CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA VAN ĐỀ NGHIÊN CỨU I. VAINET VỀ LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trẻ CPTTT là đối tượng đặc biệt, để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt của trẻ CPTTT can phải có những biện pháp y tế, chế độ nudi dưỡng và chăm sóc phù hợp. Xuất phat từ quan điểm này, người ta tin tưởng trẻ CPTTT có khả năng phát triển nhờ vào giáo dục và đào tạo. Chính vì vậy, bén cạnh các biện pháp y tế, chế độ nuôi dưỡng và chăm sóc cần có hệ thống giáo dục chuyên biệt dành cho đối tượng đặc biệt này.
Giáo dục cho trẻ CPTTT là cung cấp cho trẻ những kiến thức văn hóa và kĩ năng tương ứng nhằm giúp học sinh có được cơ hội tối đa để có thể sống độc lập và phát triển đến mức cao nhất. Tuy nhiên trong một thời gian dai từ thời tiền sử cho đến thế ki 18, chưa có một hệ thống giáo dục, trường chuyên biệt nào dành cho trẻ CPTTT. Người đặt nền móng cho giáo dục đặc biệt dành cho trẻ CPTTT là Jean Mare Gaspard Itard (1774 - 1836), Ông là bác sĩ, là nhà vật lý, là nhà giáo dục người Pháp. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ vào năm 1800, ông được cử đến trung tâm quốc gia trẻ cim điếc ở Paris.
Tại đây ông được giao nhiệm vụ chăm sóc một cậu bé hoang đã vùng Aveyron - đứa trẻ có biểu hiện như một trẻ bị CPTTT. Nhiều bác sĩ khi tiếp xúc với cậu hé này đều cho rằng cậu bé bị hịnh điên và không thể chữa khỏi. Tuy nhiên, khi Itard chăm sóc và chữa trị cho cậu bé, ông phát hiện ra rằng đây là một trường hợn bệnh lý đơn thuần và thuộc phạm vi điều trị của y tế. Ông tin tưởng rằng đứa trẻ sẽ tiến bộ nếu có chế độ chăm sóc, điều trị đặc biệt.
Từ niém tin đó ông đã lap kế hoạch chữa trị cho cậu bé. Tìm hiểu kế hoạch chăm sóc cho cậu bé hoang đã vùng Aveyron của ltard, ta thấy nổi bat những quan điểm sau: Thứ nhất, việc chăm sóc cậu bé xuất phát từ động cơ nhân đạo, chính động cơ này đã giúp cho Itard có đủ nghị lực và niểm tin vượt qua những khó khăn, làm thay đổi quan điểm, suy nghĩ vé người CPTTT. Ông luôn luôn có niém tin mạnh mẽ vào khả năng phát triển của cậu bé, niém tin ấy đã phan nào giúp cho kế hoạch của ông đạt kết quả và thúc đẩy sự ra đời nền giáo duc cho trẻ CPTTT. Động cơ nhẫn đạo là nên tang cốt lõi để giáo dục cho trẻ CPTTT.
Kết quả giáo dục đặc biệt cho trẻ CPTTT nói riêng và trẻ khuyết tật nói chung có đạt hiệu quả hay không phụ thuộc phan nhiều vào tinh cảm yêu thương, sự cảm thông, chia sẻ và tin tưởng vào khả năng phat triển của trẻ CPTTT. Quan điểm thứ hai của ông là nhấn mạnh vai tr của giáo dục đối với sự phát triển tư duy, trí tuệ và nhân cách của trẻ CPTTT. Theo ông, sở dĩ đứa trẻ bị chậm chap, kém phat triển trí tuệ là do nó có cuộc sống tách biệt khỏi dạy học. Ông tin tưởng rằng việc giáo dục, tác động có định hướng, có kế hoạch sẽ giúp cho đứa trẻ có thể phát triển và thích ứng với cuộc sống, với xã hội loài người.
Kế hoạch nghiên cứu của Itard về tác động của việc tách trẻ khỏi giáo dục quá sđm đã trở thành một thử nghiệm cho việc áp dụng các phương pháp hướng dẫn có hệ thống cho người bệnh. Bây là cơ sở để xây dựng các phương pháp giáo dục, day học chuyên biệt cho trẻ CFTTT sau này. Quan điểm thứ ba của Hard là quan điểm về nội dung hướng dẫn cho trẻ CPTTT. Nội dung hướng din của éng là chương trình có khả năng kích thích cảm giác, sau đồ là quá trình học ngôn ngữ và nhận thức.
Theo ông, nội dung đầu tiên và quan trọng là kích thích cảm giác và ông đẳng ý với quan niệm cho rằng “suy nghĩ tức là cảm giác”. Muốn phát triển trí tuệ, phát triển tư duy cho trẻ CPTTT cẩn phải kích thích các cảm giác. Ông đã thực hiện kế hoạch hướng dẫn bao gồm những hoạt động phát triển các chức năng cảm giác sau đó mới đến các chức năng tư duy và chức năng tình cảm. Những hoạt động này được thiết kế như một chuỗi các hành động liên tiến và cần phải có sự kết nối và liên hệ các hành động đó với nhau.
Phương pháp của ông được tiến hành với 5 mục tiểu: - Lam cho trẻ quan tâm tới cuộc sống xã hội bằng cách mang lại cho trẻ những điều tốt đẹp trong cuộc sống. - Đánh thức sự nhạy cảm thần kinh bằng những kích thích và tình cảm mạnh mẽ. - Mở rộng tắm tư duy của trẻ bằng cách gây cho trẻ những nhu cầu mới và tăng các tiếp xúc xã hội. - Hướng dẫn trẻ sử dụng ngôn ngữ bằng cách tạo ra những bài tập bat chước.
- Buộc trẻ phải thực hiện những phân tích tư duy đơn giản đối với những để vật mà trẻ cẩn tới trong một thời gian, sau đó áp dụng quá trình tứ duy này lên những dé vật được chọn để hướng dẫn.[ 19] Có thể nói, những phương pháp hướng dẫn của Itard có ảnh hưởng lớn đến các phương pháp thực hành ngày nay. Đó là ý tưởng vận dụng các mục tiêu và chiến lược hướng dẫn , gidng day vào việc phát triển những nhu cầu và điểm mạnh của từng trẻ. Tuy nhiên, trong kế hoạch hướng dẫn của Itard ta thấy ông đã quá dé cao vai trò của cảm giác và tập trung phục hổi các chứa năng cảm giác thậm chí ông đã đánh đồng cảm giác và suy nghĩ. Trong mục tiêu hướng dẫn cho cậu bé vùng Aveyron, ng có để cập đến việc mang lại cho trẻ những điều tốt đẹp trong cuộc sống nhưng những điều tốt dep ấy còn quá chung chung và chưa cụ thể.
Trẻ CPTTT cẩn được trang bị những kĩ năng hoạt động, kĩ nang tự lập và kĩ năng thích ứng với cuộc sống để hòa nhập vào cuộc sống hơn là chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng bằng những diéu tốt đẹp. Hơn nữa, kế hoạch hướng dẫn của ông chỉ tiến hành trên một cá nhân riêng lẻ, manh tính kinh nghiệm, chưa thể áp dụng rộng rãi cho nhiều trẻ CPTTT. Mặc dù vậy, chúng ta không phủ nhận công lao đóng góp to lớn của Itard trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt cho trẻ CPTTT. Ông là người đặt những viên gach đầu tiên, nên tang đầu tiên cho sự ra đời của giáo dục đặc biệt cho trẻ CPTTT.
Chính từ kế hoạch hướng dẫn cho cậu bé vùng Aveyron của Itard, người ta bất dau nghĩ tới việc hình thành một hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch để trang bị cho trẻ CPTTT những kiến thức, kĩ năng cẩn thiết để giúp cho chúng tổn tại và phát triển bình thường như những người bình thường. Thế kỉ 19, hai nhà giáo dục là Edouard Seguin và Samel Gridley Howe đã thực hiện những công việc sư phạm đầy khó khăn và thách thức dựa trên nền tảng của Itard. Có thể coi đây là những nhà tiên phong kêu gọi việc thành lập trung tâm, trường học chuyên biệt cho trẻ CPTTT. Năm 1846, Howe được bổ nhiệm làm chủ tịch một Ủy ban nhằm tìm hiểu về "Điều kiện của những người mất trí trong khối thịnh vượng chung, xác định số lượng những người này và xem xét liệu có thể làm gì cho ho”.
Báo cáo của Ủy ban đã đưa ra lời kêu gọi hết sức bức xúc đối với việc điểu trị và đào tạo tốt hơn cho người bị CPTTT. Chính quyển bang Massachusetts, (Pháp) đã tài trợ cho Howe thành lập một trường thí điểm cho người mất trí. Trường đã được thử nghiệm thành công và chính quyền quyết định duy trì vĩnh viễn trường này với tên gọi là "Trường Massachusetts cho trẻ mất trí và CPTTT". Sự ra đời của trường Massachusetts đã ảnh hưởng đến Edouard Seguin, một bác si, nhà giáo dục người Pháp.
Ông cho rằng các trung tâm can phải là trường học và nhiệm vụ của các trung tâm này là chuẩn bị cho trẻ trở lại cộng đồng, đồng thời đây cũng là nơi cung cấp những kiến thức về con người cho trẻ. Ông còn nhấn mạnh các thiết bị trợ giúp cần được đặt ngay trong cộng đồng chứ không phải tách biệt hoặc tập trung ở các trung tâm. Những đứa trẻ có khả sống tại nhà cùng gia đình có thể được cung cấp những dich vụ giúp trẻ tiếp cận xã hội, đối với trẻ bị khuyết tật rất nặng cắn được chăm sóc trong một thời gian dài. Quan niệm của ông để cập đến sự cắn thiết phải kết hợp giữa giáo đục trong nhà trường và giáo dục trong gia đình, đồng thời ông nhấn mạnh giáo dục cho trẻ CPTTT là công việc của toàn xã hội, phải tạo điều kiện để chăm sóc và giáo dục cho đối tượng đặc biệt này.
Đặc biệt, ông còn đưa ra quy mô giáo dục, thời gian giáo dục phù hợp với trẻ CPTTT, ngoài ra, giáo đục còn phải hướng đến nhu cẩu, điểu kiện cụ thể của từng trẻ để từ đó có những tác động, giúp đỡ thích hợp. 10 Phát triển niềm tin của Itard, ông khẳng định vai trò của việc tập luyện đối với việc tăng cường liên kết cảm giác - giác quan - hoạt động và chức năng tỉnh thần. Ông đã tổng kết được phương pháp sinh lí là phải tập luyện cho các cơ quan phát huy chức năng và luyện cho các chức năng ấy phát triển thành các cơ quan. Nguyên tắc này được đưa vào các trung tâm thành các hoạt động tập luyện về thể chất.
ông nhấn mạnh sự thống nhất giữa quá trình phát triển thể chất, xã hội và trí tuệ với giáo dục như là sự thống nhất của các phương tiện nhằm phát triển các khả năng tinh thần, trí tuệ và thể chất một cách hài hòa và hiệu quả. Ông cho "rằng các giáo viên phải nỗ lực tìm ra bản chất tỉnh thần vốn có của mỗi đứa trẻ, tìm ra mối quan tâm và sự tò mò của trẻ để đưa vào việc tập luyện thần kinh” {19]. Tuy nhiên, cũng giống như ltard, Seguin quan tâm đến việc tìm hiểu cơ chế của thần kinh và các phương pháp tập luyện thần kinh, ông đã bắt đầu quan tâm đến việc tập luyện thể chất nhưng chưa sâu sắc và chưa có phương pháp cụ thể.