phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn. Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2017 – 2021. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Hiện nay có một số đề tài nghiên cứu liên quan đến quản lý thuế xuất nhập khẩu nhƣ : - Nguyễn Ngọc Túc, 2007. Tiếp tục cải cách, hiện đại hóa Hải quan Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Luận án Tiến sĩ, Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng. Luận văn đã tập trung nghiên cứu những vấn đề về tiếp tục cải cách, hiện đại hóa Hải quan Việt Nam, trong đó có công tác thu thuế xuất nhập khẩu;đƣa ra các định hƣớng, giải pháp thực hiện công tác cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan trong tình hình mới.
Trong công tác thu thuế xuất nhập khẩu luận văn đã đƣa ra quan điểm đổi mới về công tác xác định trị giá tính thuế và quan điểm học tập kinh nghiệm cách áp dụng biểu thuế nhập khẩu của Hải quan Thái Lan , theo đó biểu thuế nhập khẩu chỉ còn 3 mức thuế suất 1%, 5% và 10%, nhằm hạn chế tình trạng gian lận qua thuế suất. - Phan Thị Kiều Lê, 2009. Nâng cao hiệu quả quản lý thuế nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh. Luận văn Thạc sĩ, Trƣờng Đại học Kinh tế Hồ Chí Minh.
Luận văn đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về thuế, quản lý thuế, vai trò của thuế trong tiến trình hội nhập. Luận văn cũng đã đề xuất các biện pháp hỗ trợ chống nợ đọng thuế tại Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh. Chống nợ đọng thuế là nhiệm vụ hết sức phức tạp và nặng nề của ngành hải quan nói chung và Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh nói riêng trong giai đoạn 2003-2008, trong đó tác giả đề nghị xem xét rút ngắn thời gian ân hạn thuế đã quy định trong luật, đây cũng là một yếu tố góp phần đáng kể giảm nợ đọng thuế. 5 z - Phan Lâm Huyền Trang, 2014.
Hoàn thiện quản lý thu thuế tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Nam. Luận vănThạc sĩ, Trƣờng Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã tập trung làm rõ thực tiễn thu thuế của Hải quan Quảng Nam, đánh giá thực trạng và chỉ ra nguyên nhân của những điểm mạnh và những điểm còn hạn chế từ đó đề ra giải pháp hoàn thiện thiện quản lý thu thuế tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Nam. - Nguyễn Giang Hƣơng, 2015.Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Nghệ An.
Luận văn Thạc sĩ, Trƣờng Đại học Kinh tế , Đại học Quốc gia Hà nội. Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Nghệ An giai đoạn 2009-2013. Trên cơ sở luận và thực tiễn về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu, luận văn đã đánh giá đƣợc thực trạng công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu làm rõ đƣợc nguyên nhân của các hạn chế, tồn tại từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Nghệ An trong giai đoạn tiếp theo. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài này dƣới nhiều góc độ khác nhau, song chủ yếu chỉ tập trung vào việc nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại một số địa phƣơng cụ thể…Riêng đề tài công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu và chống thất thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn mới chỉ có một số kiến nghị của những ngƣời trực tiếp làm công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu mà chƣa có sự nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống.
Đặc biệt trong bối cảnh thủ tục hải quan cơ chế một cửa quốc gia (VNACCS/VCIS)đã đƣợc triển khai áp dụng tại 34/34 Cục Hải quan tỉnh, thành phố từ tháng 4 năm 2014, đòi hỏi quản lý phải đƣợc thực hiện theo phƣơng thức tiên tiến, hiện đại; đồng thời mỗi địa phƣơng đều có đặc thù, điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, các mặt hàng xuất nhập khẩu và các hình thức vận chuyển hàng hóa xuất nhập 6 z khẩucó khác nhau. Điều này cho thấy, vấn đề nghiên cứu là cần, đòi hỏi phải có sự phân tích một cách cụ thể tình hình thực trạng quản lý thuế xuất nhập khẩu trong những năm qua của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn để từ đó có những căn cứ đề xuất các giải pháp quản lý thu thuế xuất nhập khẩu một cách đầy đủ hơn. Các công trình nghiên cứu nói trên là tài liệu tham khảo quý giá để tác giả tham khảo và kế thừa trong thực hiện đề tài luận văn Thạc sĩ của mình. Các khái niệm Cho đến nay, có nhiều cách định nghĩa khác nhau chƣa có thống nhất tuyệt đối về khái niệm thuế.
Đứng trên các góc độ khác nhau theo các quan điểm của các nhà kinh tế khác nhau, có định nghĩa về thuế khác nhau. Theo chủ nghĩa Mác“thuế là cơ sở kinh tế của bộ máy nhà nước, là thủ đoạn đơn giản để kho bạc thu được tiền hay tài sản của người dân để dùng vào việc chi tiêu của nhà nước”. Bằng các định nghĩa khác, các nhà nghiên cứu kinh tế cho rằng thuế là “một hình thức phân phối thu nhập tài chính của nhà nước để thực hiện chức năng của mình, dựa vào quyền lực chính trị, tiến hành phân phối sản phẩm thặng dư của xã hội một cách cưỡng chế và không hoàn lại”. Dƣới một góc nhìn mới về thuế, việc tổ chức, cá nhân nộp thuế cho Nhà nƣớc không phải chỉ để thực hiện nghĩa vụ đƣợc quy định trong Hiến pháp, nộp thuế còn là quyền lợi của mọi ngƣời dân trong xã hội.
Thông qua nộp thuế, các tổ chức, cá nhân thể hiện quyền đƣợc đóng góp theo nghĩa vụ cho Nhà nƣớc, quyền đƣợc tiếp tục hoạt động kinh doanh và hƣởng những dịch vụ công cộng mà xã hội đem lại. 7 z Từ đó có thể định nghĩa “thuế là một khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định nhằm sử dụng cho mục đích công cộng”. Một phần thuế mà các tổ chức và cá nhân đóng góp cho Nhà nƣớc đƣợc trả cho ngƣời dân một cách gián tiếp dƣới các hình thức nhƣ trợ cấp xã hội, phúc lợi xã hội và các quỹ tiêu dùng khác. * Khái niệm thuế xuất nhập khẩu Khái niệm về thuế xuất khẩu: Là loại thuế đánh vào hàng hoá có nguồn gốc trong nƣớc đƣợc xuất khẩu qua biên giới quốc gia.
Nhằm bình ổn giá một số mặt hàng trong nƣớc, hoặc có thể nhằm bảo vệ nguồn cung trong nƣớc của một số mặt hàng, hoặc có thể nhằm hạn chế xuất khẩu để giảm xung đột thƣơng mại với nƣớc khác, hoặc có thể nhằm nâng giá mặt hàng nào đó trên thị trƣờng quốc tế (đối với nƣớc chiếm tỷ trọng chi phối trong sản xuất mặt hàng đó) việc hạn chế xuất khẩu có thể đƣợc Nhà nƣớc cân nhắc. Trong các biện pháp hạn chế xuất khẩu, thuế xuất khẩu là biện pháp tƣơng đối dễ áp dụng. Ngoài ra, Nhà nƣớc cũng có thể sử dụng thuế xuất khẩu nhƣ một biện pháp để phân phối lại thu nhập, tăng thu ngân sách. Khái niệm thuế Nhập khẩu: Là một loại thuế mà một quốc gia hay vùng lãnh thổ đánh vào hàng hóa có nguồn gốc từ nƣớc ngoài nhập khẩu vào quốc gia hay vùng lãnh thổ đó.
Thuế nhập khẩu là loại thuế gián thu từ ngƣời tiêu dùng hàng hóa nhập khẩu nhằm góp phần bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc và bảo hộ sản xuất trong nƣớc. Thuế nhập khẩu với mục tiêu kinh tế là bảo hộ sản xuất trong nƣớc và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc thông qua việc thu vào hàng hoá đƣợc phép nhập khẩu từ nƣớc ngoài hoặc từ khu phi thuế quan vào thị trƣờng trong nƣớc; là thuế đánh vào hàng hóa khi nhập khẩu qua cửa khẩu, 8 z biên giới quốc gia; hàng hoá đƣa từ khu phi thuế quan vào thị trƣờng trong nƣớc. Thuế nhập khẩu là thuế gián thu - một trong những yếu tố cấu thành trong giá cả hàng hoá. Việc sử dụng có hiệu quả thuế nhập khẩu chính là phát huy đầy đủ các chức năng cơ bản của nó trong lĩnh vực hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa.
Đặc biệt, trong điều kiện hội nhập kinh tế thế giới và khu vực thì thuế nhập khẩu càng thể hiện vai trò và tác dụng không chỉ là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, mà còn là công cụ thể hiện chính sách đối ngoại giữa các quốc gia với nhau. Nhƣ vậy khái niệm về thuế xuất nhập khẩu đƣợc hiểu nhƣ sau:“Thuế xuất khẩu, nhập khẩu là sắc thuế đánh vào hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu trong quan hệ thương mại quốc tế”. * Khái niệm quản lý nhà nước về thuế xuất nhập khẩu Quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực thuế xuất nhập khẩu có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: Quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực thuế xuất nhập khẩu là việc nhà nƣớc tác động có tổ chức và bằng pháp quyền đối với các quá trình kinh tế xã hội và hành vi của con ngƣời nhằm thực hiện mục tiêu chung thông qua công cụ thuế quan. Quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực thuế xuất nhập khẩu là việc cơ quan Hải quan sử dụng quyền lực nhà nƣớc để tổ chức thực hiện các quy định về thuế xuất nhập khẩu đối với hàng hóa xuất nhập khẩu;kiến nghị chủ trƣơng, biện pháp quản lý nhà nƣớc về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh, thành phố là cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền trong quản lý thu, nộp thuế xuất nhập khẩu cho 9 z nhà nƣớc từ các tổ chức, cá nhân là đối tƣợng nộp thuế đã đƣợc xác định trong các luật thuế xuất nhập khẩu và luật quản lý thuế.