Xây Dựng Và Phát Triển WebQuest Nhằm Phát Triển Năng Lực ICT Cho Học Sinh Trong Dạy Học Hóa Học 10

Tài liệu nghiên cứu Xây dựng và phát triển webquest nhằm phát triển năng lực ict cho học sinh trong dạy học phần phi, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Bùi Hoàng Yến Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thọ Thanh
• Trường học: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
• Đề tài: Xây Dựng Và Phát Triển WebQuest Nhằm Phát Triển Năng Lực ICT Cho Học Sinh Trong Dạy Học Phần Phi Kim Hóa 10
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực ICT qua WebQuest trong dạy học hóa học 10

Phát triển năng lực ICT cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng phương pháp WebQuest trong dạy học hóa học lớp 10 không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng công nghệ thông tin cần thiết. WebQuest là một công cụ học tập hiệu quả, cho phép học sinh tìm kiếm, phân tích và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

1.1. Khái niệm về năng lực ICT trong giáo dục

Năng lực ICT bao gồm khả năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để giải quyết vấn đề và thực hiện các nhiệm vụ học tập. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà công nghệ ngày càng trở nên phổ biến.

1.2. Đặc điểm của phương pháp WebQuest

WebQuest là một phương pháp dạy học dựa trên việc sử dụng Internet để tìm kiếm thông tin. Phương pháp này khuyến khích học sinh tự học, phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

II. Thách thức trong việc phát triển năng lực ICT cho học sinh qua WebQuest

Mặc dù WebQuest mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng phương pháp này trong dạy học hóa học lớp 10 cũng gặp phải một số thách thức. Các giáo viên thường gặp khó khăn trong việc thiết kế các hoạt động học tập phù hợp và hiệu quả. Ngoài ra, không phải tất cả học sinh đều có khả năng sử dụng công nghệ một cách thành thạo.

2.1. Khó khăn trong việc thiết kế WebQuest

Giáo viên cần có kỹ năng thiết kế WebQuest phù hợp với nội dung học tập và khả năng của học sinh. Việc này đòi hỏi thời gian và công sức đáng kể.

2.2. Sự khác biệt trong khả năng sử dụng công nghệ của học sinh

Không phải tất cả học sinh đều có nền tảng công nghệ giống nhau. Một số học sinh có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng các công cụ trực tuyến.

III. Phương pháp áp dụng WebQuest trong dạy học hóa học 10 hiệu quả

Để phát triển năng lực ICT cho học sinh qua WebQuest, giáo viên cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc thiết kế các nhiệm vụ học tập rõ ràng và hấp dẫn sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với việc học. Ngoài ra, giáo viên cũng cần hướng dẫn học sinh cách tìm kiếm và đánh giá thông tin trên Internet.

3.1. Thiết kế nhiệm vụ học tập hấp dẫn

Nhiệm vụ học tập cần được thiết kế sao cho phù hợp với sở thích và nhu cầu của học sinh. Điều này sẽ giúp tăng cường sự tham gia của học sinh trong quá trình học.

3.2. Hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin

Giáo viên cần cung cấp cho học sinh các kỹ năng tìm kiếm thông tin hiệu quả trên Internet, bao gồm cách sử dụng các công cụ tìm kiếm và đánh giá độ tin cậy của nguồn thông tin.

IV. Ứng dụng thực tiễn của WebQuest trong dạy học hóa học 10

Việc áp dụng WebQuest trong dạy học hóa học lớp 10 đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm và tư duy phản biện. Nhiều trường học đã áp dụng thành công phương pháp này và nhận được phản hồi tích cực từ học sinh.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của WebQuest

Nghiên cứu cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động WebQuest có kết quả học tập tốt hơn so với phương pháp dạy học truyền thống.

4.2. Phản hồi từ học sinh về WebQuest

Học sinh thường cảm thấy hứng thú hơn với việc học khi được tham gia vào các hoạt động WebQuest, giúp họ phát triển kỹ năng tự học và khám phá kiến thức.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của WebQuest trong giáo dục

WebQuest là một phương pháp dạy học hiệu quả, giúp phát triển năng lực ICT cho học sinh trong dạy học hóa học lớp 10. Tương lai, việc áp dụng WebQuest có thể mở rộng ra nhiều môn học khác, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục để giáo viên có thể áp dụng phương pháp này một cách hiệu quả hơn.

5.1. Tương lai của WebQuest trong giáo dục

WebQuest có tiềm năng lớn trong việc cải thiện phương pháp dạy học và phát triển năng lực cho học sinh trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

5.2. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục

Các cơ quan giáo dục cần cung cấp tài liệu và đào tạo cho giáo viên để họ có thể áp dụng WebQuest một cách hiệu quả trong giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG WEBQUEST TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ HÓA HỌC PHI KIM LỚP 10 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ICT. Tổng quan về nội dung giảng dạy phần Phi kim Hóa 10. Cấu trúc nội dung.

Phân phối chương trình phần Phi kim lớp 10. Các yêu cầu cần đạt. Một số điểm cần lưu ý khi dạy học. Qui trình xây dựng kế hoạch dạy học bằng phương pháp WebQuest.

Các nguyên tắc lựa chọn chủ đề dạy học theo phương pháp WebQuest. Các bước xây dựng WebQuest bằng Bookwidgets. Xây dựng thang đo và công cụ đánh giá năng lực ICT của HS THPT. Xác định thang đo đánh giá năng lực ICT của HS THPT.

Công cụ đánh giá NL ICT HS THPT. Xây dựng một số WebQuest dạy học phần Phi kim hóa 10. Kế hoạch giảng dạy chủ đề Axit dạ dày. Kế hoạch giảng dạy chủ đề Một số hợp chất của clo.

Kế hoạch giảng dạy chủ đề Những sự thật về clo. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng WebQuest để phát triển năng lực ICT cho HS trong dạy học phần Phi kim Hóa 10. 107 Tiểu kết chương 2. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.

Mục đích thực nghiệm. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm. Tiến trình thực nghiệm sư phạm. Chuẩn bị nội dung.

Xác định lớp thực nghiệm đối chứng. Trao đổi nội dung thực nghiệm với giáo viên đứng lớp. Đánh giá trước thực nghiệm. Tiến hành thực nghiệm.

Kết quả thực nghiệm. Một số hình ảnh thực nghiệm. Kết quả tự đánh giá năng lực ICT của HS trước TN thông qua bảng kiểm quan sát. Kết quả đánh giá năng lực ICT của HS sau TN thông qua bảng kiểm quan sát.

Kết quả bài kiểm tra. Kết quả thông qua sản phẩm dạy học chủ đề “Axit dạ dày”. Đánh giá kết quả thực nghiệm. 122 Tiểu kết chương 3.

123 KẾT LUẬN CHUNG VÀ KIẾN NGHỊ. 125 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 128 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNTT&TT : Công nghệ thông tin và truyền thông ĐC : Đối chứng GV : Giáo viên HS : Học sinh ICT : Information and Communication Technologies NL : Năng lực Nxb : Nhà xuất bản PPDH : Phương pháp dạy học SGK : Sách giáo khoa SVSP : Sinh viên Sư phạm THPT : Trung học phổ thông TN : Thực nghiệm TNSP : Thực nghiệm sư phạm Tp.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh VD : Ví dụ WQ : WebQuest DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Bảng đối chiếu 4 cột trụ của giáo dục với các năng lực tương ứng.

Danh sách các trường THPT và số GV phản hồi phiếu điều tra. Thống kê thâm niên dạy học của GV tham gia khảo sát. Kết quả điều tra câu 1. Kết quả điều tra câu 3.

Kết quả điều tra câu 4. Kết quả điều tra câu 5. Phân phối chương trình phần Phi kim Hóa 10. Bảng mô tả các mức độ nhận thức và định hướng năng lực phần halogen.

Kế hoạch thực hiện dạy học theo WebQuest. Các năng lực thành tố của năng lực ICT. Mô tả chi tiết về các biểu hiện của năng lực ICT của HS THPT trong môn Hóa học. Bảng kiểm quan sát các biểu hiện 1, 2, 3, 7 thông qua hoạt động báo cáo sản phẩm học tập của HS.

Bảng kiểm quan sát các biểu hiện 4, 5, 6 thông qua hoạt động nhận xét, đánh giá của HS trên trang WebQuest. Bảng điểm tổng hợp năng lực ICT của HS. Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm.

Bảng tổng hợp điểm trung bình tự đánh giá NL ICT của HS theo tiêu chí (Trước TNSP). Bảng tổng hợp điểm trung bình tự đánh giá NL ICT của HS theo tiêu chí (sau TNSP). Bảng phân phối tần số, tần suất và tần số lũy tích của cặp lớp TN1-ĐC1. Tổng hợp kết quả bài kiểm tra của cặp lớp TN1-ĐC1.

Tổng hợp các tham số đặc trưng của cặp lớp TN1 – ĐC1 .121 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Giao diện chính thức của WebQuest. Ví dụ một số loại năng lực và những kĩ năng cần có tương ứng. Sơ đồ cấu trúc năng lực theo các nguồn lực hợp thành.

Cấu trúc của năng lực thực hiện hoạt động chuyên môn. Cấu trúc cơ bản của trang WebQuest. Giao diện khởi động Bookwidgets. Bản đăng kí tài khoản WebQuest trên trang Bookwidgets.

Giao diện đăng nhập Bookwidgets. Xây dựng WebQuest dạy học trên Bookwidgets. Cấu trúc trang thiết kế WebQuest dạy học trên Bookwidgets. Giao diện trang WebQuest mới trên Bookwidgets.

HS tham gia hoạt động học tập và làm bài tập trực tuyến trên Bookwidgets. Kết quả học tập của HS được lưu trữ và thống kê trên Bookwidgets. Biểu đồ tròn biểu diễn kết quả điều tra câu 1. Cấu trúc nội dung phần Phi kim lớp 10.

Đăng kí trang WebQuest. Cấu trúc trang WebQuest. Một số công cụ thiết kế WebQuest trên Bookwidgets. Một số công cụ soạn thảo WebQuest trên Bookwidgets.

Bộ câu hỏi định hướng hỗ trợ HS thực hiện nhiệm vụ học tập. Chia sẻ trang WebQuest. Thí nghiệm về tính tan của khí hiđro clorua. Sơ đồ tư duy bài Axit clohiđric.

Một số hợp chất của clo và ứng dụng trong đời sống. Sơ đồ tư duy dạng điền khuyết nội dung bài học Những sự thật về clo. HS lớp TN THPT Lương Thế Vinh truy cập WebQuest và tham gia hoạt động học tập. GV giới thiệu trang WebQuest và hướng dẫn HS cách đăng nhập.

HS báo cáo sản phẩm học tập WebQuest. GV hệ thống hóa kiến thức bài học vào cuối buổi báo cáo sản phẩm WebQuest của HS. HS hoàn thành phiếu đánh giá sản phẩm nhóm theo các tiêu chí đề ra và làm bài kiểm tra hậu thực nghiệm. Biểu đồ kết quả tự đánh giá NL ICT ở lớp TN.

Biểu đồ kết quả tự đánh giá NL ICT ở lớp ĐC. Đồ thị đường lũy tích kết quả bài kiểm tra của cặp lớp TN1- ĐC1. Biểu đồ kết quả bài kiểm tra của cặp lớp TN1 – ĐC1. Lí do chọn đề tài 1.

Phương pháp WebQuest là một trong những giải pháp khắc phục những nhược điểm của việc dạy và học có sử dụng mạng internet. Trên thực tế, việc truy cập thông tin một cách tự do trên mạng internet trong dạy học có những nhược điểm: việc tìm kiếm thường kéo dài do lượng thông tin trên mạng lớn, không chọn lọc; nhiều tài liệu được tìm ra với nội dung chuyên môn không chính xác, độ tin cậy thấp; chi phí thời gian quá lớn cho việc đánh giá và xử lí thông tin trên mạng; việc tiếp thu kiến thức qua truy cập thông tin trên mạng có thể chỉ mang tính thụ động mà thiếu sự đánh giá, phê phán của người học; việc tìm kiếm thông tin trên mạng có thể xa rời mục tiêu dạy học. Qua WebQuest, giáo viên (GV) hướng dẫn học sinh (HS) chủ động tìm kiếm thông tin ở những trang web đáng tin cậy, tìm hiểu những khái niệm, quy luật. làm cơ sở cho việc vận dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất, đời sống; ảnh hưởng tích cực đến kĩ năng, thái độ của HS.

Mặt khác, sử dụng phương pháp WebQuest (WQ) hợp lí sẽ tạo cơ hội cho HS nâng cao các kĩ năng sử dụng công nghệ và kĩ năng tư duy bậc cao, phát triển năng lực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Việc tích hợp công nghệ mang lại nhiều lợi ích cho cả GV và HS trong quá trình dạy học các môn khoa học. Báo cáo của cơ quan truyền thông giáo dục và công nghệ Anh quốc (Becta) với chủ đề “Nghiên cứu nói điều gì về việc sử dụng ICT trong dạy học khoa học” (Becta ICT Research, 2003) chỉ ra rằng ICT làm cho việc dạy học khoa học trở nên thú vị, tin cậy và có ý nghĩa hơn. Quan trọng hơn, việc phát triển năng lực ICT cho HS hoàn toàn phù hợp với chương trình Hóa học trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực cho HS.

Theo tài liệu chuẩn đầu ra về phẩm chất và năng lực chung do Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2015), năng lực ứng dụng ICT là một trong 8 năng lực HS cần phải có được sau khi hoàn tất chương trình giáo dục phổ thông 1. Dạy học phát triển năng lực ICT cho HS chưa phổ biến và còn nhiều khó khăn trong thực tiễn dạy học hóa học. Các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, gợi mở vấn đáp… vẫn chiếm vị trí chủ đạo. GV gặp nhiều khó khăn khi áp dụng các phương 2 pháp dạy học phát triển năng lực người học, trong đó có thể chỉ ra một số nguyên nhân như: thời gian tiết học hạn chế; nội dung sách giáo khoa chưa được biên soạn theo định hướng phát triển năng lực; hạn chế trong khâu kiểm tra đánh giá… 1.

Phát triển năng lực ICT là bước chuẩn bị quan trọng để HS bước vào cuộc sống sau này (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2015). Đặc biệt là trong điều kiện toàn cầu hóa hiện nay, khi mà các nhà đầu tư luôn cần tuyển những người có nhiều năng lực phù hợp vời môi trường làm việc hiện đại, công nghiệp. Giáo dục trong thời đại kĩ thuật số vừa chịu ảnh hưởng của ICT vừa là yếu tố quyết định để tạo ra các công dân có năng lực ICT. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Xây dựng và sử dụng WebQuest nhằm phát triển năng lực ICT cho học sinh trong dạy học phần Phi kim hóa 10 THPT ” với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa ở trường THPT có sử dụng WebQuest, giúp học sinh không chỉ lĩnh hội tốt kiến thức mà còn tích cực, chủ động, say mê tìm kiếm tri thức mới, phát triển năng lực ICT và đẩy mạnh tư duy, sáng tạo, nâng cao chất lượng dạy và học ở trường phổ thông nói chung và bộ môn Hóa học nói riêng.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu, vận dụng WebQuest trong dạy học phần Phi kim hóa học 10 THPT, chương trình cơ bản nhằm phát triển năng lực ICT cho HS và góp phần nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở trường THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được những yêu cầu trên, đề tài cần thực hiện những nhiệm vụ sau:  Tổng quan cơ sở lý luận của phương pháp WebQuest và việc ứng dụng WebQuest trong dạy học hóa học.  Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực ICT và phát triển ICT trong dạy học hóa học.