Quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú tại các trường phổ thông dân tộc bán trú thcs huyện sốp cộp tỉnh sơn la

Nghiên cứu quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc cho học sinh bán trú THCS tại Sốp Cộp, Sơn La. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục vùng dân tộc thiểu số.

• Tác giả: Phạm Văn Tuân
• Người hướng dẫn: Ts. Lương Việt Thái
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý Giáo dục Kỹ năng Tự Chăm sóc Bản thân cho Học sinh Bán trú tại các Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Trung học Cơ sở Huyện Sốp Cộp, Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng và biểu đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ CHĂM SÓC BẢN THÂN CHO HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.2. Khái niệm kỹ năng, kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh bán trú
• 1.2.3. Khái niệm giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh bán trú các trường phổ thông dân tộc bán trú
• 1.2.4. Khái niệm quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh bán trú các trường phổ thông dân tộc bán trú
• 1.3. Giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.3.1. Bối cảnh giáo dục phổ thông và đặc điểm học sinh trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.3.2. Sự cần thiết phải giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh và vai trò của hiệu trưởng
• 1.3.3. Nội dung giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4. Quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4.1. Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4.2. Tổ chức giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4.3. Chỉ đạo giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4.5. Bảo đảm các điều kiện cần thiết cho giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.5.1. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về chủ trương, chính sách, cơ chế quản lý của nhà nước với giáo dục phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.5.2. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về kinh tế - xã hội ở địa phương
• 1.5.3. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về giáo dục nhà trường
• 1.5.4. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên
• 1.5.5. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về giáo dục gia đình
• 1.5.6. Ảnh hưởng từ yếu tố thuộc về phẩm chất, năng lực chỉ đạo và trách nhiệm của hiệu trưởng
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ CHĂM SÓC BẢN THÂN CHO HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN SỐP CỘP, TỈNH SƠN LA
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế, văn hóa và giáo dục huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế, văn hoá huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.1.2. Khái quát tình hình giáo dục huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Đối tượng khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát và cách tính điểm
• 2.3. Thực trạng giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú tại các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.3.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.3.2. Thực trạng nội dung giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.3.3. Thực trạng phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.3.4. Thực trạng các lực lượng tham gia giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.3.5. Thực trạng kết quả giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4. Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4.2. Thực trạng tổ chức giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4.3. Thực trạng chỉ đạo giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả giáo kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.4.5. Thực trạng bảo đảm các điều kiện cần thiết cho giáo kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 2.5. Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý giáo kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.6.1. Ưu điểm và nguyên nhân
• 2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.7. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ CHĂM SÓC BẢN THÂN CHO HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN SỐP CỘP, TỈNH SƠN LA
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, tính đồng bộ
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với khả năng của chủ thể quản lý
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú tại các trường trung học phổ thông bán trú trung học cơ sở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La
• 3.2.1. Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng, sự cần thiết của quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục
• 3.2.3. Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên về giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú
• 3.2.4. Đổi mới tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú
• 3.2.5. Kiểm tra, đánh giá giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú trong nhà trường
• 3.2.6. Tăng cường quản lý sự phối hợp giữa các lực lượng trong nhà trường và các lực lượng xã hội trong giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh bán trú
• 3.3. Mối quan hệ của các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm về mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp
• 3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.4.3. Phương pháp khảo nghiệm và cách tính điểm
• 3.4.4. Kết quả khảo nghiệm đánh giá mức độ cấp thiết, mức độ khả thi của các biện pháp
• 3.5. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản lý Giáo dục Kỹ năng Tự Chăm Sóc 55

Kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh THCS là một phần quan trọng của kỹ năng sống, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển toàn diện của các em. Đặc biệt, với học sinh bán trú, kỹ năng này càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết khi các em phải tự lập và thích nghi với môi trường sống tập thể. Việc quản lý giáo dục kỹ năng sống này hiệu quả không chỉ giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự thành công trong tương lai. Nghiên cứu về vấn đề này tại Sốp Cộp, Sơn La là vô cùng cấp thiết, nhằm tìm ra những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Như tác giả Nguyễn Dục Quang đã chỉ rõ, “Bản chất của kỹ năng sống là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả”.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng tự phục vụ cho học sinh

Kỹ năng tự phục vụ không chỉ đơn thuần là việc đáp ứng nhu cầu cá nhân mà còn là nền tảng để xây dựng tính tự lập, trách nhiệm và khả năng thích nghi. Học sinh bán trú cần được trang bị những kỹ năng này để có thể tự chăm sóc bản thân một cách tốt nhất, từ đó có thể tập trung vào học tập và phát triển toàn diện. Việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cần được thực hiện một cách bài bản và khoa học, phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh. Kỹ năng này giúp các em hình thành thói quen tốt và lối sống lành mạnh.

1.2. Sự cần thiết của nghiên cứu về giáo dục vùng cao

Nghiên cứu về quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc tại Sốp Cộp, Sơn La là vô cùng quan trọng bởi những đặc thù về văn hóa, kinh tế và xã hội của vùng cao. Học sinh ở đây thường gặp nhiều khó khăn hơn so với các bạn ở thành thị, do đó, việc trang bị cho các em những kỹ năng cần thiết để tự lập cho học sinh THCS là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này sẽ giúp các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và các bậc phụ huynh có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả.

II. Thách thức về Giáo dục Kỹ năng Sống cho HS Bán Trú 58

Việc giáo dục kỹ năng sống nói chung và kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh THCS nói riêng hiện nay vẫn còn gặp nhiều thách thức. Chương trình học còn nặng về kiến thức, ít chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh. Đội ngũ giáo viên còn thiếu kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy phù hợp. Cơ sở vật chất và trang thiết bị còn thiếu thốn, đặc biệt là ở các trường vùng sâu vùng xa như Sốp Cộp, Sơn La. Thêm vào đó, sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục kỹ năng cho học sinh còn chưa chặt chẽ, Nguyễn Thanh Bình (2014) đã chỉ ra rằng việc chăm sóc, bảo vệ bản thân là một trong những kỹ năng sống quan trọng của HS, nhất là kỹ năng ứng phó với căng thẳng [2].

2.1. Hạn chế trong việc phát triển kỹ năng mềm cho học sinh

Mặc dù kỹ năng mềm đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống và công việc, nhưng thực tế cho thấy việc phát triển kỹ năng mềm cho học sinh hiện nay vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Nhiều trường học tập trung quá nhiều vào việc truyền đạt kiến thức mà bỏ qua việc rèn luyện các kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề… Điều này khiến học sinh thiếu tự tin, khó thích nghi với môi trường mới và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

2.2. Khó khăn về dinh dưỡng cho học sinh bán trú vùng cao

Vấn đề dinh dưỡng cho học sinh bán trú ở vùng cao như Sốp Cộp, Sơn La luôn là một bài toán khó. Điều kiện kinh tế khó khăn khiến nhiều gia đình không đủ khả năng cung cấp cho con em mình những bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng. Bên cạnh đó, việc tiếp cận với các dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe cũng còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần của học sinh.

2.3. Thiếu sự quan tâm đến sức khỏe học đường toàn diện

Sức khỏe học đường không chỉ bao gồm sức khỏe thể chất mà còn cả sức khỏe tinh thần và xã hội. Tuy nhiên, nhiều trường học vẫn chưa có sự quan tâm đầy đủ đến vấn đề này. Các hoạt động giáo dục về sức khỏe còn đơn điệu, thiếu hấp dẫn. Học sinh còn thiếu kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ sức khỏe của bản thân. Đặc biệt, vấn đề tâm lý học sinh THCS cần được quan tâm và hỗ trợ kịp thời.

III. Phương pháp Quản lý Kỹ năng Tự Chăm Sóc hiệu quả 59

Để nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc cho học sinh bán trú, cần áp dụng những phương pháp phù hợp và linh hoạt. Xây dựng chương trình giáo dục kỹ năng sống một cách bài bản và khoa học. Đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường các hoạt động thực hành, trải nghiệm. Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị. Đánh giá hiệu quả của chương trình giáo dục một cách thường xuyên và khách quan. Theo Nguyễn Đăng Cầu (2020), “Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS theo tiếp cận năng lực sẽ giúp cho HS có các năng lực chung: năng lực tự chủ, tự học; năng lực giao tiếp, hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở các trường THCS” [12].

3.1. Xây dựng môi trường học đường thân thiện và an toàn

Một môi trường học đường thân thiện và an toàn là yếu tố then chốt để học sinh cảm thấy thoải mái, tự tin và sẵn sàng học hỏi. Cần tạo ra một không gian học tập và sinh hoạt vui vẻ, cởi mở, nơi học sinh được tôn trọng, lắng nghe và hỗ trợ. Đồng thời, cần đảm bảo an ninh trật tự, phòng chống bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội.

3.2. Tăng cường vai trò của giáo viên trong giáo dục kỹ năng

Vai trò của giáo viên không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là người đồng hành, hướng dẫn và tạo động lực cho học sinh. Giáo viên cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng về giáo dục kỹ năng sống, đồng thời cần có sự sáng tạo và linh hoạt trong việc áp dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh. Giáo viên cần trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo.

3.3. Thúc đẩy hợp tác giữa gia đình và nhà trường hiệu quả

Hợp tác giữa gia đình và nhà trường là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thống nhất trong việc giáo dục học sinh. Cần tạo ra một kênh thông tin liên lạc thường xuyên và hiệu quả giữa nhà trường và gia đình. Cha mẹ cần quan tâm, theo dõi và hỗ trợ con em mình trong quá trình học tập và rèn luyện kỹ năng. Nhà trường cần cung cấp cho cha mẹ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để có thể đồng hành cùng con em mình.

IV. Ứng dụng và Kết quả tại Sốp Cộp về Tự Chăm Sóc 55

Nghiên cứu thực tế tại Sốp Cộp, Sơn La cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh THCS đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh tự tin hơn, có ý thức hơn trong việc chăm sóc bản thân và bảo vệ sức khỏe. Môi trường học đường trở nên thân thiện và an toàn hơn. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội được tăng cường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc phải làm để nâng cao hơn nữa hiệu quả của chương trình giáo dục.

4.1. Cải thiện vệ sinh cá nhân cho học sinh vùng cao

Một trong những kết quả rõ rệt nhất là sự cải thiện về vệ sinh cá nhân cho học sinh. Các em đã có ý thức hơn trong việc rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và giữ gìn thân thể sạch sẽ. Nhà trường cũng đã đầu tư xây dựng thêm các công trình vệ sinh, đảm bảo điều kiện sinh hoạt tốt hơn cho học sinh.

4.2. Nâng cao nhận thức về quản lý thời gian cho học sinh

Chương trình giáo dục kỹ năng sống cũng đã giúp học sinh nâng cao nhận thức về quản lý thời gian. Các em đã biết cách lập kế hoạch học tập, phân bổ thời gian cho các hoạt động khác nhau và tránh lãng phí thời gian vào những việc vô bổ. Điều này giúp các em học tập hiệu quả hơn và có nhiều thời gian hơn cho các hoạt động vui chơi, giải trí.

4.3. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh dân tộc

Việc trang bị kỹ năng giải quyết vấn đề giúp học sinh tự tin hơn khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống. Các em đã biết cách phân tích vấn đề, tìm kiếm các giải pháp khác nhau và lựa chọn giải pháp tối ưu. Kỹ năng này đặc biệt quan trọng đối với học sinh dân tộc thiểu số, giúp các em tự tin hòa nhập với cộng đồng và vươn lên trong cuộc sống.

V. Tổng kết và Hướng Phát triển Kỹ năng Tự Chăm Sóc 60

Việc quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh THCS là một quá trình lâu dài và liên tục. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để tạo ra một môi trường giáo dục tốt nhất cho học sinh. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện chương trình giáo dục kỹ năng sống, đồng thời tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị cho các trường học, đặc biệt là ở các vùng khó khăn. Đây là một sự nghiệp cao cả, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, năng động và thành công.

5.1. Đề xuất phương pháp giáo dục kỹ năng hiệu quả mới

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giáo dục kỹ năng hiệu quả mới, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh và điều kiện thực tế của từng địa phương. Các phương pháp này cần đảm bảo tính trực quan, sinh động, khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh và tạo cơ hội cho các em thực hành, trải nghiệm.

5.2. Mở rộng mô hình giáo dục kỹ năng tự lập cho học sinh

Cần mở rộng mô hình giáo dục kỹ năng tự lập cho học sinh đến các trường học khác trên địa bàn tỉnh Sơn La và các tỉnh miền núi phía Bắc. Đồng thời, cần tăng cường chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình thành công để nhiều học sinh được hưởng lợi từ chương trình giáo dục này.

5.3. Tăng cường đánh giá hiệu quả của chương trình bán trú

Việc đánh giá hiệu quả của chương trình bán trú là vô cùng quan trọng để có thể điều chỉnh và hoàn thiện chương trình một cách tốt nhất. Cần xây dựng một hệ thống đánh giá toàn diện, bao gồm cả đánh giá về kiến thức, kỹ năng, thái độ và hành vi của học sinh. Đồng thời, cần có sự tham gia của nhiều bên liên quan, bao gồm cả nhà trường, gia đình, xã hội và các chuyên gia giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân (TCSBT) cho học sinh bán trú tại các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở (PTDT bán trú THCS) là một nội dung quan trọng trong giáo dục kỹ năng sống, góp phần phát triển toàn diện nhân cách và năng lực tự lập của học sinh. Tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La, vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn với đa dạng dân tộc thiểu số, việc giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh bán trú càng trở nên cấp thiết. Theo khảo sát, huyện có 5 trường PTDT bán trú THCS với tổng số học sinh THCS khoảng 2.157 em, trong đó tỷ lệ học sinh bán trú chiếm phần lớn, đặc biệt là dân tộc Mông chiếm trên 60%. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp trong giai đoạn 2018-2022, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giúp học sinh phát triển kỹ năng sống cần thiết để thích nghi với môi trường học tập và sinh hoạt tập thể, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý giáo dục tại các trường dân tộc bán trú trong điều kiện đặc thù vùng miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và giáo dục kỹ năng sống, trong đó tập trung vào:

• Lý thuyết quản lý giáo dục: Quản lý giáo dục được hiểu là quá trình có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm tổ chức, điều khiển hoạt động của khách thể quản lý để đạt được mục tiêu giáo dục. Các chức năng quản lý gồm: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá.

• Lý thuyết giáo dục kỹ năng sống: Kỹ năng sống là tập hợp các kỹ năng giúp cá nhân tự quản lý bản thân và tương tác xã hội hiệu quả. Kỹ năng TCSBT là một phần quan trọng, bao gồm các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, chăm sóc sức khỏe, quản lý cảm xúc và ứng phó với các tình huống nguy hiểm.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: kỹ năng, kỹ năng tự chăm sóc bản thân, quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT, học sinh bán trú, trường phổ thông dân tộc bán trú.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm tài liệu, văn bản pháp luật, các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục kỹ năng sống và quản lý giáo dục; số liệu khảo sát thực trạng tại 5 trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp; ý kiến của 85 cán bộ quản lý, giáo viên và 290 học sinh bán trú.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng phiếu khảo sát, phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh; phân tích hồ sơ, báo cáo quản lý giáo dục.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng thống kê toán học để tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm, đánh giá mức độ thực hiện các nội dung giáo dục kỹ năng TCSBT và quản lý giáo dục; so sánh kết quả khảo sát với các tiêu chuẩn, mục tiêu đề ra.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm học 2018-2019 đến năm học 2021-2022, nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh bán trú: Kết quả khảo sát cho thấy mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng TCSBT đạt trung bình khoảng 3,1/4 điểm, trong đó kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân và phòng chống tai nạn đạt tỷ lệ tích cực trên 70%. Tuy nhiên, kỹ năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp và quản lý cảm xúc còn hạn chế, chỉ đạt khoảng 55%.

2. Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT: Việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng TCSBT được đánh giá ở mức khá (điểm trung bình 3,0), nhưng công tác chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá còn nhiều hạn chế với điểm trung bình dưới 2,8. Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

3. Ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT: Các yếu tố như chính sách, điều kiện kinh tế xã hội địa phương, trình độ đội ngũ giáo viên và sự phối hợp của gia đình có ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng quản lý. Đặc biệt, năng lực và trách nhiệm của hiệu trưởng được xác định là nhân tố quyết định, chiếm tỷ lệ ảnh hưởng trên 80% theo khảo sát ý kiến cán bộ quản lý.

4. Ưu điểm và hạn chế: Nhà trường đã có những nỗ lực trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng TCSBT, tuy nhiên còn thiếu sự đổi mới về phương pháp, hình thức tổ chức và chưa khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội. Học sinh còn gặp khó khăn trong việc thực hành kỹ năng do điều kiện sinh hoạt tập thể và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh thực trạng giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp còn nhiều bất cập, tương đồng với các nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống ở vùng dân tộc thiểu số khác. Nguyên nhân chủ yếu do điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, hạn chế về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng sống, cũng như sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

Việc quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT chưa được chú trọng đúng mức, đặc biệt là công tác kiểm tra, đánh giá và chỉ đạo thực hiện kế hoạch còn yếu kém, dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao. Các biểu đồ so sánh mức độ thực hiện các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra) cho thấy điểm kiểm tra, đánh giá thấp hơn đáng kể so với các chức năng khác, phản ánh sự thiếu đồng bộ trong quản lý.

Kết quả này khẳng định vai trò trung tâm của hiệu trưởng trong việc nâng cao năng lực quản lý, đồng thời cần có sự tham gia tích cực của các lực lượng giáo dục khác như giáo viên chủ nhiệm, đoàn thanh niên, ban đại diện cha mẹ học sinh. So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương có điều kiện tương tự, việc đổi mới phương pháp giáo dục kỹ năng TCSBT, tăng cường trải nghiệm thực hành và phối hợp liên ngành được xem là giải pháp hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục
   Chủ thể thực hiện: Phòng GD&ĐT, hiệu trưởng các trường PTDT bán trú THCS
   Mục tiêu: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng TCSBT, đạt tỷ lệ 90% cán bộ, giáo viên hiểu và cam kết thực hiện trong vòng 1 năm.

2. Xây dựng và triển khai kế hoạch quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT bài bản, khoa học
   Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, tổ chuyên môn
   Mục tiêu: Hoàn thiện kế hoạch giáo dục kỹ năng TCSBT phù hợp với đặc điểm học sinh và điều kiện địa phương, triển khai đồng bộ trong năm học tiếp theo.

3. Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên về giáo dục kỹ năng TCSBT
   Chủ thể thực hiện: Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT
   Mục tiêu: Tổ chức ít nhất 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm, giúp 100% giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn nắm vững phương pháp giáo dục kỹ năng TCSBT.

4. Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng TCSBT
   Chủ thể thực hiện: Giáo viên, hiệu trưởng
   Mục tiêu: Áp dụng phương pháp thực hành, đóng vai, trò chơi và trải nghiệm thực tế, tăng tỷ lệ học sinh tham gia hoạt động kỹ năng lên trên 80% trong năm học.

5. Tăng cường kiểm tra, đánh giá và giám sát việc thực hiện giáo dục kỹ năng TCSBT
   Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, tổ kiểm tra nội bộ
   Mục tiêu: Thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ, đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng TCSBT, báo cáo kết quả hàng học kỳ để điều chỉnh kịp thời.

6. Phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục kỹ năng TCSBT
   Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội địa phương
   Mục tiêu: Xây dựng mạng lưới phối hợp, tổ chức ít nhất 2 hoạt động phối hợp mỗi năm nhằm hỗ trợ học sinh phát triển kỹ năng tự chăm sóc bản thân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục các trường PTDT bán trú THCS
   Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT, từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý tại đơn vị mình.

2. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn
   Lợi ích: Hiểu rõ nội dung, phương pháp giáo dục kỹ năng TCSBT phù hợp với đặc điểm học sinh bán trú, áp dụng hiệu quả trong giảng dạy và sinh hoạt.

3. Phòng Giáo dục và Đào tạo các huyện, tỉnh có điều kiện tương tự
   Lợi ích: Tham khảo mô hình quản lý và biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng TCSBT, phục vụ công tác chỉ đạo, hướng dẫn các trường dân tộc bán trú.

4. Các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành quản lý giáo dục và giáo dục kỹ năng sống
   Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT trong môi trường đặc thù, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kỹ năng tự chăm sóc bản thân lại quan trọng đối với học sinh bán trú?
   Kỹ năng TCSBT giúp học sinh sống tự lập, giữ gìn sức khỏe và ứng phó với các tình huống nguy hiểm khi xa gia đình, đặc biệt trong môi trường tập thể như trường bán trú.

2. Những khó khăn chính trong quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT tại các trường PTDT bán trú là gì?
   Bao gồm hạn chế về cơ sở vật chất, trình độ giáo viên, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, cũng như công tác kiểm tra, đánh giá chưa hiệu quả.

3. Phương pháp giáo dục kỹ năng TCSBT nào được đánh giá hiệu quả nhất?
   Phương pháp thực hành, đóng vai, trò chơi và trải nghiệm thực tế được khuyến khích vì giúp học sinh dễ tiếp thu và vận dụng kỹ năng vào cuộc sống hàng ngày.

4. Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT là gì?
   Hiệu trưởng chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm đảm bảo hiệu quả giáo dục kỹ năng TCSBT.

5. Làm thế nào để gia đình và xã hội tham gia hiệu quả vào giáo dục kỹ năng TCSBT cho học sinh?
   Thông qua tuyên truyền, phối hợp tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hỗ trợ học sinh trong sinh hoạt và rèn luyện kỹ năng, tạo môi trường giáo dục toàn diện ngoài nhà trường.

Kết luận

• Giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân là yếu tố thiết yếu giúp học sinh bán trú phát triển toàn diện, thích nghi với môi trường sống mới.
• Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong công tác chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá.
• Các yếu tố kinh tế xã hội, trình độ giáo viên và sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT.
• Đề xuất các biện pháp quản lý bao gồm nâng cao nhận thức, xây dựng kế hoạch bài bản, bồi dưỡng giáo viên, đổi mới phương pháp giáo dục và tăng cường kiểm tra, đánh giá.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho công tác quản lý giáo dục kỹ năng sống tại các trường dân tộc bán trú, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ sở giáo dục và quản lý giáo dục cần triển khai ngay các biện pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận của quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT cho HS bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS. Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT cho HS bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La. Biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng TCSBT cho HS bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La.

5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ CHĂM SÓC BẢN THÂN CHO HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI CÁC TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh Đến nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về kỹ năng sống nói chung và kỹ năng TCSBT của HS, trong đó nổi bật là: Tại Úc, các kỹ năng hành nghề được xác định, gồm: 1. Kỹ năng giao tiếp; 2.

Kỹ năng làm việc đồng đội; 3. Kỹ năng giải quyết vấn đề; 4. Kỹ năng sáng tạo và khởi nghiệp; 5. Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc; 6.

Kỹ năng quản lý bản thân; 7. Kỹ năng học tập; 8. Kỹ năng công nghệ. Trong đó, kỹ năng quản lý bản thân đã phản ánh những điểm tương đồng với kỹ năng TCSBT.

Trong cuốn sách “Hướng dẫn thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho HS phổ thông” [31], tác giả Nguyễn Dục Quang đã chỉ rõ: “Bản chất của kỹ năng sống là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả” [31, tr. Nguyễn Đăng Cầu (2020), Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS THCS theo tiếp cận năng lực [12], cho rằng: “Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS theo tiếp cận năng lực sẽ giúp cho HS có các năng lực chung: năng lực tự chủ, tự học; năng lực giao tiếp, hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở các trường THCS” [12]. Để thực hiện được hoạt động này, theo tác giả cần phải xác định được mục tiêu, nguyên tắc, nội dung, phương pháp, con đường và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng chăm sóc bản thân của HS. Nguyễn Thanh Bình (2014), Giáo dục kỹ năng sống cho HS phổ thông [2] 6 đi sâu nghiên cứu kỹ năng sống, các phương pháp tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục ở nhà trường phổ thông và đề xuất các chủ đề giáo dục kỹ năng sống cho HS phổ thông.

Tuy không trực tiếp nói về kỹ năng TCSBT, song trong giáo trình này, tác giả nhiều lần khẳng định việc chăm sóc, bảo vệ bản thân là một trong những kỹ năng sống quan trọng của HS, nhất là kỹ năng ứng phó với căng thẳng [2]. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, Trần Văn Tính, Vũ Phương Liên Trong (2012), Phương pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho HS trung học phổ thông [25] đã nhấn mạnh kỹ năng sống là công cụ, phương tiện để tiếp nhận và thể hiện giá trị sống. Nghiên cứu của các tác giả đã giúp cho GV trung học phổ thông định hướng tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng TCSBT trong nhà trường. Hoạt động giáo dục kỹ năng TCSBT có thể tổ chức thành các giờ học riêng biệt hoặc lồng ghép trong dạy học các môn học mà GV đảm nhận [25].

Ngoài ra, còn có các công trình khoa học bàn về vấn đề này, như: Nguyễn Thanh Bình (2008), Giáo trình giáo dục kỹ năng sống [1]; Vũ Thị Bích Hằng (2015), Giáo dục kỹ năng sống cho HS trung học qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp - vai trò của GV [20]; Phạm Thị Nga (2015), Thực trạng hoạt động giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS [28]; Nguyễn Thị Oanh (2006), Kỹ năng sống cho tuổi vị thành niên [29]… từ các góc độ tiếp cận và đối tượng HS, các tác giả đã đưa ra những lập luận để khẳng định tầm quan trọng của kỹ năng sống, trong đó có kỹ năng TCSBT. Các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân của học sinh Nguyễn Đăng Cầu (2020), Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS THCS theo tiếp cận năng lực [12] đã nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống nói chung, kỹ năng TCSBT nói riêng. Theo tác giả, nội dung quản lý, gồm việc lập kế hoạch; tổ chức thực hiện kế 7 hoạch; chỉ đạo thực hiện kế hoạch; kiểm tra, đánh giá việc thực hiện lập kế hoạch và quản lý các điều kiện bảo đảm cho hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS THCS theo tiếp cận năng lực. Đây là cơ sở quan trọng để tác giả đánh giá thực trạng và xác định các nguyên tắc đề xuất biện pháp cũng như xây dựng hệ thống các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng TCSBT của HS THCS theo tiếp cận năng lực.

Dương Minh Tùng (2013), Quản lý quá trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở trên địa bàn Quận 03 - Thành phố H Ch Minh [34], đã tiếp cận hoạt động giáo dục từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, chủ thể, đối tượng giáo dục và kết quả công tác giáo dục. Đối với hoạt động quản lý quá trình giáo dục, tác giả đi sâu nghiên cứu mục tiêu, chủ thể, đối tượng, phương pháp quản lý quá trình giáo dục kỹ năng sống cho HS trung học cơ sở. Từ đó, đánh giá thực trạng, chỉ ra nguyên nhân và đề xuất biện pháp quản lý quá trình giáo dục kỹ năng sống cho HS THCS trên địa bàn Quận 03 - Thành phố Hồ Chí Minh. Trần Thị Thu Hiền (2017), Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS trường Trung học phổ thông Quế Lâm - tỉnh Phú Thọ [22] đã chỉ rõ nội dung giáo dục kỹ năng sống cho HS Trung học phổ thông, gồm: Mục tiêu, chương trình nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục và hoạt động kiểm tra, đánh giá giáo dục kỹ năng sống cho HS Trung học phổ thông.

Tác giả tiếp cận quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS Trung học phổ thông gắn với hoạt động xây dựng kế hoạch quản lý kỹ năng sống; tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống; chỉ đạo thực hiện giáo dục kỹ năng sống; kiểm tra, đánh giá việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống. Huỳnh Thị Hà (2021), Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho HS các trường THCS huyện Gi ng Trôm, tỉnh ến Tre [18] đã chỉ rõ giáo dục kỹ năng sống cho HS THCS ở các vấn đề, như: mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, hình thức, biện pháp giáo dục kỹ năng sống. Theo tác giả, hoạt 8 động quản lý được thực hiện với chức năng kế hoạch hóa, chức năng tổ chức thực hiện, chỉ đạo hoạt động, kiểm tra, đánh giá hoạt động. Ngoài ra, còn có các công trình khoa học, như: Hoàng Thúy Nga (2016), Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho HS tiểu học thành phố Hà Nội [27]; Phạm Duy Phương (2015), Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho HS các trường trung học phổ thông Quận 6 – Thành phố H Ch Minh [33]; Hoàng Nghĩa Kiên (2013), Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho HS các trường trung học phổ thông huyện Văn Giang, Hưng Yên [24]… Tuy được tiếp cận từ các góc độ, mục đích và nhiệm vụ khác nhau, song về cơ bản các công trình khoa học đều hướng đến khẳng định vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng sống nói chung, kỹ năng TCSBT nói riêng, đánh giá thực trạng gắn với các chủ thể và khách thể quản lý cụ thể, qua đó đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lý gắn với thực hiện mục tiêu, yêu cầu công tác giáo dục.

Từ việc tổng quan các công trình khoa học nêu trên cho thấy, đến nay có rất ít công trình khoa học độc lập bàn về kỹ năng TCSBT của HS cũng như việc giáo dục và quản lý hoạt động này, thường thì các nội dung của kỹ năng TCSBT được ẩn khuất trong các nghiên cứu về kỹ năng sống. Do đó, nghiên cứu đề tài “Quản lý giáo dục kỹ năng TCS T cho HS bán trú tại các trường PTDT bán trú THCS huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La” là cần thiết. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục Quản lý là một trong những hoạt động đặc trưng của con người gắn với tổ chức để thực hiện việc điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định.

Từ điển Tiếng Việt, chỉ rõ: Quản lý là “tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [35, tr. Nguyễn Phương Huyền (2019) cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch 9 hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [11, tr. Quản lý là hoạt động mà trong đó cần phải xác định rõ mục tiêu, chủ thể, đối tượng quản lý và thực hiện các chức năng kế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng kiểm tra, đánh giá để giúp cho hệ thống ổn định và phát triển. Từ những nghiên cứu trên, luận văn quan niệm: Quản lý là hoạt động có định hướng, chủ mục đ ch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục tiêu của tổ chức.

* Quản lý giáo dục Đến nay, có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục, trong đó tiêu biểu như: Phạm Minh Hạc (2001), cho rằng: “Quản lý giáo dục là quản lý trường học, thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục; mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng HS” [19, tr. Trần Kiểm (2012) xem quản lý giáo dục ở cấp vĩ mô thì được hiểu là “hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể GV, công nhân viên, tập thể HS, cha mẹ HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [23, tr.