Phát Triển Hoạt Động Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Tài liệu phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Ngô Minh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thúy Nga
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Tóm tắt
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• MỤC LỤC
• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Lời mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.1. Khái niệm tài trợ xuất nhập khẩu và phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.2. Phân loại tài trợ xuất nhập khẩu của các ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Căn cứ vào thời hạn tài trợ
• 1.1.2.2. Căn cứ vào phương thức thanh toán
• 1.1.2.3. Căn cứ vào tiến trình thực hiện thương vụ
• 1.1.2.4. Căn cứ vào tài sản đảm bảo
• 1.1.3. Một số hình thức tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.4. Vai trò của hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.4.1. Đối với ngân hàng
• 1.1.4.2. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu
• 1.1.4.3. Đối với nền kinh tế
• 1.1.5. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển của hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.5.1. Các tiêu chí đánh giá quy mô tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.1.5.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng tài trợ xuất nhập khẩu
• 1.2. Các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu 20
• 1.2.1. Nhân tố xuất phát từ ngân hàng
• 1.2.1.1. Uy tín, thương hiệu của ngân hàng
• 1.2.1.2. Chính sách tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng
• 1.2.1.3. Năng lực cho vay của ngân hàng
• 1.2.1.4. Sản phẩm tài trợ của ngân hàng
• 1.2.1.5. Nền tảng khách hàng
• 1.2.1.6. Nguồn nhân lực
• 1.2.1.7. Hệ thống công nghệ thông tin
• 1.2.1.8. Mạng lưới ngân hàng đại lý
• 1.2.2. Nhân tố xuất phát từ môi trường kinh tế xã hội và cơ chế chính sách của nhà nước
• 1.2.2.1. Môi trường kinh tế xã hội
• 1.2.2.2. Cơ chế chính sách nhà nước
• 1.2.3. Nhân tố xuất phát từ phía khách hàng
• 1.2.4. Nhân tố từ phía đối thủ cạnh tranh
• 1.3. Kinh nghiệm về hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của một số ngân hàng nƣớc ngoài và bài học rút ra cho ngân hàng Việt Nam
• 1.3.1. Kinh nghiệm về hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của một số ngân hàng
• 1.3.2. Bài học đối với Ngân hàng Việt Nam
• 2. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐỒNG THÁP
• 2.1. Khái quát ngân hàng thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đồng Tháp
• 2.1.1. Giới thiệu sơ lược Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đồng Tháp (BIDV Đồng Tháp)
• 2.1.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của BIDV Đồng Tháp
• 2.2. Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý cho hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.2.2. Các sản phẩm tài trợ xuất nhập khẩu BIDV đang cung cấp cho khách hàng
• 2.2.2.1. Sản phẩm tài trợ xuất khẩu
• 2.2.2.2. Sản phẩm tài trợ nhập khẩu
• 2.2.3. Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 2.2.3.1. Về doanh số tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.2.3.2. Về doanh số thanh toán quốc tế
• 2.2.3.3. Về kết quả mua bán ngoại tệ
• 2.2.3.4. Về hệ số thu nợ vay từ tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.2.3.5. Về doanh số thu nợ thu lãi vay tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.2.3.6. Về số lượng khách hàng xuất nhập khẩu
• 2.2.4. Kết quả khảo sát sự đánh giá của doanh nghiệp về hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp
• 2.2.5. Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 2.2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.5.2. Những mặt hạn chế
• 2.3. Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế trong hoạt động tài trợ thƣơng mại tại BIDV Đồng Tháp
• 2.3.1. Nguyên nhân từ phía ngân hàng
• 2.3.1.1. Uy tín, thương hiệu của BIDV Đồng Tháp
• 2.3.1.2. Chính sách tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 2.3.1.3. Sản phẩm tài trợ
• 2.3.1.4. Nền tảng khách hàng
• 2.3.1.5. Nguồn nhân lực
• 2.3.1.6. Hệ thống công nghệ thông tin
• 2.3.2. Nguyên nhân từ môi trường kinh tế xã hội, cơ chế chính sách Nhà nước
• 2.3.2.1. Môi trường kinh tế xã hội
• 2.3.2.2. Cơ chế chính sách Nhà nước
• 2.3.3. Nguyên nhân từ phía khách hàng
• 2.3.4. Nguyên nhân từ phía đối thủ cạnh tranh
• 3. CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐỒNG THÁP
• 3.1. Định hƣớng phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV Đồng Tháp
• 3.2.1. Xây dựng uy tín và phát triển thương hiệu của BIDV Đồng Tháp
• 3.2.2. Hoàn thiện chính sách tài trợ xuất nhập khẩu của BIDV Đồng Tháp
• 3.2.3. Nâng cao tính cạnh tranh sản phẩm tài trợ xuất nhập khẩu
• 3.2.4. Xây dựng nền tảng khách hàng đa dạng và vững chắc
• 3.2.5. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.6. Đẩy mạnh công tác Marketing
• 3.2.7. Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin
• 3.3. Giải pháp phối hợp từ phía Doanh nghiệp xuất nhập khẩu
• 3.4. Các giải pháp hỗ trợ từ BIDV HSC và các cơ ngành liên quan
• 3.4.1. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.4.1.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách điều chỉnh tỷ giá
• 3.4.1.2. Phát triển thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 3.4.2. Đối với Chính phủ và các cơ quan Nhà nước
• 3.4.3. Đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.4.3.1. Xây dựng chiến lược phát triển tài trợ xuất nhập khẩu
• 3.4.3.2. Cải thiện, hệ thống hóa quy định và quy trình tài trợ xuất nhập khẩu
• 3.4.3.3. Hiện đại hóa cơ sở vật chất, đầu tư đổi mới công nghệ
• 3.4.3.4. Củng cố xây dựng thương hiệu và mở rộng quan hệ ngân hàng đại lý
• 3.4.3.5. Xây dựng kênh thông tin trực tuyến dành cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu
• KẾT LUẬN CHUNG
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 2
• Phụ lục 3

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV Khái Niệm Vai Trò

Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), với vai trò là một trong những ngân hàng hàng đầu, đã và đang tích cực triển khai các hoạt động này. Tài trợ xuất nhập khẩu không chỉ là việc cung cấp vốn mà còn bao gồm các dịch vụ hỗ trợ khác như tư vấn, bảo lãnh, và thanh toán quốc tế. Hoạt động này mang lại lợi ích cho cả ngân hàng, doanh nghiệp và nền kinh tế. Theo luận văn, hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu mang lại nguồn thu đáng kể cho các NHTM, gắn liền với hoạt động này là hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhập khẩu hoặc xuất khẩu.

1.1. Khái Niệm và Phân Loại Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Tài trợ xuất nhập khẩu là việc ngân hàng cung cấp các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu. Các hình thức tài trợ rất đa dạng, bao gồm tài trợ trước và sau giao hàng, chiết khấu chứng từ, bảo lãnh, và cho vay. Phân loại tài trợ xuất nhập khẩu có thể dựa trên thời hạn tài trợ (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), phương thức thanh toán (L/C, nhờ thu, chuyển tiền), tiến trình thực hiện thương vụ, và tài sản đảm bảo. Việc phân loại giúp doanh nghiệp và ngân hàng lựa chọn hình thức phù hợp nhất với nhu cầu và khả năng của mình.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), doanh nghiệp và nền kinh tế. Đối với ngân hàng, nó tạo ra nguồn thu từ lãi vay, phí dịch vụ và kinh doanh ngoại tệ. Đối với doanh nghiệp, nó giúp giải quyết vấn đề vốn, tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường. Đối với nền kinh tế, nó thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu, tạo công ăn việc làm và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Luận văn nhấn mạnh, việc phát triển tốt mảng hoạt động kinh doanh này sẽ mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho ngân hàng bao gồm thu lãi vay, chiết khấu, bảo lãnh, phí dịch vụ quốc tế, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh ngoại tệ…

1.3. Các Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Đánh giá hiệu quả tài trợ xuất nhập khẩu cần dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm quy mô tài trợ (doanh số, dư nợ), chất lượng tài trợ (tỷ lệ nợ xấu, khả năng thu hồi vốn), và hiệu quả kinh tế (đóng góp vào tăng trưởng xuất nhập khẩu, lợi nhuận). Các tiêu chí này giúp ngân hàng và doanh nghiệp đánh giá được hiệu quả của hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu và có những điều chỉnh phù hợp. Việc đánh giá cần được thực hiện định kỳ và có sự so sánh với các đối thủ cạnh tranh.

II. Thách Thức Rủi Ro Trong Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV Hiện Nay

Mặc dù có vai trò quan trọng, hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu BIDV cũng đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro. Các rủi ro có thể đến từ biến động tỷ giá, rủi ro tín dụng, rủi ro quốc gia, và rủi ro pháp lý. Thách thức bao gồm sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi của chính sách, và sự biến động của thị trường. Việc nhận diện và quản lý tốt các rủi ro và thách thức này là yếu tố then chốt để phát triển bền vững hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng và Biến Động Tỷ Giá Trong Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất trong tài trợ xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp có thể không trả được nợ do nhiều nguyên nhân, như khó khăn tài chính, biến động thị trường, hoặc rủi ro gian lận. Biến động tỷ giá cũng có thể gây ra rủi ro lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có doanh thu và chi phí bằng các loại tiền tệ khác nhau. Ngân hàng cần có các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng và tỷ giá hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

2.2. Cạnh Tranh và Thay Đổi Chính Sách Ảnh Hưởng Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, cả trong và ngoài nước, là một thách thức lớn đối với BIDV. Các ngân hàng cạnh tranh về lãi suất, phí dịch vụ, và chất lượng dịch vụ. Sự thay đổi của chính sách, cả trong nước và quốc tế, cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu. Ngân hàng cần linh hoạt và chủ động thích ứng với những thay đổi này để duy trì và phát triển hoạt động của mình.

2.3. Rủi Ro Quốc Gia và Pháp Lý Trong Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Rủi ro quốc gia là rủi ro do các yếu tố chính trị, kinh tế, và xã hội của một quốc gia gây ra. Rủi ro pháp lý là rủi ro do sự không rõ ràng hoặc thay đổi của luật pháp. Các rủi ro này có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện hợp đồng và thu hồi nợ. Ngân hàng cần có các biện pháp đánh giá và quản lý rủi ro quốc gia và pháp lý hiệu quả.

III. Giải Pháp Phát Triển Hoạt Động Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Để phát triển bền vững hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu, BIDV cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực, và ứng dụng công nghệ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước là yếu tố quan trọng để đạt được thành công.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Chính sách tài trợ xuất nhập khẩu cần được xây dựng một cách rõ ràng, minh bạch và phù hợp với điều kiện thị trường. Chính sách cần quy định rõ các điều kiện, thủ tục, và quy trình tài trợ xuất nhập khẩu. Chính sách cũng cần được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng với những thay đổi của thị trường và chính sách của nhà nước. Việc hoàn thiện chính sách giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Sản Phẩm Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu

Để cạnh tranh hiệu quả, BIDV cần nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm tài trợ xuất nhập khẩu. Điều này có thể được thực hiện bằng cách giảm lãi suất, phí dịch vụ, và thời gian xử lý hồ sơ. Ngân hàng cũng cần phát triển các sản phẩm mới, đáp ứng với nhu cầu đa dạng của doanh nghiệp. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh giúp BIDV thu hút được nhiều khách hàng và tăng trưởng doanh số.

3.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu. BIDV cần đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, am hiểu về nghiệp vụ tài trợ xuất nhập khẩu, và có khả năng giao tiếp tốt. Ngân hàng cũng cần tạo môi trường làm việc tốt để thu hút và giữ chân nhân tài.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Ứng dụng công nghệ số là xu hướng tất yếu trong hoạt động ngân hàng hiện đại. BIDV cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, và tăng cường trải nghiệm khách hàng. Các ứng dụng công nghệ số có thể bao gồm e-banking, mobile banking, và blockchain.

4.1. E Banking và Mobile Banking Cho Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu

E-banking và mobile banking cho phép doanh nghiệp thực hiện các giao dịch tài trợ xuất nhập khẩu một cách nhanh chóng, tiện lợi, và an toàn. Doanh nghiệp có thể truy cập thông tin tài khoản, thực hiện thanh toán, và gửi yêu cầu tài trợ xuất nhập khẩu trực tuyến. Việc ứng dụng e-banking và mobile banking giúp giảm thiểu thời gian và chi phí giao dịch.

4.2. Blockchain Trong Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Blockchain là một công nghệ mới có tiềm năng cách mạng hóa hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu. Blockchain có thể giúp tăng cường tính minh bạch, an toàn, và hiệu quả của các giao dịch tài trợ xuất nhập khẩu. Blockchain cũng có thể giúp giảm thiểu rủi ro gian lận và chi phí giao dịch.

4.3. Tự Động Hóa Quy Trình Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Tự động hóa quy trình tài trợ xuất nhập khẩu giúp giảm thiểu thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí, và tăng cường tính chính xác. Các quy trình có thể được tự động hóa bao gồm kiểm tra hồ sơ, phê duyệt tín dụng, và giải ngân. Việc tự động hóa quy trình giúp BIDV nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng.

V. Phân Tích SWOT Hoạt Động Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) là một công cụ hữu ích để đánh giá hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của BIDV. Phân tích SWOT giúp ngân hàng nhận diện được những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, và thách thức để từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

5.1. Điểm Mạnh và Điểm Yếu Của Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Điểm mạnh của BIDV có thể bao gồm uy tín thương hiệu, mạng lưới rộng khắp, và đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm. Điểm yếu có thể bao gồm quy trình còn phức tạp, sản phẩm chưa đa dạng, và năng lực cạnh tranh chưa cao. Việc nhận diện rõ điểm mạnh và điểm yếu giúp BIDV tập trung vào phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu.

5.2. Cơ Hội và Thách Thức Đối Với Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Cơ hội có thể bao gồm sự tăng trưởng của xuất nhập khẩu, sự hội nhập quốc tế, và sự phát triển của công nghệ. Thách thức có thể bao gồm sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi của chính sách, và sự biến động của thị trường. Việc nhận diện rõ cơ hội và thách thức giúp BIDV chủ động nắm bắt cơ hội và đối phó với thách thức.

5.3. Chiến Lược Phát Triển Dựa Trên Phân Tích SWOT Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu

Dựa trên phân tích SWOT, BIDV có thể xây dựng chiến lược phát triển tài trợ xuất nhập khẩu phù hợp. Chiến lược có thể tập trung vào phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, nắm bắt cơ hội, và đối phó với thách thức. Chiến lược cần được xây dựng một cách cụ thể, khả thi, và có tính linh hoạt.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của BIDV và nền kinh tế. Để phát triển bền vững hoạt động này, BIDV cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực, và ứng dụng công nghệ. Với những nỗ lực không ngừng, BIDV có thể đạt được những thành công lớn trong lĩnh vực tài trợ xuất nhập khẩu.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Phát Triển Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV

Các giải pháp phát triển tài trợ xuất nhập khẩu bao gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này giúp BIDV đạt được những thành công lớn trong lĩnh vực tài trợ xuất nhập khẩu.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Tài Trợ Xuất Nhập Khẩu BIDV Trong Tương Lai

Triển vọng phát triển tài trợ xuất nhập khẩu của BIDV trong tương lai là rất lớn. Với sự tăng trưởng của xuất nhập khẩu, sự hội nhập quốc tế, và sự phát triển của công nghệ, BIDV có nhiều cơ hội để mở rộng hoạt động và tăng trưởng doanh số. Tuy nhiên, BIDV cũng cần đối mặt với nhiều thách thức, như sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi của chính sách, và sự biến động của thị trường.

6.3. Khuyến Nghị Cho BIDV và Các Bên Liên Quan

Khuyến nghị cho BIDV là tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực, và ứng dụng công nghệ. Khuyến nghị cho doanh nghiệp là tăng cường hợp tác với BIDV và cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý nhà nước là tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010 đến 2015, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Đồng Tháp ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ, tăng từ 596 triệu USD lên 896 triệu USD, khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về sản lượng cá tra và đứng thứ ba về sản lượng lúa với hơn 3,07 triệu tấn mỗi năm. Song hành với sự tăng trưởng kinh tế đối ngoại, hoạt động tài trợ thương mại xuất nhập khẩu đóng vai trò như đòn bẩy tài chính huyết mạch, giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản thiếu hụt vốn lưu động và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, theo khảo sát thực tế, hơn 75% doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận các gói tài trợ toàn diện do rào cản tài sản bảo đảm và quy trình thẩm định kéo dài.

Nghiên cứu được triển khai nhằm phân tích toàn diện thực trạng, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng và xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược nhằm phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Đồng Tháp. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại BIDV Đồng Tháp và cộng đồng doanh nghiệp ngoại thương tại địa phương; phạm vi thời gian dữ liệu thứ cấp kéo dài liên tục từ năm 2013 đến năm 2015, kết hợp dữ liệu điều tra sơ cấp thực hiện vào tháng 3 năm 2016.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc lượng hóa hiệu quả hoạt động với các chỉ số mục tiêu: thúc đẩy tốc độ tăng trưởng dư nợ tài trợ xuất nhập khẩu đạt mức 15% đến 20% mỗi năm, nâng tỷ trọng thu phí dịch vụ phi tín dụng lên trên 25% trong tổng cơ cấu thu nhập thuần, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 1,5%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết trung gian tài chính kết hợp với lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại trong hoạt động ngân hàng thương mại. Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu được tiếp cận dưới góc độ là giải pháp tích hợp giữa cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán quốc tế và chuyển giao rủi ro thương mại. Khung nghiên cứu tập trung làm rõ 5 khái niệm cốt lõi:

Thứ nhất, tài trợ xuất nhập khẩu là chuỗi dịch vụ tài chính mà ngân hàng cung ứng về vốn, kỹ thuật nghiệp vụ và bảo lãnh uy tín cho doanh nghiệp ngoại thương.

Thứ hai, phương thức tín dụng chứng từ (L/C) và nhờ thu (D/P, D/A) đóng vai trò điều hòa lợi ích, phòng ngừa rủi ro không thanh toán giữa đối tác xuất khẩu và nhập khẩu.

Thứ ba, bao thanh toán quốc tế (Factoring) là công cụ cấp tín dụng thông qua mua lại các khoản phải thu thương mại, giúp cải thiện tỷ số thanh khoản mà không cần tài sản bảo đảm truyền thống.

Thứ tư, sản phẩm thư tín dụng trả chậm có điều khoản thanh toán ngay (UPAS L/C và UPAS D/A), hỗ trợ doanh nghiệp mua hàng trả chậm với mức lãi suất vay ưu đãi quốc tế từ ngân hàng đại lý.

Thứ năm, mô hình tài trợ trọn gói theo chuỗi giá trị nông sản giúp khép kín dòng tiền từ khâu thu mua nguyên liệu đến khi thu hồi tiền hàng qua tài khoản thanh toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Về nguồn dữ liệu thứ cấp, tác giả thu thập số liệu từ 13 biểu bảng báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV Đồng Tháp trong 3 năm liên tiếp (2013-2015). Về nguồn dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực tế vào tháng 3 năm 2016 với quy mô mẫu là 220 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực chủ lực như chế biến thủy sản, xay xát lúa gạo, may mặc và dược phẩm.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng dựa trên danh bạ doanh nghiệp xuất nhập khẩu của tỉnh nhằm phản ánh chân thực các quy mô doanh nghiệp từ nhỏ, vừa đến lớn. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh động thái và phân tích tổng hợp chỉ số tài chính được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc làm rõ xu hướng tăng trưởng doanh số, tỷ trọng nợ quá hạn và hệ số thu hồi nợ. Timeline nghiên cứu được thực hiện theo quy trình chặt chẽ: thiết kế bảng hỏi chuẩn hóa, kiểm định thử nghiệm trên 20 doanh nghiệp, tiến hành phát phiếu khảo sát diện rộng và phân tích dữ liệu chuyên sâu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2013-2015 tại BIDV Đồng Tháp đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, doanh số tài trợ xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng khá, chiếm tỷ trọng bình quân khoảng 35% đến 40% trên tổng doanh số thanh toán xuất khẩu của chi nhánh. Tuy nhiên, doanh số tài trợ nhập khẩu còn khá khiêm tốn, chỉ chiếm khoảng 18% tổng doanh số thanh toán nhập khẩu do rào cản ngoại tệ và hạn mức tín dụng.

Thứ hai, cơ cấu phương thức thanh toán có sự mất cân đối rõ rệt. Thanh toán chuyển tiền điện (T/T) chiếm tỷ trọng áp đảo trên 65% tổng doanh số thanh toán quốc tế, trong khi phương thức tín dụng chứng từ L/C chỉ chiếm khoảng 25% và nhờ thu chiếm dưới 10%. Điều này làm giảm đáng kể nguồn thu phí dịch vụ chuyên sâu của ngân hàng.

Thứ ba, hệ số thu nợ vay tài trợ xuất nhập khẩu duy trì ở mức cao, đạt trên 0,92 lần qua các năm, cho thấy khả năng quản lý dòng tiền tốt. Tỷ lệ nợ quá hạn đối với các khoản tài trợ thương mại luôn được kiểm soát chặt chẽ ở mức dưới 1,2% trên tổng dư nợ tài trợ, thấp hơn mức bình quân 2,5% của toàn ngành ngân hàng trên địa bàn.

Thứ tư, kết quả khảo sát 220 doanh nghiệp cho thấy có tới 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng dịch vụ tại 2 đến 5 ngân hàng cùng lúc. Chỉ có khoảng 22% doanh nghiệp thực sự hài lòng với thời gian xử lý hồ sơ và mức độ linh hoạt về tài sản bảo đảm tại chi nhánh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ việc chính sách sản phẩm của ngân hàng chưa thực sự linh hoạt, danh mục sản phẩm chủ yếu tập trung vào cho vay truyền thống, các công cụ hiện đại như bao thanh toán và UPAS L/C chưa được triển khai mạnh mẽ. Đội ngũ cán bộ chuyên trách thanh toán quốc tế còn mỏng, hệ thống công nghệ thông tin chưa kết nối trực tuyến toàn diện với khách hàng.

Khi so sánh với công trình của Nguyễn Thị Bích Hạnh (2013) tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu và nghiên cứu của Trần Thanh Trúc (2014) tại VietinBank Đồng Tháp, kết quả nghiên cứu này tương đồng ở nhận định: việc thiếu vắng các gói tài trợ không tài sản bảo đảm là nút thắt lớn nhất kìm hãm doanh nghiệp mở rộng quy mô. Tuy nhiên, luận văn đã tạo sự khác biệt khi làm rõ tiềm năng áp dụng mô hình liên kết ngân hàng đại lý của HSBC và bảo hiểm tín dụng xuất khẩu theo kinh nghiệm Eximbank Thái Lan (hỗ trợ bảo hiểm 70% chi phí trước giao hàng và 90% giá trị hóa đơn sau giao hàng).

Trong thực tế phân tích học thuật, các chuỗi dữ liệu này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu doanh số thanh toán quốc tế theo phương thức T/T và L/C qua 3 năm, kết hợp bảng ma trận tương quan giữa số lượng sản phẩm sử dụng và mức độ gắn kết của 220 khách hàng doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển mạnh mẽ hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu trong giai đoạn từ nay đến năm 2020 và tầm nhìn dài hạn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tái cấu trúc và đa dạng hóa gói sản phẩm tài trợ. BIDV Đồng Tháp cần chủ động triển khai sản phẩm tài trợ trọn gói theo chuỗi giá trị lúa gạo và cá tra, đưa sản phẩm UPAS L/C và bao thanh toán quốc tế vào hoạt động thường nhật. Mục tiêu nâng tỷ trọng doanh số tài trợ qua L/C lên mức 35% và doanh số bao thanh toán đạt tối thiểu 10 triệu USD trong vòng 2 năm tới do Phòng Khách hàng Doanh nghiệp trực tiếp thực thi.

Thứ hai, hoàn thiện chính sách cấp tín dụng và linh hoạt hóa tài sản bảo đảm. Ngân hàng cần áp dụng cơ chế cấp hạn mức tài trợ dựa trên dòng tiền hợp đồng ngoại thương và quyền đòi nợ với tỷ lệ cấp tín dụng từ 70% đến 85% giá trị lô hàng xuất khẩu đã hoàn tất thông quan, giảm thời gian phê duyệt hồ sơ xuống dưới 24 giờ làm việc.

Thứ ba, nâng cấp hạ tầng công nghệ ngân hàng số. Chi nhánh cần phối hợp với Trung tâm Công nghệ Thông tin Hội sở chính BIDV triển khai cổng dịch vụ trực tuyến tương tự nền tảng HSBC net-ITS, tích hợp công cụ thông báo tự động Instant@service và tra cứu chứng từ điện tử 24/7 nhằm số hóa 100% quy trình xử lý giao dịch thanh toán quốc tế.

Thứ tư, tăng cường liên kết vĩ mô và nâng cao năng lực doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước cần duy trì biên độ tỷ giá ổn định, hoàn thiện thị trường phái sinh ngoại tệ; BIDV Hội sở chính cần mở rộng mạng lưới ngân hàng đại lý tại hơn 100 quốc gia; đồng thời các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải chủ động minh bạch báo cáo tài chính kiểm toán và nâng cao nghiệp vụ quản trị rủi ro ngoại hối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng, thanh toán quốc tế tại các chi nhánh ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn, giúp thiết kế các gói sản phẩm tài trợ chuỗi nông sản và quy trình thẩm định rủi ro chứng từ xuất nhập khẩu hiệu quả.

Nhóm 2: Giám đốc tài chính (CFO), kế toán trưởng và nhà quản trị tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nghiên cứu mang lại cẩm nang hữu ích để tối ưu hóa chi phí vốn thông qua các công cụ thanh toán quốc tế hiện đại như UPAS L/C, chiết khấu bộ chứng từ có và miễn truy đòi.

Nhóm 3: Cơ quan quản lý nhà nước, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, Sở Công Thương và hiệp hội ngành hàng lúa gạo, thủy sản. Báo cáo cung cấp luận cứ thực tiễn để hoạch định chính sách điều hành tỷ giá, phát triển thị trường tín dụng ngoại tệ và xây dựng các chương trình xúc tiến thương mại địa phương.

Nhóm 4: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế. Đây là nguồn dữ liệu chuẩn mực để tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu khảo sát định lượng 220 mẫu và kỹ thuật phân tích chỉ số tài trợ thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu mang lại lợi ích cốt lõi nào cho ngân hàng thương mại? Hoạt động này giúp ngân hàng gia tăng đáng kể nguồn thu từ lãi vay và phí dịch vụ phi tín dụng như phí phát hành L/C, thanh toán, bảo lãnh. Đồng thời, nghiệp vụ giúp quản lý dòng tiền doanh nghiệp khép kín, nâng cao uy tín quốc tế và thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngoại tệ tăng trưởng trên 15% mỗi năm.

Sự khác biệt căn bản giữa bao thanh toán xuất khẩu và chiết khấu bộ chứng từ L/C là gì? Chiết khấu L/C dựa trên cam kết thanh toán chắc chắn của ngân hàng phát hành thư tín dụng khi bộ chứng từ hoàn toàn phù hợp. Ngược lại, bao thanh toán xuất khẩu dựa trên hợp đồng mua bán trả chậm ghi sổ, trong đó ngân hàng đảm nhận việc thu hồi khoản phải thu và có thể chấp nhận rủi ro tín dụng không truy đòi lên đến 100% giá trị hóa đơn.

Tại sao doanh nghiệp xuất nhập khẩu Đồng Tháp ưa chuộng sản phẩm UPAS L/C? Sản phẩm UPAS L/C cho phép nhà nhập khẩu tại Đồng Tháp được hưởng thời gian thanh toán trả chậm từ 90 đến 180 ngày để tiêu thụ nguyên liệu, trong khi đối tác bán hàng nước ngoài vẫn nhận được tiền trả ngay từ ngân hàng đại lý với lãi suất tài trợ cạnh tranh chỉ khoảng 2% đến 3% mỗi năm.

Những rủi ro phổ biến nhất trong hoạt động tài trợ thương mại mà ngân hàng đối mặt là gì? Các rủi ro chủ yếu gồm rủi ro bất đồng bộ chứng từ, rủi ro biến động tỷ giá hối đoái, rủi ro đối tác nước ngoài mất khả năng thanh toán và rủi ro gian lận thương mại khi khách hàng sử dụng bộ chứng từ khống. Việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm giúp giảm thiểu hơn 80% nguy cơ phát sinh nợ xấu.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ cần điều kiện gì để được tài trợ xuất nhập khẩu không cần tài sản thế chấp? Doanh nghiệp cần sở hữu phương án kinh doanh khả thi, lịch sử giao dịch thanh toán quốc tế minh bạch trên 12 tháng, cam kết chuyển toàn bộ nguồn thu từ hợp đồng ngoại thương về tài khoản ngân hàng phục vụ và tham gia các chương trình bảo lãnh tín dụng xuất khẩu uy tín.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu đặt ra với những đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận chuyên sâu về phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu, làm rõ 5 công cụ tài trợ hiện đại phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế.
• Phân tích thực trạng kinh doanh tại BIDV Đồng Tháp giai đoạn 2013-2015, chỉ ra tốc độ tăng trưởng doanh số đạt trên 35% nhưng còn mất cân đối về cơ cấu sản phẩm.
• Khảo sát định lượng 220 doanh nghiệp ngoại thương, xác định chính xác các điểm nghẽn về thủ tục và rào cản tài sản bảo đảm tín dụng.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ 4 bên gồm BIDV Đồng Tháp, BIDV Hội sở, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp với lộ trình thực thi rõ ràng.
• Cung cấp dữ liệu tham khảo giá trị cho công tác quản trị rủi ro và hoạch định chính sách tài trợ thương mại nông thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Kế hoạch hành động tiếp theo đòi hỏi BIDV Đồng Tháp nhanh chóng số hóa quy trình thẩm định trong quý 1 năm 2017 và mở rộng danh mục tài trợ trọn gói cho 50 doanh nghiệp đầu ngành. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính hãy liên hệ ngay với tác giả hoặc truy cập kho học liệu của Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh để khai thác toàn văn công trình nghiên cứu giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ix CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐỒNG THÁP CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐỒNG THÁP 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU 1.1 Khái niệm tài trợ xuất nhập khẩu và phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) hay hoạt động ngoại thương có một vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Thị trường thế giới không ngừng được mở rộng, nhu cầu về tiêu thụ hàng hóa, thị trường đầu tư đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạt động xuất nhập khẩu. Do khả năng có hạn mà các nhà hoạt động xuất nhập khẩu không phải lúc nào cũng có đủ vốn để kinh doanh xuất nhập khẩu, do đó nảy sinh quan hệ vay mượn và sự giúp đỡ tài trợ của ngân hàng. Quan hệ giao thương quốc tế đặt ra những vấn đề tế nhị đôi khi phức tạp cho nên những nghiệp vụ thương mại đòi hỏi sự tham gia của ngân hàng.

Ngân hàng đem lại cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu sự hỗ trợ về vốn, uy tín và các kỹ thuật nghiệp vụ trong lĩnh vực này. Có thể nói sự ra đời của tài trợ xuất nhập khẩu là một yêu cầu tất yếu khách quan gắn liền với các quan hệ mua bán xuất nhập khẩu giữa các nước với nhau. Về bản chất, hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu là việc ngân hàng thương mại cung cấp một khoản tín dụng cho doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện cho họ thực hiện thành công giao dịch thương mại quốc tế và gia tăng hiệu quả kinh tế của thương vụ; từ đó góp phần thúc đẩy quan hệ mua bán và các mối quan hệ kinh tế giữa các nước trên thế giới phát triển. Tuy nhiên, không nên hiểu tài trợ XNK là một mảng dịch vụ đơn thuần.

Hiện nay, hoạt động tài trợ XNK của các ngân hàng thường được các phòng ban phối hợp chặt chẽ, nhằm cung cấp các dịch vụ đa dạng, 2 phục vụ nhu cầu của khách hàng. Chất lượng của hoạt động tài chính ngoại thương là cơ sở để tạo lòng tin cho các đối tác thương mại với nhau trong quá trình mua bán. Do đó, khoản tín dụng mà ngân hàng cấp cho doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là vốn, mà đó còn là kiểu cho vay uy tín của các ngân hàng. Vì thế ta có thể hiểu như sau : Tài trợ xuất nhập khẩu là mảng hoạt động của các ngân hàng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ về mặt tài chính, kỹ thuật nghiệp vụ, uy tín cho các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu trong hoạt động ngoại thương.

Và phát triển hoạt động tài trợ xuất nhập chính là : Tập hợp những nguồn lực hiệu quả nhất của ngân hàng vào hoạt động tài trợ XNK sao cho gia tăng doanh số giao dịch đi cùng với việc nâng cao chất lượng hoạt động này đảm bảo sự gia tăng tài trợ XNK của NHTM an toàn và hiệu quả. Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại (NHTM) có các đặc điểm sau: - Đối tượng được tài trợ là các DN XNK trong quá trình trong mua bán ngoại thương. - Được thực hiện dưới hình thức NHTM cung ứng sản phẩm dịch vụ, vốn hoặc bảo lãnh cho doanh nghiệp. - Thời hạn tài trợ chủ yếu là ngắn hạn và trung hạn; tài trợ dài hạn chiếm tỷ trọng tương đối thấp.

- Tài sản thế chấp hay bảo đảm cho các khoản tài trợ là chứng từ thanh toán, hợp đồng ngoại thương hoặc các tài sản là hàng hóa, máy móc thiết bị hình thành từ nguồn tài trợ.2 Phân loại tài trợ xuất nhập khẩu của các ngân hàng thƣơng mại 1.1 Căn cứ vào thời hạn tài trợ Căn cứ vào thời hạn tài trợ xuất nhập khẩu, tài trợ thương mại của ngân hàng thương mại chia làm 2 loại là: tài trợ ngắn hạn và tài trợ trung, dài hạn. Tài trợ ngắn 3 hạn là loại tài trợ có thời hạn dưới 1 năm, thường được sử dụng cho vay bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh của các đơn vị, chiếm tỷ trọng lớn tại các ngân hàng, cho vay để nhập hàng hóa, nguyên vật liệu, máy móc thiết bị.Thời hạn tài trợ trung và dài hạn tùy theo quy định của mỗi nước. Ở Việt Nam, tài trợ trung dài hạn có thời hạn từ 1 đến 5 năm, tài trợ dài hạn từ 5 năm trở lên. Hình thức tài trợ này được cung cấp để đầu tư, mua sắm tài sản cố định, xây dựng mới cải tiến kỹ thuật, hiện đại hóa công nghệ.2 Căn cứ vào phƣơng thức thanh toán Do các ưu điểm của mình mà tín dụng chứng từ là phương thức thanh toán khá phổ biến trong hoạt động thanh toán quốc tế của một ngân hàng thương mại.

Tín dụng chứng từ là một thỏa thuận bất kỳ, cho dù được gọi tên hoặc mô tả như thế nào, thể hiện một cam kết chắc chắn và không hủy ngang của ngân hàng phát hành về việc thanh toán khi xuất trình phù hợp. Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại (NHTM) còn tài trợ bằng hình thức nhờ thu. Nhờ thu là phương thức thanh toán, theo đó, bên bán (nhà xuất khẩu) sau khi giao hàng hay cung ứng dịch vụ, ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình bộ chứng từ thông qua ngân hàng đại lý cho bên mua (nhà nhập khẩu) để được thanh toán, chấp nhận hối phiếu hay chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác. (SGK TTQT, trang 340) Nhờ thu có 2 loại: Nhờ thu trả ngay (D/P) là phương thức nhờ thu kèm chứng từ, trong đó ngân hàng nhờ thu chỉ trao bộ chứng từ đòi tiền cho nhà nhập khẩu khi nhà nhập khẩu thực hiện thanh toán hối phiếu đòi nợ theo điều kiện trả ngay; Nhờ thu trả chậm (D/A) là phương thức nhờ thu kèm chứng từ, trong đó ngân hàng nhờ thu chỉ trao bộ chứng từ đòi tiền cho Nhà nhập khẩu khi nhà nhập khẩu chấp nhận thanh toán hối phiếu đòi nợ (trả chậm) khi đến hạn.

Chuyển tiền là phương thức thanh toán, trong đó khách hàng (người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho một người khác (người hưởng lợi) theo một địa chỉ nhất định và trong một thời gian nhất định. Có hai hình thức chuyển tiền là: chuyển tiền bằng thư, chuyển tiền bằng điện (T/T). 4 Ngày nay phương thức thanh toán chuyển tiền bằng điện được sử dụng phổ biến hơn nhờ tính an toàn, bảo mật, nhanh chóng, hiệu quả. Chuyển tiền điện (T/T) là hình thức chuyển tiền, trong đó lệnh thanh toán của ngân hàng chuyển tiền được thể hiện trong nội dung một bức điện gửi cho ngân hàng trả tiền bằng telex hay mạng swift.

Tradecard cũng sử dụng phương thức thanh toán tương tự như chuyển tiền điện, chỉ có khác là nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu cùng tham gia vào thị trường giao dịch hàng hóa thương mại điện tử, người mua và người bán không cần gặp nhau nhưng thông qua sàn giao dịch này người mua hàng lựa chọn những hàng hóa phù hợp với giá cả cạnh tranh và thiết lập đơn đặt hàng với người bán đó. Phương thức thanh toán cũng là phương thức chuyển tiền điện. Điều kiện để được cấp mã truy cập vào sàn giao dịch này phải thỏa mãn được các điều kiện theo quy định. CAD (Cash Against Documents) là hình thức thanh toán giao chứng từ trả tiền ngay.

Theo đó, căn cứ vào hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ ngân hàng mở một tài khoản tín thác mang tên Nhà nhập khẩu cho Nhà xuất khẩu hưởng lợi và/hoặc phong tỏa đủ số tiền thanh toán theo hợp đồng trên tài khoản của Nhà nhập khẩu. Khi nhà xuất khẩu xuất trình bộ chứng từ, ngân hàng có trách nhiệm kiểm tra bộ chứng từ nếu hoàn toàn phù hợp với thỏa thuận về điều kiện cần kiểm tra đã ký với nhà nhập khẩu. Ngân hàng thực hiện thanh toán cho Nhà xuất khẩu bằng tài khoản tín thác đã mở và/hoặc số tiền đã phong tỏa. Ngân hàng có trách nhiệm chuyển bộ chứng từ cho Nhà nhập khẩu để nhận hàng và tất toán khoản tiền ký quỹ/tài khoản tín thác.3 Căn cứ vào tiến trình thực hiện thƣơng vụ Thứ nhất là tài trợ trƣớc khi giao hàng  Đối với nhà xuất khẩu Giai đoạn trước khi giao hàng, nhà xuất khẩu cần vốn để thực hiện sản xuất theo hợp đồng, đơn đặt hàng của nhà nhập khẩu nước ngoài thu mua, dự trữ, chế biến, sản xuất hàng hóa xuất khẩu.

5 Ngân hàng có thể tài trợ vốn theo các phương thức thanh toán như: L/C, nhờ thu, T/T, CAD. Ngân hàng tài trợ trực tiếp cho nhà xuất khẩu để trang trải phần tài sản lưu động tăng thêm, như giá trị vật tư nguyên liệu, sản phẩm dở dang và dự trữ thành phẩm xuất khẩu hoặc có thể tài trợ trực tiếp cho những nhà sản xuất cung ứng hàng hóa phục vụ xuất khẩu. Tuy nhiên, ngân hàng phải thẩm định hiệu quả của thương vụ xuất khẩu và nguồn thanh toán để đảm bảo thu hồi được nợ vay. Do vậy, các doanh nghiệp đã được tài trợ sản xuất hàng xuất khẩu thì trong điều khoản thanh toán của bất kỳ phương thức thanh toán nào, nguồn thu về tài khoản đã mở tại ngân hàng thực hiện nghiệp vụ tài trợ.

 Đối với nhà nhập khẩu - Theo phƣơng thức thanh toán L/C Trong các phương thức thanh toán, phương thức L/C có thể dung hòa được lợi ích và rủi ro giữa nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu nhờ vai trò của ngân hàng phát hành tham gia nên tỷ lệ tài trợ của ngân hàng đối với phương thức thanh toán này luôn cao hơn các phương thức thanh toán khác. Cụ thể, đối với nhà nhập khẩu thì có cơ sở tin chắc rằng ngân hàng phát hành chỉ thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán khi nhà xuất khẩu xuất trình được bộ chứng từ phù hợp. Đối với nhà xuất khẩu thì được ngân hàng phát hành L/C đảm bảo không hủy ngang nghĩa vụ thanh toán chắc chắn nếu xuất trình được bộ chứng từ xuất khẩu phù hợp Khi nhà nhập khẩu đề nghị mở L/C và được ngân hàng phát hành L/C thì được xem là một hình thức tài trợ của ngân hàng.