải quan nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý thuế và mô hình quản lý rủi ro trong hải quan. Lý thuyết quản lý thuế tập trung vào các nguyên tắc quản lý thu thuế như tập trung dân chủ, công khai minh bạch, tiết kiệm hiệu quả và phù hợp đồng thuận nhằm đảm bảo nguồn thu cho NSNN và thực thi chính sách thuế hiệu quả. Mô hình quản lý rủi ro được áp dụng để phân loại đối tượng nộp thuế theo mức độ tuân thủ pháp luật, từ đó áp dụng các biện pháp kiểm tra phù hợp, giảm thiểu gian lận và thất thu thuế.

Các khái niệm chính bao gồm: thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, quản lý thu thuế XNK, kiểm tra sau thông quan, phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại, cũng như các tiêu chí đánh giá kết quả quản lý thu thuế như cải cách thủ tục hành chính, xử lý nợ đọng thuế, quản lý giá tính thuế theo Hiệp định GATT, và hiệu quả thanh tra, kiểm tra.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích số liệu định lượng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo nội bộ của Cục Hải quan TP. Hà Nội, Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính, cùng các công trình nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp 10 doanh nghiệp có hoạt động XNK lớn trên địa bàn Hà Nội nhằm đánh giá mức độ hài lòng và hiệu quả hỗ trợ của cơ quan hải quan.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh số liệu thu thuế qua các năm 2011-2015, và phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý thu thuế XNK. Quy trình nghiên cứu được thực hiện trong năm 2014-2015, với cỡ mẫu phỏng vấn 10 DN được chọn lọc theo tiêu chí đóng góp thuế lớn và hoạt động ổn định. Phương pháp xử lý dữ liệu sử dụng phần mềm Word để tổng hợp và phân tích kết quả phỏng vấn, kết hợp với phân tích số liệu thống kê từ các báo cáo chính thức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng thu thuế XNK ổn định: Số liệu cho thấy tổng số thu thuế XNK tại Cục Hải quan TP. Hà Nội giai đoạn 2011-2015 có xu hướng tăng, với mức tăng trung bình khoảng 7-10% mỗi năm. Ví dụ, năm 2014, tổng thu thuế đạt khoảng 12.000 tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2013.

2. Hiệu quả quản lý nợ thuế: Tình hình nợ đọng thuế được kiểm soát chặt chẽ, với tỷ lệ nợ thuế giảm từ khoảng 5% năm 2011 xuống còn dưới 3% năm 2015. Cục Hải quan đã áp dụng các biện pháp đôn đốc thu hồi nợ, phân loại nợ và xử lý nghiêm các trường hợp không có khả năng thu hồi.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin: Việc triển khai hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS từ năm 2014 đã rút ngắn thời gian thông quan trung bình từ 3 ngày xuống còn 1,5 ngày, đồng thời giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ hải quan và DN, góp phần hạn chế tiêu cực và tăng tính minh bạch.

4. Phòng chống gian lận và buôn lậu: Công tác kiểm tra sau thông quan và thanh tra thuế được tăng cường, phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm với số tiền truy thu thuế lên đến hàng trăm tỷ đồng trong giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ vi phạm giảm khoảng 15% so với giai đoạn trước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những kết quả tích cực trên là do sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong Cục Hải quan, sự đổi mới trong quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại. So với các nghiên cứu tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Lào Cai, Cục Hải quan Hà Nội đã học hỏi và áp dụng nhiều kinh nghiệm quản lý hiệu quả như tổ chức đối thoại thường xuyên với DN, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý rủi ro và tăng cường kiểm tra sau thông quan.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như thủ tục hành chính còn phức tạp với một số mặt hàng, việc minh bạch thông tin về chính sách thuế chưa đầy đủ, và ý thức tuân thủ pháp luật của một số DN chưa cao. Những hạn chế này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thu thuế và tạo ra rủi ro thất thu cho NSNN. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thu thuế qua các năm và bảng phân loại nợ thuế theo từng năm để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Cục Hải quan TP. Hà Nội cần tiếp tục cải cách thủ tục hải quan, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, áp dụng rộng rãi hệ thống thông quan điện tử nhằm giảm chi phí và tạo thuận lợi tối đa cho DN. Mục tiêu đạt giảm 20% thời gian thông quan trong vòng 2 năm tới.

2. Tăng cường kiểm tra sau thông quan: Đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra thuế sau thông quan nhằm phát hiện kịp thời các hành vi gian lận, trốn thuế, đảm bảo tỷ lệ truy thu thuế tăng ít nhất 10% mỗi năm. Chủ thể thực hiện là các phòng nghiệp vụ của Cục Hải quan.

3. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành: Thiết lập quy chế phối hợp chặt chẽ giữa Cục Hải quan với các cơ quan Thuế, Kho bạc Nhà nước, Công an và các sở ngành liên quan để nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế và phòng chống buôn lậu. Thời gian triển khai trong năm 2017-2018.

4. Nâng cao năng lực cán bộ hải quan: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ hải quan nhằm nâng cao chất lượng quản lý và phục vụ DN. Mục tiêu hoàn thành đào tạo cho 100% cán bộ trong vòng 3 năm.

5. Minh bạch và công khai chính sách thuế: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật, chính sách thuế mới đến DN qua nhiều hình thức đa dạng nhằm nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật thuế. Chủ thể thực hiện là Cục Hải quan phối hợp với các hiệp hội DN, thực hiện liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành Hải quan: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu thuế XNK, giúp nâng cao hiểu biết và kỹ năng nghiệp vụ, từ đó cải thiện hiệu quả công tác quản lý thuế.

2. Nhà quản lý chính sách thuế và tài chính: Các cơ quan quản lý nhà nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách thuế, hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế phù hợp với bối cảnh hội nhập.

3. Doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu: DN sẽ hiểu rõ hơn về quy trình, thủ tục và các yêu cầu pháp lý liên quan đến thuế XNK, từ đó chủ động tuân thủ và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý thuế, hải quan và chính sách tài chính trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu gồm những nội dung chính nào?
   Quản lý thu thuế XNK bao gồm quản lý khai báo thuế, quản lý nộp thuế, kiểm tra sau thông quan, thanh tra thuế và phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại. Ví dụ, việc kiểm tra sau thông quan giúp phát hiện các trường hợp kê khai không trung thực để truy thu thuế kịp thời.

2. Phương pháp nào được sử dụng để phân loại đối tượng nộp thuế?
   Cục Hải quan áp dụng phương pháp quản lý rủi ro dựa trên các tiêu chí như mức độ tuân thủ pháp luật, lịch sử vi phạm, loại hàng hóa và quy mô hoạt động. Đối tượng có ý thức tuân thủ kém sẽ bị kiểm tra chặt chẽ hơn nhằm giảm thiểu thất thu thuế.

3. Công nghệ thông tin đã hỗ trợ công tác quản lý thuế XNK như thế nào?
   Hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ và DN, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Thời gian thông quan trung bình giảm từ 3 ngày xuống còn 1,5 ngày sau khi áp dụng.

4. Những khó khăn chính trong quản lý thu thuế XNK hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm thủ tục hành chính còn phức tạp, ý thức tuân thủ pháp luật của một số DN chưa cao, và sự biến động của các hiệp định thương mại quốc tế làm giảm nguồn thu thuế. Điều này đòi hỏi cơ quan hải quan phải đổi mới phương thức quản lý và tăng cường kiểm tra.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp có thể hợp tác tốt hơn với cơ quan hải quan?
   DN nên chủ động cập nhật chính sách thuế, thực hiện kê khai trung thực, tham gia các hội nghị đối thoại với cơ quan hải quan để tháo gỡ khó khăn. Việc này giúp giảm thiểu rủi ro bị kiểm tra, xử phạt và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động XNK.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan TP. Hà Nội giai đoạn 2011-2015, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế trong công tác quản lý.
• Ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý rủi ro là những yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào cải cách thủ tục hành chính, tăng cường kiểm tra sau thông quan, phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực cán bộ.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, hỗ trợ ngành Hải quan thích ứng với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và các cam kết FTA.
• Đề xuất các bước tiếp theo gồm triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2016-2020, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật số liệu mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế XNK.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu, góp phần phát triển kinh tế bền vững của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận gồm có 4 chƣơng chính sau đây: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Thành phố Hà Nội Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Thành phố Hà Nội 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cùng với xu hƣớng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ trong 5 năm qua (2010-2015), hoạt động XNK của Việt Nam đã diễn ra sôi động hơn so với giai đoạn trƣớc đó, với sự không ngừng lớn mạnh và phát triển của cộng đồng DN (tăng trƣởng cả về số lƣợng và chất lƣợng DN). Điều đáng mừng là, số lƣợng DN khẳng định đƣợc vị trí của mình trên “sân nhà” và vƣơn ra xuất khẩu các mặt hàng sang thị trƣờng thế giới kể cả những thị trƣờng khó tính nhất nhƣ Mỹ, Đức, Nhật Bản và một số nƣớc khác. Sự lớn mạnh và phát triển của DN trong nƣớc cùng với tiến trình hội nhập quốc tế đòi hỏi chúng ta phải có các biện pháp quản lý thuế XNK phù hợp với thông lệ quốc tế, từ đó tạo nguồn thu ổn định và bền vững cho NSNN.

Từ thực tế đó, nhận thức đƣợc vai trò quan trọng của hoạt động XNK nói chung và quản lý thu thuế XNK nói riêng đối với phát triển kinh tế đất nƣớc, đặc biệt vấn đề này còn nhận đƣợc sự quan tâm tìm hiểu của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học trong những năm qua. Dẫn chứng là đã có một số đề tài đã đƣợc triển khai thực hiện nghiên cứu trong thời gian qua, có thể kể tới nhƣ: *Luận án tiến sỹ kinh tế “Quản lý nhà nước đối với hoạt động XNK ở nước ta trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Đoàn Hồng Lê - Đại học Đà Nẵng, 2009. Tác giả đã tập trung phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK của Việt Nam thời gian qua, qua đó đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động XNK trong điều kiện hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới. 5 z Trong phạm vi của đề tài, tác giả tiếp cận dƣới góc độ quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động XNK trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.

Tuy nhiên, tác giả chỉ tập trung phân tích thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động XNK ở Việt Nam bằng cách liệt kê hệ thống văn bản pháp luật liên quan; phân tích, đánh giá đƣợc những ƣu điểm, nhƣợc điểm của những quy định pháp luật đối với việc quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK. Luận án có đối tƣợng nghiên cứu là quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK ở nƣớc ta trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, do đó không đề cập đến quản lý thu thuế XNK do cơ quan hải quan thực hiện. *Luận văn thạc sỹ kinh tế “Quản lý thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Phùng Quang Hội - Học viện Chính trị khu vực I, năm 2015. Tác giả đã phân tích, dẫn chứng kinh nghiệm quản lý thu thuế XNK của hai Cục Hải quan địa phƣơng là Cục Hải quan tỉnh Lào Cai và Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm quản lý thu thuế XNK để đƣa ra phƣơng pháp, cách thức quản lý phù hợp tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn.

Bên cạnh đó, tác giả cũng đƣa ra hệ thống văn bản pháp lý; cơ chế quản lý và quy trình nghiệp vụ; thực trạng quản lý thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2011-2014… Trên cơ sở đó, để đƣa ra các giải pháp, kiến nghị hoàn thiện quản lý thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn. Tuy nhiên, tác giả mới chỉ đề cập ở mức hạn chế phản ánh về kinh nghiệm quản lý thu thuế XNK của 2 địa phƣơng (Cục Hải quan tỉnh Lào Cai, Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh), mà chƣa mở rộng ra nghiên cứu thêm kinh nghiệm quản lý thu thuế XNK của một số nƣớc trên thế giới có phƣơng thức quản lý thu thuế XNK đạt hiệu quả. Ngoài ra, trong giai đoạn 2010-2014, ngành Hải quan triển khai thực hiện đổi mới mạnh mẽ về phƣơng thức quản lý hải quan đặc biệt là thay đổi cách thức quản lý (từ phƣơng thức quản lý thủ 6 z công sang phƣơng thức quản lý hải quan hiện đại), đặc biệt toàn ngành Hải quan triển khai vận hành Hệ thống thông quan hàng hóa điện tử (VNACCS/VCIS) từ ngày 1/4/2014 do Chính phủ Nhật Bản tài trợ cho Việt Nam. Tuy nhiên, tác giả chƣa đề cập đến vấn đề này trong luận văn nghiên cứu của mình.

*Luận văn thạc sỹ kinh tế “Nâng cao hiệu quả quản lý thuế NK tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh” của tác giả Phan Thị Kiều Lê - Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, năm 2009. Tác giả đề cập khá chi tiết với các nguồn trích dẫn đáng tin cậy về các khái niệm, đặc điểm và phân loại thuế NK.

Luận văn đã tổng kết những kinh nghiệm quản lý thuế NK của một số nƣớc tiêu biểu nhƣ Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan; từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Tác giả nhấn mạnh công tác quản lý thuế NK dựa vào các phƣơng pháp quản lý giá tính thuế, quản lý sau thông quan, quản lý khai thuế, quản lý nợ thuế… Đồng thời, luận văn cũng chỉ ra đƣợc những thuận lợi, khó khăn của công tác quản lý thuế NK tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh; từ đó đƣa ra những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế NK tại đơn vị này. Tuy nhiên, tác giả mới chỉ tập trung phân tích ở khía cạnh quản lý thuế NK mà chƣa đề cập đến công tác quản lý thuế XK trên địa bàn TP.

Hồ Chí Minh. Ngoài ra, do yếu tố khách quan, luận văn đƣợc triển khai thực hiện vào năm 2009 - thời điểm chƣa có nhiều văn bản pháp luật liên quan đến công tác quản lý thuế NK của ngành Tài chính nói chung và ngành Hải quan nói riêng. *Luận văn thạc sỹ kinh tế “Thu thuế XK, thuế NK trên địa bàn tỉnh Ninh Bình” của tác giả Nguyễn Ngọc Thành - Đại học Kinh tế quốc dân, năm 2010. Luận văn đã tập trung đề cập một cách có hệ thống nội dung thu thuế XK, thuế NK dựa vào những văn bản quy phạm pháp luật liên quan đã ban hành của Việt Nam để ngƣời đọc có “bức tranh” toàn cảnh về hoạt động thu thuế XNK.

Do đó, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, tác giả mới chỉ tập trung phân 7 z tích thu thuế XK, thuế NK ở góc độ lý thuyết, chƣa phân tích sâu về thực trạng công tác quản lý thu thuế XK và thu thuế NK của ngành Hải quan, mà chỉ phân tích công tác thu thuế XK, thuế NK của cả ngành Thuế và ngành Hải quan. Ngoài ra, luận văn chƣa đi sâu phân tích và làm sáng tỏ những yếu tố tác động đến hoạt động thu thuế XNK trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. *Luận án tiến sỹ kinh tế “Giải pháp chống thất thu thuế XK, thuế NK ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Mai Thị Vân Anh - Học viện Tài chính, năm 2015. Tác giả đề cập khá chi tiết đến thuế XK, thuế NK; vai trò của thuế XK, thuế NK trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế; những vấn đề đặt ra đối với công tác chống thất thu thuế XK, thuế NK; Một số phƣơng pháp quản lý hải quan chống thất thu thuế XK, thuế NK của hải quan.

Đặc biệt, luận án đã làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về thất thu thuế XK, NK trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Luận án đã tổng hợp phân tích một cách hệ thống về thực trạng thất thu thuế XK, NK và chống thất thu thuế XK, NK của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2009 - 2013… Tuy nhiên, do đối tƣợng nghiên cứu của luận án là “Giải pháp chống thất thu thuế XK, thuế NK ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” đã đề cập đƣợc phần nào công tác quản lý thu thuế XK, thuế NK, chƣa đi sâu phân tích, làm rõ những phƣơng thức quản lý thu thuế XK, thuế NK của ngành Hải quan mà chủ yếu tập trung vào cách thức chống thất thu thuế. *Luận văn thạc sỹ kinh tế “Quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Nghệ An” của tác giả Nguyễn Giang Hƣơng - Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015. Xuyên suốt luận văn, tác giả đề cập đến việc thay đổi cách nghĩ, cách làm của cán bộ hải quan đối với DN XNK trên địa bàn tỉnh Nghệ An - Coi DN là bạn đồng hành, sẵn sàng tháo gỡ khó khăn, vƣớng mắc cho DN thông qua các hội nghị đối thoại với DN có hoạt động XNK trên địa bàn.

Tuy nhiên, luận văn chƣa đi sâu vào phân tích các quy trình quản lý thu 8 z thuế XNK do Cục Hải quan tỉnh Nghệ An triển khai thực hiện. Ngoài ra, luận văn chƣa đi sâu phân tích những yếu tố tác động đến tình hình thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Nghệ An để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu của đề tài. Nhìn chung, các đề tài và công trình nghiên cứu trên đã tiếp cận và đi sâu nghiên cứu các vấn đề liên quan đến thuế, thuế XK, thuế NK, hoạt động quản lý thuế XNK của ngành Hải quan Việt Nam nói chung và kinh nghiệm quản lý thuế XNK của cơ quan hải quan quốc tế nói riêng. Những công trình này đã làm rõ khái niệm, đặc điểm, phân loại thuế XNK.

Tuy nhiên, do đối tƣợng nghiên cứu khác nhau, nên khung lý thuyết về quản lý thu thuế XNK còn đề cập chƣa chi tiết. Mặt khác, các công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập hoặc bàn về vấn đề quản lý thu thuế XNK tại các địa phƣơng trong nƣớc với dẫn chứng số liệu chƣa cập nhật, với số liệu dẫn chứng đƣa ra trƣớc năm 2013. Đặc biệt, trong 2 năm (2015, 2016) hàng loạt các văn bản, chính sách thuế mới đã đƣợc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện phù hợp với tình hình thực tế.