Luận văn thạc sĩ phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại natec

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại natec, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Long
• Người hướng dẫn: TS. Đào Nguyên Vịnh
• Trường học: NATEC
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Khoa Học và Công Nghệ Trong Lĩnh Vực CNTT Tại NATEC
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỘT SỐ TỪ ĐƯỢC VIẾT TẮT SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN
• MỤC LỤC BẢNG BIỂU
• MỤC LỤC
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DOANH NGHIỆP KH&CN, DOANH NGHIỆP CNTT
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của DNKHCN
• 1.2. Khái niệm DNKHCN
• 1.3. Đặc điểm của DNKHCN
• 1.4. Công nghệ thông tin và doanh nghiệp công nghệ thông tin
• 1.5. Khái niệm và vai trò của CNTT
• 1.6. Phân loại Doanh nghiệp CNTT
• 1.7. Vai trò của DN KH&CN đối với phát triển KH&CN và kinh tế xã hội
• 1.8. Kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam về phát triển DNKH&CN và DN CNTT
• 1.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DNKHCN TRONG LĨNH VỰC CNTT TẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Thực trạng hình thành và phát triển DNKHCN từ DNCNTT trong thời gian qua
• 2.2. Tình hình chung của các DN được chọn điều tra khảo sát
• 2.3. Thực trạng tình hình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của các DN được khảo sát
• 2.4. Tổng quan chính sách hỗ trợ phát triển DN KH&CN và DN CNTT
• 2.5. Thực trạng hoạt động đăng ký chứng nhận DNKHCN của các DNCNTT
• 2.6. Đánh giá thực trạng khó khăn trong việc chứng nhận DNKHCN cho một số DNCNTT
• 2.7. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 2.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DNKHCN TRONG LĨNH VỰC CNTT TẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển DN KHCN trong lĩnh vực CNTT tại Việt Nam trong thời gian tới
• 3.2. Giải pháp phát triển DN KHCN trong lĩnh vực CNTT tại Việt Nam
• 3.3. Nhóm giải pháp về chính sách
• 3.4. Nhóm giải pháp truyền thông, nâng cao nhận thức về DNKHCN và DNCTT
• 3.5. Nhóm các giải pháp khác
• 3.6. Khuyến nghị với Nhà nước và Bộ Khoa học và Công nghệ
• 3.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại NATEC

Phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ (DNKHCN) trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT) tại NATEC là một nhiệm vụ quan trọng. NATEC đóng vai trò là cầu nối giữa các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp, thúc đẩy sự phát triển của các DNKHCN. Mục tiêu chính là tạo ra môi trường thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp khoa học và công nghệ

DNKHCN là những tổ chức hoạt động dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Tình hình phát triển doanh nghiệp CNTT tại NATEC

NATEC đã hỗ trợ nhiều DN CNTT trong việc đăng ký chứng nhận DNKHCN. Tuy nhiên, số lượng DN được cấp chứng nhận vẫn còn hạn chế, cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục.

II. Thách thức trong phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại NATEC

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng DNKHCN trong lĩnh vực CNTT vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thủ tục hành chính phức tạp, thiếu thông tin và hỗ trợ từ chính phủ là những rào cản lớn. Việc nhận thức chưa đầy đủ về lợi ích của việc trở thành DNKHCN cũng là một yếu tố cần được cải thiện.

2.1. Khó khăn trong thủ tục đăng ký chứng nhận DNKHCN

Thủ tục đăng ký chứng nhận DNKHCN thường phức tạp và mất nhiều thời gian, gây khó khăn cho các DN CNTT trong việc tiếp cận các ưu đãi từ nhà nước.

2.2. Thiếu thông tin và hỗ trợ từ chính phủ

Nhiều DN CNTT không nắm rõ các chính sách hỗ trợ hiện có, dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội phát triển.

III. Phương pháp phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại NATEC

Để phát triển DNKHCN trong lĩnh vực CNTT, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc cải thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức về DNKHCN là rất cần thiết. Các giải pháp này sẽ giúp DN CNTT dễ dàng hơn trong việc đăng ký chứng nhận và nhận được các ưu đãi từ nhà nước.

3.1. Cải thiện chính sách hỗ trợ cho DNKHCN

Cần có các chính sách rõ ràng và cụ thể hơn để hỗ trợ DNKHCN, từ đó khuyến khích các DN CNTT tham gia vào hoạt động nghiên cứu và phát triển.

3.2. Tăng cường truyền thông về lợi ích của DNKHCN

Việc nâng cao nhận thức về lợi ích của việc trở thành DNKHCN sẽ giúp các DN CNTT hiểu rõ hơn về giá trị mà họ có thể đạt được.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại NATEC

Các nghiên cứu tại NATEC đã chỉ ra rằng việc phát triển DNKHCN trong lĩnh vực CNTT không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động trẻ. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các DN CNTT có chứng nhận DNKHCN thường có doanh thu cao hơn và khả năng phát triển bền vững hơn.

4.1. Kết quả từ các DN CNTT đã được chứng nhận

Nhiều DN CNTT sau khi được chứng nhận DNKHCN đã có sự tăng trưởng rõ rệt về doanh thu và quy mô hoạt động.

4.2. Tác động đến thị trường lao động

Sự phát triển của DNKHCN trong lĩnh vực CNTT đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động trẻ, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

V. Kết luận và tương lai của doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại NATEC

Phát triển DNKHCN trong lĩnh vực CNTT tại NATEC là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với các giải pháp phù hợp, có thể nâng cao số lượng DNKHCN và tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững. Tương lai của DNKHCN tại NATEC hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho nền kinh tế.

5.1. Tầm nhìn cho DNKHCN trong lĩnh vực CNTT

Cần có một tầm nhìn dài hạn để phát triển DNKHCN, từ đó tạo ra những sản phẩm công nghệ tiên tiến và đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ cần được điều chỉnh và cải thiện để phù hợp với thực tiễn phát triển của DNKHCN trong lĩnh vực CNTT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn 2011 - 2020, Chính phủ Việt Nam đã đặt mục tiêu hình thành 3.000 doanh nghiệp khoa học và công nghệ vào năm 2015 và đạt 5.000 doanh nghiệp vào năm 2020. Trong bối cảnh ngành công nghệ thông tin đang phát triển bùng nổ, đóng góp trực tiếp gần 7% GDP quốc gia và giữ vai trò động lực cốt lõi trong đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, số lượng doanh nghiệp công nghệ thông tin được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên thực tế vẫn còn rất hạn chế. Đây là rào cản lớn khiến các tổ chức công nghệ chưa thể tiếp cận trọn vẹn những ưu đãi đặc thù từ Nhà nước nhằm đẩy mạnh hoạt động đổi mới sáng tạo.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh với đề tài nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ (NATEC) tập trung làm rõ căn nguyên khiến số lượng đăng ký còn thấp, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp thúc đẩy quy trình công nhận loại hình doanh nghiệp này. Phạm vi nghiên cứu khảo sát trực tiếp trên nhóm đại diện gồm 150 doanh nghiệp công nghệ thông tin tại Việt Nam trong giai đoạn 2011 - 2013.

Nghiên cứu mang giá trị thực tiễn to lớn trong việc tham vấn chính sách cho NATEC và Bộ Khoa học và Công nghệ, hỗ trợ hoàn thiện khung pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ vốn đang tồn tại thời gian xử lý thủ tục kéo dài tối thiểu 19 tháng. Đề tài mở ra cơ hội giúp các doanh nghiệp phần mềm và dịch vụ số tối ưu hóa mức thuế suất ưu đãi thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý luận quản trị:

Lý thuyết vòng đời phát triển doanh nghiệp định hướng mục tiêu xã hội và công nghệ, chia quá trình tiến hóa của doanh nghiệp thành 4 giai đoạn nền tảng: phát triển và đánh giá ý tưởng; khởi nghiệp và lập kế hoạch; tập trung và củng cố; phát triển và mở rộng quy mô.

Lý thuyết doanh nghiệp dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh vai trò của hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trong việc tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Mô hình hệ sinh thái vườn ươm doanh nghiệp và thúc đẩy kinh doanh quốc tế, điển hình là kinh nghiệm từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc trong việc giảm thiểu rủi ro thương mại hóa công nghệ.

Về mặt khái niệm pháp lý, nghiên cứu căn cứ vào Điều 58 Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, Nghị định số 80/2007/NĐ-CP và Nghị định số 96/2010/NĐ-CP. Doanh nghiệp khoa học và công nghệ được xác định là doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các loại sản phẩm, hàng hóa hình thành từ kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp.

Song song đó, khái niệm doanh nghiệp công nghệ thông tin được chuẩn hóa theo Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11, phân chia theo 3 nhóm sản phẩm chính gồm phần cứng, phần mềm và nội dung thông tin số. Bài học kinh nghiệm quốc tế chỉ ra rằng tại Trung Quốc, khoảng 2% doanh nghiệp khoa học và công nghệ đóng góp gần 20% GDP; tại Hoa Kỳ mô hình này tạo ra khoảng 36% GDP và tại Nhật Bản đạt mức 41% GDP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc điều tra, khảo sát thực tế trên cỡ mẫu 150 doanh nghiệp công nghệ thông tin đang hoạt động tại Việt Nam thông qua phiếu điều tra chuẩn hóa và phỏng vấn sâu các chuyên gia, nhà quản lý tại NATEC.
• Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện, đảm bảo phản ánh đầy đủ các loại hình pháp lý: 40,5% là công ty trách nhiệm hữu hạn, 40% là công ty cổ phần, 10% là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và 9,5% thuộc các loại hình khác. Về thâm niên, 49,5% doanh nghiệp đã hoạt động trên 5 năm và 40% hoạt động từ 3 đến 5 năm.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng số liệu hoạt động của các doanh nghiệp tiêu biểu như CMC, BKAV, MISA, FAST giai đoạn 2011 - 2013.

Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu và tổng kết thực nghiệm được lựa chọn nhằm bóc tách chân thực bức tranh tài chính, thực trạng đầu tư R&D, rào cản thủ tục hành chính, từ đó làm cơ sở khách quan để đề xuất các giải pháp khả thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu từ 150 doanh nghiệp khảo sát đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tăng trưởng doanh thu vượt trội nhưng đầu tư cho R&D còn khiêm tốn. Có 60% doanh nghiệp khảo sát ghi nhận sự gia tăng doanh thu qua các năm, chỉ 23% sụt giảm. Điển hình tại Công ty Cổ phần CMC, doanh thu tăng trưởng 46,1% từ mức 160,78 tỷ đồng năm 2011 lên 234,90 tỷ đồng năm 2013 với tốc độ tăng trưởng năm 2013 đạt 31,39%. Tại Công ty Cổ phần BKAV, doanh thu tăng từ 179,08 tỷ đồng lên 236,78 tỷ đồng. Dù vậy, chỉ có 32,5% doanh nghiệp tăng vốn cho R&D và vỏn vẹn 3% doanh nghiệp có quỹ nghiên cứu chuyên biệt.

Thứ hai, lực lượng lao động chất lượng cao mở rộng nhưng nhân sự R&D chuyên sâu chiếm tỷ lệ thấp. Mặc dù 60% doanh nghiệp mở rộng quy mô lao động và 45% tăng nhân sự trình độ đại học trở lên, đội ngũ trực tiếp làm R&D vẫn rất mỏng. Tại BKAV, trong tổng số 938 nhân sự chỉ có khoảng hơn 33% kỹ sư chuyên trách R&D, phần còn lại phục vụ kinh doanh và vận hành.

Thứ ba, rào cản lớn về xác lập quyền sở hữu trí tuệ và thủ tục chứng nhận. Dù có hơn 70% doanh nghiệp chủ động cải tiến chất lượng và mẫu mã sản phẩm, việc chứng minh quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp kết quả nghiên cứu gặp trở ngại lớn do quy trình cấp văn bằng bảo hộ kéo dài tối thiểu 19 tháng, dẫn đến tâm lý e ngại hoàn thiện hồ sơ đăng ký doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Thứ tư, hiệu quả tài chính bứt phá sau khi được công nhận. Lợi nhuận sau thuế của CMC trong lĩnh vực phần mềm tăng từ 27 tỷ đồng năm 2011 lên hơn 43 tỷ đồng năm 2013, tương đương mức tăng 59,2% nhờ hưởng các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và giảm thiểu chi phí đầu vào.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh rõ nét sự thiếu đồng bộ giữa chính sách vĩ mô và thực tiễn triển khai. Doanh nghiệp công nghệ thông tin Việt Nam chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ (35% có vốn điều lệ từ 5 đến 20 tỷ đồng, 30% trên 20 tỷ đồng), sở hữu tốc độ tăng trưởng doanh thu cao nhưng thiếu nguồn lực duy trì nghiên cứu dài hạn. Dữ liệu thực trạng này có thể được biểu diễn một cách trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tốc độ tăng trưởng doanh thu và tỷ lệ trích lập ngân sách cho R&D giai đoạn 2011 - 2013, kết hợp bảng thống kê phân loại cơ cấu nhân sự chuyên trách.

So sánh với mô hình quốc tế, tỷ lệ doanh nghiệp khởi nghiệp sống sót sau 5 năm tại các vườn ươm Hoa Kỳ đạt tới 87% (ngược lại với 80% doanh nghiệp nhỏ thông thường bị phá sản), với tỷ lệ gọi vốn thành công qua mô hình Accelerator đạt từ 50% đến 80%. Tại Việt Nam, sự thiếu vắng các quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư và cơ chế định giá tài sản trí tuệ là nguyên nhân trực tiếp khiến hoạt động thương mại hóa sáng chế bị nghẽn lại, kìm hãm số lượng doanh nghiệp đăng ký chứng nhận khoa học và công nghệ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện hóa mục tiêu phát triển số lượng và chất lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong ngành công nghệ thông tin, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và chính sách ưu đãi tài chính. Bộ Khoa học và Công nghệ cần chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính sửa đổi Thông tư liên tịch số 06/2008/TTLT-BKHCN-BTC-BNV và Thông tư liên tịch số 17/2012/TTLT-BKHCN-BTC-BNV. Cơ quan chức năng cần cụ thể hóa chính sách áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm, miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo cho các doanh nghiệp công nghệ thông tin được cấp chứng nhận, hoàn thành việc sửa đổi hướng dẫn trong lộ trình 2015 - 2017.

Thứ hai, đơn giản hóa và rút ngắn quy trình cấp giấy chứng nhận. NATEC cần phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ xây dựng quy chế liên thông một cửa, ban hành tiêu chí đánh giá đặc thù cho sản phẩm phần mềm và nội dung số, cắt giảm thời gian thẩm định quyền sở hữu trí tuệ từ mức tối thiểu 19 tháng xuống còn 6 đến 9 tháng đối với các sản phẩm công nghệ trọng điểm.

Thứ ba, thiết lập Quỹ đầu tư mạo hiểm và mạng lưới vườn ươm công nghệ. Nhà nước cần bố trí vốn mồi và huy động nguồn lực xã hội hóa để hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ, dành tỷ trọng 20% đến 30% nguồn vốn tài trợ cho các vườn ươm doanh nghiệp công nghệ thông tin theo mô hình Accelerator trong giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông và đào tạo năng lực quản trị công nghệ. NATEC cần định kỳ tổ chức từ 10 đến 15 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho ít nhất 500 lượt lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ thông tin về quyền sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đăng ký doanh nghiệp khoa học và công nghệ cùng phương pháp định giá tài sản vô hình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao, là nguồn tư liệu chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ: Lãnh đạo và chuyên viên tại NATEC, Bộ Khoa học và Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ các địa phương sử dụng kết quả khảo sát 150 doanh nghiệp để tham mưu hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật và cải cách thủ tục hành chính.
• Ban lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ thông tin: Các giám đốc điều hành, giám đốc công nghệ (CTO) của các công ty phần mềm, dịch vụ số nắm bắt điều kiện pháp lý, định hình chiến lược R&D và xây dựng hồ sơ hưởng gói ưu đãi thuế 10% trong 15 năm.
• Ban quản lý vườn ươm và các quỹ đầu tư: Các trung tâm ươm tạo tại các khu công nghệ cao và trường đại học tham khảo mô hình Accelerator quốc tế với tỷ lệ thành công 50% - 80% để tối ưu hóa quy trình hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Các cá nhân thuộc chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý kinh tế và Quản lý khoa học công nghệ sử dụng dữ liệu thực chứng 2011 - 2013 làm tiền đề phát triển các đề tài mở rộng.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp công nghệ thông tin cần đáp ứng điều kiện cốt lõi nào để được cấp chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ? Doanh nghiệp phải thành lập theo Luật Doanh nghiệp, có năng lực thực hiện nhiệm vụ R&D và chứng minh quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp kết quả nghiên cứu. Đồng thời, doanh thu từ sản phẩm, dịch vụ hình thành từ kết quả này phải đạt tỷ lệ tối thiểu theo quy định của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.

Doanh nghiệp công nghệ thông tin được hưởng ưu đãi thuế cụ thể ra sao khi được cấp chứng nhận? Căn cứ Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định số 124/2008/NĐ-CP, doanh nghiệp được hưởng thuế suất ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp tối đa 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo tính từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế.

Nguyên nhân chính khiến phần lớn doanh nghiệp công nghệ thông tin chưa đăng ký chứng nhận là gì? Trở ngại lớn nhất nằm ở thủ tục xác lập quyền sở hữu trí tuệ kéo dài tối thiểu 19 tháng cùng tâm lý e ngại quy trình hành chính phức tạp. Ngoài ra, chỉ 3% doanh nghiệp khảo sát có quỹ R&D riêng nên việc chứng minh nguồn gốc công nghệ còn gặp nhiều lúng túng.

Hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ có tác động ra sao đến hiệu quả kinh doanh? Khảo sát thực tế cho thấy 60% doanh nghiệp đầu tư công nghệ đạt mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng, tiêu biểu như CMC đạt mức tăng 31,39% trong năm 2013. Lợi nhuận của doanh nghiệp cũng tăng trưởng trên 50% nhờ tối ưu hóa chi phí sản xuất và chính sách miễn giảm thuế.

Kinh nghiệm quốc tế nào về vườn ươm công nghệ có thể áp dụng hiệu quả tại Việt Nam? Việt Nam nên tiếp thu mô hình Thúc đẩy doanh nghiệp (Accelerators) của Hoa Kỳ với thời gian ươm tạo rút ngắn từ 3 đến 6 tháng, gắn liền với quỹ đầu tư mạo hiểm. Mô hình này giúp tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn đạt từ 50% đến 80% và 87% doanh nghiệp duy trì vận hành ổn định sau 5 năm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng hoạt động của 150 doanh nghiệp công nghệ thông tin tại Việt Nam, chỉ ra khoảng cách lớn giữa tiềm năng phát triển ngành và số lượng doanh nghiệp được cấp chứng nhận khoa học và công nghệ.
• Nghiên cứu chứng minh tính ưu việt của mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua các minh chứng thực tế như mức tăng trưởng lợi nhuận 59,2% tại CMC và doanh thu hơn 236 tỷ đồng tại BKAV.
• Xác định rào cản cốt lõi nằm ở quy trình bảo hộ sở hữu trí tuệ kéo dài tối thiểu 19 tháng và cơ chế trích lập quỹ R&D còn hạn chế khi chỉ có 3% doanh nghiệp thực hiện.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gồm hoàn thiện ưu đãi thuế 10% trong 15 năm, cắt giảm thủ tục hành chính xuống 6 - 9 tháng, thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm và đẩy mạnh truyền thông giai đoạn 2016 - 2020.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công tác quản lý nhà nước tại Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ (NATEC).

Các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ thông tin hãy cùng khai thác những phát hiện và giải pháp từ luận văn này nhằm thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình thương mại hóa sáng chế, tạo đòn bẩy bứt phá cho nền kinh tế tri thức Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I). Vai trò của CNTT  Đối với sự phát triển của khoa học và công nghệ CNTT giúp cho kho tri thức của nhân loại giàu lên nhanh chóng cũng như hỗ trợ con người tiếp cận với những kiến thức đó nhanh và hiệu quả hơn. Nói cách khác, CNTT giúp giảm thiểu tối đa thời gian và thu hẹp tối đa không gian cho việc tiếp cận thông tin tri thức. Từ đó, thúc đẩy sự phát triển của các ngành khoa học và công nghệ.

 Đối với phát triển kinh tế - xã hội Sự phát triển nhanh chóng của CNTT đã tạo ra những tác động to lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. 14 CNTT tạo cơ hội cho các phát minh, sáng chế được phổ biến rộng hơn và ứng dụng nhanh hơn trong thực tiễn. Từ đó làm cho năng suất lao động trong xã hội được nâng lên CNTT trở thành công cụ hiệu quả cho hoạt động quản lý, giúp cho các quá trình quản lý trong hoạt động kinh tế - xã hội được thu gọn, giảm bớt các bước trung gian mà vẫn đảm bảo tính kịp thời và chặt chẽ. CNTT đã làm cho cơ cấu nghề nghiệp trong xã hội biến đổi rất nhanh.

Một số ngành nghề truyền thống đã bị vô hiệu hóa, thậm chí bị xoá bỏ (chẳng hạn như một số tờ báo uy tín như The New York Times, Financial Times Deutschland,… đã dừng phát hành bản in); đồng thời nhiều ngành nghề mới, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ được hình thành và phát triển (như mua bán trực tuyến, thư viện điện tử.)  Đối với hoạt động quản lý xã hội Xã hội càng phát triển các mối quan hệ ngày càng nhiều, độ phức tạp càng lớn làm cho việc quản lý xã hội ngày càng trở nên khó khăn hơn. Sự ra đời, phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông đã tạo nên một phương thức quản lý xã hội mới, hiện đại là quản lý bằng Chính phủ điện tử. Chính phủ điện tử là ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) để các cơ quan của chính quyền từ trung ương và địa phương đổi mới, làm việc có hiệu lực, hiệu quả và minh bạch hơn; cung cấp thông tin, dịch vụ tốt hơn cho người dân thực hiện quyền dân chủ và tham gia quản lý Nhà nước.  Sự quan tâm của Chính phủ đối với CNTT Phát biểu khai mạc Diễn đàn cấp cao CNTT-TT Việt Nam năm 2013 (Vietnam ICT Summit 2013) đã diễn ra vào ngày 20 tháng 6 năm 2013 tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng cho biết: Từ năm 2000, Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều chủ trương, chính sách, biện pháp nhằm đẩy mạnh ứng dụng phát triển 15 CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.

Trong đó xác định CNTT là một trong những động lực quan trọng nhất của phát triển, góp phần làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước. Hơn 10 năm qua, CNTT đã trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ tăng trưởng cao, đóng góp trực tiếp gần 7% GDP của đất nước, có tác động lan tỏa thúc đẩy phát triển nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế xã hội. Việt Nam đã có vị trí trên bản đồ CNTT thế giới. Tuy nhiên, với góc nhìn tổng thể về năng lực cạnh tranh và phát triển của quốc gia, Thủ tướng lưu ý: Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức như kinh tế phát triển chưa bền vững, chất lượng tăng trưởng còn thấp, hiệu quả đầu tư chưa cao, cải cách hành chính còn chậm, không ít chỉ số cạnh tranh quốc gia của Việt Nam còn thua kém một số nước trong khu vực.

Trong bối cảnh hiện nay, Thủ tướng cho rằng CNTT là một phương thức phát triển mới giúp Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đưa Việt Nam thoát nguy cơ tụt hậu, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và phát triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đến năm 2020, Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Để CNTT thực sự trở thành nền tảng của phương thức phát triển mới, Chính phủ yêu cầu các các Bộ, ngành, địa phương, và cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà nghiên cứu cùng triển khai 7 nội dung, cụ thể: Một là, nâng cao nhận thức, quán triệt quan điểm CNTT là 1 nền tảng của phương thức phát triển mới trong các cấp quản lý, các ngành kinh tế xã hội, trong mỗi doanh nghiệp và toàn xã hội. Phát triển và ứng dụng CNTT trong sản xuất, kinh doanh và quản lý, hướng tới mục tiêu nâng cao toàn diện năng lực cạnh tranh quốc gia, coi 16 đây là con đường ngắn nhất để Việt Nam tiến kịp các nước phát triển, tiến cùng thời đại. Hai là, xây dựng hệ thống hạ tầng thông tin quốc gia, ban hành chuẩn thông tin quốc gia, bảo đảm khả năng kết nối liên thông đồng bộ, chú trọng công tác an ninh, an toàn bảo mật thông tin quốc gia.

Ba là, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, làm chủ các bí quyết, giải pháp công nghệ mới, ưu tiên đào tạo phát triển nguồn nhân lực CNTT của từng ngành, lĩnh vực, từng địa phương, doanh nghiệp và của cả quốc gia. Bốn là, xây dựng cơ chế chính sách tạo thuận lợi và hiệu quả cao nhất nhằm đảm bảo việc ứng dụng CNTT trở thành một yêu cầu tiên quyết trong mọi ngành, lĩnh vực, mọi công trình, dự án đầu tư trong tiến trình phát triển. Năm là, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển thị trường CNTT, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước và xây dựng năng lực cạnh tranh, vươn ra thị trường ngoài nước. Sáu là, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động mọi nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài để phát triển CNTT.

Bảy là, phát triển và ứng dụng CNTT được coi là nhiệm vụ quan trọng của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội. Người đứng đầu tất cả các cấp, ngành, cơ quan, đơn vị phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về triển khai ứng dụng hiệu quả CNTT vì mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Phân loại Doanh nghiệp CNTT DNCNTT được hiểu là DN hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp CNTT, ngành kinh tế - kỹ thuật công nghệ cao sản xuất và cung cấp sản phẩm công nghệ thông tin, bao gồm sản phẩm phần cứng, phần mềm và nội dung thông tin số. 17 Phần cứng là sản phẩm thiết bị số hoàn chỉnh; cụm linh kiện; linh kiện; bộ phận của thiết bị số, cụm linh kiện, linh kiện.

Sản phẩm thiết bị số là thiết bị điện tử, máy tính, viễn thông, truyền dẫn, thu phát sóng vô tuyến điện và thiết bị tích hợp khác được sử dụng để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số. Bao gồm, thiết bị điện tử nghe nhìn; thiết bị điện tử gia dụng; thiết bị điện tử chuyên dùng; và thiết bị thông tin - viễn thông, đa phương tiện. Phần mềm là chương trình máy tính được mô tả bằng hệ thống ký hiệu, mã hóa hoặc ngôn ngữ để điều khiển thiết bị số thực hiện chức năng nhất định. Sản phẩm phần mềm là phần mềm và tài liệu kèm theo được sản xuất và được thể hiện hay lưu trữ ở bất kỳ một dạng vật thể nào, có thể được mua bán hoặc chuyển giao cho đối tượng khác khai thác, sử dụng.

Sản phẩm nội dung thông tin số là sản phẩm nội dung, thông tin bao gồm văn bản, dữ liệu, hình ảnh, âm thanh được thể hiện dưới dạng số, được lưu giữ, truyền đưa trên môi trường mạng. Dịch vụ nội dung thông tin số là dịch vụ được cung cấp trên môi trường mạng hoạt động trực tiếp hỗ trợ, phục vụ việc sản xuất, khai thác, phát hành, nâng cấp, bảo hành, bảo trì sản phẩm nội dung thông tin số và các hoạt động tương tự khác liên quan đến nội dung thông tin số.1 Việc phân loại DNCNTT thường được dựa trên các sản phẩm của DN. Do đó, có DNCNTT phần cứng, DNCNTT phần mềm và DNCNT sản phẩm nội dung số. So sánh với khái niệm và đặc điểm của DNKHCN (trình bày tại mục 1.1) có thể thấy có nhiều DNCNTT đáp ứng các tiêu chí của một DNKHCN.

Điều này xuất phát từ thực tiễn là nhiều DNCNTT tổ chức sản xuất, kinh doanh khởi nguồn từ ứng dụng hoặc sử dụng công nghệ, bí quyết công nghệ được tạo ra từ kết quả nghiên cứu của các 1 Cẩm nang doanh nghiệp công nghệ thông tin. 18 viện nghiên cứu, trường đại học hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào có hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ (nghĩa là, các DNCNTT đó chính là DNKHCN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin – truyền thông). Như vậy, có cơ sở thực tiễn để nghiên cứu các biện pháp thúc đẩy hoạt động đăng ký là DNKHCN cho đối tượng DNCNTT. Từ đó giúp các DNCNTT tận dụng được các chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với các DNKHCN để tăng trưởng hiệu quả, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Vai trò của DN KH&CN đối với phát triển KH&CN và kinh tế xã hội 1. Vai trò của DN KH&CN đối với phát triển KH&CN 1. Đẩy nhanh ứng dụng kết quả nghiên cứu KH&CN vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh Do hoạt động chính của doanh nghiệp KH&CN là sản xuất, kinh doanh các sản phẩm là kết quả của nghiên cứu KH&CN nên vấn đề gắn kết giữa nghiên cứu ứng dụng với tổ chức sản xuất trong thực tiễn trong doanh nghiệp KH&CN đương nhiên nằm trong một quy trình liên tục và chặt chẽ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp KH&CN còn tham gia vào quá trình chuyển giao công nghệ cho các tổ chức kinh tế - xã hội bên ngoài.

Thông qua các hoạt động này sẽ tạo điều kiện để thúc đẩy nhanh quá trình chọn lọc và ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh. Thực tế, ở nhiều doanh nghiệp KH&CN có quy mô lớn, vấn đề đẩy nhanh tốc độ chọn lọc và ứng dụng các kết quả nghiên cứu KH&CN vào sản xuất, kinh doanh luôn được quan tâm. Sự kết hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa những kết quả nghiên cứu phát triển đột phá và sản xuất, kinh doanh đã góp phần tạo nên nhiều thương hiệu lớn như Apple (Mỹ), Mycrosofl (Mỹ), SamSung (Hàn Quốc), FPT (Việt Nam)… 19 1.