Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện phù cát tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tại các trường tiểu học, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Lắm
• Người hướng dẫn: Pgs. Ts Trần Xuân Bách
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Quản lý dạy học phát triển năng lực học sinh tiểu học

Quản lý dạy học là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt ở cấp tiểu học. Tại Phù Cát, Bình Định, việc quản lý này đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển năng lực học sinh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, quản lý hiệu quả giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng học tập và năng lực toàn diện. Các phương pháp dạy học hiện đại được áp dụng nhằm khuyến khích tính chủ động, sáng tạo của học sinh.

1.1. Cơ sở lý luận về quản lý dạy học

Cơ sở lý luận của quản lý dạy học dựa trên các nghiên cứu trong và ngoài nước. Các khái niệm như quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, và dạy học phát triển năng lực được phân tích kỹ lưỡng. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực học sinh. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu phát triển của học sinh.

1.2. Mục tiêu và nội dung quản lý dạy học

Mục tiêu của quản lý dạy học là đảm bảo học sinh phát triển toàn diện cả về kiến thức và kỹ năng học tập. Nội dung quản lý bao gồm việc xây dựng kế hoạch dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, và tăng cường sử dụng công nghệ thông tin. Các giáo viên tiểu học cần được đào tạo để áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng.

II. Thực trạng quản lý dạy học tại Phù Cát Bình Định

Thực trạng quản lý dạy học tại các trường tiểu học ở Phù Cát, Bình Định cho thấy nhiều tiến bộ nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các trường đã áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như phương pháp Bàn tay nặn bột và phương pháp Vnen. Tuy nhiên, việc đánh giá năng lực học sinh vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển toàn diện.

2.1. Thực trạng phương pháp dạy học

Các phương pháp dạy học tại Phù Cát, Bình Định đã có nhiều đổi mới, nhưng vẫn còn phụ thuộc nhiều vào phương pháp truyền thống. Việc áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực chưa đồng đều, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Các giáo viên tiểu học cần được hỗ trợ thêm để nâng cao năng lực giảng dạy.

2.2. Thực trạng đánh giá năng lực học sinh

Việc đánh giá năng lực học sinh tại các trường tiểu học ở Phù Cát, Bình Định còn nhiều bất cập. Các phương pháp đánh giá chủ yếu dựa trên kiến thức, chưa chú trọng đến kỹ năng học tập và phát triển toàn diện. Cần có sự đổi mới trong cách thức đánh giá để phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện đại.

III. Biện pháp quản lý dạy học hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học tại các trường tiểu học ở Phù Cát, Bình Định, cần áp dụng các biện pháp cụ thể và khoa học. Các biện pháp này bao gồm việc đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường đánh giá năng lực học sinh, và nâng cao năng lực của giáo viên tiểu học. Các biện pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục.

3.1. Đổi mới phương pháp dạy học

Việc đổi mới phương pháp dạy học là yếu tố then chốt để phát triển năng lực học sinh. Các trường cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như phương pháp Bàn tay nặn bột, phương pháp Vnen, và các kỹ thuật dạy học tích cực. Các giáo viên tiểu học cần được đào tạo thường xuyên để nâng cao năng lực giảng dạy.

3.2. Tăng cường đánh giá năng lực học sinh

Việc đánh giá năng lực học sinh cần được đổi mới để phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện đại. Các phương pháp đánh giá cần chú trọng đến kỹ năng học tập và phát triển toàn diện của học sinh. Các trường cần xây dựng hệ thống đánh giá linh hoạt, khách quan và công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Việt Nam, việc quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học trở thành một yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo của ngành giáo dục tỉnh Bình Định, huyện Phù Cát có khoảng 30 trường tiểu học với tổng số học sinh lên đến hàng nghìn em, trong đó việc phát triển năng lực học sinh còn nhiều hạn chế. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lí phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát trong giai đoạn từ năm học 2019-2021. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lí giáo dục và giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực sư phạm, đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Các chỉ số về chất lượng giáo dục tiểu học như tỉ lệ học sinh đạt chuẩn năng lực, tỉ lệ giáo viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực được kỳ vọng sẽ cải thiện rõ rệt sau khi áp dụng các biện pháp quản lí đề xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lí giáo dục hiện đại và mô hình phát triển năng lực người học. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết quản lí giáo dục: Quản lí giáo dục được hiểu là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến hoạt động của tập thể giáo viên và học sinh nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong công việc giáo dục. Quản lí hoạt động dạy học là một hệ thống các tác động nhằm tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và giám sát quá trình dạy học để đạt mục tiêu phát triển năng lực học sinh.

• Mô hình phát triển năng lực người học: Dựa trên quan điểm của các nhà giáo dục như John Dewey và Piaget, năng lực được xem là sự kết hợp của kiến thức, kỹ năng, thái độ và phẩm chất, được phát triển thông qua quá trình học tập tích cực, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Mục tiêu giáo dục tiểu học là phát triển toàn diện các năng lực chung (tự chủ, giao tiếp, giải quyết vấn đề) và năng lực đặc thù (ngôn ngữ, toán học, khoa học, công nghệ).

Các khái niệm chính bao gồm: quản lí hoạt động dạy học, phát triển năng lực học sinh, phương pháp dạy học tích cực, kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập thông tin từ phiếu khảo sát ý kiến của 150 cán bộ quản lí, giáo viên và phụ huynh tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát; phỏng vấn sâu 20 cán bộ quản lí và giáo viên; tổng hợp các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành liên quan.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích số liệu khảo sát, tính tỷ lệ phần trăm, trung bình; phân tích nội dung phỏng vấn để làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp; so sánh kết quả với các nghiên cứu trong nước và quốc tế.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong 18 tháng, từ tháng 6/2019 đến tháng 12/2020, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích và viết báo cáo.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng quản lí mục tiêu dạy học: Khoảng 65% giáo viên và cán bộ quản lí cho biết mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực chưa được xây dựng rõ ràng và cụ thể, dẫn đến khó khăn trong việc triển khai thực hiện. Chỉ 40% trường tiểu học có kế hoạch quản lí mục tiêu dạy học chi tiết và được theo dõi thường xuyên.

2. Quản lí nội dung và phương pháp dạy học: 55% giáo viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, đóng vai, tuy nhiên việc quản lí và hỗ trợ đổi mới phương pháp còn hạn chế. 70% cán bộ quản lí chưa có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên về phương pháp phát triển năng lực.

3. Sử dụng phương tiện dạy học và điều kiện hỗ trợ: Chỉ khoảng 50% trường có đủ cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phù hợp để hỗ trợ dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học mới đạt khoảng 30%, còn nhiều khó khăn về trang thiết bị và kỹ năng sử dụng.

4. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập: 60% giáo viên và cán bộ quản lí cho rằng việc kiểm tra, đánh giá chưa thực sự chuyển đổi từ đánh giá kiến thức sang đánh giá năng lực vận dụng. Việc đánh giá quá trình học tập còn thiếu đồng bộ và chưa được thực hiện thường xuyên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do nhận thức chưa đồng đều về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực, thiếu sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và công tác bồi dưỡng giáo viên chưa được chú trọng đúng mức. So sánh với các nghiên cứu trong nước cho thấy tình trạng này phổ biến ở nhiều địa phương, tuy nhiên huyện Phù Cát có mức độ áp dụng phương pháp tích cực và đổi mới kiểm tra đánh giá thấp hơn mức trung bình toàn quốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và biểu đồ tròn về mức độ đầu tư cơ sở vật chất hỗ trợ dạy học. Bảng so sánh kết quả kiểm tra đánh giá theo hai hình thức truyền thống và theo định hướng năng lực cũng giúp minh họa rõ nét sự khác biệt.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực tại các trường tiểu học, từ đó làm cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp quản lí phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xây dựng và quản lí mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực: Các trường cần xây dựng kế hoạch mục tiêu dạy học cụ thể, rõ ràng, có thể đo lường được, phù hợp với năng lực học sinh. Thời gian thực hiện trong vòng 1 năm học, do hiệu trưởng và tổ chuyên môn chủ trì.

2. Bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên: Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng về phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật dạy học phát triển năng lực, kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực. Mục tiêu đạt 80% giáo viên được đào tạo trong 2 năm tới, do Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện phối hợp với các trung tâm đào tạo thực hiện.

3. Đổi mới hình thức tổ chức dạy học: Khuyến khích áp dụng đa dạng hình thức tổ chức như học nhóm, học trải nghiệm, học ngoài lớp học nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Thời gian triển khai từ năm học tiếp theo, do các trường chủ động thực hiện.

4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và phương tiện dạy học: Đầu tư bổ sung trang thiết bị, thiết bị công nghệ thông tin phục vụ dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Lập kế hoạch mua sắm và bảo trì thiết bị hàng năm, do Ban giám hiệu và các cấp quản lí giáo dục phối hợp thực hiện.

5. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập: Xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá đa dạng, chú trọng đánh giá năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng giải quyết vấn đề. Tổ chức tập huấn cho giáo viên về kỹ thuật đánh giá mới, thực hiện trong vòng 1 năm, do tổ chuyên môn và Phòng Giáo dục hướng dẫn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lí giáo dục cấp huyện và trường tiểu học: Giúp nâng cao năng lực quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục địa phương.

2. Giáo viên tiểu học: Tham khảo các phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật kiểm tra đánh giá năng lực, từ đó đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lí giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các cơ quan quản lí giáo dục và đào tạo: Hỗ trợ xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục tiểu học theo hướng đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lí và tổ chức dạy học.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực là gì?
   Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực là quá trình tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và giám sát các hoạt động dạy học nhằm phát triển toàn diện năng lực của học sinh, không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn phát triển kỹ năng, thái độ và phẩm chất.

2. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực?
   Phương pháp dạy học truyền thống chủ yếu tập trung truyền đạt kiến thức, chưa phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Đổi mới phương pháp giúp học sinh chủ động học tập, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực?
   Bao gồm nhận thức của cán bộ quản lí và giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, công tác bồi dưỡng giáo viên, cũng như sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực?
   Thông qua việc đánh giá năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh trong các tình huống thực tế, đánh giá quá trình học tập liên tục và kết quả cuối cùng theo các tiêu chí cụ thể.

5. Các biện pháp nào giúp nâng cao chất lượng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực?
   Bao gồm xây dựng mục tiêu dạy học rõ ràng, bồi dưỡng giáo viên, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới kiểm tra đánh giá và tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan.

Kết luận

• Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực tại các trường tiểu học huyện Phù Cát còn nhiều hạn chế về mục tiêu, phương pháp, cơ sở vật chất và kiểm tra đánh giá.
• Việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực chưa được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.
• Cần tăng cường bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên và nâng cao nhận thức của cán bộ quản lí về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng năng lực.
• Đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin là yếu tố then chốt để hỗ trợ đổi mới dạy học.
• Các biện pháp quản lí đề xuất có tính khả thi và phù hợp với thực tiễn địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trong giai đoạn tới.

Next steps: Triển khai các biện pháp quản lí trong năm học tiếp theo, tổ chức đánh giá hiệu quả định kỳ và điều chỉnh phù hợp.

Call-to-action: Các nhà quản lí giáo dục và giáo viên cần chủ động tiếp cận, áp dụng các giải pháp đổi mới để nâng cao chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần II: Nội dung (gồm 3 chƣơng) Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản l hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh tại các trƣờng tiểu học. Chƣơng 2: Thực trạng quản l hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định Chƣơng 3: Biện pháp quản l hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định Phần III: Kết luận và khuyến nghị. e 7 Chư ng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.Tổng qu n lịch sử nghiên c u vấn đ liên qu n đến đ tài 1.1 Các nghiên cứu ở ngoài nước Thế giới hiện nay của chúng ta đang phát triển mạnh mẽ, đƣa loài ngƣời từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức. Do đó giáo dục và đào tạo cần phải nhằm mục tiêu phát triển con ngƣời một cách toàn diện và bền vững.

Hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh là một trong những nhân tố có ảnh hƣởng lớn đến việc nâng cao chất lƣợng giáo dục – đào tạo của một cơ sở giáo dục. Đã có nhiều tác giả, các nhà khoa học nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến lý luận dạy học, phƣơng pháp dạy học,. Đầu những năm 50 của thế kỷ XX, trong hàng loạt những công trình nghiên cứu có t nh hàn lâm của các nhà khoa học Liên Xô cũ, đã xuất hiện các đề tài về những kh a cạnh khác nhau của quản l giáo dục. Trong quá trình phát triển giáo dục Xô Viết (cũ), nhiều nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đã lần lƣợt cho ra đời những tác phẩm xuất bản vào giữa những năm 70.I Kôndakốp, nhà lý luận và hoạt động thực tiễn xuất sắc của Liên Xô( cũ) đã dày công nghiên cứu những vấn đề về Quản lý giáo dục [19].

Nhà sƣ phạm Cộng hòa Sec - Coomenxki (1592 – 1670) đã đóng một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển lý luận và hoạt động giáo dục của nhân loại. Ông là ngƣời đầu tiên đƣa ra một hệ thống các nguyên tắc trong dạy học mà đến nay hầu nhƣ các nguyên tắc đó về cơ bản vẫn có ý nghĩa trong hệ thống các e 8 nguyên tắc dạy học hiện đại. Ông phân t ch các hiện tƣợng trong tự nhiên và hiện thực để đƣa ra các biện pháp dạy học buộc học sinh phải tìm tòi, suy nghĩ để nắm đƣợc bản chất của sự vật, hiện tƣợng. Rousseau (1717 – 1778) chủ trƣơng giáo dục trẻ em một cách tự nhiên và ngƣời học sẽ tự khám phá, t ch lũy kiến thức thông qua ch nh hoạt động của mình.

Nhiều nhà giáo dục học tiêu biểu xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX nhƣ John Dewey (1859 – 1952), A. Jean Piaget (1896 – 1980), nhà tâm lý học lỗi lạc Thụy sỹ, dành cả cuộc đời nghiên cứu về sự phát triển nhận thức của trẻ em thì cho rằng; sự học tập ch nh là sự phát triển “cấu trúc sơ khai”, là kết quả của một quá trình năng động tìm kiếm thế quân bình giữa chủ thể và môi trƣờng thông qua quá trình “đồng hóa”, “điều tiết” và “th ch nghi”. Trong quá trình ấy chủ thể biến đổi các yếu tố của môi trƣờng đề có thể sáp nhập chúng vào cấu trúc nhận thức của mình. Điều tiết (acommodation): khi vật thể hay tình huống cƣỡng lại những “ cấu trúc sơ khai” có sẵn của chủ thể(nó mới lạ so với khuôn khổ nhận thức đã có) thì cơ chế điều tiết ở trẻ làm việc, kéo theo sự biến đổi cấu trúc nhận thức của chủ thể theo cách cho phép nó sáp nhập các yếu tố là đối tƣợng của việc học tập.

Và nhƣ thế, chủ thể bị môi trƣờng làm biến đổi và tiến hóa, hoàn thiện các “cấu trúc sơ khai” của mình. Tất cả quá trình thu nhận đƣợc/học đƣợc những cái mới đều là kết quả sự điều phối giữa đồng hóa và các yếu tố của môi trƣờng. Có lúc vế đồng hóa vƣợt trội, có lúc vế điều tiết vƣợt trội, có lúc hai vế cân bằng nhau, tạo ra sự đa dạng của các hình thức thu nhận. nhìn một cách tổng quát, kết quả cuối cùng của quá trình đồng hóa – điều tiết là sự thích nghi (adaptation) của chủ thể với môi trƣờng.

Hoạt động tr khôn ch nh là hình thức cao cấp của sự th ch nghi ấy. Nhƣ vậy, muốn phát triển tr khôn, năng lực của trẻ em, thì phải tạo môi trƣờng có những k ch th ch mới lạ so với khuôn mẫu nhận thức đã có e 9 của trẻ và để trẻ đƣợc tự chủ trong việc tiếp nhận cái mới thông qua quá trình đồng hóa, điều tiết, cuối cùng là th ch nghi đƣợc với môi trƣờng[28] Năm 1987, viện quản lý và kinh tế giáo dục thuộc viện Hàn lâm Sƣ phạm (Liên Xô cũ) đã tổng kết những thành tựu nghiên cứu về quản l trƣờng học qua nhiều năm, trình bày những quan điểm mới nhất về quản l hoạt động dạy học nói chung và quản l hoạt động dạy học phát triển năng lực nói riêng của các học giả Xô Viết (cũ) t nh đến thời điểm đó. Nhƣ vậy, trong những công trình nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu quản l giáo dục Xô Viết cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên”[27] 1. Các nghiên cứu ở trong nước Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, nền giáo dục nƣớc ta đang tiếp nhận, tiếp thu có chọn lọc những nghiên cứu trên sao cho phù hợp với thực tiễn và t nh chất, nguyên lý của giáo dục Việt Nam.

Đứng trƣớc nhiệm vụ đổi mới Giáo dục – Đào tạo nói chung, đổi mới hoạt động dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có các nhà giáo dục, tâm lý học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới hoạt động dạy học nhằm nâng cao t nh hiện đại, gắn với khoa học và thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm trong hoạt động dạy học, điển hình là các nghiên cứu nhƣ: “Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục” của tác giả Phạm Minh Hạc [14]; “Dạy học hiện đại – Lý luận, biện pháp, kỹ thuật” của tác giả Đặng Thành Hƣng [15]; Theo tác giả Hà Thế Ngữ: “Dạy học là một hệ thống những tác động qua lại lẫn nhau giữa nhiều nhân tố nhằm mục đ chtrang bị kiến thức, hìnhthành kĩ năng, kĩ xảo tƣơng ứng và rèn luyện đạo đứccho ngƣời công dân. Ch nh những nhân tố hợp thành hoạt động này cùng với các tác động qua lạilẫn nhau giữa chúng đã làm cho dạy học thực sự tồn tại nhƣ một thực thể toàn vẹn một hệ thống.” Trong bối cảnh hiện nay, dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực e 10 cho học sinh là vấn đề nhận đƣợc sự quan tâm của các cấp quản l giáo dục và của toàn xã hội. Những năm gần đây, nhiều cuộc hội thảo, tập huấn đƣợc tổ chức và nhiều bài báo khoa học bàn về vấn đề dạy học nhằm phát huy năng lực ngƣời học đã cho thấy sự quan tâm của cồng đồng đến vấn đề này nhƣ: Tháng 12/2014, Học viện quản l giáo dục đã tổ chức hội thảo khoa học “Quản lí dạy học chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực: Vấn đề và giải pháp”, trong đó có nhiều tham luận đã tập trung đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới hoạt động dạy học theo hƣớng tiếp cận năng lực; Một số bài báo khoa học tiêu biểu bàn về các nội dung liên quan đến năng lực trong giáo dục, chỉ ra sự khác nhau giữa giáo dục theo tiếp cận nội dung và giáo dục theo tiếp cận năng lực nhƣ “Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực” của tác giả Đỗ Ngọc Thống đăng trên tạp ch khoa học giáo dục số 76 tháng 5 năm 2011”. Trong những năm gần đây, nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học ở Việt Nam cũng đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vị tr , vai trò của tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của nâng cao chất lƣợng dạy học, bản chất của mối quan hệ giữa hoạt động dạy dạy và hoạt động học, vai trò của ngƣời dạy và ngƣời học, trong đó quản l hoạt động dạy học đƣợc xác định và vấn đề quan trọng, xem là tiêu điểm, là khâu đột phá để nâng cao chất lƣợng học tập dạy học trong nhà trƣờng.

Nói về tƣ tƣởng quản l và chức năng quản l phải kể đến các tác giả nhƣ: Nguyễn Quốc Ch , Nguyễn Thị Mỹ Lộc trong giáo trình, Đại cương khoa học quản lý [9]; tác giả Trần Quốc Thành với giáo trình,Khoa học quản lý đại cương [26], tài liệu “ Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lí giáo dục ” của tác giả Nguyễn Ngọc Quang [22]. Nghiên cứu về quản l giáo dục, các tác giả Phạm Khắc Chƣơng trong giáo trình, Lí luận quản lý giáo dục đại cương [12] và tác giả Trần Kiểm trong giáo trình Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục[16] đã e 11 đề cập đến quản lý giáo dục, chức năng quản lý giáo dục, một số vấn đề quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trƣờng,. Để thực hiện đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục và Đào tạo, chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 cũng đã đƣợc triển khai thực hiện từ năm học 2020 -2021 (đối với lớp1), các lớp còn lại thực hiện Chƣơng trình giáo dục phổ thông 2016. Lãnh đạo ngànhcũng đã chỉ đạo dạy học phải hƣớng đến quá trình hình thành và phát triển năng lực ngƣời học.

Tuy nhiên, dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh cũng còn là vấn đề mang t nh thời sự, đang đƣợc quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng. Trên thực tế, ở từng cấp học và từng địa phƣơng luôn nảy sinh những vấn đề riêng và mới. Trong một bối cảnh cụ thể, ngoài những điểm chung còn mang t nh đặc thù nên cần phải có những biện pháp cụ thể riêng và áp dụng các biện pháp một cách linh hoạt, hài hòa thì việc quản l hoạt động dạy học mới có thể thu đƣợc hiệu quả cao.