Chương 1. Mot số vin để 5 16 chức, quân bi DNNN. Thực tiễn thi lành pháp luật về tô chức, quản lý DNNN ở nước. ta Chương 3.
Phương luướng, giãi pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu qué tharc hiện pháp Init về 16 chức và quản lý DNNN CHƯƠNG1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE TO CHỨC QUAN LY DOANH NGHIỆP. NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUAT VE TỎ CHỨC, QUAN LY DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm, đặc diém, phân loại, vai trò của dnnn và tổ chức quản ly dnnn 11 Khai niệm. nao làDNNN? "Ngoài Việt nam thi trên thể giới cũng có rất nhiễu quốc gia quy đính vẻ loại hình Doanh nghiệp nhà nước, chính vi vây ma quy định vé khải niệm của doanh nghiệp nha nước cứng được mỗi quốc gia hiểu theo cách khác nhau.
Trong đó, phải kể đến đâu tiên là việc định nghĩa doanh nghiệp nha nước của Liên hop quốc định nghĩa la “xi nghiệp quốc doanh là những si nghiệp do nha nước nắm toàn bộ hoặc một phan sở hữu va nhà nước kiểm soát tới một mức đồ nhất định qua trình ra quyết đính của zí nghiệp”. Từ định nghĩa nay có thể thấy ring việc Liên hợp quốc rat chủ trọng đến van dé sở hữu va quyền kiểm soát của nha nước trong doanh nghiệp nhà nước. Song song với đó thi theo như quy định của Ngân hang thé giới vẻ định nghĩa của Doanh nghiệp Nha nước lại cho ring "Doanh nghiệp nhà nước lả các thực thể kinh tế thuộc sở hữu hay thuộc quyển kiểm soát của chính phủ ma phan lớn thu nhập của họ được tao ra thông qua việc bản các hang hoá va dịch vụ”. Theo định ngiĩa của Ngân hang thé giới, định nghĩa vé doanh nghiệp nhà nước được tiểu theo cách đơn giản nhất là việc các đơn vị thực hiện các hoạt động kinh doanh, không bao gồm các đơn vi, các ngành thuộc sé hữu nhà nước trong các lĩnh vực.
giáo dục, y tế, bảo về quốc phòng, an ninh. Ngoài ra, Luật Doanh nghiệp nhà nước của New Zealand năm 1986, tat cả các doanh nghiệp nha nước déu là công ty TNHH ma nha nước là chủ sỡ hữu duy nhất và hai bộ trưởng thay mat nha nước thực hién quyền sỡ hữu này. "Như vậy, mặc đủ các quốc gia trên thể giới đều đưa ra các quy định về định nghia doanh nghiệp Nhà nước của minh lả khác nhau nhưng các tổ chức quốc tế ‘va nhiều nước trên thé giới đều thông nhất vả di đến một quyết định chung về việc. định ngiĩa nội dung của Doanh nghiệp nha nước 1a: Doanh nghiệp nha nước là những cơ sở sản xuất kinh doanh do nh nước sở hữu toàn bộ hay phẩn lớn vốn trong doanh nghiệp, Những doanh nghiệp nảy thuộc quyền sỡ hữu của nhà nước hay chủ yêu thuộc quyền sở hữu cla nha nước, do đó chính phũ cỏ thé gây ảnh hưởng có tính chi phối trực tiếp hoặc giản tiép đối với doanh nghiệp Dựa trên các cách quy định và định ngiĩa về doanh nghiệp Nha nước nêu trên thi ở Việt Nam, doanh nghiệp nhà nước một bộ phân của kinh tế nhà nước va luôn được sác định giữ vai trò chủ đạo trong nén kinh tế quốc dân.
Tuy nhiên, quan niệm về doanh nghiệp nhà nước trong các văn bản pháp luật ở nước ta có sự thay đôi theo thời gian. Luật doanh nghiệp năm 2005 và Luật doanh nghiệp sửa đổi bé sung năm. 2009 sắc đính "doanh nghiệp Nha nước l doanh nghiệp trong đó Nhà nước sỡ hữu trên 50% vẫn điều 1é” theo khoản 22 Điều4 Luật doanh nghiệp năm 2014 xác định “doanh nghiệp Nha nước là doanh nghiệp do Nha nước nắm giữ 100% vốn diéu 1é" theo khoản 8 Điều4 Luật doanh nghiệp năm 2020 đã lẫn đầu quy định về DNNN tai một điều luật cụ thể, giúp việc nhận điện DNNN được cụ thể vả chính xác nhất. Cụ thể Điều.
38 Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định DNNN tốn tại dưới các hình thức sau: (Doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% van điêu lệ bao gồm: Công ty trách nhiệm hữu han một thành viên do Nha nước nắm giữ 100% ‘von điều lệ là công ty me của tập đoàn kinh tế nhả nước, công ty me của tổng công. ty nha nước, công ty me trong nhóm công ty mẹ ~ công ty con Công ty trách nhiệm hữu han 1 thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Gi) Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% von điểu lệ hoặc tổng số cổ phan có quyền biểu quyết trở lên bao gồm: Công ty trách nhiệm hữu han 2 thảnh viên trở lên, công ty cỗ phan do nha nước năm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cỗ phan biểu quyét là công ty me tập đoản kinh tế, tổng công ty hoặc trong nhóm công ty mẹ — công ty con. Công ty trách nhiệm hữu han 2 thành viên trở lên, công ty cổ phan la công ty độc lập do Nha nước nắm giữ trên 50% vồn điều lệ, ting số cổ phân có quyển tiểu quyết.
10 Luật Doanh nghiệp năm 2020 sử dung cum tử “nhà nước nắm giữ" thay thé cho cụm từ “nhà nước sở hữu" nêu tai Luật Doanh nghiệp năm 2005. Sự thay thé này đã dẫn đến hai cách hiểu khác nhau vẻ cum từ “nha nước nắm giữ”, đặc biết trong béi cảnh Chính phủ chưa có hướng dẫn chỉ tiết nội dung nay. Cách hiểu thứ nhất. “nha nước nắm giữ” tức là Nha nước sở hữu trên 50% vên diéu lệ, ting số cổ phân có quyển biểu quyết.
Day là cách hiểu phổ biển từ trước tới nay khi xc định một doanh nghiệp có hay không có von nha nước. Cách hiểu nảy dua trên những quy định vé sở hữu tai sin tại Bộ luật Dan sự năm 2015, một số quy định để cập tới việc nắm giữ như lả sở hữu nêu tại Điều 116, Luật Doanh nghiệp năm 2020, Điều 6, Luật Quan lý sử đụng vén nha nước năm 2014 Cách hiểu thứ hai: “nha nước nắm giữ” tức 1a Nha nước có quyền chi phối, kiểm soát trên 50% von điêu lệ, tổng số cd phan có quyên biểu quyết. Đây la cách hiểu it phố biển nhưng lại là cách hiểu rộng, bao vệ tốt hơn cho nguồn vốn nhà. rước, tat sin nha nước, ‘Vi vậy, trên thực tế, nếu có rủi ro phat sinh trách nhiệm có liên quan đến tai sản của các đoanh nghiệp có vén nha nước, thì co quan nha nước có thẩm quyền rất có thé sẽ hiểu va dién giải theo cách hiểu thứ hai dua trên cơ sở như sau: Theo khoản 1, Biéu 179 vẻ “Khai niêm chiém hữu”, B6 luật Dân sự năm.
2015, chiếm hữu là việc chủ thể nắm giữ, chi phối tải sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp như chủ thể có quyên đối với tải sản. 1 Theo Điều 186 vé “Quyển chiếm hữu của chủ sở hữu”, Bé luật Dân sự năm. 2015: "Chủ sé hữu được thực hiện mọi hành vi theo ý chi của minh để năm giữ, chỉ phối tai sin cia mình nhưng không được trái pháp luật, đạo đức zã hội 'Với những quy định nay, việc trực tiếp năm giữ hay không trực tiếp nắm. giữ nhưng lại có quyền chỉ phối tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp như chủ thể có quyển đối với ải sin déu được ác định lê đang chiếm hữu tai sẵn.
Xét đưới góc độ thực tiễn kinh doanh, “người chủ thực sự” có thé không phải la chủ thể trực tiếp đứng tên sở hữu cổ phan, phan vén góp ma có thể thông qua một chủ thể khác. để có quyền kiểm soát được đoanh nghiệp. Cho nên, việc “nắm giữ” có thể được hiểu với nghĩa rat rộng là có quyền kiểm soát, chi phổi một cách trực tiếp hoặc gián tiép, chứ không chỉ dừng lại với ý nghĩa sỡ hữu vin điều lệ như cách hiểu thứ nhất Luật Doanh nghiệp năm 2020 tuy chỉ thay đổi một vài chữ trong định nghĩa vẻ doanh nghiệp nha nước nhưng nêu không có quy đính hướng dẫn rõ rang tir Chinh phũ, thì chắc chắn điều khoản nảy sẽ tác động va ảnh hưởng rat lớn đến việc khoanh vùng doanh nghiệp nha nước, tai sản nhà nước, giới hạn trách nhiệm. của những người làm đại điện phan von của doanh nghiệp vả những người quan lý của công ty.
Trong bổi cảnh chưa có giải thích rõ rang từ cơ quan nha nước có thẩm. quyền về cách hiểu quy định mới nêu trên, để hạn chế rủi ro pháp ly phát sinh đổi với những doanh nghiệp có vốn của doanh nghiệp nha nước, việc quản lý và sit dụng vén của những doanh nghiệp nảy cân bam sát các quy định của pháp luật ap dụng đối với doanh nghiệp nha nước, với tải sản nha nước và đặc biết lưu ý đến 12 những quy định của pháp luật vẻ đâu thâu dé dim bảo sự công bằng, minh bạch. và hiệu quả linh tế trong từng duran, giao dich có giá trị lớn ‘Theo đó có thé thay được sự thay đổi lớn trong cách hiểu về doanh nghiệp nhả nước trong hai luật. Trong khi doanh nghiệp nha nước tại Luật Doanh nghiệp năm 2014 chỉ có thể hoạt đông đưới loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên với chủ sỡ hữu là Nhà nước thi hiện nay theo Luật Doanh nghiệp năm.
2020 doanh nghiệp nha nước có thể tổ chức theo các loại hinh sau: công ty trách nhiêm hữu han mốt thành viên, công ty trách nhiệm hữu han hai thành viên trỡ lên, công ty cỗ phan. Qua đó thay được doanh nghiệp nha nước đang dan mở rộng. quy mô và sức ảnh hưởng tới th trường, ‘Su thay đổi nay có thể đem lại ý nghĩa như sau: Tit nhất, vẫn giữ nguyên thẩm quyển của nha nước trong công ty. Nha nước năm giữ quyền kiểm soát, quan lý, van hành hoạt động của doanh nghiệp cao ‘hon bắt cứ thành viên hay cỗ đông nào trong doanh nghiệp (nắm giữ trên 50% vốn.
điều lệ) Trt hat, tăng quy mô, khã năng hoạt đồng của doanh nghiệp nhả nước khi có vin tư nhân đóng góp vào doanh nghiệp. Từ đó giúp cho doanh nghiệp nhà nước hoạt động tốt hơn, thực hiện được nhiều dự án hon. Thứ ba, nâng cao hiệu lực quan trị, công khai, minh bach va trách nhiệm. giải trình, bão đâm bình đẳng với doanh nghiệp thuộc các thành phân kinh té khác.2Đặc điểm của DNNN.
~ Ci déu tự là Nhà nước hoặc Nhả nước cùng với các tổ chức, cá nhân khác. ‘Voi tư cách là chủ dau tư duy nhất hoặc nắm giữ phan lớn vốn góp doanh nghiệp, nha nước có quyền quyết định các van dé liên quan đến sự tôn tại vả hoạt động. của từng doanh nghiệp nha nước.