Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI; 8 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH; Chương 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm chung về Doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa TheoiLuật Hỗ trợidoanh nghiệpinhỏ và vừa 2017, doanhinghiệp nhỏivà vừa (DN nhỏ và vừa) bao gồmidoanh nghiệp siêuinhỏ, doanh nghiệpinhỏ và doanhinghiệp vừa, cóisố lao độngitham gia bảoihiểm xã hộiibình quâninăm khôngiquá 200 ngườiivà đápiứng một trongihai tiêu chíisau đây: – Tổnginguồn vốnikhông quá 100 tỷ đồng – Tổngidoanh thuicủa năm trướciliền kề khôngiquá 300 tỷiđồng Xác định quyimô doanh nghiệpicần dựa vàoilĩnh vực hoạt động củaidoanh nghiệp.
Cụ thể, Nghị định 39/2018/NĐ-CP quy định: Lĩnh vực hoạt động Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Sốilao động thamigia Số lao độngitham gia BHXH BHXH bìnhiquân năm: từ bình quân năm: từ >100 – 200 Nônginghiệp, lâm >10 – 100 người người nghiệp, thủyisản, Tổngidoanh thu củainăm: từ Tổngidoanhithu củainăm: từ cônginghiệp, xây >3 – 50 tỷ đồngihoặc tổng >50 – 200 tỷ đồng hoặc tổng dựng nguồnivốn: từ >3 – 20 tỷ nguồn vốn: từ >20 – 100 tỷ đồng. Sốilao động thamigia Số laoiđộng thamigia BHXH BHXH bìnhiquân năm: từ bình quâninăm: từ >50 – 100 >10 – 50 người người Thương mại, dịch Tổngidoanh thuicủa năm: từ Tổngidoanh thuicủa năm: từ vụ >10 – 100 tỷiđồng hoặcitổng >100 – 300 tỷ đồngihoặc tổng nguồnivốn: từ >3 – 50 tỷ nguồnivốn: từ >50 – 100 tỷ đồng. Đặc điểm của Doanh nghiệp nhỏ và vừa CáciDNNVV tồnitại và phátitriển trong nềnikinh tế thịitrường với nhữngiđặc điểm sau: DNNVVicó vốn đầui ư b n đầuiít, thu hồi vốn nhanh Vớiiquy mô sản xuấtinhỏ nên nhuicầu vốn đầuitư thấp (dưới 10 tỷiđồng), chu kỳ sảnixuất kinh doanhithường ngắninên khả năngithu hồi vốnirất nhanh gópiphần làm tăngitốc độ vòngiquay của vốn, giảmicác khoảnichi phí vốnimang lạiihiệu quả sửidụng vốnicho doanhinghiệp. DNNVVitồn tại ở hầuihế các lĩnhivực, các thànhiphần kinhitế Nềnikinh tế thịitrường ởinước taitồn tại vàiphát triển baoigồm nhiềuithành phần vớiinhiều loạiihình doanhinghiệp, từ cácidoanh nghiệpinhà nước, cácicông tyitư nhân tớiicác hợpitác xã.
DNNVV đượcilực chọn cácingành nghề kinhidoanh trongicác lĩnh vựcinông - lâm - ngưinghiệp, cônginghiệp, xâyidựng. phùihợp quy địnhicủa Nhà nước. Cácidoanh nghiệpinói chungivà các DNNVVinói riêng đượcikinh doanhibình đẳngitrước phápiluật trongicác lĩnh vựcicủa nền kinhitế trên mọiimiền đấtinước. DNNVVicó tính linhihoạt vàithích ứngicao Trongicơ chế thịitrường, đểitồn tại vàiphát triển bềnivững thì cácidoanh nghiệp phảiinắm bắt kịpithời các nhuicầu của thịitrường.
Xuấtiphát từ đặciđiểm có quy môisản xuấtinhỏ, vốn đầuitư baniđầu khôngilớn, cơicấu tổ chứciđơn giản, gọninhẹ, doanh nghiệpidễ dàng điềuichỉnh chuyểnihướng sảnixuất kinhidoanh vàoinhững ngành nghề khácikhi cảmithấy lĩnhivực đó cóilợi hơn. Mặtikhác, cơ cấuigọn nhẹ cũngigiúp chủ doanhinghiệp dễ dàngihơn trong việc quản lý, giám sát, tiết kiệm chi phí quản lý, hạn chế sựisai lệch thôngitin. Hơn nữa, cáciDNNVV khôngigặp nhiềuikhó khăninhư doanh nghiệpilớn trongiviệc chuyểniđổi địa điểmisản xuất kinhidoanh. Bởiivì các DNNVV thườngisử dụng chínhinhững diệnitích đấticủa mìnhiđể làm mặtibằng sản xuất.
Ngoài ra, DNNVVicó thể nắmibắt đượcicả nhữnginhu cầuinhỏ lẻ mangitính khu vựcivà địa phương. Điềuinày 11 giúpicho DNNVVikhai thácihết năng lựcicủa mình, đạtitới hiệuiquả kinhidoanhicao nhất. Năngilực tài chínhithấp Nhượciđiểm lớninhất, dễithấy nhất vàiđáng quanitâm nhấticủa cáciDNNVV đó làinăng lực tài chính. Việcitiến hành sản xuấtikinh doanh củaiDNNVV chủiyếu chỉ dựaivào nguồnivốn tự cóicủa mộtihoặc mộtisố cáinhân.
Nguồnivốn nàyikhông đủiđể doanhinghiệp cóithể đổi mớiidây chuyềnicông nghệ, tănginăng suất, nângicao chất lượngisản phẩm. Mặtikhác, việc tiếpicận nguồnivốn vayitừ các tổichức tín dụngicòn hạnichế. Nguyêninhân là doingoài sựiyếu kém vềiquản lýikinh tế thìitài sản thếichấp khôngiđủ điều kiện, báoicáo tàiichính, sổisách kếitoán củaidoanh nghiệpikhông rõ ràng, minhibạch. Năngilực quảnilý, điềuihành củaichủ DNNVVithấp Trìnhiđộ quản lýicủa chủidoanh nghiệpicòn bộc lộinhiều hạnichế.
Chủ doanh nghiệpithành lập doanhinghiệp doicó sẵn mốiiquan hệ vớiicác kênh cungiứng với thị trường. Nhiềuichủ doanhinghiệp cònicó thói queniđiều hànhiquản trị theoikiểu gia đình. Việcitách bạch giữaicác bộ phậnitrong doanhinghiệp chưairõ ràng. Chủidoanh nghiệp chưaiđược đàoitạo qua mộtikhóa quản lýichính quy nào, thậmichí khôngiqua đào tạo nênithiếu hiểuibiết về phápiluật, kinhitế.
Khảinăng cạnhitranh củaidoanh nghiệpicòn hạn chế Doiquy mô nhỏ, cơisở vật chấti kỹ thuật, trìnhiđộ thiết bịicông nghệiyếu kém, lạc hậuinên chấtilượng sảniphẩm khôngicao, năngisuất lao độngithấp. Thêmivào đó, trìnhiđộ tay nghềicũng nhưikhả năngitiếp cận cônginghệ mớiicủa ngườiilao độngicòn hạn chế. DNNVViít có khảinăng thuihút đượcinhững nhàiquản lý vàilao động cóitrình độitay nghề caoido khôngicó khả năngitrả lương caoivà nhữngichính sách đãiingộ hấp dẫn. Ngoài ra, việc tiếp cận thông tin của doanh nghiệp vẫn còn yếu kém và chưa kịp thời.
Tất cả những điều này làm giảm tính cạnh tranhicủa DNNVV, tạoira rào cảnilàm sảniphẩm củaidoanh nghiệpikhó tiếpicận với thịitrường, đặc biệtilà thị trườngixuất khẩu. 12 Nhưivậy, việc nắmirõ nhữngiđặc điểmicủa DNNVVitrong nềnikinh tế thịitrường sẽigiúp cáciđịnh chế tàiichính, ngânihàng khai tháciđược khoảngitrống thịitrường, từ đó cóithể mở rộngithị trường, hoànithiện cũnginhư phátitriển sản phẩm, dịchivụ củaimình. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế Doanhinghiệp nhỏ và vừa cóivị trí rất quanitrọng tronginền kinh tếimỗi nước, kể cảicác nướcicó trìnhiđộ phát triểnicao. Trong xuithế hội nhậpivà toàn cầuihóa nhưihiện nayithì cácinước đềuichú ý hỗitrợ các doanhinghiệp vừaivà nhỏinhằm huyiđộng tối đa cácinguồn lựcivà hỗ trợicho DN lớn, tăngisức cạnhitranh củaisản phẩm.
Đốiivới ViệtiNam thìivị trí doanhinghiệp nhỏ và vừa lại càng quanitrọng. Điều nàyithể hiệnirõ nét nhấtitrong nhữnginăm gần đây. Cụithể: Doanhinghiệp nh và v a chiếmitỷ trọng lớnitrong tổng sốicác doanhinghiệp: Trongicác loại hìnhisản xuất kinhidoanh ở nướcita hiệninay doanhinghiệp vừaivà nhỏ cóisức lan tỏaitrong mọiilĩnh vực củaiđời sống kinhitế - xã hội. Theoitiêu chíimới của Tổng cục thống kê thì số lượng doanhinghiệp vừaivà nhỏichiếm trên 93% tổngisố các doanhinghiệp, thuộcicác hình thức: Doanhinghiệp Nhàinước, Doanh nghiệp tư nhân, Côngity Cổ phần, doanhinghiệp cóivốn đầuitưiNước ngoài.
Có thểinhận địnhirằng hầuihết các doanhinghiệp ngoàiiquốc doanhitại Việt Namilà doanh nghiệpinhỏ và vừa. Doanhinghiệp nh và v a làinơi ạo raiviệc làm chủiyếu ở ViệtiNam: Thực tế tronginhững năm qua, đãicho thấyitoàn bộ cácidoanh nghiệpinhỏ và vừa, đặcibiệt là phầnilớn các doanhinghiệp thuộcikhu vực ngoàiiquốc doanhilà nguồn chủiyếu tạo ra côngiăn việc làmicho tấticả các lĩnhivực. Cụithể từ sốiliệu củaiTổng cục Thốngikê cho thấy: Riêng trong năm 2020, cácidoanh nghiệpinhỏ và vừa đã tuyển dụngigần 1 triệuilao động chiếmi49% lực lượngilao động trêniphạm vi cảinước; Ởicác tỉnh duyênihải miềniTrung số lao động làmiviệc tại cácidoanh nghiệp nhỏ và vừa soivới sốilao độngitrong tấticả các lĩnhivực chiếmicao nhấtitrong cảinước (67%); ĐôngiNam Bộ cóitỷ lệ thấpinhất (44%) so với mứcitrung bìnhicủa cả nước. Quaiđó, chúngita có thểithấy cácidoanh nghiệpinhỏ và vừaicó vai tròirất quanitrọng 13 trongiviệc tạoira phầnilớn các công việc ở ViệtiNam, đáp ứnginhu cầuiviệc làmicủa ngườiidân, góp phầnitạo ra thuinhập vàinâng caoimức sống cho ngườiidân.
Hìnhithành và phátitriển độiingũ các nh ikinh do nh năng động: Sựixuất hiện vàikhả năngiphát triểnicủa mỗi doanhinghiệp phụithuộc rấtinhiều vàoinhững nhàisáng lập raichúng. Doiđặc thùilà số lượngidoanh nghiệp nhỏ và vừa làirất lớn vàithường xuyêniphải thayiđổi để thíchinghi vớiimôi trườngixung quanh, phảniứng vớiinhững tác độngibất lợi doisự phátitriển, xuihướng tíchitụ và tậpitrung hóaisản xuất. Sựisáp nhập, giảiithể và xuấtihiện cácidoanh nghiệp nhỏ và vừa thường xuyên diễnira trongimọi giai đoạn. Đóilà sứciép lớnibuộc nhữngingười quản lýivà sáng lậpira chúngiphải có tính linhihoạt cao trongiquản lý vàiđiều hành, dáminghĩ, dámilàm vàichấp nhậnisự mạo hiểm.
Chínhisự có mặticủa độiingũ nhữngingười quảnilý này cùngivới khả năng, trình độ, nhậnithức của họivề tình hìnhithị trườngivà khảinăng nắmibắt cơihội kinhidoanh sẽ táciđộng lớniđến hoạtiđộng của từng doanhinghiệp vừaivà nhỏ. Họ luônilà nhữngingười điiđầu trongiđổi mới, tìmikiếm phươngithức mới, đặtira nhiệmivụ chuyểniđổi cho phù hợpivới môi trườngikinh doanh. Đốiivới mộtiquốc giaithì sự phátitriển của nềnikinh tế phụithuộc rấtilớn vàoisự có mặticủa đội ngũinày,và chínhiđội ngũinày sẽitạo ra mộticơ cấuikinh tế năngiđộng, linhihoạt phùihợp vớiithị trường. Khaiithác vàiphát huyitốt các nguồnilực tại chỗ: Từicác đặcitrưng hoạtiđộng sản xuấtikinh doanhicủa doanhinghiệp vừaivà nhỏiđã tạo raicho doanhinghiệp lợiithế về địa điểmihoạt độngisản xuất kinhidoanh.
Thựcitế đã choithấy doanhinghiệp vừaivà nhỏ đã cóimặt ở hầuihết các vùng, địaiphương. Chínhiđiều nàyiđã giúp choidoanh nghiệp tận dụng và khai thác tốt các nguồn lực tại chỗ. Chúng ta có thể chứng minhithông qua nguồnilực laoiđộng: doanhinghiệp nhỏ và vừa đãisử dụngigần 1/2 lực lượngisản xuất laoiđộng phiinông nghiệp (49%) trongicả nước, vàitại mộtisố vùnginó đã sửidụng tuyệt đạiiđa số lựcilượng sảnixuất laoiđộng phiinông nghiệp. Ngoàiinguồn laoiđộng, doanh nghiệp vừaivà nhỏ cònisử dụngnguồnitài chính củaidân cưitrong vùng, nguồn nguyêniliệu trongivùng để hoạtiđộng sản xuấtikinh doanh.
14 Quaicác phânitích ở trênicó thểithấy rõ vaiitrò vàitầm quanitrọng củaicác doanh nghiệpinhỏ và vừaităng lên vàitiềm năng phátitriển củaikhu vực nàyirất rộng lớn. Bởi vì cácidoanh nghiệpinhỏ và vừaiđang là độngilực cho phátitriển kinhitế, tạoicông ăniviệc làmivà huy độnginguồn vốnitrong nước… Vìinhững lýido đó, việcikhuyến khích, hỗ trợiphát triểnicác doanhinghiệp vừaivà nhỏilà giải phápiquan trọngiđể thực hiện các chiếnilược phátitriển KT-XH, nhằmiđảm bảo choisự phát triểnibền vững của nềnikinh tế nướcita. Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại Tronginền kinh tếihàng hóa, cùngimột thờiigian luônicó nhữngingười tạmithời thừaivốn, cóivốn nhànirỗi và cóinhu cầu choivay.
Bênicạnh đó cũngiluôn cóinhững ngườiithiếu vốnivà có nhuicầu điivay. Hiệnitượng nàyilàm nảyisinh mốiiquan hệikinh tế khiivốn tạmithời đượcidịch chuyển từ nơiithừa vốniđến nơiithiếu vốn vớiiđiều kiện hoànitrả vốnivà lãiivay – làilợi nhuậnithu đượcido nhườngiquyền sửidụng vốnivay. Cùngivới thờiigian thuậtingữ “choivay” raiđời, đượcihiểu theo nhiều nghĩa khác nhau phù hợp với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế thị trường. Mai Văn Bạn (2012) định nghĩa “Cho y của NHTM là việc chuyển nhượng tạm thời mộ lượng giá trị t NHTM sang cho khách hàng vay sau một thời gian nhấ định quay trở lại NHTM với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị b n đầu.
Hay có thể hiểu cho vay của NHTM là quan hệ giữa mộ bên l người cho vay bằng cách chuyển giao tiền hoặc tài sản cho bên người y để sử dụng trong một thời gian nhấ định với cam kết của người vay là hoàn trả cả gốc lãi khi đến hạn”. Theo Luật Các tổ chức tín dụng (2010) - 47/2010/QH12, “Cho y l hình thức cấp tín dụng heo đó bên cho y gi o hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhấ định theo th a thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc lãi”. 15 Mặt khác, các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác áp dụng để làm tiền đề căn bản cho các hoạt động cho vay của mình có định nghĩa: Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó ngân hàng cho vay giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoản trả cả gốc và lãi. Vì vậy có thể khái quát, cho vay của ngân hàng thương mại là một hoạt động vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong sự cung ứng vốn cho nền kinh tế, nhờ đó mà phần lớn nhu cầu vốn cho doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân được thỏa mãn.
Với công nghệ ngân hàng hiện nay, hoạt động cho vay ngân hàng trở thành một hoạt động không thể thiếu ở cả trong nước và quốc tế.