Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triên nông thôn mới Chương 2: Thực trạng phát triển nông thôn mới trong quá trình đô thị hóa tại thành phố Hưng Yên Chương 3: Giải pháp xây dựng nông thôn mới trong quá trình đô thị hóa tại thành phố Hưng Yên Ngoài ra còn có các mục mở đâu và kêt luận, tài liệu tham khảo, mục lục. CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE PHÁT TRIEN NÔNG THÔN MOI 1.1 Tổng quát về nông thôn mới 1.1 Khái niệm ° Khái niệm nông thôn mới: - Là nông thôn mà trong đó đời sống vật chat, van hóa, tinh than của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được dao tạo, tiếp thu các tiễn bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. - Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở ha tang được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị.
Nông thôn ồn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính tri và trật tự xã hội ° Khái niệm xây dựng nông thôn mới: - La xây dựng nông thôn đạt 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới là: Quy hoạch, giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ, bưu điện, nhà ở dân cư, thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo, cơ cấu lao động, hình thức tô chức sản xuất, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường, hệ thống tô chức chính trị xã hội vững mạnh, an ninh, trật tự xã hội. - Xây dựng nông thôn mới là cách mang và vận động lớn dé cộng đồng dân cư nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp. Phát triển sản xuất toàn diện, có nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được dam bảo.
- Xây dung nông thôn mới là sự nghiệp cách mang của toàn Đảng, toàn dân, của hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là van đề kinh tế - xã hội, mà là van đề kinh tế - chính trị tổng hợp. + Xã Nông thôn mới: Là xã đáp ứng được 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về NTM. + Huyện Nông thôn mới: Là huyện có 75 % số xã trong huyện đạt NTM.
+ Tỉnh Nông thôn mới: Là tỉnh có 80 % số huyện trong tỉnh dat NTM.2 Đặc điểm nông thôn mới ° Nông thôn được cấu trúc trên nên tảng của làng, xã truyền thống, có đời sông vật chất, tinh thân ngày càng cao. ° Những ngành nghề truyền thống, những ngành nghề gắn với quá trình công nghiệp hóa đang dần được hình thành, phát triển. ° Những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và phát huy, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tỉnh thần của người dân nông thôn. ° Dân chủ cơ sở ở nông thôn ngày càng được phát huy mạnh mẽ, đi vào thực chất, người dân là một trong những chủ thé đóng vai trò quyết định đối với việc xây dựng nông thôn mới.3 Nội dung xây dựng nông thôn mới + Quy hoạch xây dựng nông thôn mới.
+ Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. + Chuyên dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. + Giảm nghèo và an sinh xã hội. + Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn.
+ Phát triển giáo dục — đào tạo ở nông thôn. + Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thống nông thôn. + Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. + Nâng cao chất lượng tô chức Đảng, chính quyền, đoàn thẻ chính trị - xã hội trên địa bàn.
+ Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn.2 Đô thị hóa nông thôn “Đô thị hóa là một quá trình phát triển kinh tế - xã hội — văn hóa — không gian gắn liền với những tiến bộ khoa học kỹ thuật, trong đó diễn ra sự phát triển các nghề nghiệp mới, sự chuyền dịch cơ cấu lao động, sự phát trién đời sống văn hóa, sự chuyên đổi lối sống và sự mở rộng không gian thành đô thị, song song với việc tổ chức bộ máy hành chính và quân sự.” Như vậy, đô thị hóa nông thôn chính là đô thị hóa các huyện, thị tran, phat triển đô thị của nông thôn sẽ thu hút và tận dụng được sức lao động nông nghiệp. Dat đai chuyên dich từ những nông dân nhỏ lẻ tập trung sang những nông dân hộ lớn, thúc đây kinh doanh quy mô, đây mạnh chuyên môn hóa, thương phẩm hóa và cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp đồng thoi thực hiện bảo hộ nông nghiệp một cách mạnh mẽ, khi đó hiện dai hóa nông nghiệp sẽ đi vào quỹ đạo. Mục đích của đô thị hoá nông thôn là sự phồn vinh của toàn bộ vùng nông thôn, đặc biệt phát triển thị tran trung tâm mà không làm phát triển riêng rẽ các huyện, thị tran. 143 Tác động của đô thị hóa Mối quan hệ giữa đô thị và nông thôn là phối hợp phát triển, bù đắp lẫn nhau: Đô thị hóa có thể giải quyết hai van dé lớn dang hạn chế nông nghiệp phát triển là van dé bảo hộ nông nghiệp và vấn đề hiện đại hóa nông nghiệp.
Đô thị tạo thị trường tiêu thụ, trao đổi nông sản phẩm và việc làm, thu hút sức lao động. Dân số nông thôn giảm đi do sức hút việc làm đô thị khiến cho đất đai nông nghiệp được tập trung lại, “cánh tay vô hình” lại thúc đầy các ngành sản xuất có liên quan tới nông nghiệp như công nghiệp công cụ, công nghiệp phân bón hóa học. phát trién nhanh chóng, năng xuất nông nghiệp vi thế được nâng cao. Đô thị hóa gắn với công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã trực tiếp góp phần chuyên dịch cơ cau kinh tế theo hướng giảm dan ty trọng giá trị nông — lâm — thủy sản trong tong thu nhập quốc dân GDP và tăng dần tỷ trọng các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ trong GDP.
Đô thị hóa kích thích và tạo cơ hội dé con người năng động, sáng tạo hơn trong tìm kiếm và lựa chọn các phương thức, hình thức tô chứ sản xuất, kinh doanh, vươn lên làm giàu chính đáng. Kinh tế phát triển, đời sống của người lao động được cải thiện — đó là xu hướng chủ đạo và là mặt tích cực của đô thị hóa. ° Làn sóng đô thị hóa cùng với sự phát triển hạ tầng văn hóa xã hội, mở rộng mạng lưới thông tin đại chúng, tăng cường quan hệ làm ăn, buôn bán giữa các vùng miền. đã làm cho diện mạo nông thôn và đời sông tinh thần của cư dân nông thôn ngày càng phong phú, đa dạng hơn.
Mức sông văn hóa, trình độ hưởng thụ và tham gia sáng tạo văn hóa của nông dân các vùng đô thị hóa nhìn trén tông thể được nâng lên. Do những khó khăn của bản thân nền kinh tế đất nước đang trong quá trình chuyển đổi những hạn chế chủ quan trong quản lý, điều hành, đô thị hóa ở Việt Nam còn nhiều mặt hạn chế: vấn đề quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai nông nghiệp; sự chậm chạp, kém hiệu quả trong chuyền dịch cơ cấu kinh tế; sự tồn đọng lao động ở nông thôn, sự phân tán, chia cắt trong quy hoạch, hệ lụy về văn hóa, xã hội, môi trường.4 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới 1.1 Thế giới ° Nhật Bản với phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” Từ thập niên 70 của thế kỷ trước, phong trào “mỗi làng một sản phâm” ban đầu được triển khai ở tỉnh Oita, miền tây nam Nhật Bản. Từ đó đến nay, trải qua gan 30 năm triển khai, phong trào này đã thu được nhiều kết quả quan trọng. Sự thành công của phong trào “mỗi làng một sản phẩm” đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều quốc gia, khu vực trên thé giới.
Thực tế đã có một số quốc gia, đặc biệt là các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á nhận được những thành quả phát triển kinh tế nông thôn nhất định nhờ áp dụng kinh nghiệm phong trào này. Phong trào “mỗi làng một sản phẩm” đã khuyến khích, khai thác nguồn lực địa phương, phát huy sức mạnh nông dân, cộng đồng, bảo tồn các làng nghề truyền thống và thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Kinh nghiệm cho thấy, có ba nguyên tắc cơ bản dé phát triển hiệu quả phong trào “mỗi làng một sản phẩm” thành công, đó là: hành động địa phương nhưng suy nghĩ toàn cầu; tự tin sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. ° Hàn Quốc với phong trào “Làng mới” Hàn Quốc cuối thập kỷ 50 và đến tận những năm đầu thập kỷ 60, là một nước chậm phát triển, nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính của đất nước trong khi điều kiện tự nhiên lại không thuận lợi.
Hàn Quốc đã tìm ra con đường riêng trong việc định hướng phát triển nông thôn mới với những hoàn cảnh đặc thù với mô hình “ làng mới” — Seamaul undong. Phong trào “Làng mới” chú trọng 10 cách thức triển khai sau: mở rộng, làm mới, mở rộng đường thôn làng, ngõ xóm; giữ gìn môi trường thôn xóm; xây dựng khu giặt gi chung; đào giếng nước chung; cải tạo mái nhà từ lợp rạ thành mái ngói, xi măng; cải tạo hàng rào quanh nhà từ tường đất thành tường xây gach, xi mang; sửa cầu; sửa hệ thống đập sông ngòi và xây dựng điểm gom phân bắc. Thành công trong các chích sách áp dụng cho phong trào đổi mới nông thôn, những kinh nghiệm rút ra được là: ° Phát huy vai trò của ngưi dân trong xây dựng kết cầu ha tầng nông thôn. ° Phát triển đa dang, nâng cao chất lượng sản xuất dé tăng thu nhập cho nông dân.
° Phát huy dân chủ của nhân dân, trong phong trào đổi mới nông thôn. ° Chỉ đạo phương châm làm từng bước, từ thấp đến cao, từ thí điểm trên diện nhỏ đến phạm vị lớn, từ xây dựng lan sang sản xuất, từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp dé nông dân có đủ thời gian chuyền đổi cách nghĩ, cách làm, có đủ thời gian dé chọn lựa, dao tạo cán bộ cơ sở, nông hộ có thời gian đề tự tích lũy tái sản xuất mở rộng, chương trình tiến hành trong nhiều năm theo các bước từ thấp đến cao.