CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nghiên cứu về quản lý hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng là chủ đề được mọi người rất quan tâm, tác giả lựa chọn các công trình tiêu biểu nghiên cứu liên quan đến đề tài như sau: *Một số nghiên cứu chỉ ra hạn chế trong quản lý hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng như sau: Lê Thị Nguyệt (2019) nghiên cứu “Quản lý hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh”.
Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động cho vay tại các Ngân hàng Thương mại và từ đó phân tích những hạn chế còn tồn đọng trong công tác quản lý của Ngân hàng BIDV chi nhánh Kinh Bắc. Trước tiên là năng lực của các cán bộ quản lý khách hàng chưa hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu, hệ thống cơ sở vật chất của chi nhánh còn chưa thực sự phù hợp và chưa tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng mô hình quản lý cho vay của chi nhánh. Đặc biệt là hệ thống công nghệ thông tin còn thiếu và hạn chế về chất lượng nên chưa đạt được yêu cầu của công việc quản lý này. Ngoài ra chất lượng các văn bản và các chính sách chưa thực sự sát với thực tế, do đó mà chưa thể áp dụng tốt tại chi nhánh.
Công tác kiểm tra, giám sát và thanh tra còn chưa được thường xuyên và chặt chẽ. Bởi vậy cần có những biện pháp phòng ngừa các rủi ro kịp thời đảm bảo khi sự cố xảy ra với chi nhánh này. Ngô Thành Long (2018) nghiên cứu “Quản lý hoạt động cho vay của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang”. Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thì cho vay chính là hoạt động đem lại thu nhập chủ yếu nhưng cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro khác nhau.
Nghiên cứu tập trung nghiên cứu thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, hạn chế trong hoạt 4 động quản lý cho vay trên địa bàn này qua nghiên cứu tập trung nghiên cứu khai thác thông tin từ 50 khách hàng cá nhân cùng 33 cán bộ có liên quan đến hoạt động cho vay của ngân hàng. Căn cứ vào kết quả điều tra cho thấy rằng tại Agribank chi nhánh Hiệp Hoà còn tồn tại một số hạn chế như sau: Quy trình, thủ tục, thời gian giải ngân còn quá phức tạp, rất chậm gây ra nhiều vấn đề bức xúc, không hài lòng từ phía khách hàng, cả khách hàng cá nhân cũng như doanh nghiệp. Bên cạnh đó chất lượng phục vụ của Chi nhánh còn rất hạn chế khiến cho khách hàng chưa hiểu rõ được hết các quy định, quy trình, các yêu cầu trong thủ tục cho vay. Ngoài ra chất lượng nghiệp vụ chuyên môn của cán bộ tín dụng còn chưa cao, cần được đào tạo, học tập nâng cao trình độ hơn.
Nguồn vốn huy động của chi nhánh còn kém nguyên nhân là do lãi suất huy động ở ngân hàng này thấp hơn so với các ngân hàng thương mại. Cuối cùng là công tác thanh tra, kiểm tra còn chưa chặt chẽ, lỏng lẻo và chưa chất lượng. Phạm Thị Minh Trang (2020), nghiên cứu “Phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định”. Bên cạnh những kết quả đạt được của Chi nhánh, trong quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng cá nhân vẫn còn nhiều khúc mắc, tác giả phân tích những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động cho vay của này của ngân hàng nhằm đề ra những giải pháp thiết thực để khắc phục hơn.
Đầu tiên là ở số lượng khách hàng chưa nhiều, chưa đa dạng mặc dù số lượng khách hàng tiềm năng của chi nhánh là rất lớn tuy nhiên ngân hàng vẫn chưa thể khai thác hiệu quả khi mà sản phẩm của ngân hàng không tạo ra điểm nhấn riêng thu hút khách hàng cá nhân có nhu cầu vay vốn. Sản phẩm cho vay của khách hàng cá nhân chưa thực sự có khác biệt hóa cao, marketing cùng mức độ thăm dò thị trường của ngân hàng còn hạn chế nên chưa đạt được kết quả cao trong phân khúc khách hàng và thiết kế sản phẩm sao cho phù hợp với khách hàng. Bên cạnh đó phương thức đầu tư của Chi nhánh còn quá đơn điệu và chỉ cho vay phổ biến là theo món và theo từng lần, Đặc biệt là trong công tác quản lý nợ, tình trạng nợ quá hạn, nợ xấu vẫn có xu hướng tăng điều đó cần phải có những giải pháp hữu hiệu để giải quyết vấn đề này. 5 Nguyễn Kim Tiền (2016), “Nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Long An”.
Nghiên cứu đã phân tích rõ một số hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý cho vay khách hàng cá nhân của Chi nhánh: cán bộ quản lý khách hàng cá nhân còn sai sót trong quá trình cho vay, công tác giám sát sau khi vay; khả năng tài chính khách hàng còn khá yếu kém, sử dụng vốn vay sai mục đích sử dụng ban đầu; việc hạn chế về nguồn nhân lực ngân hàng cùng các chính sách ngân hàng đưa ra còn chưa thực sự phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng khách hàng; bên cạnh đó sự cạnh tranh gay gắt với các ngân hàng trên địa bàn tỉnh cũng là hạn chế của Chi nhánh. Dựa trên cơ sở đó nghiên cứu đã đề ra những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vay khách hàng cá nhân cho Chi nhánh trong các năm tiếp theo. *Một số nghiên cứu chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý khách hàng cá nhân của ngân hàng: Đỗ Hoàng Phương (2018) nghiên cứu về “Quản lý cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Khu công nghiệp Tiên Sơn”. Nghiên cứu đã đánh giá được thực trạng quản lý cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Vietinbank - Chi nhánh Khu công nghiệp Tiên Sơn và đề xuất một số giải pháp tăng cường cho công tác quản lý này.
Tác giả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý cho vay khách hàng cá nhân là chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố khách quan và các yếu tố chủ quan. Các yếu tố khách quan gồm có môi trường kinh tế, chính trị và xã hội, đối thủ cạnh tranh với ngân hàng và môi trường pháp lý. Các yếu tố chủ quan gồm các chính sách tín dụng cho vay khách hàng cá nhân, cơ sở vật chất của ngân hàng, trình độ chuyên môn của các cán bộ ngân hàng, công tác kiểm tra giám sát khoản vay cho khách hàng cá nhân của Chi nhánh. Những nhân tố này có tác động lớn đến hoạt động quản lý cho vay của khách hàng cá nhân tại Chi nhánh và là căn cứ để tác giả đánh giá thực trạng của công tác quản lý này.
Đặng Thị Nga (2014), “Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Bắc Hưng Yên”. Tác giả đã 6 tập trung phân tích các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Chi nhánh. Yếu tố từ phía khách hàng, hiểu biết của người dân về các sản phẩm của ngân hàng nói chung và sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân còn nhiều hạn chế cùng tâm lý thích tiết kiệm hơn là chi tiêu nhiều bởi vậy mà việc đi vay ngân hàng còn khá ít. Hơn nữa do thu nhập và mức sống của người dân vẫn còn thấp, họ sẽ gặp khó khăn để làm nguồn trả nợ ngân hàng.
Bên cạnh đó môi trường kinh doanh cụ thể là môi trường pháp lý còn chưa đồng bộ, đầy đủ và các chính sách tín dụng còn nhiều thiếu sót, rườm rà và phức tạp. Mà ngày nay cạnh tranh trên thị trường về lĩnh vực cho vay khách hàng cá nhân khá gay gắt bởi không chỉ có những ngân hàng khác trong nước mà còn có các ngân hàng nước ngoài mở chi nhánh tại Việt Nam cùng với các công ty tài chính cũng tham gia vào hoạt động cho vay này. Đặc biệt là công tác xây dựng chiến lược, thời gian xử lý hồ sơ cho hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân chưa được quan tâm đúng và sát với thực tế, chính sách tín dụng còn chung chung và mang nặng tính hình thức. Ngoài ra hoạt động kiểm soát nội bộ còn kém, cơ sở hạ tầng cùng áp dụng công nghệ tại ngân hàng chưa được hoàn thiện tốt.
Bởi thế mà việc xác định mạng lưới tiếp cận tới khách hàng còn khá thấp. Lê Thị Hải Yến (2018), “Tăng cường hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hạ Long”. Tác giả đã phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến việc cho vay khách hàng cá nhân tại BIDV Hạ Long là do các nhân tố thuộc về ngân hàng như năng lực tài chính, các chính sách cho vay khách hàng cá nhân hay quy trình xét duyệt cho vay, công tác điều hành quản lý và trình độ nhân lực. Bên cạnh đó những nhân tố thuộc về môi trường kinh doanh là những ảnh hưởng của hành lang pháp lý, cạnh tranh giữa các ngân hàng trên thị trường trong bối cảnh kinh tế ngày càng phát triển không ngừng.
Những nhân tố thuộc về khách hàng chính là khả năng tiếp cận vốn vay cũng như mức độ hài lòng của khách hàng. Những nhân tố trên được tác giả phân tích sâu nhằm đánh giá và đưa ra giải pháp hoàn thiện cho quản lý hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Chi nhánh. Trần Thị Thanh Thảo (2016), “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông 7 thôn, chi nhánh Chợ Lách”. Trong nghiên cứu, tác giả tiền hành lập bảng hỏi phỏng vấn những khách hàng cá nhân đã và đang vay vốn tại Chi nhánh, sau đó tiến hành phân tích, xử lý bằng phần mềm SPSS.