Luận văn Thạc sỹ về phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại MB Bank – chi nhánh Sơn Tây, Hà Nội, ĐHKHTC

Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân là một phần không thể thiếu của ngân hàng thương mại hiện đại. 75 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Kỹ Thuật Công Nghiệp.

• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Thị Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Kỹ Thuật Công Nghiệp
• Chuyên ngành: Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân Tại Ngân Hàng Thương Mại
• Loại tài liệu: khóa luận
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA MỘT NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTM
• 1.2. Đặc điểm của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 1.3. Vai trò của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 1.4. Phân loại các khoản cho vay
• 1.4.1. Phân loại theo thời gian (thời hạn cho vay)
• 1.4.2. Phân loại theo hình thức cho vay
• 1.4.3. Phân loại theo phương thức trả nợ
• 1.4.4. Phân loại theo hình thức đảm bảo
• 1.4.5. Phân loại theo đối tượng khách hàng
• 1.5. Các sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân hiện nay
• 1.6. Quy trình cho vay KHCN tại NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI MB BANK - CHI NHÁNH SƠN TÂY
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ MB BANK – CHI NHÁNH SƠN TÂY
• 2.1.1. Giới thiệu về Mb bank
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.3. Những thành tựu đạt được
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức của ngân hàng MB Bank chi nhánh Sơn Tây
• 2.2. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CHO VAY KHCN TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI – CHI NHÁNH SƠN TÂY
• 2.2.1. Sản phẩm dịch vụ cho vay đối với KHCN tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Sơn Tây
• 2.2.2. Quy trình cho vay đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Sơn Tây
• 2.2.3. Cơ cấu dư nợ cho vay KHCN tại MB – chi nhánh Sơn Tây
• 2.2.4. Thu nhập lãi thuần từ hoạt động cho vay KHCN tại MB – Chi nhánh Sơn Tây
• 2.2.5. Tỷ trọng và tốc độ tăng trưởng của dư nợ cá nhân tại ngân hàng TMCP Quân đội chi nhánh Sơn Tây
• 2.2.5.1. Tốc độ tăng trưởng cho vay khách hàng cá nhân
• 2.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHCN TẠI MB – CHI NHÁNH SƠN TÂY
• 2.3.1. Các kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHCN CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH SƠN TÂY
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN
• 3.1.1. Định hướng hoạt động cho vay
• 3.1.2. Định hướng phát triển cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng hoạt động Marketing
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, hạ tầng cơ sở phục vụ giao dịch với khách hàng
• 3.2.3. Nâng cao trình độ cán bộ tín dụng
• 3.2.4. Giảm thủ tục, thời gian giải quyết hồ sơ, tăng thời gian bán hàng
• 3.2.5. Xây dựng chính sách tiếp thị và chăm sóc khách hàng
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân Tại NHTM

Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân là một phần không thể thiếu của ngân hàng thương mại hiện đại. Nó không chỉ mang lại lợi nhuận cho ngân hàng mà còn đáp ứng nhu cầu tài chính đa dạng của cá nhân và hộ gia đình. Theo Luật Các Tổ chức Tín dụng Việt Nam năm 2010, cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM bao gồm các hình thức cho vay mà ngân hàng cung cấp cho các cá nhân hoặc hộ gia đình nhằm mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh. Các sản phẩm cho vay tiêu dùng cá nhân, cho vay mua nhà, cho vay mua xe ngày càng trở nên phổ biến, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động cho vay KHCN

Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân (KHCN) là việc ngân hàng thương mại cung cấp vốn cho các cá nhân và hộ gia đình để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, đầu tư hoặc sản xuất kinh doanh. Vai trò của nó rất quan trọng đối với cả ngân hàng, khách hàng và nền kinh tế. Đối với ngân hàng, nó mang lại lợi nhuận và đa dạng hóa danh mục cho vay. Đối với khách hàng, nó giúp giải quyết các nhu cầu tài chính cấp bách và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đối với nền kinh tế, nó kích cầu tiêu dùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo tài liệu, "Việt Nam có môi trường chính trị ổn định, hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, môi trường kinh tế tăng trưởng liên tục và ổn định qua nhiều năm."

1.2. Đặc điểm nổi bật của hoạt động cho vay KHCN hiện nay

Hoạt động cho vay KHCN có một số đặc điểm nổi bật. Thứ nhất, đối tượng khách hàng là các cá nhân và hộ gia đình, với số lượng lớn và nhu cầu vay vốn đa dạng. Thứ hai, quy mô các khoản vay thường nhỏ hơn so với cho vay doanh nghiệp. Thứ ba, chi phí quản lý và rủi ro tín dụng thường cao hơn. Tuy vậy, lãi suất thường cao hơn so với cho vay doanh nghiệp để bù đắp chi phí và rủi ro. Thứ tư, quy trình cho vay cá nhân phức tạp hơn do cần thẩm định kỹ lưỡng thông tin cá nhân. Theo tài liệu, “KHCN thường có số lượng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng và chịu sự ảnh hưởng nhiều bởi môi trường kinh tế, văn hóa – xã hội.”

II. Thách Thức và Rủi Ro Khi Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, hoạt động cho vay khách hàng cá nhân cũng đối mặt với không ít thách thức và rủi ro. Rủi ro tín dụng cá nhân là một trong những mối lo lớn nhất, đặc biệt là khi nền kinh tế biến động hoặc khách hàng mất khả năng trả nợ. Ngoài ra, việc quản lý nợ xấu cá nhân và tuân thủ các quy định pháp luật cũng đặt ra nhiều áp lực cho ngân hàng thương mại. Việc thẩm định tín dụng cá nhân đòi hỏi nguồn lực và công nghệ hiện đại để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và phòng ngừa rủi ro tín dụng.

2.1. Nhận diện và quản lý rủi ro tín dụng trong cho vay KHCN

Việc quản lý rủi ro cho vay cá nhân cần được chú trọng và xem xét kỹ lưỡng hơn, phải có sự kết hợp các yếu tố cả định tính và định lượng.

2.2. Tác động của nợ xấu cá nhân đến hoạt động ngân hàng

Nợ xấu cá nhân có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hoạt động của ngân hàng. Nó làm giảm lợi nhuận, tăng chi phí dự phòng rủi ro, và ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng. Nợ xấu cũng có thể làm giảm khả năng mở rộng tín dụng của ngân hàng, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Việc kiểm soát và xử lý nợ xấu hiệu quả là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các ngân hàng thương mại. Do đó ngân hàng cần siết chặt điều kiện cho vay và nâng cao khả năng thẩm định cho vay.

III. Giải Pháp Phát Triển Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân

Để phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân một cách bền vững, các ngân hàng thương mại cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cần đa dạng hóa sản phẩm cho vay cá nhân, áp dụng công nghệ hiện đại vào quy trình cho vay, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường marketing cho vay cá nhân. Đồng thời, cần chú trọng phân khúc khách hàng cá nhân để đưa ra các sản phẩm và dịch vụ phù hợp. Ứng dụng công nghệ trong cho vay cá nhân (fintech) cũng là một xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả và trải nghiệm khách hàng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ cho vay KHCN

Việc đa dạng hóa sản phẩm cho vay cá nhân là rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu khác nhau của khách hàng. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như cho vay tiêu dùng, cho vay mua nhà, cho vay mua xe, ngân hàng có thể phát triển các sản phẩm mới như cho vay online, cho vay nhanh, vay tín chấp, hoặc các gói vay dành riêng cho từng phân khúc khách hàng. Việc cung cấp các dịch vụ cho vay cá nhân tiện lợi, nhanh chóng và linh hoạt sẽ giúp ngân hàng thu hút và giữ chân khách hàng.

3.2. Ứng dụng công nghệ và fintech trong quy trình cho vay

Việc ứng dụng công nghệ (fintech) vào quy trình cho vay cá nhân giúp giảm chi phí, tăng tốc độ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các ngân hàng có thể sử dụng các nền tảng cho vay online, ứng dụng di động, hoặc các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big data) để thẩm định tín dụng, quản lý rủi ro và cung cấp dịch vụ khách hàng tốt hơn. Cho vay nhanh và cho vay online đang là những xu hướng phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực này.

3.3. Nâng cao hoạt động Marketing cho vay cá nhân và chăm sóc khách hàng

Marketing cho vay cá nhân đóng vai trò then chốt trong việc thu hút khách hàng mới và duy trì mối quan hệ với khách hàng hiện tại. Các ngân hàng cần xây dựng các chiến dịch marketing sáng tạo, hiệu quả, tập trung vào các kênh truyền thông số. Đồng thời, việc chăm sóc khách hàng vay tận tình, chu đáo cũng rất quan trọng để tạo dựng lòng tin và sự gắn bó của khách hàng.

IV. Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Tín Dụng Cho Vay Khách Hàng

Một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo an toàn và hiệu quả của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân là nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng. Thẩm định tín dụng cần dựa trên các tiêu chí khách quan, minh bạch, và sử dụng các công cụ đánh giá hiện đại. Việc đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tín dụng cũng là rất quan trọng. Cần chú trọng việc thu thập và xác minh thông tin khách hàng, cũng như đánh giá chính xác khả năng trả nợ của họ.

4.1. Quy trình và tiêu chí thẩm định tín dụng hiệu quả

Quy trình thẩm định tín dụng cần được thiết kế khoa học, chặt chẽ, với các bước rõ ràng từ thu thập thông tin, phân tích tài chính, đến đánh giá rủi ro và quyết định cho vay. Các tiêu chí thẩm định tín dụng cần dựa trên các yếu tố khách quan như lịch sử tín dụng, thu nhập, tài sản, và khả năng trả nợ. Cần sử dụng các công cụ đánh giá hiện đại như hệ thống chấm điểm tín dụng (credit scoring) để đưa ra quyết định cho vay chính xác.

4.2. Vai trò của cán bộ tín dụng trong thẩm định và quản lý rủi ro

Cán bộ tín dụng đóng vai trò then chốt trong thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Họ cần có kiến thức chuyên môn vững vàng, kinh nghiệm thực tiễn, và khả năng phân tích, đánh giá thông tin tốt. Việc đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tín dụng là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng thẩm định tín dụng và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Cần có đạo đức nghề nghiệp tốt, tuân thủ các quy định và quy trình của ngân hàng.

V. Kinh Nghiệm Phát Triển Cho Vay KHCN Từ Các Ngân Hàng TM

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các ngân hàng thương mại thành công trong lĩnh vực cho vay khách hàng cá nhân mang lại bài học quý giá. Học hỏi cách họ xây dựng sản phẩm cho vay, ứng dụng công nghệ, quản lý rủi ro và phát triển khách hàng vay. Phân tích thành công và thất bại giúp các ngân hàng khác điều chỉnh chiến lược phù hợp với điều kiện thị trường. Những kinh nghiệm này giúp định hình giải pháp cho vay cá nhân hiệu quả hơn.

5.1. Bài học về sản phẩm công nghệ và quản lý rủi ro

Các ngân hàng thành công chú trọng đa dạng hóa sản phẩm cho vay để đáp ứng nhu cầu khác nhau. Họ đầu tư vào công nghệ để tăng tốc độ thẩm định và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Quản lý rủi ro chặt chẽ với quy trình đánh giá tín dụng kỹ lưỡng. Học hỏi kinh nghiệm giúp xây dựng chính sách tín dụng cá nhân hiệu quả.

5.2. Chiến lược phát triển khách hàng vay hiệu quả

Các ngân hàng tập trung vào phát triển khách hàng vay bằng cách xây dựng thương hiệu mạnh và cung cấp dịch vụ tốt. Họ sử dụng marketing hiệu quả để tiếp cận khách hàng tiềm năng và duy trì mối quan hệ lâu dài. Chăm sóc khách hàng tận tâm giúp tăng sự trung thành và giới thiệu khách hàng mới.

VI. Tương Lai Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân Tại Việt Nam

Tương lai của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Việt Nam hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển. Sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới. Tuy nhiên, cũng cần đối mặt với những thách thức như rủi ro tín dụng, cạnh tranh gay gắt và sự thay đổi của quy định pháp luật. Các ngân hàng thương mại cần chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức để phát triển bền vững.

6.1. Xu hướng phát triển và cơ hội trong thị trường cho vay

Cho vay online và cho vay nhanh sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ nhờ sự phổ biến của internet và điện thoại thông minh. Các ngân hàng cần tận dụng các nền tảng số để tiếp cận khách hàng và cung cấp dịch vụ tiện lợi. Sự gia tăng của tầng lớp trung lưu tạo ra nhu cầu lớn về cho vay tiêu dùng và cho vay mua nhà.

6.2. Thách thức và giải pháp để phát triển bền vững

Rủi ro tín dụng và cạnh tranh gay gắt là những thách thức lớn. Các ngân hàng cần nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Cần tuân thủ các quy định pháp luật và đảm bảo an toàn thông tin cho khách hàng. Để phát triển bền vững, các ngân hàng cần xây dựng chiến lược dài hạn, tập trung vào chất lượng dịch vụ và uy tín thương hiệu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế cải cách và hội nhập của ngành ngân hàng Việt Nam, mảng khách hàng cá nhân (KHCN) giữ vị trí then chốt trong định hướng kinh doanh của các ngân hàng thương mại (NHTM). Thị trường tín dụng tiêu dùng và bán lẻ chứng kiến sự cạnh tranh quyết liệt không chỉ giữa các NHTM cổ phần trong nước mà còn có sự tham gia của các định chế tài chính nước ngoài (như HSBC, ANZ, UOB, Standard Chartered Bank - SCB) cùng các công ty tài chính chuyên biệt như Công ty Tài chính Toyota Việt Nam (TFSVN), Công ty TNHH MTV Tài Chính Việt Société Générale (SGVF) hay Công ty Tài chính Prudential Việt Nam (PruFC).

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB) xác định khách hàng cá nhân là đối tượng mục tiêu xuyên suốt, phát triển mạnh các dòng sản phẩm tín dụng bán lẻ như cho vay sản xuất kinh doanh, vay mua hoặc sửa chữa nhà ở, vay sinh hoạt tiêu dùng và vay du học. Trực thuộc hệ thống MB tại khu vực Hà Nội, Chi nhánh Sơn Tây (tiền thân là Phòng giao dịch Sơn Tây) đã triển khai tương đối hiệu quả các sản phẩm tín dụng cá nhân, đóng góp vào kết quả chung của toàn hệ thống. Mặc dù vậy, quy mô dư nợ cho vay KHCN tại đơn vị vẫn còn khiêm tốn so với tổng dư nợ KHCN của toàn hệ thống MB và dư nợ phân khúc này trên toàn địa bàn Hà Nội, chưa khai thác hết tiềm năng thị trường địa phương. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả thực hiện khóa luận nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Khái quát cơ sở lý luận về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân và các tiêu chí phát triển mảng tín dụng này tại các NHTM.
2. Phân tích thực trạng hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại MB Bank – Chi nhánh Sơn Tây trong giai đoạn nghiên cứu.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại đơn vị.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của NHTM. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại MB Bank – Chi nhánh Sơn Tây; phạm vi về thời gian tập trung vào số liệu hoạt động từ năm 2017 đến giai đoạn hoàn thành báo cáo (2019).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận và căn cứ pháp lý, khóa luận căn cứ vào Luật các Tổ chức Tín dụng Việt Nam năm 2010 để xác định bản chất của quan hệ tín dụng: cho vay là hình thức cấp tín dụng mà bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định, theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Hoạt động cho vay KHCN bao gồm các hình thức cấp tín dụng phục vụ nhu cầu tiêu dùng, sinh hoạt, đầu tư hoặc sản xuất kinh doanh của cá nhân và hộ gia đình.

Khóa luận phân loại các khoản vay tín dụng cá nhân theo năm tiêu chí chính:

• Theo thời hạn: Cho vay ngắn hạn (đến 12 tháng), cho vay trung hạn (từ trên 1 năm đến 5 năm), cho vay dài hạn (trên 5 năm).
• Theo hình thức cho vay: Cho vay thấu chi, cho vay trực tiếp từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo luân chuyển.
• Theo phương thức trả nợ: Cho vay trả góp, cho vay trả nợ một lần khi đáo hạn, cho vay trả nợ theo thỏa thuận.
• Theo hình thức bảo đảm: Cho vay có tài sản bảo đảm (thế chấp, cầm cố, bảo lãnh) và cho vay không có tài sản bảo đảm (vay tín chấp).
• Theo đối tượng khách hàng: Phân tách giữa khách hàng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân (hộ gia đình, trang trại, tổ hợp tác, cá nhân đơn lẻ).

Để đo lường việc phát triển cho vay KHCN cả về chiều rộng (mở rộng quy mô, thị phần, danh mục sản phẩm) và chiều sâu (chất lượng tín dụng, tiện ích gia tăng, độ thỏa mãn của khách hàng), văn bản thiết lập hệ thống chỉ tiêu đánh giá:

• Chỉ tiêu định tính: Mức độ tiện ích của sản phẩm, mức độ hài lòng của khách hàng và uy tín thương hiệu của ngân hàng.
• Chỉ tiêu định lượng tài chính và an toàn tín dụng:
  • Vòng quay vốn cho vay KHCN = Doanh thu nợ KHCN / Dư nợ bình quân KHCN.
  • Tỷ lệ nợ quá hạn KHCN = (Nợ quá hạn KHCN / Tổng dư nợ cho vay KHCN) * 100%.
  • Tỷ lệ nợ xấu KHCN = (Nợ xấu cho vay KHCN / Tổng dư nợ) * 100%. Căn cứ phân loại nợ dựa trên Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước; nợ xấu bao gồm Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn - quá hạn từ 91 đến 180 ngày), Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ - quá hạn từ 181 đến 360 ngày) và Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn - quá hạn trên 360 ngày).
  • Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro (DPRR) = (DPRR KHCN được trích / Dư nợ cho vay KHCN) * 100%.
  • Hệ số khả năng bù đắp khoản vay = DPRR cho vay KHCN được trích / Nợ đã xử lý.
  • Tỷ trọng thu nhập từ cho vay = (Lãi từ hoạt động cho vay KHCN / Tổng thu nhập) * 100%.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng là phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động tín dụng định kỳ của ngân hàng; phương pháp so sánh đối chiếu số liệu qua các năm để đánh giá biến động tăng trưởng và biến động cơ cấu; phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu để khái quát thực trạng hoạt động tín dụng tại chi nhánh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của một ngân hàng thương mại

Chương này trình bày toàn diện khung lý thuyết về tín dụng bán lẻ. Khóa luận chỉ rõ cho vay KHCN có các đặc trưng cơ bản: số lượng khách hàng rất lớn, nhu cầu vay vốn đa dạng, quy mô mỗi hợp đồng vay thường nhỏ lẻ dẫn đến chi phí quản lý, thẩm định và chi phí phát triển khách hàng trên mỗi đơn vị vốn cao hơn so với khách hàng doanh nghiệp; độ rủi ro tín dụng tương đối lớn do nguồn trả nợ gắn liền với sự biến động về thu nhập cá nhân, công việc, sức khỏe và tính bất cân xứng thông tin cao trong quá trình thẩm định.

Chương 1 hệ thống hóa 5 nhóm sản phẩm tín dụng cá nhân phổ biến: cho vay bất động sản; cho vay tiêu dùng (sinh hoạt, phương tiện, du học); cho vay sản xuất kinh doanh; cho vay nông nghiệp; cho vay cầm cố sổ tiết kiệm và giấy tờ có giá. Tác giả cũng thiết lập quy trình cấp tín dụng chuẩn hóa gồm 14 bước nghiệp vụ chặt chẽ:

1. Tiếp nhận và hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ vay vốn.
2. Thẩm định các điều kiện vay vốn (kiểm tra hồ sơ, đi thực tế gia đình/nơi SXKD, xác minh thông tin, phân tích khả năng tài chính và dự kiến nguồn thu lãi/phí).
3. Xác định phương thức cho vay phù hợp.
4. Xem xét khả năng nguồn vốn, điều kiện thanh toán và xác định mức lãi suất.
5. Lập tờ trình thẩm định (TTTĐ) chi tiết.
6. Tái thẩm định khoản vay (thực hiện bởi tổ tái thẩm định có ít nhất 2 cán bộ gồm lãnh đạo phòng tín dụng khi khoản vay phức tạp hoặc vượt phân cấp; thời gian không quá 3 ngày đối với ngắn hạn, không quá 5 ngày đối với trung/dài hạn).
7. Trình duyệt khoản vay (thông qua Giám đốc chi nhánh hoặc Hội đồng tín dụng cơ sở).
8. Ký kết hợp đồng tín dụng/sổ vay vốn, hợp đồng bảo đảm tiền vay, giao nhận tài sản bảo đảm và đăng ký giao dịch bảo đảm.
9. Giải ngân theo tiến độ phương án.
10. Kiểm tra, giám sát sau cho vay.
11. Thu nợ gốc, lãi và xử lý phát sinh.
12. Thanh lý hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm.
13. Giải chấp tài sản bảo đảm và xóa đăng ký giao dịch bảo đảm.
14. Lưu giữ hồ sơ tín dụng và hồ sơ bảo đảm tiền vay theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Phần cuối của Chương 1 phân tích các nhân tố ảnh hưởng từ ba nhóm: ngân hàng (năng lực tài chính, chính sách cho vay, quy trình phê duyệt, trình độ nhân sự, công nghệ), môi trường kinh doanh (hành lang pháp lý, chính sách vĩ mô, chu kỳ kinh tế, cạnh tranh liên ngân hàng), và bản thân khách hàng (khả năng tiếp cận, tâm lý e ngại thủ tục). Đồng thời, tác giả rút ra bài học kinh nghiệm từ Vietcombank (thế mạnh phát hành thẻ với việc chấp nhận 7 thương hiệu quốc tế Visa, MasterCard, JCB, American Express, UnionPay, Diners Club, Discover; phân hóa sản phẩm theo nhóm đối tượng; đẩy mạnh thi đua nội bộ) và Techcombank (số hóa quy trình vay mua nhà trên nền tảng M+, dẫn đầu mạng lưới thanh toán nội địa Napas).

Chương 2: Phân tích hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại MB Bank - Chi nhánh Sơn Tây

Chương 2 giới thiệu tổng quan về Ngân hàng TMCP Quân đội: thành lập theo Giấy phép số 0054/NH-GP do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cấp ngày 14/09/1994 và Quyết định số 00374/GP-UB của UBND TP Hà Nội với thời hạn hoạt động 50 năm. Trụ sở chính ban đầu đặt tại số 3 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội. Sau hơn 15 năm hoạt động, từ số vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng và 25 nhân sự, MB đã tăng quy mô vốn điều lệ lên 265 lần, nhân sự tăng hơn 130 lần (2.424 cán bộ nhân viên, trên 88% có trình độ đại học và trên đại học). Mạng lưới bao gồm 1 hội sở chính, 1 sở giao dịch, 35 chi nhánh, 66 phòng giao dịch, 103 điểm giao dịch, 250 máy ATM, 1.100 máy POS, cùng 5 công ty con và 3 công ty liên kết. Các cổ đông lớn của MB gồm Vietcombank, Tập đoàn Viễn thông Quân đội và Tổng Công ty Bay Dịch vụ Việt Nam.

Giai đoạn 2017 - 2019, toàn hệ thống MB ghi nhận các chỉ số kinh doanh:

• Năm 2017: Năng suất lao động bình quân đạt 230,08 triệu đồng/người/tháng (tăng 20,78% so với mức 190,49 triệu đồng năm 2016). Vốn hóa thị trường đạt 47.475 tỷ đồng (tăng 196,6% so với năm 2016). Cổ phiếu MBB tăng giá 86,8%. Lợi nhuận trước thuế các công ty thành viên (AMC, MBC, MBL, MBS, MIC) tăng trưởng 21%.
• Năm 2018: Số lượng khách hàng hoạt động tăng 40% so với năm 2017. Tỷ lệ hài lòng của khách hàng đạt 87% (tăng 7%). Lợi nhuận trước thuế tăng 68%. Ứng dụng số App MBBank đạt chứng nhận Thương hiệu Quốc gia theo Quyết định số 4669/QĐ-BCT.
• Năm 2019: Doanh thu vượt 10.000 tỷ đồng, ra mắt nền tảng số MB App Business & eMB new.

Về cơ cấu tổ chức tại MB Bank – Chi nhánh Sơn Tây: đơn vị có quy mô 27 cán bộ nhân viên, do Giám đốc chi nhánh trực tiếp điều hành, chia thành hai phòng chuyên môn chính:

• Phòng Quan hệ khách hàng: Gồm Bộ phận Quan hệ khách hàng cá nhân (tiếp thị, tiếp xúc, tư vấn sản phẩm bán lẻ); Bộ phận Quan hệ khách hàng doanh nghiệp; Bộ phận Hỗ trợ tín dụng (kiểm soát tính hợp lệ của hồ sơ, theo dõi dư nợ và đôn đốc thu hồi nợ).
• Phòng Kế toán: Gồm Bộ phận Kế toán giao dịch (tiền gửi, chuyển tiền, thanh toán vãng lai); Bộ phận Kế toán nội bộ (hạch toán tài sản, chi phí đơn vị); Bộ phận Chăm sóc khách hàng (tiếp nhận phản hồi, giải quyết khiếu nại).

Tên sản phẩm tín dụng	Thời hạn tối đa	Đồng tiền vay	Hạn mức cấp tín dụng	Phương thức trả nợ
Cho vay trả góp mua nhà ở, nền nhà	Lên đến 120 tháng	VND, Vàng SJC 99.99	Theo nhu cầu và khả năng trả nợ	Trả lãi hàng tháng; vốn trả cuối kỳ (ngắn hạn) hoặc trả dần hàng tháng (trung/dài hạn)
Cho vay trả góp xây dựng, sửa chữa nhà	Lên đến 84 tháng	VND, Vàng SJC 99.99	Căn cứ nhu cầu và thu nhập khách hàng	Trả lãi hàng tháng; vốn trả cuối kỳ hoặc trả dần hàng tháng
Cho vay trả góp sinh hoạt tiêu dùng có TSĐB	Tối đa 84 tháng	VND	Tối đa 500 triệu đồng	Lãi hàng tháng; gốc trả đều hoặc tăng dần 20%/năm
Cho vay sản xuất kinh doanh trả góp	Tối đa 84 tháng	VND, Vàng	DNTN, hộ có ĐKKD: tối đa 10 tỷ đồng; Cá nhân, hộ không ĐKKD: tối đa 1 tỷ đồng	Lãi hàng tháng; gốc trả định kỳ tối đa 6 tháng/kỳ hoặc trả bậc thang tăng dần tối đa 20%/năm
Cho vay phục vụ SXKD và làm dịch vụ	Theo chu kỳ SXKD	VND, Vàng SJC 99.99	Theo nhu cầu và phương án kinh doanh	Lãi hàng tháng; vốn trả cuối kỳ hoặc trả dần hàng tháng
Cho vay mua xe ô tô thế chấp bằng chính xe mua	Tối đa 48 tháng	VND	Tối đa 70% giá trị xe mua	Trả dần vốn và lãi hàng tháng
Cho vay cầm cố sổ tiết kiệm, giấy tờ có giá	Theo nhu cầu người vay	VND, Vàng, EUR	Dựa trên giá trị thực tế của tài sản cầm cố	Nợ gốc và lãi thanh toán một hoặc nhiều lần trong thời hạn
Cho vay thế chấp cổ phiếu chưa niêm yết	Tối đa 12 tháng (mỗi khế ước tối đa 6 tháng)	VND	Theo hạn mức hoặc từng lần	Lãi hàng tháng, vốn trả khi đáo hạn; hoặc trả gốc + lãi một lần
Cho vay thế chấp chứng khoán niêm yết	Tối đa 12 tháng	VND	Theo thỏa thuận và giá trị chứng khoán	Lãi hàng tháng, vốn trả khi đáo hạn; hoặc trả gốc + lãi khi đáo hạn
Cho vay hỗ trợ tiêu dùng tín chấp	Từ 12 đến 36 tháng	VND	Tối đa 10 lần thu nhập ròng hàng tháng, tối đa 250 triệu đồng	Trả góp (vốn + lãi) cố định hàng tháng qua trích nợ tự động tài khoản tiền gửi
Cho vay du học	Lên đến 10 năm	VND	Tối đa 100% chi phí học tập và sinh hoạt	Giải ngân nhiều lần; trả định kỳ theo quy định

Quy trình giải quyết hồ sơ tại Chi nhánh Sơn Tây quy định sự phối hợp chặt chẽ giữa các vị trí: nhân viên Tư vấn tài chính cá nhân (PFC), nhân viên Phân tích tín dụng (C/A), nhân viên Dịch vụ khách hàng vốn vay (Loan CSR), nhân viên Pháp lý chứng từ (LDO) và Giao dịch viên (Teller). Khóa luận ghi nhận chi nhánh có danh mục sản phẩm phong phú nhưng quy mô giải ngân còn phụ thuộc nhiều vào các tài sản thế chấp truyền thống, thời gian xử lý hồ sơ ở một số khâu thẩm định còn kéo dài.

Chương 3: Giải pháp nâng cao sự phát triển của hoạt động cho vay KHCN của Ngân hàng TMCP Quân đội Chi nhánh Sơn Tây

Trên cơ sở định hướng tăng trưởng bán lẻ an toàn của MB, Chương 3 đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao chất lượng hoạt động Marketing: Đẩy mạnh quảng bá các gói vay cá nhân phù hợp với đặc thù kinh tế thị xã Sơn Tây, tập trung vào các hộ kinh doanh cá thể và người hưởng lương cố định.
2. Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ giao dịch: Nâng cấp tiện nghi quầy giao dịch, bổ sung phương tiện thanh toán và đường truyền nhằm tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng tại trụ sở chi nhánh.
3. Nâng cao trình độ cán bộ tín dụng: Đào tạo định kỳ kỹ năng tiếp xúc khách hàng, kỹ năng thẩm định thực tế dòng tiền đối với các hộ kinh doanh không có chế độ sổ sách kế toán hoàn chỉnh, nâng cao đạo đức nghề nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro đạo đức.
4. Giảm thiểu thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng thời gian bán hàng: Tinh gọn quy trình luân chuyển chứng từ giữa bộ phận kinh doanh và hỗ trợ tín dụng, giảm các khâu trung gian không cần thiết để rút ngắn thời gian cấp hạn mức cho khách hàng vay vốn.
5. Xây dựng chính sách tiếp thị và chăm sóc khách hàng: Phân loại đối tượng khách hàng truyền thống để áp dụng chính sách ưu đãi linh hoạt về lãi suất, phí trả nợ trước hạn; tổ chức tiếp nhận và xử lý nhanh chóng các khiếu nại nhằm nâng cao tỷ lệ duy trì khách hàng.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu, khóa luận đã:

• Thống kê và phản ánh tương đối rõ nét bức tranh phát triển của hệ thống MB Bank giai đoạn 2017 - 2019, đồng thời phân tích chi tiết cơ cấu mô hình tổ chức của Chi nhánh Sơn Tây với 27 nhân sự vận hành.
• Trích xuất chi tiết 11 sản phẩm cho vay KHCN được ban hành và vận dụng tại chi nhánh, làm rõ sự khác biệt về hạn mức, thời hạn, đồng tiền vay và phương thức trả nợ giữa các nhóm sản phẩm tiêu dùng tín chấp, cho vay thế chấp bất động sản, vay sản xuất kinh doanh và cho vay cầm cố giấy tờ có giá.
• Hệ thống hóa quy trình cấp tín dụng 14 bước gắn liền với chức năng của từng bộ phận nghiệp vụ (PFC, C/A, Loan CSR, LDO).

Về mặt đóng góp, tác giả đã liên hệ thực tiễn quản trị tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng cơ sở với hệ thống chỉ tiêu phân loại nợ theo Thông tư số 02/2013/TT-NHNN và kinh nghiệm phát triển sản phẩm thẻ của Vietcombank, sản phẩm số hóa cho vay mua nhà M+ của Techcombank. 5 nhóm giải pháp được đề xuất tại Chương 3 bám sát trực tiếp vào các hạn chế về thủ tục, trình độ cán bộ và công tác tiếp thị tại địa bàn thị xã Sơn Tây.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các giới hạn chủ yếu sau:

• Phạm vi dữ liệu nghiên cứu tập trung tại một chi nhánh cấp cơ sở với quy mô nhân sự nhỏ (27 nhân viên), chuỗi số liệu thứ cấp được khai thác dừng lại ở giai đoạn 2017 - 2019.
• Nội dung văn bản khảo sát bị ngắt quãng ở phần phân tích chi tiết số liệu thực trạng dư nợ từng sản phẩm của Chương 2, do đó các chỉ tiêu nợ xấu, nợ quá hạn và thu nhập lãi thuần chưa được thể hiện đầy đủ toàn bộ bảng số liệu phân tích tài chính cụ thể.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát định lượng về mức độ thỏa mãn của khách hàng vay vốn trên địa bàn; đồng thời cập nhật tác động của các nền tảng ngân hàng số mới (như các tính năng vay trên App MBBank) đối với việc tối ưu hóa chi phí vận hành tín dụng cá nhân trong giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tham khảo phương pháp kết cấu một khóa luận tốt nghiệp về nghiệp vụ tín dụng bán lẻ tại NHTM.
• Chuyên viên quan hệ khách hàng cá nhân (PFC), cán bộ hỗ trợ tín dụng tại các chi nhánh ngân hàng nghiên cứu điều kiện triển khai cụ thể của 11 gói sản phẩm cho vay bán lẻ.
• Cán bộ quản lý cấp cơ sở tham khảo quy trình phân bổ nhân sự (phân chia giữa PFC, C/A, Loan CSR, LDO) và quy trình xét duyệt tín dụng 14 bước nhằm kiểm soát rủi ro vận hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận căn cứ vào văn bản pháp lý nào để phân định các nhóm nợ và tỷ lệ nợ xấu?
Khóa luận căn cứ vào Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định sửa đổi số 18/2007/QĐ-NHNN và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước. Trong đó, nợ xấu được quy định gồm Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn), Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) và Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn).

2. Điều kiện và hạn mức cấp tín dụng đối với sản phẩm cho vay hỗ trợ tiêu dùng tín chấp tại MB Sơn Tây là gì?
Sản phẩm này không yêu cầu tài sản bảo đảm, dành cho cá nhân công tác trên 12 tháng tại các đơn vị MB chấp thuận, có hộ khẩu trên địa bàn và thu nhập từ lương ổn định từ 3 triệu đồng/tháng trở lên. Hạn mức vay tối đa 10 lần thu nhập ròng hàng tháng, số tiền vay tối đa 250 triệu đồng, thời hạn từ 12 đến 36 tháng.

3. Cơ cấu bộ máy nhân sự của MB Bank – Chi nhánh Sơn Tây gồm những bộ phận nào?
Chi nhánh có 27 cán bộ nhân viên, gồm Giám đốc điều hành, Phòng Quan hệ khách hàng (Bộ phận Quan hệ KH cá nhân, Bộ phận Quan hệ KH doanh nghiệp, Bộ phận Hỗ trợ tín dụng) và Phòng Kế toán (Bộ phận Kế toán giao dịch, Bộ phận Kế toán nội bộ, Bộ phận Chăm sóc khách hàng).

4. Toàn hệ thống MB Bank đạt được các chỉ tiêu kinh doanh nổi bật nào trong năm 2017 và 2018?
Năm 2017, năng suất lao động bình quân của MB đạt 230,08 triệu đồng/người/tháng (tăng 20,78% so với 2016), vốn hóa thị trường đạt 47.475 tỷ đồng, cổ phiếu MBB tăng 86,8%. Năm 2018, số lượng khách hàng hoạt động tăng 40%, tỷ lệ hài lòng đạt 87%, lợi nhuận trước thuế tăng 68% và App MBBank đạt Thương hiệu Quốc gia.

5. Khóa luận rút ra bài học kinh nghiệm gì từ Vietcombank và Techcombank?
Khóa luận đúc kết bài học về việc khai thác thế mạnh thẻ tín dụng và phân khúc khách hàng mục tiêu của Vietcombank, cùng kinh nghiệm số hóa quy trình cho vay mua nhà trên nền tảng công nghệ M+ và dẫn đầu giao dịch thanh toán Napas của Techcombank để ứng dụng vào hoàn thiện tiện ích sản phẩm tại MB Sơn Tây.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã làm rõ các vấn đề lý luận nền tảng về tín dụng cá nhân, chuẩn mực phân loại nợ của Ngân hàng Nhà nước và quy trình nghiệp vụ cấp tín dụng tại ngân hàng thương mại. Thông qua việc phân tích mô hình tổ chức 27 nhân sự và danh mục 11 sản phẩm cho vay tại MB Bank – Chi nhánh Sơn Tây, tác giả đã phản ánh trung thực thực trạng vận hành mảng bán lẻ ở cấp độ chi nhánh. Hệ thống 5 nhóm giải pháp tại Chương 3 đóng góp những cơ sở thực tiễn hữu ích nhằm giúp đơn vị hoàn thiện công tác tiếp thị, tinh gọn thủ tục và thúc đẩy tăng trưởng tín dụng khách hàng cá nhân an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA MỘT NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 KHÁI NIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTM 1.1 Khái niệm Cho vay là hoạt động truyền thống nhất của NHTM và thường chiếm tỷ trọng cao nhất trong tỷ trọng tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro nhất. Đây là một hình thức cấp tín dụng mà theo đó NHTM giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Khách hàng vay vốn của NHTM bao gồm các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, khách hàng cá nhân và hộ gia đình. Trong đó khách hàng cá nhân và hộ gia đình ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động cho vay của NHTM.

Các cá nhân và hộ gia đình vay tiền từ NHTM để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng hoặc đầu tư cho mục đích kinh doanh sản xuất của mình. Theo Luật các Tổ chức Tín dụng Việt Nam năm 2010: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Như vậy, cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM bao gồm các hình thức cho vay mà ngân hàng cung cấp cho các cá nhân hoặc hộ gia đình nhằm mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh.2 Đặc điểm của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân Khách hàng của hoạt động cho vay KHCN là các cá nhân, hộ gia đình những người có mức thu nhập từ trung bình trở lên và ổn định có nhu cầu vay vốn phục vụ cho những mục đích sinh hoạt, tiêu dùng hay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của cá nhân hay hộ gia đình đó. Khác với khách hàng là các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế, KHCN thường có số lượng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng và chịu sự ảnh hưởng nhiều bởi môi trường kinh tế, văn hóa – xã hội. Chính vì vậy, ở mỗi khu vực khác nhau, nhu cầu vay vốn của KHCN cũng khác nhau tùy thuộc vào tình hình nền kinh tế, trình độ dân trí, thu nhập, tập quán và thị hiếu tiêu dùng của dân cư.

KHCN đến ngân hàng 4 xin vay vốn thường nhằm thỏa mãn các nhu cầu hiện tại của họ, các khoản vay này có thể là vay để mua ô tô, mua nhà hoặc sửa chữa nhà…hoặc vay kinh doanh trên quy mô nhỏ. Quy mô của các hợp đồng cho vay KHCN thường nhỏ hơn nhiều so với cho vay đối với KHDN là do KHCN vay vốn thường là để đáp ứng những nhu cầu tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh trên quy mô hộ gia đình nên số vốn mà họ xin vay thường không lớn. Thêm vào đó điều kiện về tài sản đảm bảo của KHCN thường không nhiều và không có giá trị lớn ràng buộc làm cho số vốn NHTM chấp thuận cho KHCN vay không cao như các khoản cho vay KHDN. Đồng thời khi khách hàng có nhu cầu mua sắm hàng hóa để tiêu dùng, họ thường có xu hướng tiết kiệm từ trước.

Họ tìm đến ngân hàng để bù đắp phần thiếu hụt tạm thời. Tuy vậy, số lượng KHCN đến vay vốn tại NHTM lại lớn hơn nhiều lần so với số lượng KHDN, đặc biệt ở các NHTM hoạt động theo định hướng là ngân hàng bán lẻ số lượng này là rất lớn. Chính vì vậy tổng quy mô cho vay KHCN của các NHTM vẫn chiếm tỉ trọng khá lớn trong tổng dư nợ của ngân hàng Cho vay KHCN là khoản mục cho vay có chi phí cao hơn nhiều so với khoản mục cho vay KHDN do số lượng các khoản cho vay KHCN là rất lớn nhưng quy mô của từng khoản vay thường nhỏ nên các NHTM phải bỏ ra nhiều chi phí (cả về nhân lực và công cụ) trong việc phát triển khách hàng, lập hồ sơ, thẩm định, xét duyệt, và quản lí các khoản vay… Một nguyên nhân khác khiến chi phí của các khoản cho vay KHCN cao là vì hoạt động cho vay KHCN ở nước ta mới được phát triển trong những năm gần đây, nhiều hình thức cho vay còn khá mới mẻ đối với khách hàng. Do đó, các ngân hàng phải tiến hành các chương trình quảng cáo giới thiệu sản phẩm để phát triển khách hàng, mở rộng thị phần, hoạt động này góp phần làm cho chi phí các khoản cho vay KHCN tăng thêm.

Các khoản cho vay KHCN thường là những khoản cho vay có độ rủi ro cao đối với ngân hàng vì trong danh mục cho vay KHCN có nhiều sản phẩm cho vay không cần tài sản đảm bảo và nguồn thu nợ chủ yếu của ngân hàng là qua quỹ lương hàng tháng của khách hàng. Tuy nhiên, tình hình tài chính của KHCN thường thay đổi nhanh chóng theo tình trạng công việc, sức khỏe và từ môi trường kinh tế. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh các cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lí yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ khoa học 5 kĩ thuật và công nghệ lạc hậu do đó rủi ro cao, công việc kinh doanh có thể dễ dàng thất bại, ảnh hưởng tới khả năng trả nợ cho ngân hàng. Ngoài ra, việc thẩm định và quyết định cho vay KHCN thường gặp nhiều khó khăn do vấn đề thông tin không đầy đủ, không rõ ràng, nguồn thông tin do chính khách hàng cung cấp rất khó xác định tính trung thực, do đó chất lượng thẩm định khách hàng không cao.

Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến các quyết định cho vay của ngân hang. Các khoản cho vay KHCN thường có lãi suất cao hơn so với các khoản cho vay KHDN của NHTM. Nguyên nhân là do chi phí của việc cho vay KHCN khá lớn, việc cho vay đối với KHCN chứa đựng rủi ro cao như đã đề cập ở trên. Tùy thuộc vào từng mục đích vay vốn và hình thức cho vay mà các khoản vay của KHCN có thời hạn: ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Đối với những khoản vay bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh, thời hạn cho vay phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh của cá nhân và hộ gia đình do đó thời hạn vay thường là ngắn hạn. Bên cạnh đó, đối với những khoản vay phục vụ nhu cầu tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình, thời hạn thường là trung hạn và dài hạn tùy thuộc vào khả năng đáp ứng nguồn vốn của ngân hàng và khả năng trả nợ của khách hàng, đối với những khoản vay mua nhà, thời hạn cho vay có thể kéo dài hơn.3 Vai trò của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân Hiện nay sự cạnh tranh giữa các NHTM ngày càng gay gắt nhất là tại các đô thị, nơi tập trung số lượng lớn các khách hàng có tiềm lực tài chính lớn và mật độ ngân hàng dày đặc. Dưới áp lực cạnh tranh về cung cấp dịch vụ ngân hàng trong mấy năm qua và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, nhiều ngân hàng đã xác định cho mình chiến lược phát triển theo định hướng ngân hàng bán lẻ. Hoạt động cho vay KHCN nói riêng và nghiệp vụ ngân hàng bán lẻ nói chung sẽ góp phần làm tăng thị phần của các NHTM, đưa hình ảnh của ngân hàng đến với đông đảo đối tượng khách hàng, cung cấp cho khách hàng danh mục sản phẩm đa dạng, phục vụ tối đa mọi nhu cầu của khách hàng.

Việt Nam có môi trường chính trị ổn định, hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, môi trường kinh tế tăng trưởng liên tục và ổn định qua 6 nhiều năm. Sự phát triển của đời sống kinh tế xã hội và thu nhập gia tăng cũng dẫn đến những thay đổi trong thói quen tiêu dùng của người dân. Một trong những thay đổi đáng chú ý là tỉ lệ tiêu dùng của nguời dân dành cho hoạt động vui chơi giải trí đặc biệt là du lịch có xu hướng tăng lên. Chất lượng cuộc sống của người dân không ngừng được cải thiện, người tiêu dùng khó tính hơn và có nhu cầu cho cuộc sống cao hơn, đặc biệt là nhu cầu bức xúc về nhà ở, phương tiện đi lại và họ sẵn sàng vay để sắm sửa.

Do đó, hoạt động cho vay khách hàng cá nhân sẽ còn tiếp tục tăng trưởng nhanh trong những năm tới. Đối với NHTM, việc mở rộng cho vay KHCN giúp ngân hàng mở rộng mối quan hệ với đa dạng khách hàng, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, phân tán rủi ro và gia tăng lợi nhuận. Đối với khách hàng, hoạt động cho vay KHCN của NHTM giải quyết tốt những nhu cầu cấp bách về vốn trong kinh doanh, và nâng cao đời sống của khách hàng, giúp họ được hưởng một mức sống cao hơn dù chưa đủ khả năng chi trả trong hiện tai. Đối với nền kinh tế, cho vay KHCN có tác dụng tích cực trong việc kích cầu tiêu dùng, từ đó tạo nên hiệu ứng kích thích sản xuất phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội.4 Phân loại các khoản cho vay 1.1 Phân loại theo thời gian (thời hạn cho vay) Cho vay ngắn hạn: là những khoản cho vay có thời hạn từ 12 tháng trở xuống.

Ngân hàng cho vay ngắn hạn nhằm tài trợ cho nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp, nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của Chính phủ và nhu cầu tiêu dùng của cá nhân. Cho vay trung hạn: là những khoản cho vay có thời hạn trên 1 năm đến 5 năm. Khoản tín dụng này thường được sử dụng để đầu tư đổi mới, nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thiết bị công nghệ hoặc mở rộng sản xuất. Cho vay dài hạn: là những khoản vay trên 5 năm.

Các khoản này thường dùng để đầu tư vào vốn cố định của doanh nhgiệp, các lĩnh vực xây dựng cơ bản, bất động sản và cho vay tiêu dùng cá nhân vào các nhu cầu nhà ở, phương tiện vận tải… 7 1.2 Phân loại theo hình thức cho vay Cho vay thấu chi Thấu chi nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép người vay được chi trội (vượt) trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định. Giới hạn này được gọi hạn mức thấu chi. Cho vay trực tiếp từng lần Phương thức cho vay từng lần là phương thức cho vay mà ngân hàng căn cứ vào từng kế hoạch, phương án kinh doanh, từng khâu hoặc từng loại vật tư cụ thể để cho vay.