Chương 1, Luật Kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10 ngày 09/12/2000 “Kinh doanh bảo hiểm là Hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích sinh lợi, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm” Kinh doanh bảo hiểm là một chu trình đảo ngược, sản phẩm bảo hiểm được bán ra trước, doanh thu phát sinh, sau đó mới phát sinh chi phí. Đặc điểm này tạo ra tính nhàn rỗi của nguồn vốn bảo hiểm trong những thời gian nhất định, chủ thể nhận bảo hiểm có thể sử dụng chúng để đầu tư sinh lời nhằm tăng khả năng tài chính cho việc chi trả bồi thường và tăng thu nhập cho doanh nghiệp. Bởi vậy, đầu tư tài chính là một hoạt động không thể tách rời với hoat động bảo hiểm. Chính điều này làm cho bảo hiểm có tính phức tạp và ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp bảo hiểm, đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm lợi ích cho người tham gia.
Thị trường bảo hiểm ở nước ta trong những năm gần đây đã rất sôi động, đa dạng. Số lượng công ty hoạt động kinh doanh bảo hiểm ngày càng tăng, các loại hình sở hữu đa dạng ở cả bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ thuộc cả ba lĩnh vực bảo hiểm con người, bảo hiểm tài sản và bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Tính cạnh 9 tranh của các công ty đã và đang từng bước thoả mãn tốt hơn nhu cầu của các khách hàng. Trong kinh doanh bảo hiểm, ngoài hình thức kinh doanh truyền thống, các công ty bảo hiểm còn bắt tay với ngân hàng để phân phối các sản phẩm của mình trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên, từ đó hoạt động Bancassurance ra đời.2 Vai trò Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế hiện nay, thì vai trò của các tổ chức tài chính ngày càng trở nên quan trọng.
Công ty bảo hiểm ra đời không chỉ mang lại sự bù đắp cần thiết cho các đối tượng tham gia khi gặp rủi ro mà nhờ hoạt động kinh doanh của mình, các tổ chức này còn góp phần vào sự phát triển kinh tế. Vai trò của bảo hiểm và kinh doanh bảo hiểm thể hiện như sau: Giảm thiểu tổn thất, thiệt hại: Trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ, các công ty bảo hiểm luôn chú ý đến việc tăng cường áp dụng các biện pháp phòng tránh cần thiết để bảo vệ đối tượng bảo hiểm, góp phần đảm bảo an toàn cho tính mạng, sức khỏe con người, của cải và vật chất của xã hội thông qua: Việc thực hiện hỗ trợ các công cụ phòng ngừa rủi ro, hạn chế tổn thất ở mức thấp nhất có thể; Giải quyết hậu quả kịp thời giúp khách hàng nhanh chóng ổn định kinh doanh và cuộc sống. Góp phần ổn định tài chính cho người tham gia trước tổn thất do rủi ro gây ra: Rủi ro luôn hiện diện và gây tổn thất về kinh tế, ảnh hưởng đến thu nhập, đời sống, sản xuất kinh doanh của các cá nhân, tổ chức. Tổn thất đó sẽ được các cơ quan hay công ty bảo hiểm trợ cấp hoặc bồi thường kịp thời để người tham gia nhanh chóng khắc phục hậu quả, ổn định cuộc sống và sản xuất kinh doanh.
Từ đó, các hoạt động sẽ được khôi phục và diễn ra bình thường. Vai trò này đáp ứng được mục tiêu kinh tế của người tham gia nên đối tượng tham gia bảo hiểm ngày càng đông đảo. Tạo nguồn vốn cho đầu tư tăng trưởng kinh tế: Các cơ quan và công ty bảo hiểm thu phí bảo hiểm trước khi rủi ro và sự kiện bảo hiểm xảy ra với đối tượng bảo hiểm. Điều đó cho phép họ có một số tiền rất lớn và cần phải quản lý chặt chẽ để 10 đảm bảo quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm.
Ngoài ra, luôn có một khoảng thời gian giữa thời điểm xảy ra rủi ro gây tổn thất và thời điểm chi trả hoặc bồi thường, có thể kéo dài nhiều năm, nhất là trong bảo hiểm nhân thọ. Vì vậy, số phí thu được có thể được sử dụng để đầu tư vào các hoạt động kinh tế để sinh lời. Đóng góp cho ngân sách nhà nước: Với các loại quỹ bảo hiểm khác nhau, người tham gia bảo hiểm ngày càng nhiều. Khi có tổn thất xảy ra, các cơ quan, công ty bảo hiểm sẽ trợ cấp hoặc bồi thường kịp thời cho họ để ổn định đời sống và sản xuất.
Vì vậy, ngân sách nhà nước không phải chi tiền để trợ cấp cho các thành viên, các doanh nghiệp khi gặp rủi ro. Mặt khác, hoạt động kinh doanh bảo hiểm còn có trách nhiệm đóng góp vào ngân sách thông qua các loại thuế mà các công ty bảo hiểm phải nộp, điều này góp phần làm tăng thu cho ngân sách.2 Khái quát về Bancassurance 1.1 Khái niệm và đặc điểm Ngành ngân hàng và bảo hiểm đã thay đổi nhanh chóng trong sự biến đổi, thách thức của môi trường kinh tế trên toàn thế giới. Trong môi trường cạnh tranh và tự do hóa, việc phát triển sản phẩm kết hợp nhằm tạo ra tính đa dạng, an toàn dựa trên thế mạnh của mỗi tổ chức là điều tất yếu. Bancassurance chính thức xuất hiện đầu tiên tại Pháp và Tây Ban Nha vào những năm đầu của thập kỷ thứ 8, 9 thế kỷ 20.
Sau đó phát triển mạnh mẽ ở châu Á và châu Âu vào những năm đầu tiên của thế kỷ 21. Bancassurance là sự kết hợp của hai thuật ngữ “Ngân hàng” và “Bảo hiểm”. Một cách tổng quát, Bancassurance được hiểu là việc các ngân hàng tham gia cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng thông qua mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch của mình. Việc tham gia của ngân hàng có thể ở nhiều cấp độ khác nhau tuỳ theo hình thức Bancassurance.
Qua thời gian định nghĩa về Bancassurance ngày càng phổ biến và rõ nét hơn. Theo Swiss RE, 1992 Bancassurance có thể được mô tả như là một chiến lược mà các ngân hàng hay công ty bảo hiểm sử dụng với mục tiêu hoạt động hợp nhất dịch vụ ở mức độ nhất định trên thị trường tài chính., 1993 Bancassurance cơ bản là việc cung cấp và bán các sản phẩm ngân hàng và sản phẩm bảo hiểm thông qua một kênh phân phối chung và dưới cùng một nguồn cơ sở khách hàng. Bancassurance là một hệ thống trong đó ngân hàng làm đại lý bán hàng cho công ty bảo hiểm (cả bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ) nhằm kiếm một khoản thu nhập khác ngoài lãi suất., 2012, Bancassurance là quá trình sử dụng nguồn khách hàng của ngân hàng để bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ và quy trình này là con đường vô cùng hiệu quả cho sự phát triển của bảo hiểm. Theo định nghĩa của Center for Insurance & Financial Planning, Bancassurance là một loạt các thỏa thuận chi tiết giữa các ngân hàng và công ty bảo hiểm, nhưng trong tất cả các trường hợp, nó bao gồm việc cung cấp sản phẩm bảo hiểm, ngân hàng hoặc dịch vụ ngân hàng cho cùng một cơ sở dữ liệu khách hàng.
Từ các định nghĩa trên, có thể khái quát rằng Bancassurance là việc ngân hàng và công ty bảo hiểm cùng hợp tác để phát triển và phân phối các sản phẩm bảo hiểm, sản phẩm ngân hàng cho cùng một nguồn cơ sở khách hàng. Hay nói cách khác Bancassurance là việc ngân hàng tham gia cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng của mình. Việc tham gia này của Ngân hàng được phân theo nhiều cấp độ khác nhau tùy thuộc vào hình thức Bancassurance. Tóm lại thuật ngữ Bancassurance là sản phẩm “trọn gói qua một cửa” của ngân hàng và công ty bảo hiểm dành cho khách hàng nhằm giúp khách hàng giảm thiểu rủi ro, tiếp cận dịch vụ tích hợp với chi phí thấp.1: Sơ đồ liên kết ngân hàng và bảo hiểm Bancassurance bao gồm các sản phẩm bảo hiểm có tính thương mại với hai nhóm sản phẩm cơ bản đó là sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ.
Trong đó, sản phẩm Bancassurance nhân thọ là các sản phẩm bảo hiểm tính mạng hoặc tuổi thọ của con người nhằm bù đắp cho người được bảo hiểm một khoản tiền khi hết thời hạn bảo hiểm hoặc khi người được bảo hiểm bị chết hoặc bị thương tật toàn bộ vĩnh viễn. Sản phẩm này có thể chia thành nhiều loại như: Bảo hiểm trọn đời Bảo hiểm sinh kỳ Bảo hiểm tử kỳ Bảo hiểm hỗn hợp Bảo hiểm hưu trí Sản phẩm Bancassurance phi nhân thọ: bao gồm các loại hình bảo hiểm như bảo hiểm tài sản, trách nhiệm dân sự và các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc bảo hiểm nhân thọ. Sản phẩm này bao gồm: Bảo hiểm tài sản và bảo hiểm thiệt hại; Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển đường bộ, đường biển, đường thủy nội địa, đường sắt và đường hàng không; Bảo hiểm hàng không; Bảo hiểm xe cơ giới; Bảo hiểm 13 cháy, nổ; Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự của chủ tàu; Bảo hiểm trách nhiệm; Bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính; Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh; Bảo hiểm nông nghiệp; Bảo hiểm tai nạn con người; Bảo hiểm chăm sóc sức khỏe… 1.2 Các loại hình Bancassurance Việc cung cấp sản phẩm bảo hiểm qua kênh ngân hàng được thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau tuỳ thuộc vào mức độ hợp tác giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm. Có thể phân loại mô hình Bancassurance theo hai cách.1 Phân loại theo cấu trúc Mô hình giới thiệu: Mô hình này thích hợp với các ngân hàng mới tham gia vào Bancassurance.
Chỉ đơn thuần là việc nhân viên công ty bảo hiểm giới thiệu sản phẩm cho cơ sở khách hàng của ngân hàng tại ngân hàng hoặc các nhân viên ngân hàng giới thiệu khách hàng của mình tới các đại lý bảo hiểm và ngân hàng sẽ nhận được khoản hoa hồng phí. Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu khách hàng của ngân hàng vẫn do họ quản lý. Ưu điểm mô hình này là hợp tác đơn giản, ít rủi ro cho ngân hàng, đem lại kênh bán hàng tiềm năng cho công ty bảo hiểm. Nhưng điểm hạn chế ở mô hình này là ở tính chất đơn giản, chỉ là bán sản phẩm bảo hiểm chưa có sản phẩm bảo hiểm tích hợp với sản phẩm ngân hàng.
Mô hình đại lý: Ngân hàng và công ty bảo hiểm ký thoả thuận phân phối sản phẩm, theo đó ngân hàng đóng vai trò như là một đại lý của công ty bảo hiểm.