Khóa luận: Phát triển hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) - Học viện Ngân hàng

Khám phá cách Ngân hàng Á Châu ACB phát triển hoạt động cho vay cá nhân, mang lại giải pháp tài chính linh hoạt và hiệu quả cho khách hàng.

• Tác giả: Lưu Thị Xuân Diệu
• Người hướng dẫn: ThS. Đào Mỹ Hằng
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Cho Vay Cá Nhân Tại Ngân Hàng TMCP Á Châu - ACB
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN
• 1.1. Cơ sở lý thuyết của hoạt động cho vay cá nhân
• 1.1.1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân
• 1.1.2. Đặc điểm về hoạt động cho vay cá nhân
• 1.1.3. Phân loại các hình thức cho vay cá nhân tại các ngân hàng thương mại hiện nay
• 1.2. Vai trò của hoạt động cho vay cá nhân
• 1.3. Phát triển cho vay cá nhân tại các ngân hàng thương mại
• 1.4. Quan điểm về phát triển hoạt động cho vay cá nhân
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động cho vay cá nhân
• 1.6. Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển hoạt động cho vay cá nhân tại các ngân hàng thương mại
• 1.7. Kinh nghiệm phát triển hoạt động cho vay cá nhân của các ngân hàng hiện nay và bài học cho các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 1.7.1. Ngân hàng Techcombank
• 1.7.2. Ngân hàng MSB
• 1.7.3. Bài học cho các ngân hàng thương mại Việt Nam trong việc phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng TMCP Á Châu
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của ACB
• 2.1.2. Tầm nhìn, sứ mệnh phát triển tại ACB
• 2.1.3. Tình hình kinh doanh ACB giai đoạn 2018-2020
• 2.1.3.1. Tình hình huy động vốn
• 2.1.3.2. Tình hình về tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng ACB giai đoạn 2018-2020
• 2.1.3.3. Kết quả kinh doanh của ACB giai đoạn 2018-2020
• 2.2. Thực trạng phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Á Châu
• 2.2.1. Quy trình và điều kiện vay vốn đối với khách hàng cá nhân tại ACB
• 2.2.2. Một số chỉ tiêu định tính phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại ACB
• 2.2.3. Một số chỉ tiêu định lượng phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại ACB
• 2.3. Đánh giá về tình hình cho vay cá nhân
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế còn tồn tại
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU
• 3.1. Định hướng phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại ACB
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của ACB
• 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ACB
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ACB
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính Phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Á Châu
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT KHÁCH HÀNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cho Vay Cá Nhân ACB Định Nghĩa Vai Trò

Hoạt động cho vay cá nhân (CVCN) đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính, nơi các ngân hàng thương mại (NHTM) huy động vốn nhàn rỗi và phân bổ cho những đối tượng thiếu vốn. Mối quan hệ này, dựa trên quan hệ tín dụng, có nhiều định nghĩa khác nhau. Một số quan điểm nhấn mạnh CVCN là hình thức cấp tín dụng cho cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ để đáp ứng nhu cầu vốn. Quan điểm khác tập trung vào quan hệ vay vốn giữa ngân hàng và cá nhân, với sự chuyển giao quyền sử dụng vốn có kiểm soát và hoàn trả gốc, lãi. Dù định nghĩa thế nào, ba đặc điểm cốt lõi là tính chuyển nhượng tạm thời, tính thời hạn và tính hoàn trả. Về bản chất, CVCN là hoạt động tín dụng mà ngân hàng cung cấp vốn cho cá nhân, hộ gia đình để phục vụ sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng trong một thời gian nhất định, dựa trên nguyên tắc hoàn trả đầy đủ. ACB nhận thức rõ điều này và tập trung phát triển hoạt động CVCN.

1.1. Khái Niệm Bản Chất Của Cho Vay Cá Nhân CVCN

Khái niệm cho vay cá nhân xoay quanh việc chuyển giao quyền sử dụng vốn từ ngân hàng đến cá nhân, hộ gia đình, nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính của họ. Bản chất của hoạt động này là sự luân chuyển vốn, với cam kết hoàn trả cả gốc và lãi theo thời gian đã thỏa thuận. Ngân hàng đóng vai trò trung gian, kết nối người có vốn và người cần vốn, góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế và tiêu dùng của cá nhân. ACB hiểu rõ bản chất này và xây dựng các sản phẩm CVCN phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng.

1.2. Vai Trò Của Cho Vay Cá Nhân Trong Nền Kinh Tế Hiện Đại

Cho vay cá nhân đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiêu dùng, đầu tư cá nhân và phát triển kinh tế. Nó giúp cá nhân tiếp cận nguồn vốn để mua nhà, mua xe, đầu tư vào giáo dục, khởi nghiệp,... Từ đó, góp phần gia tăng tổng cầu, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. ACB nhận thức rõ vai trò này và không ngừng mở rộng hoạt động CVCN, đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội.

II. Thách Thức Rủi Ro Trong Hoạt Động Cho Vay Cá Nhân ACB

Mặc dù tiềm năng phát triển lớn, hoạt động cho vay cá nhân (CVCN) cũng đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro. So với tín dụng doanh nghiệp, CVCN có quy mô khoản vay nhỏ, nhưng số lượng lớn, dẫn đến chi phí quản lý cao. Lãi suất CVCN thường cao hơn để bù đắp chi phí và rủi ro, nhưng có thể gây khó khăn cho khách hàng. Rủi ro tín dụng trong CVCN cũng cao do khó khăn trong thu thập thông tin và đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân. ACB cần giải quyết các thách thức này để đảm bảo hoạt động CVCN hiệu quả và bền vững.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Tiêu Dùng Cá Nhân tại ACB

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất trong hoạt động cho vay tiêu dùng cá nhân. Việc đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế biến động, là một bài toán khó. Thông tin tài chính cá nhân thường không đầy đủ và khó kiểm chứng. Ngoài ra, các yếu tố khách quan như mất việc làm, bệnh tật cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. ACB cần có các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để giảm thiểu tổn thất.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh Biến Động Thị Trường Ảnh Hưởng Đến ACB

Thị trường cho vay cá nhân ngày càng cạnh tranh khốc liệt với sự tham gia của nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính. Áp lực cạnh tranh về lãi suất, sản phẩm và dịch vụ đòi hỏi ACB phải không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng. Bên cạnh đó, các yếu tố vĩ mô như lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động CVCN. ACB cần chủ động đối phó với các biến động thị trường để duy trì lợi thế cạnh tranh.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Hồ Sơ Vay Cá Nhân ACB

Để phát triển bền vững hoạt động cho vay cá nhân, ACB cần nâng cao hiệu quả thẩm định hồ sơ vay. Điều này bao gồm việc thu thập thông tin đầy đủ, chính xác về khách hàng, đánh giá khả năng trả nợ dựa trên các tiêu chí khách quan, và kiểm soát rủi ro. Áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình thẩm định giúp tăng tốc độ xử lý hồ sơ và giảm thiểu sai sót. Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ thẩm định là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng thẩm định. ACB cần đầu tư vào các giải pháp thẩm định hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng thành công của các khoản vay.

3.1. Tối Ưu Quy Trình Thu Thập Phân Tích Thông Tin Khách Hàng ACB

Quy trình thu thập và phân tích thông tin khách hàng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng trả nợ. ACB cần xây dựng hệ thống thu thập thông tin đa dạng từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm thông tin tín dụng, thông tin việc làm, thông tin tài sản,... Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để đánh giá chính xác rủi ro và tiềm năng của từng khách hàng. Việc này giúp ACB đưa ra quyết định cho vay chính xác và hiệu quả.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Thẩm Định Tín Dụng Cá Nhân tại ACB

Ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình thẩm định tín dụng giúp tăng tốc độ xử lý hồ sơ, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả. Các phần mềm chấm điểm tín dụng, hệ thống quản lý rủi ro có thể giúp ACB tự động hóa nhiều công đoạn trong quy trình thẩm định. Điều này giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao khả năng cạnh tranh của ACB.

IV. Giải Pháp Mở Rộng Sản Phẩm Cho Vay Cá Nhân ACB Hấp Dẫn

Để thu hút khách hàng và tăng trưởng dư nợ, ACB cần đa dạng hóa sản phẩm cho vay cá nhân. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như vay mua nhà, mua xe, ACB có thể phát triển các sản phẩm mới như vay tiêu dùng tín chấp, vay du học, vay khởi nghiệp. Thiết kế sản phẩm phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc khách hàng. Tăng cường marketing và quảng bá sản phẩm để tiếp cận khách hàng tiềm năng. ACB cần liên tục đổi mới sản phẩm để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

4.1. Phát Triển Các Gói Vay Tiêu Dùng Cá Nhân Linh Hoạt tại ACB

Phát triển các gói vay tiêu dùng cá nhân linh hoạt với nhiều mục đích sử dụng khác nhau (mua sắm, du lịch, y tế,...) và điều kiện vay đơn giản hơn. Đa dạng hóa các hình thức cho vay (tín chấp, thế chấp) để đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng. ACB cần nghiên cứu thị trường và nhu cầu của khách hàng để thiết kế các gói vay phù hợp.

4.2. Xây Dựng Chương Trình Ưu Đãi Khuyến Mãi Cho Khách Hàng ACB

Xây dựng các chương trình ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn để thu hút khách hàng vay vốn. Giảm lãi suất cho khách hàng mới, khách hàng trung thành. Tặng quà, chiết khấu cho khách hàng giới thiệu người thân vay vốn. Hợp tác với các đối tác (nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ) để cung cấp các gói vay ưu đãi cho khách hàng của đối tác. Các chương trình ưu đãi giúp ACB tăng cường nhận diện thương hiệu và thu hút khách hàng.

V. Quản Lý Nợ Quá Hạn Nâng Cao Chất Lượng Cho Vay Cá Nhân ACB

Quản lý nợ quá hạn là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng cho vay cá nhân. ACB cần xây dựng quy trình theo dõi, giám sát chặt chẽ các khoản vay. Phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu để có biện pháp xử lý kịp thời. Tăng cường công tác thu hồi nợ thông qua các biện pháp đàm phán, thương lượng. Xử lý nợ xấu theo quy định của pháp luật. ACB cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng để giảm thiểu rủi ro nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Cảnh Báo Sớm Rủi Ro Tín Dụng tại ACB

Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng dựa trên các chỉ số tài chính, hành vi thanh toán của khách hàng. Hệ thống này giúp ACB phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu để có biện pháp can thiệp kịp thời. Điều này giúp giảm thiểu tổn thất do nợ xấu gây ra.

5.2. Tăng Cường Hoạt Động Thu Hồi Nợ Xử Lý Nợ Xấu tại ACB

Tăng cường hoạt động thu hồi nợ thông qua các biện pháp đàm phán, thương lượng với khách hàng. Áp dụng các biện pháp pháp lý để thu hồi nợ đối với các trường hợp cố tình trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Xử lý nợ xấu theo quy định của pháp luật để thu hồi vốn và giảm thiểu rủi ro.

VI. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Hoạt Động Cho Vay Cá Nhân ACB

Để phát triển bền vững hoạt động cho vay cá nhân, ACB cần xây dựng chiến lược dài hạn, tập trung vào chất lượng tín dụng, hiệu quả hoạt động và trách nhiệm xã hội. Nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghệ. Tuân thủ các quy định của pháp luật và đảm bảo quyền lợi của khách hàng. Đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội thông qua việc cung cấp các sản phẩm tài chính phù hợp cho mọi người. ACB cần hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng hàng đầu về cho vay cá nhân, mang lại giá trị cho khách hàng, cổ đông và cộng đồng.

6.1. Xây Dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp Hướng Đến Khách Hàng tại ACB

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp hướng đến khách hàng, đặt khách hàng vào vị trí trung tâm. Đào tạo nhân viên có thái độ phục vụ tận tình, chu đáo. Lắng nghe ý kiến phản hồi của khách hàng để cải thiện sản phẩm và dịch vụ. Tạo mối quan hệ lâu dài với khách hàng dựa trên sự tin tưởng và tôn trọng.

6.2. Nâng Cao Trách Nhiệm Xã Hội Trong Hoạt Động Cho Vay Cá Nhân ACB

Nâng cao trách nhiệm xã hội trong hoạt động cho vay cá nhân bằng cách cung cấp các sản phẩm tài chính phù hợp cho mọi người, đặc biệt là các đối tượng yếu thế trong xã hội. Hỗ trợ các hoạt động cộng đồng, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa tài chính, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ cả các tổ chức tài chính trong nước lẫn các ngân hàng nước ngoài. Với quy mô dân số trên 95 triệu người, tỷ lệ người trưởng thành tiếp cận dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại thời điểm nghiên cứu mới đạt khoảng 15%, để lại 85% thị phần chưa được khai thác. Trong khi mảng khách hàng doanh nghiệp lớn dần bão hòa và bị chi phối bởi các ngân hàng có lịch sử hoạt động lâu năm, phân khúc khách hàng cá nhân trở thành hướng đi chiến lược của nhiều ngân hàng thương mại cổ phần.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) xác định khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa là hai trọng tâm kinh doanh ưu tiên, trong đó dư nợ cho vay cá nhân luôn chiếm tỷ trọng lớn và đóng góp tỷ phần đáng kể vào thu nhập thuần. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh về lãi suất, sự đa dạng của sản phẩm và chất lượng dịch vụ đòi hỏi ngân hàng phải liên tục củng cố và đổi mới hoạt động tín dụng bán lẻ.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa và khái quát hóa cơ sở lý luận về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại.
2. Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2018–2020, làm rõ kết quả đạt được, các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát triển bền vững hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại ACB.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu.
• Phạm vi không gian: Khảo sát thực tế tại Hội sở ACB và phân tích dữ liệu trên phạm vi toàn hệ thống ACB.
• Phạm vi thời gian: Tập trung phân tích dữ liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018–2020, kết hợp chuỗi dữ liệu lịch sử vốn điều lệ từ năm 1993 đến năm 2020 và kết quả khảo sát thực tế thu thập từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm và nguyên tắc cấp tín dụng ngân hàng. Cho vay khách hàng cá nhân được định nghĩa là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng thương mại và các cá nhân hoặc hộ gia đình, theo đó ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng một lượng vốn có thời hạn dựa trên nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi. Hoạt động này có các đặc trưng cơ bản: dựa trên cơ sở lòng tin, chuyển nhượng vốn có kỳ hạn, quy mô từng món vay nhỏ nhưng số lượng món vay lớn, chi phí thẩm định và lãi suất cho vay tương đối cao, mức độ rủi ro tiềm ẩn lớn đi kèm khả năng tạo ra lợi nhuận đáng kể.

Khung phân tích phát triển cho vay cá nhân được tác giả tiếp cận toàn diện theo hai khía cạnh:

• Nhóm chỉ tiêu định lượng: Tổng dư nợ cho vay cá nhân, tốc độ tăng trưởng dư nợ, doanh số giải ngân, số lượng khách hàng, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (NPL nhóm 3, 4, 5 theo quy định), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro và các hệ số sinh lời (lợi nhuận cho vay cá nhân/dư nợ cá nhân, lợi nhuận cho vay cá nhân/tổng lợi nhuận).
• Nhóm chỉ tiêu định tính: Mức độ thỏa mãn của khách hàng, tính tiện ích và sự đa dạng của danh mục sản phẩm tín dụng, uy tín thương hiệu ngân hàng, trình độ và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ tín dụng, mạng lưới phân phối và quy trình cấp tín dụng.

Văn bản quy phạm pháp luật và quy chuẩn áp dụng:

• Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng (phân loại 5 nhóm nợ với tỷ lệ trích lập cụ thể: Nhóm 1: 0%, Nhóm 2: 5%, Nhóm 3: 20%, Nhóm 4: 50%, Nhóm 5: 100%).
• Thông tư số 03/2021/TT-NHNN và Thông tư số 01 của NHNN quy định về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí và giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, cùng lộ trình trích lập dự phòng bổ sung (tối thiểu 30% đến 31/12/2021, 60% đến 31/12/2022 và 100% đến 31/12/2023).
• Các quy định nội bộ về quy trình cấp tín dụng cá nhân và quản trị rủi ro của ACB.

Phương pháp nghiên cứu thực hiện bao gồm:

• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu thứ cấp từ các Báo cáo tài chính đã kiểm toán, Báo cáo thường niên của ACB (1993–2020) và các ngân hàng so sánh (Techcombank, MSB).
• Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi (phiếu khảo sát sơ cấp): Tác giả thực hiện phát 500 phiếu khảo sát khách hàng cá nhân tại Hội sở ACB từ ngày 01/02/2021 đến ngày 04/04/2021, thu về 450 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi đạt 90%).
• Phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu (benchmarking) và phân loại dữ liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề cơ bản của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân

Chương I hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tín dụng bán lẻ, phân loại các hình thức cho vay theo 5 tiêu chí:

1. Theo mục đích sử dụng vốn: Cho vay cư trú (mua, xây dựng, sửa chữa nhà ở), cho vay tiêu dùng (mua sắm ô tô, thiết bị sinh hoạt, học tập, du lịch) và cho vay sản xuất kinh doanh (bổ sung vốn lưu động, đầu tư tài sản cố định của hộ kinh doanh).
2. Theo phương thức hoàn trả: Cho vay từng lần (theo món), cho vay trả góp, cho vay theo hạn mức thấu chi và cho vay theo hạn mức tín dụng.
3. Theo nguồn gốc khoản vay: Cho vay trực tiếp và cho vay gián tiếp (tài trợ qua các đơn vị bán lẻ).
4. Theo thời hạn tín dụng: Ngắn hạn (dưới hoặc bằng 12 tháng), trung hạn (từ trên 12 tháng đến dưới 60 tháng) và dài hạn (từ 60 tháng trở lên).
5. Theo biện pháp bảo đảm: Cho vay có tài sản bảo đảm và cho vay không có tài sản bảo đảm (vay tín chấp).

Chương này phân tích quy trình cho vay cá nhân chuẩn 6 bước: Tiếp nhận hồ sơ $\rightarrow$ Thẩm định điều kiện $\rightarrow$ Phân tích tín dụng $\rightarrow$ Xét duyệt cho vay $\rightarrow$ Ký kết hợp đồng và giải ngân $\rightarrow$ Thu nợ và giám sát sau giải ngân. Đồng thời, tác giả làm rõ các nhân tố ảnh hưởng từ bên trong (uy tín thương hiệu, năng lực tài chính, chính sách cho vay, tổ chức bộ máy, chất lượng cán bộ, công tác giám sát) và bên ngoài (môi trường pháp lý, điều kiện kinh tế, cơ cấu dân cư, văn hóa xã hội và sự kiện bất khả kháng như dịch bệnh).

Nội dung chương I cũng tổng hợp bài học thực tiễn từ hai ngân hàng thương mại cổ phần:

• Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank): Tập trung số hóa mảng bán lẻ (dư nợ bán lẻ năm 2020 chiếm 46% tổng dư nợ), phát triển gói vay mua nhà Vinhomes với thời hạn tối đa 35 năm, hạn mức 70% giá trị tài sản, lãi suất ưu đãi từ 4,99%/năm hoặc 0% năm đầu. Tổng dư nợ tín dụng năm 2020 đạt 318.000 tỷ đồng (+23,3%), tổng tài sản đạt 439.600 tỷ đồng (+14,6%), tỷ lệ nợ xấu giảm xuống 0,5% và thu hút thêm 1,1 triệu khách hàng mới.
• Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB): Liên kết tài trợ các dự án bất động sản (TNR Grand Place, Goldmark City) với lãi suất 3,99% trong 18 tháng đầu, hạn mức vay 95% trong 20 năm. Thu nhập lãi thuần từ tín dụng cá nhân năm 2020 đạt 1.822 tỷ đồng (+27,49%), lợi nhuận trước thuế đạt 2.500 tỷ đồng (+94,13%), tỷ lệ nợ xấu giảm còn 1,62% và tỷ lệ nợ cơ cấu theo Thông tư 01 ở mức 1,85%.

Từ đó, 4 bài học kinh nghiệm được rút ra cho các NHTM Việt Nam: đẩy mạnh đa dạng hóa dịch vụ gắn liền với nền tảng công nghệ; phân loại và định vị đúng khách hàng mục tiêu; xây dựng thương hiệu gắn với niềm tin khách hàng; mở rộng mạng lưới phân phối kết hợp đào tạo chuyên sâu đội ngũ tư vấn tín dụng.

Chương II: Thực trạng phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu

Chương II tập trung phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và cho vay cá nhân tại ACB giai đoạn 2018–2020. Thành lập ngày 24/04/1993 và chính thức hoạt động từ ngày 04/06/1993 với số vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng, ACB liên tục tăng trưởng quy mô vốn qua các giai đoạn:

Năm	1993	1996	2006	2007	2017	2018	2019	2020
Vốn điều lệ (Tỷ đồng)	20	341	948	2.530	10.273	12.885	16.627	21.615

ACB ghi nhận nhiều cột mốc phát triển: phát hành thẻ Mastercard/Visa đầu tiên tại Việt Nam (1996), thành lập ACBS (2000), niêm yết trên HNX (2006) và chuyển niêm yết sang sàn HOSE cùng thỏa thuận bảo hiểm độc quyền với Sun Life vào năm 2020. Hoạt động kinh doanh của ACB dựa trên 5 giá trị cốt lõi: Hài hòa, Hiệu quả, Cẩn trọng, Cách tân, Chính trực.

Về kết quả kinh doanh tổng thể giai đoạn 2018–2020:

• Vốn huy động: Năm 2018 đạt 295.xxx tỷ đồng; năm 2019 tăng 50.167 tỷ đồng (+17%); năm 2020 tăng 44.653 tỷ đồng (+13%). Tiền gửi khách hàng đóng vai trò chủ đạo: năm 2018 đạt 269.998 tỷ đồng (chiếm 91% tổng vốn huy động); năm 2019 đạt 308.129 tỷ đồng (chiếm 89%); năm 2020 đạt 353.195 tỷ đồng (chiếm 90,46%). Tốc độ tăng trưởng huy động năm 2020 (13%) cao hơn bình quân ngành (10,4%).
• Tăng trưởng dư nợ tín dụng: Năm 2018 đạt 230.527 tỷ đồng; năm 2019 đạt 268.700 tỷ đồng (+17%); năm 2020 đạt 311.478 tỷ đồng (+16%, tăng 42.778 tỷ đồng).
• Kết quả tài chính: Tổng thu nhập năm 2018 đạt 28.089 tỷ đồng, năm 2019 đạt 32.512 tỷ đồng (+16%), năm 2020 đạt 39.121 tỷ đồng (+20%). Chi phí hoạt động năm 2019 tăng 15,6% và năm 2020 tăng 17,7%. Lợi nhuận trước thuế tăng trưởng liên tục: năm 2018 đạt 6.389 tỷ đồng; năm 2019 đạt 7.516 tỷ đồng (+18%); năm 2020 đạt 9.596 tỷ đồng (+28%).

Quy trình và điều kiện cấp tín dụng cá nhân tại ACB:

• Quy trình gồm 6 bước vận hành đồng bộ qua hệ thống Quản lý khoản vay tiêu dùng (CLMS): Tiếp nhận hồ sơ (NV.QHKH) $\rightarrow$ Thẩm định TSĐB $\rightarrow$ Thẩm định điều kiện tín dụng (NVTĐ) $\rightarrow$ Phê duyệt (Phòng Phân tích tín dụng - PPTTD) $\rightarrow$ Nhận kết quả phê duyệt $\rightarrow$ Giải ngân, quản lý sau giải ngân (Bộ phận OS, COG, BPTHN/BPXLN).
• Điều kiện cấp tín dụng: Khách hàng từ 18 đến 70 tuổi; quốc tịch Việt Nam hoặc người nước ngoài cư trú hợp pháp có sở hữu BĐS và nguồn thu nhập ổn định; cư trú hoặc làm việc cùng địa bàn hoặc cách chi nhánh ACB tối đa 50 km; lịch sử tín dụng không có nợ nhóm 2 trong 6 tháng gần nhất và không có nợ nhóm 3–5 trong 24 tháng gần nhất. ACB từ chối cấp tín dụng cho các mục đích: kinh doanh sòng bạc, vũ trường, quán bar; mua đất phân lô bán nền; mua vàng miếng.

Kết quả phân tích định tính từ 450 phiếu khảo sát thực tế:

• Tiêu chí lựa chọn ACB: 68,7% khách hàng chọn ACB vì uy tín thương hiệu; 84,7% đánh giá danh mục sản phẩm có độ đa dạng cao (gồm 14 sản phẩm, tiêu biểu là "Hỗ trợ kinh doanh trọn gói" và "Hỗ trợ an cư trọn gói"); mạng lưới phân phối gồm hơn 350 chi nhánh/PGD, 11.000 máy ATM/máy giao dịch và 850 đại lý Western Union.
• Đánh giá tính phù hợp về quy mô, lãi suất, thời hạn: 45% đánh giá rất phù hợp, 40% đánh giá phù hợp và 15% đánh giá không phù hợp.
• Khảo sát mặt bằng lãi suất cho vay cá nhân 12 tháng cuối năm 2020 tại các ngân hàng:

Ngân hàng	Lãi suất (%/năm)	Ngân hàng	Lãi suất (%/năm)
Standard Chartered	6,49	PVcomBank	8,99
Shinhan Bank	6,90	Bắc Á Bank	8,99
Hong Leong Bank	7,75	VPBank	9,50
HSBC	7,99	ACB	9,80
Maritime Bank	8,00	UOB	9,99
BIDV	8,00	VIB	10,10
Woori Bank	8,00	TPBank	10,50
Vietcombank	8,10	Sacombank	11,50
VietinBank	8,10	Eximbank	12,00
Techcombank	8,29	OCB	8,68

Mức lãi suất cho vay 12 tháng của ACB (9,8%/năm) cao hơn phần lớn các NHTM nhà nước và nước ngoài, làm giảm tính cạnh tranh về giá vốn. Về thời gian xử lý thủ tục, 43,5% khách hàng đánh giá nhanh chóng, 33,5% đánh giá bình thường và 19,9% phản ánh quy trình còn chậm chạp.

Chương III: Giải pháp phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu

Chương III đưa ra định hướng chiến lược và các nhóm giải pháp nhằm phát triển mảng cho vay cá nhân của ACB:

1. Hoàn thiện chính sách lãi suất và đa dạng hóa gói tín dụng: Cân đối lại biểu lãi suất cho vay linh hoạt theo từng nhóm đối tượng; phát triển các gói tín dụng liên kết dự án nhà ở với thời hạn dài và biên độ ưu đãi cạnh tranh nhằm thu hút khách hàng có lịch sử tín dụng tốt.
2. Tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ: Rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ giữa NV.QHKH, NVTĐ và PPTTD trên nền tảng số hóa CLMS; cắt giảm các chứng từ không cần thiết để cải thiện tỷ lệ 19,9% khách hàng đánh giá quy trình còn chậm.
3. Nâng cao năng lực và chuẩn mực đạo đức của đội ngũ cán bộ: Đào tạo định kỳ kỹ năng thẩm định, phân tích dòng tiền và kỹ năng giao tiếp, bảo đảm tư vấn minh bạch, đúng luật và giữ vững tính chuyên nghiệp.
4. Tăng cường kiểm soát rủi ro và giám sát sau giải ngân: Theo dõi chặt chẽ tiến độ sử dụng vốn vay, chủ động rà soát nợ quá hạn và thực hiện trích lập dự phòng nghiêm ngặt theo lộ trình Thông tư 02/2013 và Thông tư 03/2021 của NHNN.
5. Mở rộng kênh phân phối và đẩy mạnh tiếp thị đa kênh: Khai thác hiệu quả hơn 350 chi nhánh/PGD, kết hợp bán chéo các sản phẩm bảo hiểm liên kết (Sun Life) và dịch vụ ngân hàng điện tử.

Hệ thống kiến nghị của tác giả:

• Kiến nghị Chính phủ: Duy trì ổn định môi trường kinh tế vĩ mô và hoàn thiện hành lang pháp lý xử lý tài sản bảo đảm.
• Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước: Điều hành linh hoạt hạn mức tín dụng và ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn xử lý nợ trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động của dịch bệnh.
• Kiến nghị ACB: Tiếp tục phân quyền phê duyệt tín dụng hợp lý cho cấp chi nhánh, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ và tinh chỉnh chính sách giá sản phẩm.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp bức tranh số liệu chi tiết về hoạt động kinh doanh và tín dụng bán lẻ tại ACB:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020
Vốn điều lệ (Tỷ đồng)	12.885	16.627	21.615
Tiền gửi khách hàng (Tỷ đồng)	269.998	308.129	353.195
Tổng dư nợ cấp tín dụng (Tỷ đồng)	230.527	268.700	311.478
Tổng doanh thu / Thu nhập (Tỷ đồng)	28.089	32.512	39.121
Lợi nhuận trước thuế (Tỷ đồng)	6.389	7.516	9.596

Đóng góp của đề tài so với các nghiên cứu đi trước:

• Khắc phục khoảng trống nghiên cứu khi cập nhật và phân tích chuỗi dữ liệu thực tế tại ACB giai đoạn 2018–2020 (giai đoạn chuyển dịch chiến lược ưu tiên bán lẻ, chuyển sàn niêm yết sang HOSE và ứng phó với đại dịch Covid-19).
• Bổ sung dữ liệu điều tra thực nghiệm với 450 mẫu khảo sát khách hàng cá nhân tại Hội sở ACB, chỉ ra điểm nghẽn về mức lãi suất (9,8%/năm) và tốc độ phê duyệt hồ sơ (19,9% đánh giá chậm).
• Đưa ra hệ thống giải pháp gắn liền với hệ thống vận hành CLMS và điều kiện thực tiễn của ACB thay vì các đề xuất mang tính lý thuyết chung chung.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Mẫu khảo sát sơ cấp được thực hiện tập trung tại Hội sở ACB trong khung thời gian hẹp (01/02/2021 đến 04/04/2021) với quy mô 450 phiếu hợp lệ, chưa bao quát hết đặc thù hành vi khách hàng cá nhân tại các chi nhánh/phòng giao dịch ở các vùng nông thôn hoặc miền Trung, miền Nam.
• Khung thời gian phân tích (2018–2020) là giai đoạn đầu bùng phát dịch Covid-19, do đó chưa đánh giá hết tác động toàn diện của các chính sách cơ cấu nợ dài hạn đến chất lượng tài sản của ngân hàng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi và cỡ mẫu khảo sát phân tầng theo từng khu vực địa lý trên toàn mạng lưới hơn 350 chi nhánh của ACB.
• Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng định lượng (hồi quy đa biến) để lượng hóa mức độ tác động của từng nhân tố (lãi suất, thời gian xử lý, thái độ nhân viên) đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân.
• Đánh giá tác động sâu hơn của chuyển đổi số và hoạt động phân phối bảo hiểm độc quyền (Bancassurance) tới hiệu quả cho vay cá nhân trong các năm tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn và học thuật phục vụ các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Cung cấp tài liệu tham khảo về khung phương pháp luận đánh giá hoạt động tín dụng bán lẻ, mẫu thiết kế bảng hỏi khảo sát khách hàng cá nhân và kinh nghiệm phân tích số liệu tài chính ngân hàng.
• Cán bộ tín dụng, chuyên viên thẩm định và nhân viên quan hệ khách hàng tại ACB: Nắm bắt chi tiết các bước tác nghiệp trong quy trình cấp tín dụng trên CLMS, hiểu rõ các phản hồi thực tế của khách hàng về mức độ hài lòng, lãi suất và thủ tục.
• Nhà quản trị tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo bảng so sánh lãi suất cạnh tranh giữa 18 ngân hàng và các bài học kinh nghiệm về phát triển gói sản phẩm bất động sản từ Techcombank, MSB.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình cấp tín dụng khách hàng cá nhân tại ACB gồm những bước nào và vận hành trên hệ thống nào? Quy trình cấp tín dụng khách hàng cá nhân tại ACB gồm 6 bước: (1) Tư vấn và nhận hồ sơ tín dụng (NV.QHKH), (2) Thẩm định tài sản đảm bảo, (3) Thẩm định tín dụng (NV.QHKH và NVTĐ), (4) Phê duyệt hồ sơ tín dụng (Phòng Phân tích tín dụng - PPTTD), (5) Nhận kết quả phê duyệt và thông báo cho khách hàng, (6) Ký kết hợp đồng, công chứng đăng ký giao dịch bảo đảm, giải ngân, thu nợ và quản lý sau giải ngân (Bộ phận OS, COG, BPTHN/BPXLN). Toàn bộ trạng thái hồ sơ được theo dõi đồng bộ trên hệ thống Quản lý khoản vay tiêu dùng (CLMS).

2. Khách hàng vay vốn cá nhân tại ACB phải đáp ứng những điều kiện bắt buộc nào? Khách hàng phải trong độ tuổi từ 18 đến 70 tuổi; mang quốc tịch Việt Nam hoặc người nước ngoài cư trú hợp pháp có BĐS và nguồn thu nhập ổn định; nơi cư trú, làm việc hoặc kinh doanh cùng địa bàn hoặc cách chi nhánh ACB tối đa 50 km; không có nợ nhóm 2 trong 6 tháng gần nhất và không có nợ nhóm 3–5 trong 24 tháng gần nhất. Đồng thời, ACB từ chối cấp vốn cho mục đích kinh doanh sòng bạc, quán bar/sàn nhảy, mua đất phân lô bán nền hoặc đầu cơ vàng miếng.

3. Mức lãi suất cho vay cá nhân kỳ hạn 12 tháng tại ACB cuối năm 2020 là bao nhiêu khi so sánh với các ngân hàng khác? Tại thời điểm cuối năm 2020, lãi suất cho vay 12 tháng của ACB là 9,8%/năm. Mức này cao hơn nhiều ngân hàng nước ngoài và NHTM khác như Standard Chartered (6,49%), Shinhan Bank (6,9%), HSBC (7,99%), Vietcombank và VietinBank (8,1%), Techcombank (8,29%), OCB (8,68%), VPBank (9,5%); và chỉ thấp hơn một số ngân hàng như UOB (9,99%), VIB (10,1%), TPBank (10,5%), Sacombank (11,5%), Eximbank (12,0%).

4. Kết quả khảo sát 450 khách hàng chỉ ra lý do chính nào khiến khách hàng lựa chọn vay vốn tại ACB? Kết quả khảo sát thực tế cho thấy 68,7% khách hàng lựa chọn vay vốn tại ACB do uy tín thương hiệu của ngân hàng. Ngoài ra, 84,7% khách hàng đánh giá danh mục sản phẩm cho vay của ACB có độ đa dạng cao với 14 sản phẩm chuyên biệt, cùng sự tiện lợi từ mạng lưới hơn 350 chi nhánh/PGD trên toàn quốc.

5. Tăng trưởng vốn điều lệ, dư nợ tín dụng và lợi nhuận trước thuế của ACB giai đoạn 2018–2020 đạt những con số nào? Vốn điều lệ của ACB tăng từ 12.885 tỷ đồng (2018) lên 16.627 tỷ đồng (2019) và đạt 21.615 tỷ đồng (2020). Tổng dư nợ cấp tín dụng tăng trưởng đều đặn từ 230.527 tỷ đồng (2018) lên 268.700 tỷ đồng (2019, +17%) và đạt 311.478 tỷ đồng (2020, +16%). Lợi nhuận trước thuế tăng từ 6.389 tỷ đồng (2018) lên 7.516 tỷ đồng (2019, +18%) và đạt 9.596 tỷ đồng (2020, +28%).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lưu Thị Xuân Diệu đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và phản ánh chân thực thực trạng phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2018–2020. Dựa trên việc phân tích số liệu tài chính kết hợp điều tra khảo sát 450 khách hàng thực tế, công trình đã chỉ rõ những ưu thế về uy tín thương hiệu, mạng lưới và quy mô lợi nhuận, đồng thời nhận diện thẳng thắn điểm hạn chế về mặt bằng lãi suất cho vay và thời gian xử lý thủ tục. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu hữu ích cho công tác quản trị tín dụng bán lẻ tại ACB và là tài liệu tham khảo giá trị cho nghiên cứu học thuật chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN 1. Cơ sở lý thuyết của hoạt động cho vay cá nhân 1.1 Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân Đóng vai trò là một trung gian tài chính, các NHTM huy động vốn nhàn rỗi từ những người dư thừa vốn, đồng thời phân bổ lại nguồn vốn này cho các đối tượng thiếu hụt vốn trong nền kinh tế. Mối quan hệ chuyển nhượng vốn, hay tài sản này giữa NH và các chủ thể trong nền kinh tế được coi là quan hệ tín dụng.

Trong đó, NH vừa là bên đi vay cũng vừa là bên cho vay. Xét trên phương diện về chủ thể vay vốn, tín dụng được chia thành ba loại: tín dụng doanh nghiệp, tín dụng CN và tín dụng cho các tổ chức tài chính. Có nhiều định nghĩa khác nhau về hoạt động CVCN, tùy thuộc vào quan điểm của từng đối tượng. Có người cho rằng: “Cho vay CN là hình thức cấp tín dụng cho đối tượng KH là cá thể, CN hoặc hộ kinh doanh nhỏ lẻ nhằm đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn trong từng thời kỳ".

Cũng có người lại định nghĩa rằng “cho vay CN là quan hệ vay vốn được xác lập giữa một bên là NH, một bên là CN sử dụng vốn, NH chuyển giao quyền sử dụng vốn có kiểm soát cho KH và KH sẽ hoàn trả lại cả gốc và lãi vào thời điểm được xác định trong tương lai”. Dù hiểu theo nghĩa nào thì ta có thể thấy tồn tại ba đặc điểm sau: tính chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị, tính thời hạn và tính hoàn trả. Tổng quát, ta có thể hiểu cho vay KHCN là hoạt động tín dụng của NH cho chủ thể là các CN, hộ gia đình. NH tài trợ vốn cho CN, phục vụ việc sản xuất kinh doanh, tiêu dùng của CN trong một khoảng thời gian nhất định, dựa trên nguyên tắc hoàn trả đúng thời hạn cả gốc và lãi.

Xét về bản chất, hoạt động CVCN là một phần của hoạt động cấp tín dụng quen thuộc của các NH. Vì thế, cho vay CN tuân thủ theo các nguyên tắc của hoạt động cho vay nói chung theo luật định. Về quy tắc, NH trực tiếp giao tiền hoặc thông qua tài khoản cho KH vay vốn theo đúng thời gian quy định. Sau khi nhận vốn, KH phải sử dụng vốn theo đúng như mục đích và thời gian nhất định đã thống nhất và cam kết với NH như trong hợp đồng tín dụng đồng thời bảo đảm trả nợ gốc 5 và lãi cho NH theo đúng hạn.

Trên thế giới, hoạt động CVCN đã phát triển từ những năm 80 của thế kỷ trước. Trong khi ở Việt Nam, loại hình tín dụng này mới chỉ xuất hiện từ những năm 1994 dưới hình thức cho vay trả góp là chủ yếu, các sản phẩm được cung cấp cũng không đa dạng cho nhiều đối tượng KH. Ngày nay với nhu cầu vốn đa dạng như mua nhà, mua xe, tài trợ cho giáo dục. KH có nhân phát sinh nhu cầu tìm kiếm nguồn tài trợ về giá trị và chất lượng hơn các khoản vay “nóng” bên ngoài thị trường.

Trong khi đó, hoạt động cạnh tranh trong cho vay các doanh nghiệp ngày càng khốc liệt khi “miếng bánh thị trường” đã được chia phần nhiều cho các NH lớn và lâu năm. Vì thế, xu hướng phát triển cho vay CN là tất yếu. Đặc điểm về hoạt động cho vay cá nhân Như đã nói ở trên, cho vay CN là một phần của hoạt động cấp tín dụng, vì vậy sẽ mang đầy đủ đặc điểm của hoạt động tín dụng: Thứ nhất, hoạt động CVCN dựa trên cơ sở lòng tin. NH chỉ cấp vốn cho KHCN khi tin tưởng rằng KH sẽ sử dụng vốn theo đúng mục đích đã cam kết có hiệu quả và có khả năng trả nợ cho NH.

Lòng tin này được NH đánh giá dựa trên điều kiện pháp lý, khả năng tài chính, uy tín và tài sản bảo đảm (nếu có) của KH tham gia vay vốn. Thứ hai, việc cho vay KH là một sự chuyển nhượng vốn có thời hạn. Do NH đóng vai trò là trung gian giữa người thừa vốn và người cần vốn, vì thế nguồn vốn cho vay được lấy từ nguồn vốn huy động. Mọi khoản vay NH cung cấp cho KH đều phải có thời hạn hợp lý, đảm bảo NH có thể có đủ nguồn vốn thanh khoản, hoàn trả vốn huy động.

Kỳ hạn cho vay mỗi KH được NH xác định dựa trên tính chất của nguồn vốn tại NH và quy trình luân chuyển vốn của đối tượng đi vay. Nếu nguồn vốn huy động của NH ổn định, dài hạn thì thời hạn cho vay có thể dài hơn, ngược lại nếu nguồn vốn huy động của NH chủ yếu là ngắn hạn, kém ổn định thì đa số các khoản cho vay sẽ là ngắn hạn. Đồng thời, đối với chu kỳ luân chuyển vốn của KHCN nhằm đáp ứng các nhu cầu chi tiêu tiêu dùng cần thiết thường ngắn nên thời hạn của các khoản vay này thường là ngắn hạn và trung hạn. 6 Thứ ba, các khoản vay đều cần được hoàn trả cả gốc và lãi.

Khi đến kỳ hạn ngoại khoản gốc, KH cần trả cho NH thêm một khoản lãi là chi phí của việc sử dụng vốn vay. Khoản tiền lãi này được tính theo phần trăm trên giá trị khoản vay, được sử dụng để NH bù đắp chi phí hoạt động, tự lạm phát và tạo ra lợi nhuận của NH. Ngoài những đặc điểm chung tương tự như tín dụng, hoạt động CVCN còn có những đặc điểm riêng biệt so với các hoạt động tín dụng khác như sau: Quy mô của từng khoản vay nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lại lớn. So sánh với các khoản tín dụng doanh nghiệp, các khoản vay kinh doanh thì các khoản vay CN thường có giá trị tương đối nhỏ.

Một phần là do giá trị hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng ở mức vừa phải. Thêm vào đó, đa số các KH thường tìm đến NH nhằm tìm kiếm sự hỗ trợ phần vốn còn thiếu hụt sau khi đã có sự tích lũy từ trước. Tuy nhiên do đối tượng là các CN có nhu cầu vay vốn trong xã hội với nhu cầu đa dạng nên mặc dù quy mô của từng khoản vay không lớn nhưng tổng quy mô cho vay của NH lại rất lớn. Các khoản vay CN có mức lãi suất và chi phí cao.

Đối với mỗi khoản vay này, NH thường tốn nhiều chi phí cho việc thẩm định và xét duyệt cho vay. Do đó giá trị mỗi khoản vay này thường không lớn, đồng thời việc cập nhật các thông tin cá nhân thường khó có thể đầy đủ và chính xác. Vì thế NH đặt ra mức lãi suất cao nhằm bù đắp chi phí đã bỏ ra và thu lợi nhuận. Song do đặc thù KH là các CN nên họ thường quan tâm đến số tiền mình phải trả hơn là lãi suất ghi trên hợp đồng tín dụng.

Cho vay CN có độ rủi ro cao trong danh mục tín dụng của NH. Do những khó khăn trong việc thu thập thông tin CN của KH, thêm vào đó là thông tin tài chính được cung cấp từ KH nên độ tin cậy không cao. Đồng thời yếu tố quyết định đến việc khoản vay có được hoàn trả hay không là uy tín, đạo đức của KH sang đây lại là yếu tố định tính, rất khó xác định. Ngoài ra, nguồn trả nợ của KH chủ yếu là từ thu nhập, mức độ ổn định của nguồn thu này tùy thuộc vào từng đối tượng KH, có thể có biến động lớn, phụ thuộc vào những thay đổi của nền kinh tế thị trường hoặc những yếu tố khách quan khác như hạn hán, mất mùa.

Khả năng trả nợ của 7 người đi vay cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi những yếu tố chủ quan như tình hình sức khỏe, từ đó sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay của NH. Đây cũng là một yếu tố khiến lãi suất các khoản vay CN thường cao do phải bù đắp một phần rủi ro từ hoạt động cho vay này của NH. Lợi nhuận từ hoạt động CVCN cao. Cũng do nguyên nhân xuất phát từ chi phí và rủi ro cao từ hoạt động CVCN khiến mức lãi suất của khoản vay này thường cao hơn các khoản tín dụng khác trong danh mục tín dụng của NH nên mức lợi nhuận NH thu được trên mỗi khoản vay thường cao.

Thêm vào đó là số lượng các khoản vay lớn vì thế hoạt động CVCN tạo ra thu nhập đáng kể cho các NH thương mại. Quy trình cho vay KHCN về cơ bản đơn giản và ít các bước hơn hoạt động cho vay doanh nghiệp. Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ vay vốn Bước 2: Thẩm định điều kiện vay tiêu dùng CN Bước 3: Phân tích tín dụng Bước 4: Xét duyệt cho vay tiêu dùng CN Bước 5: Ký kết hợp đồng và giải ngân Bước 6: Thu nợ và đưa ra phán quyết tín dụng mới Biểu đồ 1.1: Quy trình cho vay khách hàng cá nhân Để bắt đầu từ bước đầu tiên, NH nào cũng cần có những cách để tìm kiếm KH. KHCN có các phương thức tìm kiếm phổ biến như sau: - Gọi điện tiếp thị trên tệp dữ liệu về thông tin số điện thoại KH có sẵn.

8 - Tìm kiếm KH mới thông qua các KH cũ, đã có quan hệ với NH. - KH là đối tác của NH. - KH đến từ nguồn đối tác của NH. Nhìn chung, dù sử dụng cách nào, các NH đều muốn tiếp cận các KH có nhu cầu một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Vì thế, các NH ngày nay tập trung mảng quảng bá và tìm kiếm KH, song song đó đổi mới các bước quy trình đằng sau nhanh gọn nhẹ, phù hợp với nhu cầu và giải quyết các khiếu nại của KH. Phân loại các hình thức cho vay cá nhân tại các ngân hàng thương mại hiện nay Việc phân loại các hình thức trong cho vay CN thường được phân loại dựa trên một số những tiêu chí nhất định. Căn cứ vào kết quả phân loại NH sẽ xây dựng được quy trình cho vay phù hợp, giúp nâng cao chất lượng tín dụng và kiểm soát được rủi ro tín dụng có thể xảy ra. Căn cứ vào mục đích cho vay Dựa vào mục đích vay vốn, cho vay CN được chia làm ba loại cho vay CN cư trú, cho vay CN tiêu dùng, cho vay CN sản xuất kinh doanh: - Cho vay CN cư trú là các khoản vay CN nhằm phục vụ nhu cầu mua sắm, xây dựng hoặc cải tạo nhà ở của KHCN hoặc hộ gia đình.

- Cho vay CN tiêu dùng là các khoản vay nhằm tài trợ cho mục đích tiêu dùng CN như trang trí nhà cửa, mua sắm xe, đồ dùng gia đình, trang trải chi phí học hành, du lịch.