Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Kinh Tế Xanh Trong Ngành Chăn Nuôi Tại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Phát triển kinh tế xanh trong ngành chăn nuôi kinh nghiệm quốc tế và bài học cho việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thúy Ngọc
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Xanh Trong Ngành Chăn Nuôi: Kinh Nghiệm Quốc Tế Và Bài Học Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Điểm mới và những đóng góp của luận án
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp thu thập tài liệu
• 1.6.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.6.3. Quy trình nghiên cứu
• 1.7. Bố cục Luận án
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế
• 2.1.1. Các nghiên cứu về kinh tế xanh và phát triển kinh tế xanh
• 2.1.2. Các nghiên cứu về phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi
• 2.1.3. Các nghiên cứu về kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của một số quốc gia
• 2.2. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế
• 2.2.1. Những vấn đề đã được làm rõ
• 2.2.2. Khoảng trống trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 2: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH TRONG NGÀNH CHĂN NUÔI VÀ CÁC LÝ THUYẾT
• 3.1. Phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi
• 3.1.1. Khái niệm kinh tế xanh
• 3.1.2. Ngành chăn nuôi với phát triển kinh tế xanh
• 3.2. Các lý thuyết liên quan đến phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi
• 3.2.1. Lý thuyết về sử dụng tài nguyên bền vững
• 3.2.2. Lý thuyết về giảm khí thải trong chăn nuôi
• 3.2.3. Lý thuyết về kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp chăn nuôi
• 3.2.4. Lý thuyết về sử dụng phương pháp bền vững trong chăn nuôi
• 4. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH TRONG NGÀNH CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM
• 4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 4.2. Nghiên cứu định lượng
• 4.3. Phỏng vấn sâu
• 4.4. Kết quả đánh giá thực trạng
• 4.4.1. Về chính sách của Nhà nước
• 4.4.2. Về thị trường tiêu thụ
• 4.4.3. Về vốn của doanh nghiệp đầu tư cho các hoạt động chăn nuôi nhằm phát triển kinh tế xanh
• 4.4.4. Về nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng về phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi
• 4.4.5. Về ứng dụng công nghệ số
• 4.4.6. Đánh giá chung
• 5. CHƯƠNG 4: KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH TRONG CHĂN NUÔI TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA
• 5.1. Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Australia
• 5.1.1. Chính sách phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Australia
• 5.1.2. Thực hiện phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Australia
• 5.1.3. Đánh giá kết quả thực hiện
• 5.2. Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hà Lan
• 5.2.1. Chính sách phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hà Lan
• 5.2.2. Thực hiện phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hà Lan
• 5.2.3. Đánh giá kết quả thực hiện
• 5.3. Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Israel
• 5.3.1. Chính sách phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Israel
• 5.3.2. Thực hiện phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Israel
• 5.3.3. Đánh giá kết quả thực hiện
• 5.4. Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hoa Kỳ
• 5.4.1. Chính sách phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hoa Kỳ
• 5.4.2. Thực hiện phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi của Hoa Kỳ
• 5.4.3. Đánh giá kết quả thực hiện
• 5.5. Đánh giá chung
• 6. CHƯƠNG 5: BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM VÀ CÁC KIẾN NGHỊ
• 6.1. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 6.1.1. Bài học nên áp dụng cho Việt Nam
• 6.1.2. Bài học cần tránh cho Việt Nam
• 6.2. Các kiến nghị áp dụng để PTKTXCN tại Việt Nam
• 6.2.1. Căn cứ đề xuất kiến nghị
• 6.2.2. Các nhóm kiến nghị áp dụng
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục I: Bảng câu hỏi khảo sát dành cho lãnh đạo doanh nghiệp chăn nuôi
• Phụ lục II: Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu chuyên gia dành cho cơ quan quản lý nhà nước
• Phụ lục III: Cơ sở hình thành các biến nghiên cứu, quan sát được tiếp thu, kế thừa từ các nghiên cứu có sẵn
• Phụ lục IV: Danh sách các chuyên gia
• Phụ lục V: Kết quả xử lý số liệu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kinh Tế Xanh Chăn Nuôi Tiềm Năng và Lợi Ích

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp, ô nhiễm môi trường đến hội nhập quốc tế sâu rộng. Để giải quyết những vấn đề này, phát triển kinh tế xanh chăn nuôi trở thành một hướng đi tất yếu. Kinh tế xanh chăn nuôi không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, hướng tới sự phát triển bền vững. Theo Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2021-2030 của Việt Nam, cần “giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường” . Việc áp dụng các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính trong chăn nuôi, và ứng dụng công nghệ trong chăn nuôi xanh là những giải pháp quan trọng để đạt được mục tiêu này. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp phù hợp cho Việt Nam.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của kinh tế xanh trong chăn nuôi

Kinh tế xanh trong chăn nuôi là mô hình kinh tế hướng đến sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Nó bao gồm các hoạt động như chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi tái tạo, và quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả. Chăn nuôi bền vững cũng là một yếu tố quan trọng, đảm bảo cân bằng giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Mô hình này đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy và phương pháp sản xuất, từ chăn nuôi truyền thống sang chăn nuôi thân thiện với môi trường hơn. Sự khác biệt căn bản nằm ở việc coi trọng yếu tố bảo vệ môi trường và phát triển bền vững song hành với mục tiêu lợi nhuận.

1.2. Tại sao kinh tế xanh quan trọng với ngành chăn nuôi Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong ngành chăn nuôi, bao gồm ô nhiễm môi trường, dịch bệnh và áp lực cạnh tranh từ các nước phát triển. Kinh tế xanh giúp giải quyết những vấn đề này bằng cách giảm thiểu tác động môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh. Bên cạnh đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh còn giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt là các thị trường khó tính như EU và Hoa Kỳ. Tóm lại, kinh tế xanh không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu tất yếu để chăn nuôi Việt Nam phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

II. Thách Thức Phát Triển Chăn Nuôi Xanh Phân Tích Thực Trạng Hiện Nay

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển chăn nuôi xanh ở Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, công nghệ lạc hậu, nhận thức hạn chế của người chăn nuôi và người tiêu dùng, và chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ đang cản trở quá trình chuyển đổi sang chăn nuôi bền vững. Bên cạnh đó, việc quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả cũng là một bài toán khó, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Theo kết quả nghiên cứu, hiện nay “kinh tế chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn chiếm đa số, công tác quản trị không tốt làm giảm năng suất và tăng giá thành chăn nuôi, ô nhiễm môi trường ở mức báo động”. Việc khắc phục những hạn chế này là điều kiện tiên quyết để kinh tế xanh chăn nuôi phát triển mạnh mẽ.

2.1. Hạn chế về chính sách phát triển chăn nuôi xanh ở Việt Nam

Hiện nay, mặc dù Việt Nam đã có một số chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi xanh, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các chính sách này thường chưa đủ mạnh, thiếu tính đồng bộ và chưa thực sự khuyến khích các doanh nghiệp và người chăn nuôi đầu tư vào các giải pháp chăn nuôi thân thiện với môi trường. Cần có những chính sách cụ thể hơn về hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ, và xây dựng các tiêu chuẩn xanh để thúc đẩy kinh tế xanh chăn nuôi phát triển. Theo luận án, "chưa có các công trình nghiên cứu một cách đầy đủ và chuyên sâu về phát triển KTX trong ngành chăn nuôi ở Việt Nam từ kinh nghiệm quốc tế".

2.2. Rào cản về nhận thức và nguồn lực cho chăn nuôi hữu cơ

Một trong những rào cản lớn nhất đối với phát triển kinh tế xanh chăn nuôi là nhận thức hạn chế của người chăn nuôi và người tiêu dùng về lợi ích của chăn nuôi hữu cơ và chăn nuôi bền vững. Nhiều người vẫn ưu tiên lợi nhuận trước mắt hơn là bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính và kỹ thuật để chuyển đổi sang các mô hình chăn nuôi xanh còn hạn chế, đặc biệt là đối với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Để giải quyết vấn đề này, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục và hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho người chăn nuôi.

III. Kinh Nghiệm Quốc Tế Chăn Nuôi Xanh Bài Học Từ Australia Hà Lan

Nhiều quốc gia trên thế giới đã đạt được những thành công đáng kể trong phát triển kinh tế xanh chăn nuôi. Australia, với chính sách quản lý chất thải chăn nuôi nghiêm ngặt và ứng dụng công nghệ tiên tiến, đã giảm thiểu đáng kể tác động môi trường từ ngành chăn nuôi. Hà Lan, với mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, đã biến chất thải chăn nuôi thành nguồn năng lượng tái tạo và phân bón hữu cơ. Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia này giúp Việt Nam có thêm những bài học quý báu để xây dựng một nền chăn nuôi xanh hiệu quả và bền vững. Luận án đã chỉ ra việc trao đổi thông tin, kinh nghiệm phát triển kinh tế chăn nuôi như một nội dung trong nhóm giải pháp về khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế.

3.1. Australia Chính sách và thực tiễn quản lý chất thải chăn nuôi

Australia là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về quản lý chất thải chăn nuôi. Chính phủ Australia đã ban hành nhiều chính sách nghiêm ngặt về xử lý và tái chế chất thải chăn nuôi, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải tiên tiến. Nhờ đó, lượng khí thải nhà kính từ ngành chăn nuôi đã giảm đáng kể, đồng thời tạo ra nguồn phân bón hữu cơ và năng lượng tái tạo. Thực tiễn tại Australia cho thấy, quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế.

3.2. Hà Lan Mô hình kinh tế tuần hoàn và ứng dụng trong chăn nuôi

Hà Lan là một trong những quốc gia tiên phong trong việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, đặc biệt là trong ngành chăn nuôi. Mô hình này tập trung vào việc tái sử dụng chất thải chăn nuôi làm phân bón hữu cơ và nguồn năng lượng tái tạo, giảm thiểu tối đa lượng chất thải ra môi trường. Chính phủ Hà Lan cũng khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất phân bón hữu cơ và năng lượng tái tạo từ chất thải chăn nuôi. Nhờ đó, ngành chăn nuôi Hà Lan không chỉ giảm thiểu tác động môi trường mà còn tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

IV. Israel và Hoa Kỳ Giải Pháp Công Nghệ Cho Chăn Nuôi Bền Vững

Israel và Hoa Kỳ là hai quốc gia có nền khoa học công nghệ phát triển, đã áp dụng nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến vào ngành chăn nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động môi trường. Israel nổi tiếng với công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước và quản lý dinh dưỡng cho vật nuôi, giúp giảm thiểu lượng nước thải và khí thải. Hoa Kỳ, với các hệ thống chăn nuôi thông minh và ứng dụng công nghệ sinh học, đã tăng năng suất và giảm thiểu sử dụng kháng sinh. Những kinh nghiệm này cho thấy, ứng dụng công nghệ là chìa khóa để phát triển chăn nuôi bền vững.

4.1. Israel Quản lý dinh dưỡng vật nuôi và tiết kiệm nước trong chăn nuôi

Israel là quốc gia có nguồn nước khan hiếm, do đó việc tiết kiệm nước là một ưu tiên hàng đầu trong ngành chăn nuôi. Các nhà khoa học Israel đã phát triển các công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước và quản lý dinh dưỡng cho vật nuôi, giúp giảm thiểu lượng nước thải và khí thải. Bên cạnh đó, Israel cũng chú trọng đến việc sử dụng các loại thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc bền vững, giảm thiểu tác động đến môi trường. Chính phủ Israel cũng hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tiết kiệm nước và quản lý dinh dưỡng cho vật nuôi.

4.2. Hoa Kỳ Hệ thống chăn nuôi thông minh và ứng dụng công nghệ sinh học

Hoa Kỳ là quốc gia có nền nông nghiệp phát triển, đã áp dụng nhiều hệ thống chăn nuôi thông minh và công nghệ sinh học vào ngành chăn nuôi. Các hệ thống này giúp theo dõi và điều chỉnh các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng, tạo điều kiện tối ưu cho vật nuôi phát triển. Bên cạnh đó, công nghệ sinh học cũng được sử dụng để cải thiện giống vật nuôi, tăng năng suất và khả năng chống chịu bệnh tật. Nhờ đó, ngành chăn nuôi Hoa Kỳ không chỉ tăng năng suất mà còn giảm thiểu sử dụng kháng sinh và tác động đến môi trường.

V. Kiến Nghị Phát Triển Kinh Tế Xanh Chăn Nuôi Tại Việt Nam Giải Pháp

Từ những kinh nghiệm quốc tế và phân tích thực trạng trong nước, cần có những giải pháp cụ thể để phát triển kinh tế xanh chăn nuôi tại Việt Nam. Cần hoàn thiện khung chính sách, tăng cường đầu tư vào công nghệ, nâng cao nhận thức, và xây dựng chuỗi giá trị chăn nuôi xanh. Quan trọng nhất, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp, và người dân để tạo ra một hệ sinh thái chăn nuôi bền vững. Luận án đã rút ra hai nhóm bài học kinh nghiệm quốc tế: những bài học cần áp dụng và những bài học cần tránh để đạt được các mục tiêu của Chiến lược phát triển kinh tế xanh trong ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

5.1. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi xanh bền vững

Việt Nam cần hoàn thiện khung chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi xanh, bao gồm các chính sách về hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ, xây dựng tiêu chuẩn xanh, và khuyến khích các hoạt động chăn nuôi thân thiện với môi trường. Các chính sách này cần được thiết kế một cách đồng bộ và hiệu quả, đảm bảo tính khả thi và khả năng tiếp cận của các doanh nghiệp và người chăn nuôi. Thêm vào đó, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách, đảm bảo rằng chúng thực sự góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Cần có sự tham gia của nhà nước trong phát triển kinh tế xanh.

5.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và quản lý chất thải chăn nuôi

Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động môi trường trong ngành chăn nuôi. Việt Nam cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, và các giải pháp quản lý chất thải chăn nuôi tiên tiến. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc tái sử dụng chất thải chăn nuôi làm phân bón hữu cơ và nguồn năng lượng tái tạo. Đồng thời, cần có các biện pháp kiểm soát và xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Luận án đã chỉ rõ vai trò quan trọng của công nghệ số trong phát triển kinh tế xanh trong ngành chăn nuôi, là xu hướng phát triển tất yếu trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

VI. Tương Lai Chăn Nuôi Xanh Việt Nam Hướng Đến Phát Triển Bền Vững

Phát triển kinh tế xanh chăn nuôi là con đường tất yếu để ngành chăn nuôi Việt Nam đạt được sự phát triển bền vững. Với sự chung tay của nhà nước, doanh nghiệp, và người dân, Việt Nam có thể xây dựng một nền chăn nuôi xanh hiệu quả, cạnh tranh, và thân thiện với môi trường, góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Tương lai của chăn nuôi xanh Việt Nam nằm trong việc áp dụng sáng tạo kinh nghiệm quốc tế và khai thác tối đa tiềm năng nội tại. Luận án đã trình bày các kiến nghị nhằm áp dụng các bài học kinh nghiệm nhằm phát triển kinh tế xanh trong ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

6.1. Xây dựng chuỗi giá trị chăn nuôi xanh và tiêu dùng xanh

Để phát triển kinh tế xanh chăn nuôi một cách bền vững, cần xây dựng chuỗi giá trị chăn nuôi xanh, từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ người chăn nuôi đến nhà chế biến, nhà phân phối, và người tiêu dùng. Đồng thời, cần khuyến khích tiêu dùng xanh bằng cách nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích của các sản phẩm chăn nuôi xanh, và xây dựng các kênh phân phối sản phẩm chăn nuôi xanh hiệu quả.

6.2. Hướng đến tăng trưởng xanh và nông nghiệp bền vững

Phát triển kinh tế xanh chăn nuôi là một phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng xanh và nông nghiệp bền vững của Việt Nam. Cần có sự tích hợp chặt chẽ giữa các chính sách phát triển chăn nuôi, nông nghiệp, và môi trường, đảm bảo rằng ngành chăn nuôi đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước một cách bền vững. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách, đảm bảo rằng các chính sách đáp ứng được nhu cầu và nguyện vọng của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế 1.1 Các nghiên cứu về kinh tế xanh và phát triển kinh tế xanh Pearce D, Markandya A, Barbier EB đã đưa ra khái niệm ‘KTX’ lần đầu tiên trong công trình nghiên cứu của mình về ý nghĩa của phát triển bền vững và nhận định sự ảnh hưởng đến từ môi trường. Nghiên cứu nêu ra các phương pháp mà các Chính phủ trên thế giới có thể thực hiện thông qua công cụ thuế môi trường vừa làm giảm thiểu tác hại tới môi trường, vừa đồng thời xây dựng nguồn tài chính công xử lý làm sạch môi trường. Nghiên cứu cũng đưa ra các chương trình khung vì sự tiến bộ bền vững của loài người trong phát triển KTX (Pearce D, Markandya A, Barbier EB, 1989). Theo UNEP, KTX là một mô hình phát triển kinh tế được thiết kế nhằm đảm bảo cán cân đồng đều giữa sự thúc đẩy kinh tế và bảo vệ môi trường.

Đích đến cuối cùng của KTX là tạo ra sự tăng trưởng bền vững bằng cách sử dụng một cách không ngoan và năng suất các nguồn sẵn có của tự nhiên, cũng như giảm tối đa các ảnh hưởng xấu đến môi trường và các giá trị của thiên nhiên. KTX không chỉ nhấn mạnh vào việc tạo ra nguồn lợi vật chất, mà còn quan tâm đến việc cải thiện chất lượng cuộc sống, bảo vệ đa dạng sinh học, giảm thiểu các yếu tố có hại lên môi trường, và tăng cường sự cải tiến xã hội. Nguyên tắc chính của KTX: - Tối ưu hóa tài nguyên: KTX tập trung vào sự sáng tạo trong việc vận dụng các nguồn tự nhiên sẵn có hình thành nên giá trị cao hơn và đồng thời giảm lượng tài nguyên tiêu thụ. - Phát triển sạch và thấp carbon: KTX thúc đẩy việc dùng năng lượng tái tạo và hạn chế thải khí nhà kính ra môi trường.

11 - Khuyến khích đổi mới công nghệ: Các công nghệ sạch và đem lại nhiều lợi ích hơn được ủng hộ và hỗ trợ để thúc đẩy sự tiến bộ trong công tác bảo vệ môi trường. - Tạo việc làm bền vững: KTX tạo ra cơ hội việc làm trong các ngành công nghiệp mới liên quan đến năng lượng tái tạo, quản lý tài nguyên và các lĩnh vực khác. - Khuyến khích thúc đẩy sáng tạo và khởi nghiệp: Sự phát triển KTX khuyến khích sự đổi mới tư duy và thành lập các chủ thể doanh nghiệp mới trong lĩnh vực mang lại lợi ích cho xã hội và bảo vệ môi trường. - Thúc đẩy hợp tác toàn cầu: KTX yêu cầu sự chung tay của các quốc gia trong việc tìm ra giải pháp phát triển kinh tế ổn định, lâu dài và bảo vệ môi trường (UNEP, 2011).

Nội dung của KTX: KTX là định hướng cho công tác đẩy mạnh nền kinh tế tập trung vào việc tối ưu hóa sự tương tác giữa kinh tế và môi trường, nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế lâu dài và xóa bỏ tối đa các tác nhân tổn hại đến môi trường. Mô hình này khuyến khích sự sáng tạo trong sử dụng tài nguyên, thúc đẩy năng lượng tái tạo và tối thiểu hóa khí nhà kính. Sau đây là một vài điểm mấu chốt của nội dung KTX: - Quản lý tài nguyên thông minh: KTX tập trung vào tận dụng các nguồn sẵn có một cách tốt hơn bằng cách sử dụng các phương tiện tiên tiến, quản lý tài nguyên tự nhiên theo định hướng lâu dài và tạo điều kiện tốt nhất cho việc cung ứng. - Năng lượng tái tạo và sạch: KTX khuyến khích sử dụng điện mặt trời, điện năng từ gió và thủy điện để giảm tối đa việc lệ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch và giảm lượng khí nhà kính.

- Khuyến khích công nghệ sạch: KTX thúc đẩy sự phát triển cũng như sử dụng các phương pháp, kỹ thuật máy móc thân thiện môi trường như mô 12 hình vận chuyển công cộng hiệu quả, công nghệ xử lý nước thải và quản lý rác thải thông minh. - Bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học: KTX coi trọng việc giữ gìn thiên nhiên và bảo vệ đa dạng các loài sinh vật bằng các biện pháp xử lý ô nhiễm, bảo vệ các khu vực tự nhiên và quản lý bền vững các nguồn tài nguyên sinh thái. - Việc làm và phát triển xã hội: KTX tạo cơ hội việc làm trong các lĩnh vực sản xuất mới có thể nói đến như năng lượng tái sinh, quản lý môi trường hay công nghệ xanh, thông qua đó tạo tiền đề để xây dựng xã hội bền vững (UNEP, 2011). Các tác giả Robert Ayres và cộng sự trong cuốn sách“Hướng tới nền KTX-Lộ trình cho phát triển bền vững và xóa đói giảm nghèo” đã định nghĩa “KTX” không làm mất đi định nghĩa về sự bền vững, và là phương thức tạo cơ sở cho sự phát triển ổn định, dài lâu.

Cuốn sách cũng cho thấy tính bền vững là một mục tiêu trọng yếu và cần duy trì lâu dài mà cần xây dựng thành công nền KTX mới có thể đạt được. Để hình thành và chuyển hướng sang “nền KTX” hiệu quả thì khung chính sách hỗ trợ là yếu tố tiên quyết. Khung chính sách này góp phần đưa ra các biện pháp tài chính và cải cách chính sách quốc gia, hợp tác quốc tế thông qua thương mại, viện trợ, phát triển thị trường, hỗ trợ xây dựng năng lực và những bước cần thiết để vận động tài chính cho quá trình chuyển đổi. Các nghiên cứu ở Việt Nam đã nêu ba đặc trưng cơ bản của KTX là kinh tế sạch- mang hàm lượng trí tuệ cao, nền kinh tế hài hòa-xanh hóa cho phát triển và bản thân quá trình phát triển xanh mang lại nhiều giá trị môi trường.

Đặc biệt, Thái Quang Trung7 đã đưa ra 10 nguyên lý của KTX- đó là 7 Nguyễn Ngọc Hải (2014), Những điều kiện phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam, Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Phát triển Kinh tế xanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ: Những vấn đề đặt ra”, Đại học Ngoại Thương, Hà Nội tháng 3/2014, tr. 13 (1) nguyên lý bền vững; (2) nguyên lý sinh tồn; (3) nguyên lý hành tinh lành mạnh; (4) nguyên lý phẩm chất con người; (5) nguyên lý công bằng; (6) nguyên lý bao dung đùm bọc; (7) nguyên lý hiệu năng và đầy đủ; (8) nguyên lý quản lý tốt và trách nhiệm kiểm toán; (9) nguyên lý xuyên thế hệ và (10) nguyên lý sáng tạo có trách nhiệm (Phạm Minh Chính, 2013; Bùi Quang Tuấn, 2011; Nguyễn Quang Thuấn và Nguyễn Xuân Trung, 2012) Tác giả Nguyễn Thế Chinh trong bài báo khoa học “Chuyển đổi phương thức phát triển kinh tế theo hướng KTX ở Việt Nam” đã nêu lên được tính tất yếu và xu thế phát triển KTX ở Việt Nam, tầm quan trọng của KTX đối với sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu cũng đánh giá những thuận lợi và khó khăn từ yếu tố khách quan cũng như yếu tố bản chất của Việt Nam trong để đạt được nền KTX. Xây dựng nền KTX cần căn cứ vào nền tảng phát triển bền vững.

Phát triển bền vững phải được thực hiện trên cả ba lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường. Việt Nam đã ý thức rất rõ điều kiện này thể hiện qua việc ban hành “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh” ngày 25/9/2012 trong đó nêu rõ “Tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế nhanh, bền vững và góp phần quan trọng thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu”.2 Các nghiên cứu về phát triển kinh tế xanh trong chăn nuôi Niamir-Fuller (2015) đã nhấn mạnh rằng PTKTXCN đại diện cho một quá trình cách mạng trong ngành này, tập trung vào áp dụng nguyên tắc sản xuất và tiêu dùng ổn định dài lâu, giám sát và gìn giữ môi trường thiên nhiên, đồng thời thúc đẩy sự thịnh vượng toàn diện và lối sống tốt. Sự phát triển của chăn nuôi được đánh giá từ một góc độ toàn diện, trong đó sự kết nối sản xuất và tiêu dùng, cùng với hệ thống sản xuất thâm canh và quảng canh, đóng vai trò quan trọng. 14 Quan điểm này được bổ sung bởi David Brower và đồng nghiệp (2011), người đã đưa ra ý kiến rằng PTKTXCN có thể tăng cường tính bền vững của hệ thống cung cấp nguồn thực phẩm trên toàn thế giới.

Nếu tiếp tục cách sản xuất chăn nuôi như trước đây, tình trạng môi trường sẽ tiếp tục suy thoái, dẫn đến khả năng giảm sản xuất thực phẩm toàn cầu trong tương lai, góp phần vào sự biến động phức tạp của khí hậu và làm mất đi môi trường sinh thái đa sinh vật. Do đó, các tác giả đã định nghĩa PTKTXCN là một giải pháp hỗ trợ ngành nông nghiệp, khuyến khích sản xuất chăn nuôi xanh, bền vững, làm môi trường tốt lên góp phần thúc đẩy đa dạng các loài sinh vật, nhằm nâng cao điều kiện sống và cùng lúc hỗ trợ xây dựng một nền KTX bền vững và mạnh mẽ, có khả năng thích nghi và không gục ngã trước sự biến chuyển phức tạp của khí hậu. (2020) trong nghiên cứu "Green Livestock Farming Practices for Sustainable Development" đã tập trung vào cơ hội có thể tiến hành các biện pháp nuôi trồng động vật bền vững và không gây hại cho môi trường. Nghiên cứu này đề xuất một loạt các phương pháp và bộ máy quản lý nhằm nâng cao kết quả của quá trình sử dụng tài nguyên, đẩy các chỉ số gây hại môi trường xuống mức thấp nhất và gây dựng giá trị kinh tế bền vững trong ngành chăn nuôi.

Các điểm đáng lưu ý trong nghiên cứu bao gồm: i) Tối ưu hóa dinh dưỡng thức ăn: Nghiên cứu khám phá cách xây dựng hệ thống dinh dưỡng cho động vật một cách tốt nhất, kết hợp thức ăn hữu cơ và thức ăn tái chế để giảm lượng thải ra môi trường tự nhiên và giúp động vật có thể phát triển một cách tốt nhất; ii) Quản lý phân bón và chất thải: Nghiên cứu điều tra các cách thức để xử lý phân bón và chất thải từ chăn nuôi để giảm tác động đến nguồn nước và đất đai, bao gồm việc thay thế phân bón hóa học bằng phân bón hữu cơ từ phân động vật, các thực vật.