Phát Triển Tín Dụng Xanh Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Phát triển tín dụng xanh tại các ngân hàng thương mại việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Xanh Tại Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.6. Đóng góp mới của đề tài
• 1.6.1. Đóng góp mới về mặt học thuật
• 1.6.2. Đóng góp mới về mặt thực tiễn chính sách
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các lý thuyết nền tảng
• 2.1.1. Kinh tế xanh
• 2.1.2. Tài chính xanh
• 2.1.3. Tăng trưởng xanh
• 2.1.4. Ngân hàng xanh
• 2.1.5. Doanh nghiệp xanh
• 2.2. Các khái niệm liên quan đến phát triển tín dụng xanh tại NHTM
• 2.2.1. Khái niệm tín dụng xanh tại NHTM
• 2.2.2. Đặc điểm của tín dụng xanh
• 2.2.3. Mục tiêu của tín dụng xanh
• 2.2.4. Vai trò của tín dụng xanh
• 2.2.5. Phân loại tín dụng xanh
• 2.2.6. Phát triển tín dụng xanh tại NHTM
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng xanh
• 2.3.1. Chất lượng nguồn nhân lực
• 2.3.2. Chiến lược Marketing
• 2.3.3. Năng lực tài chính
• 2.3.4. Công nghệ ngân hàng
• 2.3.5. Quản trị rủi ro
• 2.3.6. Chính sách hỗ trợ
• 2.3.7. Chính sách môi trường
• 2.4. Lược khảo các công trình nghiên cứu liên quan
• 2.4.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 2.4.3. Kinh nghiệm phát triển tín dụng xanh ở một số quốc gia trên thế giới
• 2.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.6. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.6.1. Cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu
• 2.6.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 2.6.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Kết quả thảo luận nhóm
• 3.2.3. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.2.4. Kết quả kiểm định thang đo sơ bộ
• 3.2.5. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.3. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.3.1. Khái quát về nghiên cứu chính thức
• 3.3.2. Thu thập dữ liệu
• 3.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng phát triển tín dụng xanh tại Việt Nam
• 4.1.1. Thực trạng phát triển tín dụng xanh tại các NHTM Việt Nam
• 4.1.2. Định hướng phát triển tín dụng xanh tại các NHTM Việt Nam
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Thống kê mô tả về thông tin cá nhân trong mẫu nghiên cứu
• 4.2.2. Đánh giá độ tin cậy thang đo với hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.2.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) và nhân tố khẳng định (CFA)
• 4.2.4. Phân tích mô hình cấu trúc SEM
• 4.2.5. Phân tích phương sai ANOVA
• 4.2.6. Kiểm định sự khác biệt theo giới tính và hôn nhân
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.4. Kết luận và hàm ý chính sách
• 4.4.1. Hàm ý chính sách về năng lực tài chính
• 4.4.2. Hàm ý chính sách về quản trị rủi ro
• 4.4.3. Hàm ý chính sách về chính sách hỗ trợ
• 4.4.4. Hàm ý chính sách về chất lượng nguồn nhân lực
• 4.4.5. Hàm ý chính sách về chiến lược Marketing
• 4.4.6. Hàm ý chính sách về chính sách môi trường
• 4.4.7. Hàm ý chính sách về công nghệ ngân hàng
• 4.4.8. Hàm ý chính sách về khung pháp lý
• 4.5. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.5.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.6. Tóm tắt chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Tín Dụng Xanh Ngân Hàng Việt Nam

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên, tín dụng xanh nổi lên như một giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam. Các ngân hàng thương mại đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn vốn cho các dự án xanh, góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy kinh tế xanh. Tuy nhiên, việc triển khai tín dụng xanh còn gặp nhiều thách thức, đòi hỏi các ngân hàng thương mại phải có chiến lược và giải pháp phù hợp. Hoạt động tín dụng xanh của các ngân hàng Việt Nam bao gồm nhiều lĩnh vực: tiết kiệm năng lượng, cung cấp dịch vụ ngân hàng xanh đến khách hàng. Thực hiện theo “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050”. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng. Các tổ chức tín dụng cần phải chủ động xây dựng chương trình, chính sách tín dụng xanh. Do các nguyên nhân khách quan và chủ quan đòi hỏi cần có những nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tín Dụng Xanh Trong Phát Triển Bền Vững

Phát triển tín dụng xanh giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Tín dụng xanh thúc đẩy các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch và sản xuất thân thiện với môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc cung cấp vốn cho các dự án năng lượng tái tạo cũng góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Ngoài ra, tín dụng xanh còn tạo ra cơ hội việc làm mới trong các ngành kinh tế xanh, nâng cao đời sống người dân và góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Ngân hàng xanh là nổ lực giữ cho môi trường xanh thông qua các hoạt động xanh và tài chính xanh (Rajesh & Dileep, 2014).

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Thương Mại Trong Tín Dụng Xanh

Các ngân hàng thương mại đóng vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho các dự án xanh. Các ngân hàng có thể chủ động tìm kiếm và tài trợ cho các dự án có tiềm năng phát triển bền vững. Đồng thời, các ngân hàng thương mại cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro môi trường và xã hội để đảm bảo các dự án được tài trợ đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Việc quản lý hiệu quả danh mục tín dụng xanh cũng giúp các ngân hàng thương mại nâng cao uy tín và thu hút các nhà đầu tư quan tâm đến phát triển bền vững. Bên cạnh đó, chính phủ đã phê duyệt “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050”. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng, đặt biệt chú trọng đến tín dụng xanh.

II. Thực Trạng Phát Triển Tín Dụng Xanh Tại Ngân Hàng Việt

Hiện nay, việc triển khai tín dụng xanh tại các ngân hàng thương mại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Mức độ quan tâm đến tín dụng xanh còn chưa đồng đều giữa các ngân hàng. Quy mô tín dụng xanh còn nhỏ so với tổng dư nợ tín dụng của toàn hệ thống. Các ngân hàng thương mại vẫn chủ yếu tập trung vào tài trợ các dự án xanh do Chính phủ đề xuất, chưa thực sự chủ động hỗ trợ các doanh nghiệp. Các ngân hàng Việt Nam đã bắt đầu có những quy định liên quan đến phát triển xanh. Tính đến năm 2016, Việt Nam là một trong 11 quốc gia đưa ra các chính sách, hướng dẫn, nguyên tắc và định hướng quốc gia liên quan đến kinh doanh ngân hàng bền vững (Banglades, Brazil, China, Colombia, Indonesia, Kenya, Mongolia, Nigeria, Peru, Turkey và Vietnam). Năm 2012, NHNN Việt Nam (NHNN) là một trong những tổ chức thành viên tham gia vào SBN (Sustanable Banking Network).

2.1. Hạn Chế Về Nhận Thức Và Năng Lực Của Ngân Hàng

Nhiều cán bộ ngân hàng còn thiếu kiến thức và kinh nghiệm về đánh giá rủi ro môi trường và xã hội. Các ngân hàng chưa có đủ nguồn lực để thẩm định và giám sát các dự án xanh một cách hiệu quả. Việc thiếu các tiêu chuẩn và hướng dẫn cụ thể về tín dụng xanh cũng gây khó khăn cho các ngân hàng trong việc triển khai. Bên cạnh đó, các NHTM vẫn chỉ xoay quanh tài trợ các dự án xanh do Chính phủ đề xuất chứ chưa thực sự chủ động hỗ trợ các doanh nghiệp.

2.2. Thiếu Cơ Chế Khuyến Khích Và Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Chính sách ưu đãi về lãi suất và thuế cho các dự án xanh còn hạn chế. Chưa có cơ chế bảo lãnh rủi ro cho các dự án xanh. Thiếu thông tin và dữ liệu về các dự án xanh tiềm năng. Cần có các chính sách để khuyến khích phát triển các ngành kinh tế xanh, đầu tư vào vốn tự nhiên, phát triển hạ tầng xanh.

III. Giải Pháp Phát Triển Tín Dụng Xanh Tại Ngân Hàng Thương Mại

Để thúc đẩy tín dụng xanh, các ngân hàng thương mại cần chủ động xây dựng chiến lược tín dụng xanh phù hợp với đặc thù của mình. Nâng cao năng lực đánh giá rủi ro môi trường và xã hội cho cán bộ ngân hàng. Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính xanh. Xây dựng các sản phẩm tài chính xanh đa dạng, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp và cá nhân. NHNN cần phối hợp với các bộ ngành liên quan để xây dựng khung pháp lý và chính sách hỗ trợ cho tín dụng xanh.

3.1. Nâng Cao Năng Lực Và Nhận Thức Về Tín Dụng Xanh

Các ngân hàng thương mại cần tổ chức các khóa đào tạo và tập huấn cho cán bộ về tín dụng xanh, đánh giá rủi ro môi trường và xã hội. Chia sẻ kinh nghiệm và thông tin về các dự án xanh thành công. Tăng cường hợp tác với các trường đại học và các tổ chức nghiên cứu để cập nhật kiến thức và công nghệ mới về tài chính xanh.

3.2. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Và Chính Sách Hỗ Trợ

NHNN cần ban hành các quy định cụ thể về tiêu chí đánh giá dự án xanh, quản lý rủi ro môi trường và xã hội. Xây dựng cơ chế khuyến khích và hỗ trợ các ngân hàng thương mại tham gia tín dụng xanh, chẳng hạn như ưu đãi về lãi suất tái cấp vốn, giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng xanh, chẳng hạn như trợ cấp lãi suất, bảo lãnh rủi ro.

3.3. Phát Triển Sản Phẩm Tài Chính Xanh Đa Dạng

Các ngân hàng thương mại cần phát triển các sản phẩm cho vay xanh ưu đãi cho các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, giao thông xanh, xây dựng xanh. Cung cấp các dịch vụ bảo lãnh xanh, trái phiếu xanh cho các doanh nghiệp. Khuyến khích các cá nhân sử dụng các sản phẩm tài chính xanh, chẳng hạn như vay mua xe điện, lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời.

IV. Ứng Dụng CNTT Quản Lý Rủi Ro Trong Tín Dụng Xanh

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) giúp các ngân hàng thương mại quản lý và giám sát các dự án xanh hiệu quả hơn. CNTT giúp thu thập và phân tích dữ liệu về tác động môi trường của các dự án, giúp đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định tín dụng chính xác. CNTT giúp theo dõi tiến độ thực hiện và hiệu quả của các dự án xanh, đảm bảo các dự án đạt được các mục tiêu môi trường. Quản lý rủi ro môi trường là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của tín dụng xanh.

4.1. Sử Dụng Dữ Liệu Lớn Để Đánh Giá Rủi Ro Môi Trường

Phân tích dữ liệu về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, sử dụng tài nguyên để đánh giá rủi ro cho các dự án. Xây dựng các mô hình dự báo rủi ro môi trường để đưa ra quyết định tín dụng phù hợp. Sử dụng công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) để xác định vị trí và tác động môi trường của các dự án.

4.2. Tăng Cường Giám Sát Và Báo Cáo Về Tín Dụng Xanh

Xây dựng hệ thống báo cáo tín dụng xanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Công khai thông tin về danh mục tín dụng xanh và tác động môi trường của các dự án được tài trợ. Thực hiện kiểm toán độc lập về tín dụng xanh để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.

V. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Phát Triển Tín Dụng Xanh Cho Việt Nam

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia tiên tiến trong lĩnh vực tín dụng xanh như Đức, Hà Lan, Trung Quốc. Học hỏi các mô hình tín dụng xanh thành công và áp dụng phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Tăng cường hợp tác quốc tế để thu hút nguồn vốn và công nghệ cho tín dụng xanh.

5.1. Học Hỏi Chính Sách Khuyến Khích Tín Dụng Xanh Từ Châu Âu

Chính phủ các nước châu Âu có nhiều chính sách hỗ trợ tín dụng xanh, như ưu đãi về thuế, trợ cấp lãi suất, bảo lãnh rủi ro. Các ngân hàng châu Âu có nhiều kinh nghiệm trong việc đánh giá rủi ro môi trường và xã hội. Các nước châu Âu có tiêu chuẩn cao về bảo vệ môi trường.

5.2. Áp Dụng Mô Hình Tín Dụng Xanh Từ Trung Quốc

Trung Quốc là quốc gia có quy mô tín dụng xanh lớn nhất thế giới. Trung Quốc có nhiều kinh nghiệm trong việc phát triển tín dụng xanh cho các ngành công nghiệp. Trung Quốc có chính sách mạnh mẽ để thúc đẩy phát triển bền vững.

VI. Tương Lai Triển Vọng Phát Triển Tín Dụng Xanh Việt Nam

Tín dụng xanh có tiềm năng phát triển rất lớn tại Việt Nam trong tương lai. Nhu cầu về vốn cho các dự án xanh ngày càng tăng. Việt Nam có nhiều cơ hội để thu hút nguồn vốn xanh từ các nhà đầu tư quốc tế. Việc phát triển tín dụng xanh sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của Việt Nam.

6.1. Cơ Hội Thu Hút Đầu Tư Xanh Vào Việt Nam

Các nhà đầu tư quốc tế ngày càng quan tâm đến các dự án có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Việt Nam có thể thu hút đầu tư vào các lĩnh vực năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, du lịch sinh thái.

6.2. Động Lực Thúc Đẩy Kinh Tế Tuần Hoàn Tại Việt Nam

Tín dụng xanh thúc đẩy các doanh nghiệp áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Kinh tế tuần hoàn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và tạo ra các cơ hội kinh doanh mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, tác giả đã trình bày về mục tiêu nghiên cứu chung của đề tài là: phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng xanh của các NHTM tại Việt Nam. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất hàm ý chính sách góp phần phát triển tín dụng xanh của các NHTM tại Việt Nam. Ngoài ra, đề tài đã trình bày đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Trong luận án, tác giả sử dụng phương pháp phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin từ các nghiên cứu trong và ngoài nước, số liệu sơ cấp và thứ cấp từ các tài liệu sẵn có để hình thành khung lý thuyết, mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu.

Về số liệu, tài liệu qua điều tra, khảo sát của luận án đã đánh giá phát triển tín dụng xanh của các NHTM tại Việt Nam và các hàm ý chính sách phát triển tín dụng xanh của các NHTM tại Việt Nam. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Các lý thuyết nền tảng 2.1 Kinh tế xanh Hiện nay, kinh tế xanh được hiểu là sự kết hợp giữa 3 yếu tố: kinh tế- xã hội- môi trường. Kinh tế xanh có tính chất bền vững, có nghĩa đó là những hoạt động tạo ra lợi nhuận hoặc giá trị có ích lợi, hướng đến phát triển cuộc sống của cộng đồng xã hội con người (đặc biệt là yếu tố văn hóa); đồng thời, những hoạt động này thân thiện với môi trường (thành tố quan trọng). Ba yếu tố này được cân bằng sẽ thỏa mãn tính bền vững.

Kinh tế xanh là một nền kinh tế cần thiết bởi nó tạo ra việc làm, bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững và ngăn chặn ô nhiễm môi trường, nóng lên toàn cầu, cạn kiệt nguồn tài nguyên và suy thoái môi trường (Zhang & cộng sự, 2021). Kinh tế xanh (Green economy): theo UNESCAP (2012), tổng hợp từ các định nghĩa của nhiều quốc gia và chỉ ra điểm chung mà một nền kinh tế xanh cần hướng tới đó là việc giảm các tác động tiêu cực của hoạt động kinh tế tới môi trường và xã hội. Nền kinh tế xanh là một nền kinh tế mang lại sự thịnh vượng cho tất cả mọi người trong giới hạn sinh thái của hành tinh. Nó dựa trên năm nguyên tắc: Phúc lợi: Nền kinh tế xanh phải tạo ra phúc lợi chân chính, bền vững, được chia sẻ, vượt ra ngoài sự giàu có đơn thuần về tiền tệ để ưu tiên phát triển con người, sức khỏe, hạnh phúc, giáo dục và cộng đồng.

Công bằng: Nền kinh tế xanh nhấn mạnh công bằng, bình đẳng, gắn kết cộng đồng và hỗ trợ quyền con người - đặc biệt là quyền của người thiểu số và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội. Nó tìm kiếm một sự chuyển đổi chính đáng và phục vụ lợi ích của tất cả các công dân, bao gồm cả những người chưa được sinh ra. Ranh giới hành tinh: Nền kinh tế xanh thừa nhận rằng tất cả sự phát triển của con người đều phụ thuộc vào một thế giới tự nhiên lành mạnh. Nó bảo vệ giá trị nội tại của tự nhiên và bảo vệ đa dạng sinh học, đất, nước, không khí và các thủ phủ hệ sinh thái khác.

Hiệu quả và đầy đủ: Nền kinh tế xanh là nền kinh tế ít các-bon, đa dạng và tuần hoàn. Nó thừa nhận rằng các ranh giới hành tinh đặt ra các giới hạn thực tế đối với tăng trưởng kinh tế và điều chỉnh các động lực kinh tế với chi phí thực sự cho xã hội. 10 Quản trị tốt: Nền kinh tế xanh xây dựng các thể chế kết hợp trách nhiệm giải trình dân chủ năng động với cơ sở vững chắc về khoa học tự nhiên và xã hội và kiến thức địa phương. Đời sống dân sự ưu tiên sự tham gia của cộng đồng, sự đồng ý, minh bạch và trách nhiệm giải trình (Xie & Liu, 2019).

Theo định nghĩa đầy đủ nhất của UNEP (2011): “nền kinh tế xanh là nền kinh tế vừa mang lại hạnh phúc cho con người và công bằng xã hội, vừa giảm thiểu đáng kể các nguy cơ về môi trường và suy giảm sinh thái. Đó là nền kinh tế ít phát thải carbon, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đảm bảo công bằng xã hội”. Kinh tế xanh là khái niệm đã trở nên quen thuộc với các nền kinh tế trên thế giới. Đây là một nền kinh tế nhằm cải thiện đời sống con người và tài sản xã hội, đồng thời, chú trọng giảm thiểu những hiểm họa môi trường và sự khan hiếm tài nguyên (theo Chương trình môi trường Liên hiệp quốc, 2010).

Nhìn chung, kinh tế xanh là một sự thay đổi mang tính toàn cầu và mang tính chuyển đổi đối với hiện trạng toàn cầu, đòi hỏi sự thay đổi cơ bản trong các ưu tiên của chính phủ để đặt các ưu tiên về xã hội và môi trường lên trên các ưu tiên tài chính. Nhận ra sự thay đổi này không phải là dễ, nhưng nó là cần thiết. Nếu không có nó, tiến trình hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững sẽ là chắp vá và không nhất quán, đồng thời các thách thức về kinh tế, môi trường, khí hậu và xã hội sẽ tiếp tục gia tăng.2 Tài chính xanh Tài chính xanh (Green Finance) là một trong số các thuật ngữ được sử dụng để gắn nhãn các hoạt động liên quan đến sự tương tác hai chiều giữa môi trường và tài chính và đầu tư. Các điều khoản liên quan bao gồm: đầu tư có trách nhiệm (RI), môi trường, xã hội và quản trị, tài chính bền vững và tài chính khí hậu.

Theo định nghĩa của UNEP (2016): tài chính xanh liên quan đến việc đa dạng hoá các sản phẩm và dịch vụ tài chính được cung cấp bởi các định chế tài chính hướng tới sự phát triển bền vững của quốc gia. Ngoài ra, tài chính xanh còn được định nghĩa là những hỗ trợ về tài chính hướng đến tăng trưởng xanh thông qua việc cắt giảm khí phát thải nhà kính và ô nhiễm môi trường một cách có ý nghĩa (Xiaowei & cộng sự, 2021). 11 Tài chính xanh có thể được coi là cách tiếp cận chiến lược của ngành tài chính để đáp ứng những thách thức của biến đổi khí hậu và quá trình chuyển đổi sang một thế giới các-bon thấp. Và, với mục đích của khóa học này, tài chính xanh được định nghĩa là, bất kỳ sáng kiến tài chính nào, quy trình, sản phẩm hoặc dịch vụ được thiết kế để bảo vệ môi trường tự nhiên hoặc quản lý như thế nào môi trường tác động đến tài chính và đầu tư (Viên Thế Giang & Võ Thị Mỹ Hương, 2019).

Đây là một định nghĩa rộng thừa nhận các khía cạnh khác nhau của khái niệm tài chính xanh, trong khi vẫn tập trung toàn diện vào việc nâng cao và duy trì môi trường tự nhiên và quản lý rủi ro môi trường hiện tại và tương lai. Nó làm nổi bật và nhận ra bản chất hai chiều của mối quan hệ. Tài chính và đầu tư có thể giúp ích hoặc gây hại cho môi trường kết quả, trong khi môi trường cũng có thể tích cực hoặc tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của các khoản đầu tư hoặc hoạt động tài chính (Xiaowei & cộng sự, 2021). Tóm lại, tài chính xanh có nghĩa là nó có thể được sử dụng để chỉ các sản phẩm tài chính cụ thể và dịch vụ, bao gồm cả những dịch vụ được thiết kế để trực tiếp hưởng lợi môi trường và những thứ được thiết kế để quản lý rủi ro môi trường.

Khái niệm tài chính xanh còn khá mới mẻ với nền kinh tế Việt Nam, tuy nhiên, với bối cảnh biến đổi khí hậu diễn ra trên toàn cầu, là một trong những quốc gia có mức độ ô nhiễm hàng đầu hiện nay, Việt Nam ngày càng quan tâm đến vấn đề này. Đây được xem là giải pháp quan trọng, góp phần vào quá trình phát triển bền vững của nền kinh tế.3 Tăng trưởng xanh Tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững và là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý, hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Tăng trưởng xanh (Green growth): là sự kết hợp giữa sử dụng các yếu tố đầu vào một cách hiệu quả kèm theo hạn chế tác động tới môi trường. Tăng trưởng xanh là cả một quá trình với sự tham gia đóng góp của tất cả các đối tượng trong nền kinh tế, từ người tiêu dùng, nhà sản xuất, Chính phủ và các bên hữu quan (Mamun & Rana, 2020).

Theo Ủy ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của Liên hiệp quốc, tăng trưởng xanh là Chiến lược để đạt được phát triển bền vững. Tăng trưởng 12 xanh chủ trương tăng trưởng GDP mà duy trì hoặc khôi phục lại chất lượng và tính toàn vẹn của môi trường sinh thái, đồng thời đáp ứng các nhu cầu của tất cả mọi người với mức thấp nhất có thể tác động đến môi trường (UNESCAP, 2012). Tăng trưởng xanh trở thành một lựa chọn tất yếu và là mục tiêu mà mọi quốc gia đang hướng tới. Đây là cách tiếp cận mới trong tăng trưởng kinh tế, hướng tới sự phát triển hài hòa kinh tế- xã hội với phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên.

Ở phạm vi quốc tế, Thỏa thuận Paris và các mục tiêu phát triển bền vững đặt ra những kỳ vọng chung về tính bền vững toàn cầu trong tương lai với những thay đổi mang tính hiệu quả trong các lĩnh vực. Đối với Việt Nam, tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững và là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý, hài hòa giữa phát triển kinh tế- xã hội và bảo vệ môi trường. Việt Nam là một trong những quốc gia bị tác động nặng nề bởi biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và nhiều yếu tố tác động từ bên ngoài. Việt Nam đang trên đà đổi mới, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, chất lượng và hiệu quả.

Đảng ta đã sớm xác định tăng trưởng xanh là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân và các cấp chính quyền, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và tổ chức xã hội (Viên Thế Giang & Võ Thị Mỹ Hương, 2019). Tóm lại, tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng trong phát triển bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả, bền vững và góp phần quan trọng thực hiện chiến lược quốc gia về chống biến đổi khí hậu.