CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ DỊCH VỤ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và đặc điểm về dịch vụ của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về dịch vụ của ngân hàng thương mại Dịch vụ ngân hàng là toàn bộ các hoạt động mà một ngân hàng có thể tạo ra làm thoả mãn nhu cầu khách hàng, góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp làm tăng thu nhập của ngân hàng [12].
Dịch vụ ngân hàng được hiểu là các nghiệp vụ ngân hàng về vốn, tiền tệ, thanh toán,… mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng đáp ứng nhu cầu kinh doanh sinh lời, sinh hoạt cuộc sống, cất trữ tài sản,… và ngân hàng thu chênh lệch lãi suất, tỷ giá hay thu phí thông qua dịch vụ ấy [12]. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng thương mại - Dịch vụ ngân hàng có đặc điểm không hiện hữu. Nó không tồn tại dưới dạng vật thể, nó là kết quả của một quá trình chứ không phải là một cái gì cụ thể có thể nhìn thấy, đếm tích trữ và thử trước khi tiêu thụ. Tuy nhiên nó cũng được biểu lộ thông qua một yếu tố vật chất nào đó, đó chính là phương tiện chuyển giao dịch vụ cho khách hàng như: địa điểm cung ứng dịch vụ, thái độ và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhân viên giao dịch, thời gian xử lý giao dịch… [12].
- Dịch vụ ngân hàng có tính không ổn định và khó xác định chất lượng. Nó mang tính cá biệt hoá trong cung ứng và tiêu dùng dịch vụ, phụ thuộc vào người cung ứng dịch vụ, người tiêu dùng dịch vụ và thời điểm thực hiện dịch vụ. Để thoả mãn tốt nhất đối với khách hàng, việc thực hiện dịch vụ ngân hàng phải được tiến hành cá biệt hoá dựa vào việc hiểu rõ những mong muốn của mỗi khách hàng cá biệt [12]. Luan van 8 - Dịch vụ ngân hàng có đặc tính không tách rời giữa quá trình tiêu dùng với quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ.
Việc tiêu dùng dịch vụ ngân hàng diễn ra cùng lúc với quá trình cung ứng dịch vụ có sự tham gia trực tiếp của khách hàng ở bất cứ thời điểm nào khi khách hàng cần tới. Vì vậy, đảm bảo cung ứng dịch vụ ngân hàng ở mọi thời điểm và xem trọng yếu tố khách hàng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng là hết sức quan trọng. Kết quả của dịch vụ đều bị ảnh hưởng từ cả hai phía: ngân hàng và khách hàng. Chính vì vậy để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, ngân hàng không chỉ quan tâm tới việc đảm bảo khả năng và kỹ thuật của ngân hàng trong cung ứng dịch vụ, huấn luyện nhân viên ngân hàng trong phong cách phục vụ và thao tác nghiệp vụ mà còn phải “huấn luyện” cho khách hàng hiểu rõ tính phức tạp của dịch vụ ngân hàng và có thái độ sẵn sàng hợp tác với nhân viên ngân hàng hoàn tất quá trình cung ứng và tiêu dùng dịch vụ [12].
- Dịch vụ ngân hàng là những sản phẩm không lưu trữ được. Dịch vụ ngân hàng không thể sản xuất sẵn và lưu kho như các loại sản phẩm thông thường khác. Vì vậy, một dịch vụ ngân hàng không được cung ứng đúng thời điểm sẽ là một sản phẩm “hỏng”. Đó là lý do tại sao cần phải điều chỉnh đúng nhịp độ cung ứng theo kịp nhịp độ mua như: rút ngắn quy trình xử lý nghiệp vụ, trang bị máy móc hiện đại có khả năng rút ngắn thời gian thực hiện một giao dịch, tăng cường nhân viên cung ứng tại giờ cao điểm, kéo dài thời gian cung ứng 24/24 giờ[12].
Ngoài ra, mỗi dịch vụ ngân hàng lại có những đặc điểm riêng. Phân loại dịch vụ của ngân hàng thương mại Căn cứ theo đối tượng cung cấp dịch vụ của NHTM, dịch vụ của NHTM bao gồm: - Dịch vụ ngân hàng bán buôn: là việc cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua trung gian tài chính [12]. - Dịch vụ ngân hàng bán lẻ: là việc cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh của ngân hàng hoặc thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin [12]. Luan van 9 Căn cứ theo phương thức giao dịch giữa khách hàng và nhân viên ngân hàng, dịch vụ của NHTM bao gồm: - Dịch vụ ngân hàng truyền thống: là dịch vụ ngân hàng áp dụng phương thức giao dịch trực diện giữa khách hàng và nhân viên ngân hàng (như huy động vốn, cho vay thương mại, chiết khấu thương phiếu, cung cấp các dịch vụ uỷ thác, trao đổi ngoại tệ, tài trợ các hoạt động của chính phủ…) [12].
- Dịch vụ ngân hàng hiện đại: là dịch vụ ngân hàng giao dịch bằng công nghệ cao, phương thức giao dịch không bao gồm sự có mặt của khách hàng và nhân viên ngân hàng (như dịch vụ Ngân hàng điện tử, dịch vụ thanh toán…). Dịch vụ ngân hàng hiện đại là sự phát triển, nâng cấp dịch vụ ngân hàng truyền thống bằng việc phân phối các dịch vụ ngân hàng truyền thống trên các kênh mới như: internet, điện thoại, mạng không dây,… [12]. DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử Dịch vụ ngân hàng điện tử (NHĐT) ra đời cùng với sự ra đời của Internet.
Khái niệm dịch vụ NHĐT là khái niệm dùng chung dùng để mô tả một nhóm các dịch vụ do ngân hàng cung cấp, chủ yếu bao gồm: Dịch vụ ngân hàng điện thoại, ngân hàng di động, ngân hàng tại nhà, ngân hàng internet (internet banking) và ngân hàng ki ốt (kiosk banking) [11] Hiện nay có rất nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử. Có quan niệm cho rằng dịch vụ Ngân hàng điện tử là dịch vụ của ngân hàng cho phép khách hàng có khả năng truy nhập từ xa nhằm: thu thập thông tin; thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các tài khoản lưu ký tại Ngân hàng, và đăng ký sử dụng các dịch vụ mới. Theo cách hiểu này, dịch vụ Ngân hàng điện tử chính là một hệ thống phần mềm vi tính cho phép khách hàng tìm hiểu hay sử dụng dịch vụ Ngân hàng thông qua việc kết nối mạng máy vi tính của mình với Ngân hàng. Hoặc “Các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng hiện đại và đa tiện ích được phân phối đến khách hàng bán buôn và bán lẻ một cách nhanh chóng (trực tuyến, liên tục 24h/ngày và 7 ngày/tuần, không phụ thuộc vào không gian và thời gian) Luan van 10 thông qua kênh phân phối (Internet và các thiết bị truy nhập đầu cuối khác như máy tính, máy ATM, POS, điện thoại để bàn, điện thoại di động…) được gọi là dịch vụ ngân hàng điện tử”.
Như vậy, qua các khái niệm đã nêu ở trên có thể hiểu dịch vụ ngân hàng điện tử là các dịch vụ ngân hàng được cung cấp thông qua các phương tiện điện tử và mạng viễn thông. Đặc điểm dịch vụ ngân hàng điện tử - Tính bảo mật Đây là vấn đề luôn được các ngân hàng ưu tiên đặt lên hàng đầu khi xây dựng hệ thống giao dịch điện tử. Bởi vì công nghệ bảo mật không ngừng được cải tiến và thay đổi liên tục. Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, khi nền kinh tế càng phát triển thì việc đánh cắp thông tin, đánh cắp tiền mặt trên mạng, nạn tin tặc… cũng không ngừng phát triển.
Chính vì vậy, công nghệ bảo mật cũng phải luôn cải tiến, đổi mới. Ngân hàng cần chú trọng vấn đề này vì chính việc xây dựng được công nghệ bảo mật, an toàn sẽ tạo dựng được lòng tin nơi khách hàng, tạo cho họ sự thoải mái, yên tâm khi giao dịch với ngân hàng [12]. - Tính hiệu quả cao E-Banking được xem như là dịch vụ “hoàn hảo” nhất, khách hàng quan hệ, giao dịch và thanh toán với ngân hàng qua mạng. Đây là dịch vụ có tính hiệu quả cao cho cả hai bên tham gia.
Bất kể là đối với doanh nghiệp quy mô lớn, quy mô vừa và nhỏ hoặc thậm chí những hộ kinh doanh cá thể thì dịch vụ NHĐT cũng là cơ hội đối với họ. Giao dịch qua mạng điện tử giúp giảm bớt các chi phí không cần thiết của ngân hàng như chi phí quản lý, chi phí phát triển mạng lới chi nhánh. Đồng thời khách hàng cũng giảm được các chi phí có liên quan như: thanh toán, đi lại,. Thực tế đã cho thấy dịch vụ NHĐT là một phương thức giao dịch mới đã đạt được thành công ở nhiều nơi [12].
- Tính thuận tiện và nhanh chóng Khách hàng có thể thực hiện giao dịch 24/24 giờ trong ngày, bất kỳ thời điểm nào, với mọi khoảng cách không gian và thời gian. Khách hàng có thể thực hiện Luan van 11 giao dịch một cách nhanh chóng. Chất lượng phục vụ tốt hay xấu sẽ trở thành một nhân tố quan trọng quyết định sự thành bại của hoạt động ngân hàng. Có thể thấy rằng, tính thuận tiện và nhanh chóng của dịch vụ NHĐT mang lại cho khách hàng và ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung rất nhiều lợi ích [12].
- Sự tin cậy So với dịch vụ ngân hàng truyền thống, thì dịch vụ điện tử tập trung vào chức năng giao dịch và thông tin trên trang web ngân hàng, hay qua điện thoại cầm tay nhiều hơn là hoạt động phục vụ trực tiếp của giao dịch viên. Đây là yếu tố liên quan tới những chức năng mang tính chất kỹ thuật hiện đại. Hiện tại các ngân hàng đã chú trọng đầu tư nâng cao công nghệ hiện đại để khách hàng có thể giao dịch qua internet, mobile với các sản phẩm dịch vụ đa dạng như xem số dư tài khoản, vấn tin lịch sử giao dịch, xem thông tin tỷ giá, thanh toán hoá đơn điện, nước, điện thoại, internet.Với hệ thống mạng hiện đại nên website của ngân hàng ít khi xảy ra tình trạng nghẽn mạng hơn trước đây, vì vậy các giao dịch của khách hàng luôn được đáp ứng kịp thời. Bên cạnh đó các giao dịch của khách hàng đều được bảo mật bằng các hình thức mật khẩu nên khách hàng có thể tin tưởng vào hệ thống dịch vụ điện tử của ngân hàng [12].
Phân loại các dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Dịch vụ thẻ Dịch vụ thẻ là một dịch vụ ngân hàng độc đáo, hiện đại, ra đời và phát triển dựa trên sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật.