Chương 1: Cơ sở lý luận về thương hiệu và phát triển thương hiệu Chƣơng này hệ thống hóa và trình bày lý luận về các vấn đề tổng quan thƣơng hiệu, đo lƣờng và đánh giá thực trạng thƣơng hiệu, tiến trình và các nội dung phát triển thƣơng hiệu. Chương 2: Thực trạng phát triển thương hiệu Ngân hàng TMCP Việt Á Chƣơng này giới thiệu tổng quan về Ngân hàng TMCP Việt Á, tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2010-2012. Đánh giá thực trạng phát triển thƣơng hiệu Ngân hàng TMCP Việt Á. Chương 3: Phát triển thương hiệu Ngân hàng TMCP Việt Á Trên cơ sở phƣơng pháp luận Chƣơng 1, thực trạng ở Chƣơng 2, phân tích cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu của Ngân hàng và kế hoạch Luan van -4- kinh doanh giai đoạn 2013-2018, đề xuất giải pháp nhằm củng cố và phát triển thƣơng hiệu Ngân hàng TMCP Việt Á trong thời gian đến.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thƣơng hiệu và tiến trình phát triển thƣơng hiệu, có thể áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam. - Áp dụng đo lƣờng giá trị thƣơng hiệu dựa vào khách hàng trong lĩnh vực Ngân hàng. - Đánh giá thực trạng và đề xuất hƣớng phát triển thƣơng hiệu Ngân hàng TMCP Việt Á. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Đề tài đƣợc thực hiện thông qua việc nghiên cứu, tham khảo và sử dụng nội dung của một số tài liệu là sách, bài giảng, đề tài nghiên cứu khoa học, bài báo, tạp chí khoa học, một số luận văn và các nguồn dữ liệu từ internet, tạp chí tài chính ngân hàng, các báo cáo thƣờng niên ngân hàng.
xoay quanh chủ đề về thƣơng hiệu, đo lƣờng thƣơng hiệu, đánh giá thực trạng và phát triển thƣơng hiệu, phƣơng pháp thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu và các số liệu cần thiết liên quan. Các tài liệu chính, gồm: Giáo trình Quản trị thương hiệu, tác giả Lê Đăng Lăng, NXB Đại học Quốc gia TP.HCM, năm 2011: Cuốn sách đã đƣợc một số độc giả là Giáo sƣ, Tiến sĩ đánh giá cao bởi nội dung khá bao quát, trình bày rõ ràng và dễ hiểu nhờ các ví dụ cụ thể. Tài liệu này đƣợc tác giả luận văn sử dụng làm định hƣớng trong việc hệ thống hóa và trình bày cơ sở lý luận của đề tài. Cuốn sách chỉ dừng lại ở việc đề xuất quy trình chung về xây dựng thƣơng hiệu, chƣa mở rộng, đề cập riêng về nội dung, tiến trình để phát triển một thƣơng hiệu.
Ngoài ra, trong bƣớc “hoạch định chiến lƣợc thƣơng hiệu” của quy trình xây dựng thƣơng hiệu đã chƣa giải thích và đề xuất đƣợc định hƣớng lựa chọn chiến lƣợc thƣơng hiệu cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, ở phần “hệ thống Luan van -5- nhận diện thƣơng hiệu”, cuốn sách mới chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các hình thức thể hiện của hệ thống nhận diện thƣơng hiệu và chƣa đề xuất đƣợc cách thức xây dựng, phát triển một hệ thống nhận diện thƣơng hiệu tốt. Ngoài ra, cuốn sách chƣa giới thiệu đƣợc các phƣơng pháp, cách tiếp cận cũng nhƣ các tiêu chí đo lƣờng, đánh giá thực trạng một thƣơng hiệu. Quản trị Thương hiệu, Ts.Nguyễn Hữu Quyền, Trường ĐH Công nghiệp Tp.HCM, năm 2011: Tài liệu đã tổng hợp khá đầy đủ các vấn đề lý thuyết về thƣơng hiệu nhƣ Khái niệm thƣơng hiệu và nhãn hiệu, tài sản thƣơng hiệu, nhận diện thƣơng hiệu, định vị thƣơng hiệu, thiết kế thƣơng hiệu, một số dạng chiến lƣợc phát triển thƣơng hiệu, tạo dựng hình ảnh thƣơng hiệu, thƣơng hiệu quốc tế.
Tuy nhiên, nhƣợc điểm của tài liệu là chƣa hệ thống hóa đƣợc quy trình xây dựng và phát triển thƣơng hiệu, các vấn đề của thƣơng hiệu đƣợc trình bày dàn trải, rời rạc và chƣa có sự gắn kết, liên hệ giữa các vấn đề thƣơng hiệu với thực tiễn. Xây dựng Thương hiệu dành cho Doanh nghiệp Việt Nam đương đại, Ts. Lê Quý Trung, NXB Trẻ Tp.HCM, năm 2007: Tham khảo về các vấn đề phân biệt thƣơng hiệu và nhãn hiệu, các lƣu ý khi thiết kế các yếu tố nhận diện thƣơng hiệu, một số dạng chiến lƣợc thƣơng hiệu và lƣu ý khi lựa chọn chiến lƣợc thƣơng hiệu. Đề tài cấp Bộ “Phát triển sự đo lường Tài sản thương hiệu trong thị trường dịch vụ” của nhóm tác giả Ts.Hoàng Thị Phương Thảo, Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc, năm 2010: Đề tài đã chọn ngành Ngân hàng để thực hiện nghiên cứu và đã xây dựng đƣợc thang đo giá trị thƣơng hiệu dựa vào khách hàng trong lĩnh vực Ngân hàng.
Giúp tác giả Luận văn tham khảo đo lƣờng giá trị thƣơng hiệu dựa vào khách hàng và sử dụng các thang đo này. Luận văn thạc sĩ “Xây dựng và phát triển bền vững thương hiệu Ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn hội nhập”, Trần Ngọc Đông, ĐH Luan van -6- Kinh tế TP.HCM, 2007: Tài liệu đã đóng góp trong việc hệ thống hóa các đặc điểm dịch vụ ngân hàng, điểm chú ý giữa thƣơng hiệu lĩnh vực Tài chính ngân hàng và thƣơng hiệu nói chung, tổng hợp kinh nghiệm xây dựng thƣơng hiệu của Ngân hàng nƣớc ngoài HSBC, Citibank, Standard Chartered. Tuy nhiên, đề tài chƣa hệ thống, đề xuất đƣợc tiến trình xây dựng, phát triển thƣơng hiệu cho các Ngân hàng thƣơng mại. Đề tài nghiên cứu khoa học “Hoàn thiện Chiến lược thương hiệu của các Ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng kinh tế”, Đỗ Tuấn Anh - ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội, 2009: Tài liệu giúp tham khảo một số vấn đề liên quan về chiến lƣợc thƣơng hiệu trong ngành ngân hàng.
Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam, thực trạng và giải pháp”, Nguyễn Thị Biên Thùy, Học Viện Ngân hàng Hà Nội, 2012: Tham khảo một số giải pháp phát triển thƣơng hiệu Ngân hàng. Đề tài chƣa đề xuất đƣợc tiến trình phát triển thƣơng hiệu cũng nhƣ phƣơng pháp và các tiêu chí đánh giá thực trạng phát triển thƣơng hiệu. Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu Khách sạn Tourane Đà Nẵng”, Lương Thị Kim Huệ - ĐH Kinh tế Đà Nẵng, năm 2011; Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu Tổng Công ty Dệt May Hòa Thọ”, Nguyễn Thị Thu Trang - ĐH Kinh tế Đà Nẵng, năm 2011; Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu EIC tại Công ty CP Giám định năng lượng Việt Nam”, Nguyễn Lê Nguyên Phượng - ĐH Kinh tế Đà Nẵng, 2011; Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu Công ty TNHH Truyền thông Megastar”, Ngô Ngọc Hậu - ĐH Kinh tế Đà Nẵng, năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Phát triển thương hiệu Bia Larue Export của Công ty VBL”, Trần Đức Khai: - ĐH Kinh tế Đà Nẵng, năm 2013: Nhìn chung các Luận văn này đã hệ thống hóa đƣợc khá đầy đủ cơ sở lý luận chung về thƣơng hiệu và phát triển thƣơng hiệu, đề xuất đƣợc Luan van -7- hƣớng giải quyết vấn đề phát triển thƣơng hiệu hợp lý riêng cho từng đề tài. Tuy nhiên, các Luận văn chƣa chú trọng và chƣa hệ thống đƣợc các phƣơng pháp, tiêu chí đo lƣờng, đánh giá thực trạng thƣơng hiệu.
Các tài liệu này đã giúp tác giả tham khảo cơ sở lý luận, đặc biệt là nội dung và tiến trình phát triển thƣơng hiệu, cách thức phân tích và xử lý dữ liệu, hƣớng giải quyết mục tiêu nghiên cứu và rút kinh nghiệm cho đề tài của mình. Quản trị chiến lược, PGS.Lê Thế Giới, TS.Nguyễn Thanh Liêm, Ths.Trần Hữu Hải, NXB Thống Kê Hà Nội, 2007: Tài liệu giúp tham khảo trong việc phân tích môi trƣờng kinh doanh của doanh nghiệp (môi trường bên trong, môi trường vĩ mô, phân tích ngành và cạnh tranh). Ngoài ra, có tài liệu tiếng Anh: Master’s Thesis: “Brand Development in Small Service Company”, Magnus Hedlund - LuLea University of Technology - Sweden, 2003: Tham khảo thêm về vấn đề Thƣơng hiệu dịch vụ, các đặc tính và liên tƣởng thƣơng hiệu, định vị thƣơng hiệu trong doanh nghiệp dịch vụ. Và các nguồn số liệu, dữ liệu, tài liệu khác liên quan đƣợc trình bày trong “Danh mục tài liệu tham khảo” của Luận văn này.
Mặc dù đã rất cố gắng nghiên cứu, tìm kiếm tài liệu nhƣng hiện nay, tác giả vẫn chƣa tiếp cận đƣợc một tài liệu xuất bản chính thống nào dƣới dạng Giáo trình/sách có đề cập đến lý thuyết về nội dung, tiến trình phát triển thƣơng hiệu. Tiến trình phát triển thƣơng hiệu trong đề tài này đƣợc tác giả đề xuất trên cơ sở tham khảo, đúc rút ra từ các luận văn trƣớc. Luan van -8- CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƢƠNG HIỆU VÀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU 1. TỔNG QUAN VỀ THƢƠNG HIỆU 1.
Khái niệm thƣơng hiệu * Quan điểm truyền thống: Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ: “Thương hiệu là một cái tên, từ ngữ, ký hiệu, biểu tượng, hình vẽ, thiết kế … hoặc tập hợp các yếu tố trên nhằm xác định và phân biệt hàng hóa, dịch vụ của một người hoặc một nhóm người bán với hàng hóa, dịch vụ của đối thủ cạnh tranh”. [7, tr26] Hiệp hội nhãn hiệu thƣơng mại quốc tế:“Thương hiệu bao gồm những từ ngữ, tên gọi, biểu tượng hay bất kì sự kết hợp nào giữa các yếu tố trên được dùng trong thương mại để xác định, phân biệt hàng hoá của các nhà sản xuất hoặc người bán với nhau và để xác định nguồn gốc của hàng hoá đó”. [11, tr6] Theo tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới: “Thương hiệu là một dấu hiệu đặc biệt để nhận biết một sản phẩm, một hàng hoá hay một dịch vụ nào đó được sản xuất, được cung cấp bởi một tổ chức hoặc một cá nhân”. [11, tr6] * Quan điểm tổng hợp: Theo David Aaker:“ Thương hiệu là hình ảnh có tính chất văn hóa, lý tính, cảm xúc, trực quan và độc quyền mà bạn liên tưởng đến khi nhắc đến một sản phẩm hay một Công ty”.
[10, tr5] Keller cho rằng: Thương hiệu là “một tập hợp những liên tưởng trong tâm trí người tiêu dùng, làm tăng giá trị nhận thức của một sản phẩm hoặc dịch vụ”. Những liên kết này phải độc đáo (sự khác biệt), mạnh (nổi bật) và tích cực (đáng mong muốn). Quan điểm này nhấn mạnh đến đặc tính vô hình của thƣơng hiệu.