CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƯƠNG HIỆU 1.1 LÝ LUẬN VỀ THƯƠNG HIỆU 1.1 Khái niệm về thương hiệu và các yếu tố của thương hiệu a. Khái niệm về thương hiệu Thuật ngữ “ Brand” xuất phát từ ngôn ngữ cổ của Nauy “brandr” có nghĩa là “đóng dấu bằng sắt nung”. Trong tiếng Việt thuật ngữ này được dịch thành nhãn hiệu và gần đây là thương hiệu. Ở Việt Nam, khái niệm thương hiệu thường được hiểu đồng nghĩa với nhãn hiệu hàng hóa.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 thì “ Nhãn hiệu được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây: 1/ là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc; 2/ Có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu trí tuệ với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác. Nói đến thương hiệu không chỉ nhìn nhận và xem xét trên góc độ pháp lý của thuật ngữ này mà quan trọng hơn, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng của Việt Nam, cần nhìn nhận nó dưới góc độ quản trị doanh nghiệp và marketing. Theo hiệp hội Marketing Hoa Kỳ, Thương hiệu là “một cái tên, từ ngữ, ký hiệu, biểu tượng hoặc hình vẽ kiểu thiết kế,., hoặc tập hợp của các yếu tố trên nhằm xác định và phân biệt hàng hóa hoặc dịch vụ của một người bán hoặc nhóm người bán với hàng hóa và dịch vụ của các đối thủ cạnh tranh”. Như vậy trước hết, thương hiệu là hình tượng về hàng hóa (sản phẩm) hoặc doanh nghiệp.
Nhưng nếu chỉ là hình tượng với cái tên, biểu trưng thôi Luan van 10 thì chưa đủ, đằng sau nó phải là chất lượng hàng hóa, dịch vụ, cách ứng xử của doanh nghiệp, cộng đồng, những hiệu quả tiện ích đích thực cho người tiêu dùng do hàng hóa và dịch vụ mà nó mang lại. Trong khi đó, pháp luật chỉ bảo hộ những dấu hiệu nhìn thấy được để phân biệt hàng hóa, dịch vụ chứ không bảo hộ hình tượng về hàng hóa và doanh nghiệp. Như vậy, thương hiệu rất gần với nhãn hiệu, và khi nói đến thương hiệu không chỉ nói đến những dấu hiệu để phân biệt hàng hóa và dịch vụ mà quan trọng hơn là mà quan trọng hơn là muốn nói đến những liên tưởng và hình tượng trong tâm trí khách hàng về hàng hóa và dịch vụ đó. Các yếu tố của thương hiệu: Các yếu tố của thương hiệu được sử dụng nhằm mục đích nhận diện và tạo nên sự khác biệt giữa các thương hiệu.
Có nhiều yếu tố cấu thành nên thương hiệu nhưng thường bao gồm các yếu tố sau: - Tên thương hiệu: là tên gọi của tổ chức, sản phẩm hay dịch vụ trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác. - Biểu tượng (logo): là biểu tượng sản phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp qua hình vẽ, hoa văn, kiểu chữ hoặc một dấu hiệu đặc biệt nào đó để xây dựng sự nhận biết. Logo là hình ảnh dễ thấy nhất và thường được dùng để gắn lên các sản phẩm, bao bì, bảng hiệu… Logo là một tài sản rất quan trọng của doanh nghiệp, nó đại diện cho một thuong hiệu. - Khẩu hiệu (slogan): là một từ, cụm từ, một câu phản ảnh đặc trưng của doanh nghiệp có khả năng in sâu vào trí nhớ của người tiêu dùng.
Ngoài ra còn có các yếu tố khác như: âm nhạc, bao bì, nhân vật. Việc sử dụng các yếu tố thương hiệu của doanh nghiệp đa dạng tùy thuộc vào chiến lược và giai đoạn phát triển thương hiệu.2 Vai trò, chức năng của thương hiệu a. Vai trò của thương hiệu Đối với khách hàng Giúp khách hàng xác định nguồn gốc, nhà sản xuất sản phẩm; Đơn giản hóa đối với quyết định mua sắm; Tiết kiếm chi phí tìm kiếm sản phẩm bên trong (họ phải suy nghĩ mất bao nhiêu) và bên ngoài (họ phải tìm kiếm mất bao lâu). Mối quan hệ giữa thương hiệu và khác hàng có thể được xem như một kiểu cam kết hay giao kèo, thương hiệu giúp khách hàng biểu đạt địa vị xã hội của mình… Đối với doanh nghiệp Các thương hiệu thành công tạo ra tài sản cho doanh nghiệp nhờ thu hút và giữ được khách hàng trung thành.
Thương hiệu giúp người bán phát triển các khách hàng trung thành, tạo được sự bền vững về mặt vị thế cạnh tranh. Thương hiệu được xem như một tài sản có giá trị rất lớn bởi nó có khả năng tác động đến thái độ và hành vi của người tiêu dùng. Nó được mua và bán bởi có thể đảm bảo thu nhập bền vững cho chủ sở hữu thương hiệu. Khẳng định đẳng cấp chất lượng trước khách hàng.
Thấy được tầm quan trọng của thương hiệu, xây dựng nhãn hiệu và làm thế nào để nhãn hiệu ấy trở thành một thương hiệu hấp dẫn và lôi cuốn người tiêu dùng, thu lợi cho doanh nghiệp là một bài toán đối với doanh nghiệp Việt Nam. Phát triển nhãn hiệu, thương hiệu thành công nó sẽ trở thành “bất tử” vượt qua thời gian. Nó có khả năng tồn tại một cách đáng ngạc nhiên trên thị trường đầy biến động, một nhãn hiệu thậm chí có thể tồn tại lâu hơn hàng hóa. Vì thế nó là một tài sản vô hình “ cố định” mà từ đó các doanh nghiệp có thể thu lợi nhuận cho mình.
Như vậy, thương hiệu được coi như là tài sản quý giá cho doanh nghiệp. Thương hiệu mang đến linh hồn và sức sống cho sản phẩm. Suy rộng ra, Luan van 12 thương hiệu càng nổi tiếng thì sản phẩm của doanh nghiệp sẽ càng có khả năng tiêu thụ mạnh hơn. Bởi lẽ một khi thương hiệu đã mạnh thì tên gọi, biểu tượng, màu sắc đặc trưng của thương hiệu sẽ hỗ trợ sản phẩm dễ dàng đi vào tâm trí khách hàng, do đó sản phẩm được tiêu thụ nhiều hơn là điều tất yếu.
Chức năng của thương hiệu Thương hiệu không chỉ là dấu hiệu nhận dạng và phân biệt hàng hóa của doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác mà còn đảm nhận nhiều chức năng khác. Cho dù công ty có theo đuổi các chiến lược thương hiệu nào đi chăng nữa thì thương hiệu cũng thực hiện các chức năng sau: - Nhằm phân khúc thị trường: Công ty đưa ra một tập hợp các thuộc tinh về các thế mạnh, lợi ích và đặc trưng của sản phẩm hoặc dịch vụ sao cho phù hợp với nhu cầu của từng nhóm khách hàng cụ thể. Công ty nỗ lực tạo ra những dấu hiệu và sự khác biệt nhất định trên sản phẩm của mình để thu hút sự chú ý của khách hàng tiềm năng. Một thương hiệu phải trả lời các câu hỏi: Sản phẩm hoặc dịch vụ có những thuộc tính gì? Thế mạnh gì? Lợi ích gì? Tượng trưng cho cái gì? Trả lời chính xác các câu hỏi này sẽ làm cho thương hiệu trở nên có ý nghĩa, phù hợp với thị hiếu và kỳ vọng của đối tượng khách hàng mục tiêu.
- Tạo nên sự phát triển trong suốt quá trình phát triển sản phẩm: Trên thị trường có hàng loạt sản phẩm giống nhau, nhưng vẫn tồn tại sự khác biệt lớn giữa các sản phẩm tưởng chừng giống nhau đó. Nếu xét theo quá trình phát triển thì thương hiệu luôn bảo vệ cho những người tiên phong dám chấp nhận rủi ro trong cải tiến sản phẩm. Sản phẩm có thể tiếp tục tồn tại hay mất đi nhưng thương hiệu vẫn còn sống mãi. - Đưa sản phẩm khắc sâu vào tâm trí khách hàng: Thương hiệu chỉ có thể cảm nhận qua sản phẩm và các chương trình marketing về nó.
Khách hàng biết sản phẩm thông qua các hoạt động này, với điều kiện nó phải được truyền Luan van 13 tải một cách nhất quán với cùng một thông điệp. Hồi ức đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành nhận thức một thương hiệu và giải thích vì sao hình ảnh về một thương hiệu có thể tồn tại từ thế hệ này sang thế hệ khác. - Tạo nên định hướng và ý nghĩa cho sản phẩm: Một thương hiệu lớn ngoài sự thiết lập thông điệp về sản phẩm tới khách hàng còn có khả năng thích ứng với thời đại và thay đổi linh hoạt theo thị hiếu của khách hàng cũng như tiến bộ của công nghệ. Do đó chuong trình phát triển thương hiệu phải được xây dựng và điều chỉnh liên tục nhưng phải đảm bảo tính nhất quán đối với ý nghĩa sản phẩm.
Có rất nhiều sản phẩm có chung một tính năng sử dụng nhưng mỗi thương hiệu lại phát triển với những cam kết cống hiến và ý nghĩa khác nhau, thương hiệu này hướng đến độ bền của sản phẩm trong khi đó thương hiệu khác lại hướng đến cải tiến mẫu mã sản phẩm. - Là cam kết giữa nhà sản xuất và khách hàng: Cùng với thời gian và những nỗ lực không ngừng, thương hiệu ngày càng trở nên có uy tín trên thị trường. Nếu công ty thực hiện đúng cam kết cho khách hàng và sự thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm thì chắc chắn thương hiệu sẽ nhận được những cảm nhận tốt đẹp và sự trung thành từ phía khách hàng, và chắc chắn bất cứ sản phẩm mới nào mà thương hiệu đò giới thiệu cũng nhận được sự quan tâm chú ý của khách hàng.3 Tài sản, tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi của thương hiệu a. Tài sản thương hiệu (giá trị thương hiệu): Hiện nay có nhiều quan điểm và cách đánh giá khác nhau về giá trị thương hiệu nhưng nhìn chung giá trị thương hiệu đều được phân tích và đánh giá từ góc độ người tiêu dùng.
Luan van 14 Hình 1. Các thành tố chính của giá trị thương hiệu Giá trị thương hiệu được hiểu là những giá trị đặc thù mà thương hiệu mang lại cho những đối tượng liên quan (bản thân doanh nghiệp, khách hàng, cổ đông, nhân viên…). Khi nói về giá trị thương hiệu thì chúng ta lại quan tâm đến hai khía cạnh. Thứ nhất, giá trị cảm nhận là những cảm xúc, tình cảm của người tiêu dùng đối với thương hiệu.
Thứ hai, giá trị tài chính là hành vi của người tiêu dùng, họ chọn dùng thương hiệu của tổ chức hay đối thủ cạnh tranh. Giá trị thương hiệu gồm năm thành tố chính đó là: sự nhận biết thương hiệu, chất lượng cảm nhận vượt trội, sự liên tưởng thương hiệu, sự trung thành thương hiệu, các yếu tố giá trị thương hiệu khác (các tài sản độc quyền sở hữu thương hiệu). Việc tạo dựng được những giá trị này là cả một quá Luan van 15 trình, đòi hỏi sự đầu tư và quyết tâm của doanh nghiệp.