Luận văn về phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng TMCP Tiên Phong

Khám phá luận văn về phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng TMCP Tiên Phong, phân tích xu hướng và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Tác giả
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ
• 1.1. Khái quát về dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.2. Dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.3. Phân loại dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.4. Thẻ ngân hàng
• 1.1.5. Lợi ích và hạn chế của dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.5.1. Lợi ích của dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.1.5.1.1. Đối với nền kinh tế
• 1.1.5.1.2. Đối với ngân hàng
• 1.1.5.1.3. Đối với khách hàng
• 1.1.5.2. Hạn chế của dịch vụ ngân hàng điện tử
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG TMCP TIÊN PHONG
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG TMCP TIÊN PHONG

Tóm tắt

I. Khái quát về dịch vụ ngân hàng điện tử

Dịch vụ ngân hàng điện tử, hay ngân hàng điện tử, là một trong những ứng dụng công nghệ hiện đại trong lĩnh vực ngân hàng. Theo định nghĩa của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dịch vụ này cho phép khách hàng thực hiện giao dịch trực tuyến 24/7 mà không cần đến ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm nhiều hình thức như giao dịch trực tuyến, ngân hàng qua điện thoại, và thẻ ngân hàng. Những dịch vụ này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian cho khách hàng mà còn giảm thiểu chi phí cho ngân hàng. Việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho nền kinh tế, giúp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và giảm chi phí quản lý tiền mặt. Tuy nhiên, để phát triển dịch vụ này, ngân hàng cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ, đồng thời nâng cao bảo mật ngân hàng để đảm bảo an toàn cho khách hàng.

1.1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử

Theo Daniel (1999), ngân hàng điện tử là việc phân phối thông tin và dịch vụ ngân hàng qua các kênh như máy tính cá nhân hoặc thiết bị thông minh. Allen và cộng sự (2001) cũng đưa ra khái niệm tương tự, nhấn mạnh vào giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng thông qua các thiết bị điện tử. Thông tư 35/2016/TT-NHNN định nghĩa dịch vụ ngân hàng điện tử là một tập hợp các thiết bị phần cứng, phần mềm, và hệ thống mạng để cung cấp dịch vụ qua Internet. Điều này cho thấy sự phát triển của công nghệ ngân hàng đã tạo ra một môi trường giao dịch thuận lợi cho cả ngân hàng và khách hàng.

1.2. Phân loại dịch vụ ngân hàng điện tử

Dịch vụ ngân hàng điện tử được phân loại thành nhiều loại khác nhau như Mobile banking, Internet banking, và Phone banking. Mỗi loại dịch vụ đều có những ưu điểm riêng, giúp khách hàng thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng và tiện lợi. Ví dụ, Internet banking cho phép khách hàng truy cập tài khoản và thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Mobile banking mang lại sự linh hoạt khi khách hàng có thể thực hiện giao dịch qua điện thoại di động. Tuy nhiên, việc phát triển các dịch vụ này cũng đòi hỏi ngân hàng phải đầu tư vào công nghệ và bảo mật để đảm bảo an toàn cho khách hàng.

II. Lợi ích và hạn chế của dịch vụ ngân hàng điện tử

Dịch vụ ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, ngân hàng và khách hàng. Đối với nền kinh tế, việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử giúp giảm lượng tiền mặt lưu thông, từ đó giảm chi phí quản lý tiền mặt cho ngân hàng nhà nước. Đối với ngân hàng, ngân hàng điện tử giúp tiết kiệm chi phí nhân lực và tăng hiệu quả hoạt động. Khách hàng cũng được hưởng lợi từ việc tiết kiệm thời gian và chi phí giao dịch. Tuy nhiên, dịch vụ này cũng tồn tại một số hạn chế như yêu cầu vốn đầu tư lớn cho cơ sở hạ tầng và công nghệ, cũng như cần có nguồn nhân lực kỹ thuật có năng lực để quản lý hệ thống.

2.1. Lợi ích của dịch vụ ngân hàng điện tử

Dịch vụ ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế và ngân hàng. Đối với nền kinh tế, việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử giúp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, giảm chi phí quản lý tiền mặt. Đối với ngân hàng, dịch vụ này giúp giảm thiểu chi phí đầu tư vào nhân lực và cơ sở vật chất, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Khách hàng cũng được hưởng lợi từ việc thực hiện giao dịch nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và chi phí. Như vậy, ngân hàng điện tử không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho toàn bộ nền kinh tế.

2.2. Hạn chế của dịch vụ ngân hàng điện tử

Mặc dù dịch vụ ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại một số hạn chế. Đầu tiên, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ đòi hỏi một khoản vốn lớn. Thứ hai, ngân hàng cần có nguồn nhân lực kỹ thuật có năng lực để quản lý và vận hành hệ thống. Cuối cùng, vấn đề bảo mật ngân hàng cũng là một thách thức lớn, khi mà các giao dịch điện tử có thể bị tấn công từ bên ngoài. Do đó, ngân hàng cần phải có các biện pháp bảo mật hiệu quả để bảo vệ thông tin của khách hàng.

III. Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng TMCP Tiên Phong

Để phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng TMCP Tiên Phong, cần có một chiến lược rõ ràng và cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng dịch vụ. Thứ hai, cần tăng cường bảo mật ngân hàng để đảm bảo an toàn cho khách hàng. Thứ ba, ngân hàng cần đẩy mạnh các hoạt động marketing để nâng cao nhận thức của khách hàng về dịch vụ ngân hàng điện tử. Cuối cùng, ngân hàng cần đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng và kiến thức về công nghệ ngân hàng.

3.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử. Ngân hàng cần nâng cấp hệ thống máy chủ, phần mềm và các thiết bị điện tử để đảm bảo dịch vụ hoạt động ổn định và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong việc thực hiện giao dịch. Đầu tư vào công nghệ cũng giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Tăng cường bảo mật ngân hàng

Bảo mật là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử. Ngân hàng cần áp dụng các biện pháp bảo mật tiên tiến để bảo vệ thông tin của khách hàng. Điều này bao gồm việc sử dụng mã hóa dữ liệu, xác thực hai yếu tố và các công nghệ bảo mật khác. Tăng cường bảo mật không chỉ giúp bảo vệ thông tin của khách hàng mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trong mắt khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, ngành ngân hàng đã và đang trải qua sự chuyển đổi sâu sắc với việc ứng dụng dịch vụ ngân hàng điện tử (NHĐT). Tại Việt Nam, theo Quyết định số 654/QĐ-NHNN giai đoạn 2021 – 2025, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt được xem là ưu tiên hàng đầu nhằm hiện thực hóa chủ trương của Nhà nước. Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) là một trong những ngân hàng tiên phong trong việc phát triển dịch vụ NHĐT, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng kỹ thuật và mức độ tiếp nhận của khách hàng. Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển dịch vụ NHĐT tại TPBank trong giai đoạn 2017 – 2019, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng trưởng số lượng khách hàng và doanh số giao dịch, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngân hàng trong kỷ nguyên số. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ TPBank nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đóng góp vào sự phát triển chung của ngành ngân hàng điện tử tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ngân hàng điện tử và phát triển dịch vụ, bao gồm:

• Lý thuyết về ngân hàng điện tử: Định nghĩa ngân hàng điện tử là việc phân phối dịch vụ ngân hàng qua các kênh điện tử như máy tính, điện thoại thông minh, dựa trên nền tảng số hóa và kết nối Internet. Theo Thông tư 35/2016/TT-NHNN, ngân hàng điện tử là hệ thống phần cứng, phần mềm và mạng truyền thông phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ qua Internet.

• Mô hình phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử: Tập trung vào các yếu tố như phát triển danh mục sản phẩm, mở rộng quy mô dịch vụ, tăng số lượng khách hàng sử dụng, nâng cao chất lượng sản phẩm và kiểm soát rủi ro.

• Khái niệm về chất lượng dịch vụ và sự hài lòng khách hàng: Bao gồm các yếu tố an toàn, bảo mật, tiện lợi, và khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng trong môi trường ngân hàng số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả, thống kê và phân tích dữ liệu thu thập từ các nguồn chính thức của TPBank như báo cáo thường niên, báo cáo sản phẩm dịch vụ, và các tài liệu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu khách hàng sử dụng dịch vụ NHĐT tại TPBank trong giai đoạn 2017 – 2019. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tăng trưởng theo năm, và đánh giá hiệu quả dựa trên các chỉ tiêu tài chính và số liệu giao dịch. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017 – 2019, phù hợp với phạm vi và mục tiêu đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ NHĐT: Số lượng khách hàng sử dụng thẻ ATM tăng từ 352.366 năm 2017 lên 820.945 năm 2019, tương đương mức tăng trưởng hơn 130%. Thẻ Visa Debit có tốc độ tăng trưởng ấn tượng với 210% năm 2018 và 285% năm 2019. Số lượng khách hàng sử dụng Internet Banking tăng từ 64.920 lên 121.417 trong cùng giai đoạn.

2. Doanh số và số lượng giao dịch tăng mạnh: Doanh số giao dịch thẻ Visa Credit đạt 2.175 triệu đồng năm 2019, tăng đáng kể so với 489 triệu đồng năm 2017. Số lượng giao dịch Internet Banking và Mobile Banking cũng tăng gấp đôi mỗi năm, với giá trị giao dịch trung bình mỗi lần lên tới 54 triệu đồng năm 2019.

3. Tỷ trọng doanh thu dịch vụ NHĐT trong tổng thu nhập thuần tăng nhưng vẫn còn thấp: Thu thuần từ dịch vụ NHĐT tăng từ 119.573 triệu đồng năm 2017 lên 165.945 triệu đồng năm 2019, tuy nhiên tỷ trọng đóng góp vào tổng thu nhập thuần chỉ chiếm khoảng 12-14%.

4. Chất lượng dịch vụ được nâng cao với các giải pháp bảo mật tiên tiến: TPBank đã triển khai nhiều lớp bảo mật như OTP động, eToken, chữ ký số tích hợp trong eBank Biz, và mã PIN điện tử, đảm bảo an toàn thông tin và giao dịch cho khách hàng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng khách hàng và doanh số giao dịch phản ánh hiệu quả của các chiến lược phát triển sản phẩm và dịch vụ NHĐT tại TPBank. Việc đa dạng hóa sản phẩm thẻ, đặc biệt là thẻ tín dụng quốc tế và thẻ ghi nợ quốc tế, đã thu hút nhiều phân khúc khách hàng khác nhau, từ cá nhân đến doanh nghiệp. So với các ngân hàng quốc doanh, thị phần thẻ của TPBank còn khiêm tốn, chiếm chưa đến 2%, cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn.

Doanh thu từ dịch vụ NHĐT tuy tăng nhưng tỷ trọng còn thấp do chính sách miễn phí nhiều dịch vụ Internet Banking và Mobile Banking nhằm thu hút khách hàng. Điều này phù hợp với xu hướng cạnh tranh trong ngành ngân hàng số, nơi ưu tiên tăng trưởng người dùng trước khi tối ưu hóa doanh thu dịch vụ. Các biện pháp bảo mật tiên tiến giúp nâng cao niềm tin khách hàng, giảm thiểu rủi ro gian lận, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho TPBank trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng khách hàng, doanh số giao dịch theo từng sản phẩm, và bảng so sánh tỷ trọng doanh thu dịch vụ NHĐT qua các năm để minh họa rõ nét xu hướng phát triển và các điểm mạnh, hạn chế hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chiến lược marketing và quảng bá dịch vụ NHĐT: Đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, ưu đãi dành cho khách hàng mới và khách hàng hiện hữu nhằm tăng tỷ lệ sử dụng dịch vụ NHĐT, đặc biệt là các dịch vụ Internet Banking và Mobile Banking. Mục tiêu tăng trưởng số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ lên 30% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Marketing và Phát triển sản phẩm.

2. Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và bảo mật: Đầu tư nâng cao hệ thống công nghệ, mở rộng quy mô máy chủ, tăng cường các giải pháp bảo mật như xác thực đa yếu tố, giám sát giao dịch bất thường để đảm bảo an toàn thông tin và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Mục tiêu giảm thiểu sự cố bảo mật xuống dưới 0,1% tổng giao dịch trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Công nghệ thông tin.

3. Phát triển sản phẩm thẻ đa dạng và phù hợp với từng phân khúc khách hàng: Tập trung phát triển các loại thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ với ưu đãi hấp dẫn, tích hợp công nghệ thanh toán không tiếp xúc (contactless), thẻ phi vật lý để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Mục tiêu tăng doanh số giao dịch thẻ lên 25% trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Sản phẩm thẻ.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực nhân viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về công nghệ, dịch vụ khách hàng và an ninh mạng cho cán bộ nhân viên nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và khả năng tư vấn khách hàng sử dụng dịch vụ NHĐT. Mục tiêu 100% nhân viên liên quan được đào tạo trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Nhân sự và Đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý TPBank: Giúp định hướng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Phòng Công nghệ thông tin và Phát triển sản phẩm ngân hàng: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để cải tiến hệ thống kỹ thuật, phát triển sản phẩm mới phù hợp với xu hướng thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng và giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại một ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

4. Các tổ chức quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả các chính sách thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và phát triển ngân hàng số trong bối cảnh kinh tế số.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân hàng điện tử là gì và có những loại hình dịch vụ nào?
   Ngân hàng điện tử là dịch vụ cung cấp các giao dịch ngân hàng qua các kênh điện tử như Internet, điện thoại di động. Các loại hình phổ biến gồm Internet Banking, Mobile Banking, thẻ ATM, thẻ tín dụng, SMS Banking, và các dịch vụ thanh toán qua mã QR.

2. TPBank đã đạt được những kết quả gì trong phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử?
   TPBank đã tăng trưởng số lượng khách hàng sử dụng thẻ ATM từ 352.366 năm 2017 lên 820.945 năm 2019, doanh số giao dịch thẻ Visa Credit tăng gấp 4 lần, và phát triển hệ sinh thái ngân hàng số với nhiều sản phẩm như LiveBank, eBank X.

3. Những thách thức lớn nhất khi phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử là gì?
   Bao gồm vốn đầu tư lớn, rủi ro bảo mật thông tin, phụ thuộc vào công nghệ và đối tác thứ ba, cũng như thói quen sử dụng tiền mặt của người dân còn phổ biến.

4. TPBank đã áp dụng những biện pháp bảo mật nào để đảm bảo an toàn cho khách hàng?
   Ngân hàng sử dụng nhiều lớp bảo mật như OTP động, eToken, chữ ký số tích hợp, mã PIN điện tử, và tự động đăng xuất khi không hoạt động nhằm bảo vệ thông tin và giao dịch khách hàng.

5. Làm thế nào để khách hàng có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử của TPBank một cách thuận tiện?
   Khách hàng có thể sử dụng ứng dụng eBank X trên điện thoại hoặc web, đăng ký các loại thẻ đa dạng, sử dụng dịch vụ thanh toán qua mã QR QuickPay, và nhận hỗ trợ 24/7 qua Call Center của TPBank.

Kết luận

• TPBank đã đạt được sự tăng trưởng ấn tượng về số lượng khách hàng và doanh số giao dịch dịch vụ ngân hàng điện tử trong giai đoạn 2017 – 2019.
• Các sản phẩm thẻ đa dạng và dịch vụ eBank được khách hàng đánh giá cao về tính tiện lợi và bảo mật.
• Tỷ trọng doanh thu từ dịch vụ NHĐT còn thấp so với tổng thu nhập, cho thấy tiềm năng phát triển lớn.
• Ngân hàng cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, mở rộng sản phẩm và tăng cường đào tạo nhân lực để duy trì đà phát triển.
• Giai đoạn tiếp theo (2020 – 2025) nên tập trung vào chiến lược phát triển bền vững, nâng cao trải nghiệm khách hàng và đảm bảo an toàn thông tin trong môi trường ngân hàng số.

TPBank cần triển khai các giải pháp đề xuất nhằm tăng trưởng bền vững dịch vụ ngân hàng điện tử, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức và thu hút khách hàng mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Khái quát về dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Ngân hàng điện tử Daniel (1999) cho rằng ngân hàng điện tử là việc phân phối thông tin và dịch vụ ngân hàng cho khách hàng thông qua các kênh phân phối khác nhau như máy tính cá nhân hoặc các thiết bị thông minh khác.

Cùng ý tưởng đó, Allen và cộng sự (2001) đưa ra khái niệm ngân hàng điện tử là các giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng thông qua máy tính hoặc điện thoại thông minh. Theo Thông tư 35/2016/TT-NHNN Quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ ngân hàng trên Internet, phần giải thích từ ngữ và thuật ngữ có định nghĩa: Ngân hàng điện tử là một tập hợp có cấu trúc các trang thiết bị phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu, hệ thống mạng truyền thông và an ninh bảo mật để sản xuất, truyền nhận, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số phục vụ cho việc quản lý và cung cấp dịch vụ qua mạng Internet. Như vậy, có khá nhiều cách định nghĩa khác nhau về ngân hàng điện tử, nhưng một khái niệm đầy đủ về ngân hàng điện tử theo tác giả: Ngân hàng điện tử là dịch vụ mà các giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng (cá nhân và tổ chức) dựa trên quá trình số hóa và chuyển giao dữ liệu số hóa được thực hiện trên một thiết bị (máy tính, điện thoại di động,…) có kết nối Internet, khách hàng có thể thực hiện các giao dịch nhanh chóng, chính xác với ngân hàng mọi lúc, mọi nơi. Dịch vụ ngân hàng điện tử Dịch vụ ngân hàng điện tử hay Electronics banking là một trong những ứng dụng công nghệ hiện đại của ngân hàng.

Đây là dịch vụ ngân hàng được cung cấp qua các phương tiện kĩ thuật điện tử cho phép khách hàng thực hiện giao dịch trực tuyến và nắm bắt được thông tin tài chính của mình cũng như các thông tin tài chính khác như tình hình tỷ giá, lãi suất… mà không cần trực tiếp đến ngân hàng. Ngân hàng nhà nước Việt Nam định nghĩa về dịch vụ ngân hàng điện tử như sau: Các dịch vụ và sản phẩm được phân phối đến khách hàng bán buôn và bán lẻ một cách nhanh chóng (trực tuyến, liên tục 24h/ngày và 7 ngày/tuần, không phụ 7 thuộc vào không gian và thời gian) thông qua kênh phân phối điện tử (Internet và các thiết bị truy cập đầu cuối khác như máy tính, máy ATM, POS, điện thoại để bàn, điện thoại di động…) được gọi là dịch vụ ngân hàng điện tử (NHĐT). Phân loại dịch vụ ngân hàng điện tử Theo GS.TS Nguyễn Văn Tiến trong Giáo trình nguyên lý và nghiệp vụ ngân hàng thương mại, NXB Thống kê Hà Nội, xuất bản năm 2014 đã chỉ ra dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm các loại sau đây: Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (Mobile banking) Các câu trả lời về số dư tài khoản, lãi suất cho vay các khoản thanh toán đã trả lãi, lãi suất tiền gửi, các khoản chi bằng thẻ tín dụng, và các thông tin khác… sẽ chỉ cần thực hiện thông qua điện thoại mà khách hàng không cần phải đến ngân hàng. Với hệ thống này khách hàng sẽ thực hiện giao dịch 24/7 mà không cần phải đi ra ngân hàng và chờ đợi đến lượt.

Đồng thời khách hàng cũng sẽ được tư vấn thông qua hệ thống trả lời tổng đài tự động, tạo sự tiện dụng cho khách hàng, giảm số cuộc gọi cần được xử lý cho nhân viên ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng trực tuyến (Internet banking) Ngày càng có nhiều người sử dụng máy tính tại nhà và công sở để truy cập mạng tài khoản của mình và doanh nghiệp tại ngân hàng. Khách hàng có thể truy vấn số dư tài khoản, in sao kê, chuyển tiền, tra cứu giá cổ phiếu, giá chứng khoán, tỉ giá ngoại tệ và rất nhiều dịch vụ tiện ích khác thông qua mạng internet, bất kì lúc nào và bất kì đâu mà khách hàng cho là phù hợp nhất. Sự ra đời của dịch vụ này đã tăng doanh số giao dịch, tiết kiệm thời gian cho khách hàng.

Dịch vụ ngân hàng tại nhà (Home banking) Là một loại dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng có thể chủ động kiểm soát hoạt động giao dịch ngân hàng từ văn phòng của mình thông qua các phương tiện: website, thư điện tử, điện thoại di động hay điện thoại cố định. Khách hàng giao dịch với ngân hàng qua mạng nhưng là mạng nội bộ (Intranet) do ngân hàng xây dựng riêng. Các giao dịch được tiến hành tại nhà thông qua hệ thống máy tính nối với hệ thống máy tính của ngân hàng. Thông qua dịch vụ Home banking, khách hàng có thể thực hiện các giao dịch về chuyển tiền, liệt kê giao dịch, tỷ giá lãi 8 suất…Để sử dụng được dịch vụ này khách hàng chỉ cần có máy tính (tại nhà hoặc trụ sở) kết nối với hệ thống máy tính của ngân hàng thông qua modem – đường điện thoại quay số, khách hàng phải đăng ký số điện thoại và chỉ những số điện thoại này mới được kết nối với hệ thống Home banking của ngân hàng.

Hệ thống này giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và tiền bạc vì không cần đến giao dịch trực tiếp tại ngân hàng, dành thời gian tập trung vào kinh doanh. Khách hàng cũng không cần lo kẹt xe làm lỡ giao dịch. Với dịch vụ này, giao dịch ngân hàng chỉ còn là việc bấm bàn phím máy tính, vào thời điểm thuận tiện nhất. Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (Phone banking) Dịch vụ này được cung cấp qua một hệ thống máy chủ và phần mềm quản lý đặt tại ngân hàng, liên kết với khách hàng thông qua tổng đài dịch vụ.

Thông qua các phím chức năng được khái niệm trước, khách hàng sẽ được phục vụ một cách tự động hoặc thông qua nhân viên tổng đài. Khi đăng ký sử dụng dịch vụ, khách hàng sẽ được cung cấp một mã khách hàng, hoặc mã tài khoản, tùy theo dịch vụ đăng ký, khách hàng có thể sử dụng nhiều dịch vụ khác nhau. Các dịch vụ được cung cấp qua Phone banking như: hướng dẫn sử dụng dịch vụ, giới thiệu thông tin về dịch vụ ngân hàng, cung cấp thông tin tài khoản và bảng kê giao dịch, cung cấp thông tin về lãi suất, tỷ giá hối đoái…Tuy nhiên, tại Việt Nam, các dịch vụ mới tạm thời cung cấp dịch vụ tra cứu thông tin tài khoản và cung cấp thông tin tài chính ngân hàng. Trung tâm dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (Call center) Do quản lý dữ liệu tập trung nên khách hàng có tài khoản tại bất kỳ chi nhánh nào vẫn gọi về một số điện thoại cố định của trung tâm này để được cung cấp mọi thông tin chung và cá nhân.

Khác với Phone banking chỉ cung cấp các loại thông tin lập trình sẵn, Call center có thể linh hoạt cung cấp thông tin hoặc trả lời các thắc mắc của khách hàng. Nhược điểm của Call centre là phải có người trực 24/24h. Dịch vụ ngân hàng qua các trạm giao dịch tự phục vụ (Kiosk banking) Là sự phát triển của dịch vụ ngân hàng hướng tới việc phục vụ khách hàng với chất lượng cao nhất và thuận tiện nhất. Trên đường phố sẽ đặt các trạm làm việc với đường kết nối Internet tốc độ cao.

Khi khách hàng cần thực hiện giao dịch hoặc yêu 9 cầu dịch vụ, họ chỉ cần truy cập, cung cấp số chứng nhận cá nhân và mật khẩu để sử dụng dịch vụ của hệ thống ngân hàng phục vụ mình. Khách hàng có thể thực hiện các giao dịch như: gửi tiền tiết kiệm có kỳ hạn, thanh toán hóa đơn, chuyển khoản, in sao kê, vấn tin, … trực tuyến tại kiosk; còn ngân hàng thì quảng cáo trực tiếp các sản phẩm dịch vụ của mình cũng như gián tiếp cho các loại sản phẩm dịch vụ khác. Kiosk banking chỉ thực hiện các giao dịch phi tiền mặt để giảm áp lực cho các máy ATM. Hệ thống thanh toán điện tử tại các điểm bán hàng (POS) Các giao dịch thanh toán bằng thẻ được thực hiện thông qua thiết bị POS (Point of Sales) đây là thiết bị đặt tại địa điểm bán hàng nơi mà khách hàng có thể sử dụng các loại thẻ như thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ để thanh toán hàng hóa dịch vụ cho khách hàng.

Số tiền trả cho hàng hóa chuyển cho người bán thông qua chuyển tiền bằng công nghệ điện tử trích tiền từ tài khoản của người mua chuyển sang tài khoản của người bán. Các giao dịch POS loại bỏ nhu cầu tiền mặt, mang lại lợi ích cho tất cả các bên liên quan, giúp khách hàng không phải mang theo một số lượng lớn tiền mặt để mua bán. Thẻ ngân hàng Thẻ ngân hàng cho phép khách hàng chi tiêu thuận tiện mà không cần dùng đến tiền mặt, thẻ ngân hàng bao gồm bốn loại chính: thẻ ghi nợ, thẻ thông minh, thẻ trả trước và thẻ tín dụng. thẻ ghi nợ cho phép khách hàng sử dụng tiền hiện có trong tài khoản thanh toán hoặc tài khoản tiết kiệm.

Thẻ tín dụng cho phép khách hàng chi tiêu theo hạn mức tín dụng. Thẻ thông minh lưu trữ thông tin của khách hàng, bao gồm một khoản tiền lấy từ một tài khoản gốc, trên một con chíp được gắn vào thẻ. Thẻ ngân hàng giúp khách hàng thanh toán một cách dễ dàng, khách hàng cũng có thể rút tiền mặt từ thẻ thông qua hệ thống rút tiền tự động (ATM) trên toàn quốc. Khách hàng cũng có thể chuyển tiền vào thẻ thông qua dịch vụ NHĐT của ngân hàng.

Lợi ích và hạn chế của dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Lợi ích của dịch vụ ngân hàng điện tử Đối với nền kinh tế Trong những năm qua nhà nước đã bỏ ra chi phí lớn để in tiền và quản lý tiền mặt đưa ra lưu thông trên thị trường. Việc khó khăn trong quản lý và xác định chính 10 xác tiền mặt trên thị trường đã khiến cho NHNN gặp khó khăn trong việc đưa ra các chính sách tiền tệ để ổn định thị trường tài chính tại Việt Nam. Chính vì điều đó việc đưa vào sử dụng rộng rãi và phát triển dịch vụ NHĐT làm phát triển việc thanh toán không dùng tiền mặt, giảm lượng tiền mặt lưu thông trong cả nước; giảm chi phí quản lý tiền mặt và giúp cho NHNN có thể sử dụng hữu hiệu các công cụ của chính sách tiền tệ.

Phát triển NHĐT là cầu nối cho hội nhập và phát triển kinh tế trong nước và quốc tế trong xu hướng hội nhập toàn cầu.