Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mua sắm tập trung tài sản công bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước của Kho bạc Nhà nước ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu. Thực trạng công tác quản lý mua sắm tập trung tài sản công bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước của Kho bạc Nhà nước ở Việt Nam.
Định hướng và các giải pháp nhằm tăng cường quản lý mua sắm tập trung tài sản công tập trung bằng nguồn ngân sách nhà nước của Kho bạc Nhà nước ở Việt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ MUA SẮM TẬP TRUNG TÀI SẢN CÔNG BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA KHO BẠC NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cho đến thời điểm hiện tại, có thể kể đến một số đề tài nghiên cứu khoa học có đề cập đến nội dung quản lý mua sắm tài sản công tại các cơ quan hành chính nhà nước của một số tác giả như: - Luận án tiến sĩ với đề tài “Quản lý tài sản công trong các cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam” của TS. Phan Hữu Nghị, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Luận án đã hệ thống được cơ sở lý thuyết về quản lý tài sản công và quản lý trụ sở làm việc của cơ quan hành chính nhà nước. Qua đó, tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài sản nhà nước, trụ sở cơ quan hành chính kể từ khi Cục quản lý công sản thống nhất quản lý tài sản công. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài sản công là trụ sở làm việc của cơ quan hành chính nhà nước nhằm đảm bảo kỷ luật tài khóa tổng thể và hiệu quả phân bổ nguồn lực cho mỗi cấp hành chính. - Luận văn thạc sỹ “Đổi mới công tác quản lý nhà nước về đấu thầu tại Vụ Quản lý đấu thầu – Bộ Kế hoạch và Đầu tư” của tác giả Nguyễn Lê Hùng, Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân.
Đề tài đã nghiên cứu và phân tích về công tác đấu thầu ở Việt Nam cũng như một số quốc gia trên thế giới. Trên cơ sở phân tích thực trạng và đánh giá những điểm còn hạn chế trong công tác quản lý đấu thầu ở Việt Nam, tác giả đã đưa ra các kiến nghị để hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu. - Luận văn thạc sỹ “Pháp luật về đấu thầu mua sắm công. Những vấn đề 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Thị Như Trang, Trường Đại học Luật Hà Nội.
Trong luận văn này, tác giả đã đi sâu nghiên cứu những quy định của pháp luật về hoạt động tổ chức đấu thầu của Việt Nam và một số nước trên thế giới như Trung Quốc, Hàn Quốc. Từ đó đưa ra định hướng để hoàn thiện pháp luật về đấu thầu ở Việt Nam. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Mua sắm công ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp” của TS Nguyễn Thị Thủy Chung, Viện Chiến lược và chính sách tài chính. Đề tài đã khái quát tình hình mua sắm tài công ở Việt Nam trong thời gian gần đây và rút ra những điểm đạt được cũng như những hạn chế vẫn còn tồn tại.
Từ đó, tác giả có đưa ra một số đề xuất, giải pháp để nâng cao hiệu quả của hoạt động mua sắm công ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu nêu trên đã khái quát thực trạng quản lý tài sản công và thực trạng công tác quản lý đấu thầu ở nước ta, đưa ra những đánh giá và giải pháp nhưng chủ yếu mang tính khuyến nghị và chưa đi sâu vào nghiên cứu tình hình mua sắm tài sản công, đặc biệt là mua sắm tài sản công theo phương thức tập trung ở Kho bạc Nhà nước. Vì vậy, đề tài luận văn “Quản lý mua sắm tập trung tài sản công bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước của kho bạc nhà nước ở Việt Nam” sẽ đi sâu vào nghiên cứu thực trạng việc quản lý mua sắm tài sản công theo PTTT của Kho bạc Nhà nước ở Việt Nam. Từ đó, chỉ ra ưu điểm, nhược điểm, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện phương thức mua sắm tập trung tài sản công bằng nguồn vốn NSNN.
Các khái niệm cơ bản 1. Tài sản công 1. Khái niệm Nguồn lực của một quốc gia là có hạn, việc sử dụng nguồn lực tối ưu là cơ sở hình thành các lý thuyết kinh tế học. Một quốc gia muốn tồn tại và phát 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển phải có chiến lược quản lý tốt tài sản quốc gia.
Tỷ trọng tài sản công trong tổng số tài sản quốc gia lớn hay nhỏ tùy thuộc vào quan hệ sản xuất đặc trưng của các hình thái kinh tế - xã hội ở các giai đoạn lịch sử của mỗi nước. - Tại Thụy Sỹ: Tài sản công là những tài sản phục vụ lợi ích công cộng nói chung, chẳng hạn cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và nhà cửa. Trong nhóm này có trụ sở hành chính, trường học, trung tâm văn hóa, thư viện, sân chơi và trung tâm thể thao, bệnh viện và nhà cho người già, đường xá, hè phố và khu vực dành cho người đi bộ, các công viên công cộng để giải trí, các hệ thống cung cấp nước, trang thiết bị xử lý nước, rừng phòng hộ, khu bảo tồn sinh thái và các công viên tự nhiên. Những tài sản này không thể cho thuê hoặc bán chừng nào chúng còn cần cho mục đích công cộng – chúng chỉ có giá trị sử dụng.
- Tại Pháp, tài sản công bao gồm tất cả các bất động sản. Nhà nước là chủ sở hữu bất động sản lớn nhất ở Pháp (khoảng 150 triệu m2 sàn) và khoảng 80% số đất hiện có do các Bộ thuộc Chính phủ và các tổ chức hành chính công sử dụng. Tài sản công có thể được phân loại theo rất nhiều quy tắc, chẳng hạn: bất động sản có thể được phân biệt theo vùng sở hữu, nếu một tài sản được sở hữu bởi nhà nước, vùng, huyện, xã…thì nó sẽ thuộc danh mục công cộng (tài sản công) của bang, vùng, huyện hoặc xã. Tài sản công nói chung không phải để chuyển nhượng, nó được quản lý bởi một hệ thống pháp luật và thể chế đặc biệt nhằm mục đích bảo vệ tài sản khỏi bị chia cắt, xâm phạm và thiệt hại.
- Tại Việt Nam, Điều 17 Hiến pháp năm 1992 quy định: “Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi vùng biển, thềm lục địa và vùng trời, phần vốn do Nhà nước đầu tư vào xí nghiệp, công trình thuộc các ngành, lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học, kỹ thuật, ngoại giao, quốc phòng, an ninh cùng các tài sản khác mà pháp luật quy định là của Nhà nước đều thuộc sở hữu toàn dân”. Bộ Luật Dân sự 2005, Điều 200 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quy định: “Tài sản thuộc hình thức sở hữu nhà nước bao gồm đất đai, rừng tự nhiên, rừng trồng có nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi tự nhiên ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời, phần vốn và tài sản do Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp, công trình thuộc các ngành và lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, kỹ thuật, ngoại giao, quốc phòng, an ninh cùng các tài sản khác do pháp luật quy định. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện quyền của chủ sở hữu đối với tài sản thuộc hình thức sở hữu nhà nước”. Tiếp đó, tại các Điều 239, 240, 241, 246, 254 và 644 của Bộ Luật Dân sự 2005, Điều 76 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Điều 17 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002, Điều 35 Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 đã quy định cụ thể các loại tài sản khác thuộc sở hữu nhà nước do pháp luật quy định bao gồm: các tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, vật chứng trong vụ án hình sự bị tịch thu sung quỹ Nhà nước; vật bị chôn dấu, chìm đắm được tìm thấy, vật vô chủ, vật không xác định được ai là chủ sở hữu, vật do người khác đánh rơi, bỏ quên được xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật, di sản không người thừa kế hoặc có nhưng không được quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, tài sản do tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước biếu tặng Chính phủ hoặc tổ chức Nhà nước,… Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước 2008 quy định TSNN bao gồm: trụ sở làm việc và tài sản khác gắn liền với đất; quyền sử dụng đất đối với đất dùng để xây dựng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp của cơ quan, tổ chức, đơn vị, máy móc, phương tiện vận tải, trang thiết bị làm việc và các tài sản khác do pháp luật quy định.
Cơ quan, tổ chức, đơn vị theo quy định tại Luật bao gồm: cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ những căn cứ pháp luật hiện hành, chúng ta có thể đưa ra khái niệm về tài sản công như sau: “Tài sản công là một bộ phận quan trọng của tài sản nhà nước, là những tài sản thuộc sở hữu của Nhà nước được sử dụng cho mục đích công. Tài sản công được hình thành chủ yếu bằng vốn NSNN và vốn có nguồn gốc NSNN”. Trong phạm vi của Luận văn chỉ nghiên cứu, phân tích về tài sản công trong phạm vi quy định của Luật Quản lý, sử dụng TSNN.
Đó là tài sản công trong CQĐV công bao gồm: Đất đai (đất sử dụng làm trụ sở làm việc, đất xây dựng cơ sở hoạt động sự nghiệp, đất sử dụng vì mục đích công); nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất đai (nhà làm việc, nhà kho, nhà, công trình đảm bảo cho các hoạt động sự nghiệp,…); các phương tiện giao thông vận tải (ô tô, xe máy, tàu thuyền…), các máy móc, trang thiết bị, phương tiện làm việc và các tài sản khác.