CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ INTERNET - BANKING TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về dịch vụ Internet – banking tại ngân hàng thương mại 1. Tổng quan về dịch vụ tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về dịch vụ ngân hàng.
Theo Phụ lục các dịch vụ tài chính của Hiệp định chung về thương mại – dịch vụ, dịch vụ ngân hàng là bộ phận cấu thành trong dịch vụ tài chính nói chung (WTO, 1995). Có nhà kinh tế cho rằng hầu hết các hoạt động nghiệp vụ trong NHTM đều được gọi là dịch vụ ngân hàng (Cox, 1997). Tại Việt Nam, Luật tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 không định nghĩa rõ ràng về dịch vụ ngân hàng nhưng có nhắc đến các hoạt động trong NHTM, đó là: (1) Nhận các loại tiền gửi; (2) Phát hành các loại chứng chỉ để huy động vốn; (3) Cấp tín dụng dưới nhiều hình thức; (4) Mở tài khoản thanh toán; (5) Cung ứng các phương tiện, dịch vụ thanh toán. Như vậy, khi xã hội càng phát triển, con người càng nhận thức dịch vụ ngân hàng rộng và quan trọng hơn trong nền kinh tế.
Vì thế dịch vụ ngân hàng được rất nhiều nhà kinh tế, tổ chức quan tâm nghiên cứu. Dựa trên kinh tế học và kiến thức thực tế, dịch vụ ngân hàng được hiểu là: - Là một trong những ngành kinh tế thứ ba, là thứ tương tự như hàng hóa nhưng phi vật chất, bao gồm toàn bộ hoạt động tài chính tiền tệ trong suốt quá trình khách hàng và NHTM tiếp xúc với nhau. - Là tất cả các sản phẩm tài chính tiền tệ mà NHTM cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh, cất trữ tài sản,… của khách hàng. Qua đó, ngân hàng sẽ có thêm thu nhập từ các dịch vụ này.
Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng Tính vô hình hay phi vật chất: Khác với các hàng hóa hữu hình, dịch vụ ngân hàng là sản phẩm không có hình hài rõ rệt. Mặt khác, khách hàng không thể biết tác động của dịch vụ ngân hàng đến hoạt động sản xuất kinh doanh trước khi khách hàng sử dụng dịch vụ. Tính không đồng nhất, không ổn định và khó xác định được chất lượng: Chất lượng dịch vụ ngân hàng thường không đồng nhất và tùy thuộc vào hoàn cảnh tạo ra dịch vụ như đơn vị cung cấp, thời gian và địa điểm cung ứng dịch vụ,… Bên cạnh đó, không thể xác định chính xác chất lượng dịch vụ ngân hàng giữa các ngân hàng bằng các phương pháp đo lường thông thường như thể tích, cân nặng,… 123doc -4- mà đòi hỏi theo một phương pháp đo lường riêng biệt. Tính không thể phân chia: Các sản phẩm hữu hình được sản xuất ra rồi qua mua bán, khách hàng mới tiêu thụ sản phẩm còn với các dịch vụ ngân hàng thì lại khác.
Khách hàng sẽ đồng hành một phần hoặc trong suốt quá trình tạo ra và sử dụng dịch vụ ngân hàng thông qua việc lựa chọn các dịch vụ, tiện ích cần sử dụng, sau đó ngân hàng sẽ cung cấp theo đúng những gì khách hàng mong muốn. Tính không mất đi: Các kỹ năng chuyên môn của nhân viên ngân hàng sẽ không mất đi sau khi đã thực hiện những tác vụ liên quan đến dịch vụ ngân hàng như kỹ năng vận hành, kỹ năng bán hàng, kỹ năng tư vấn,… Tính không thể tồn trữ: Các hàng hóa hữu hình có thể được nhập kho, phân phối và bán cho người tiêu dùng bất cứ khi nào còn dịch vụ ngân hàng thì không như vậy. Dịch vụ ngân hàng là những dịch vụ liên quan đến tài chính tiền tệ nên rất nhạy cảm và tác động trực tiếp đến mọi hoạt động kinh tế. Dịch vụ ngân hàng gắn liền với sự chu chuyển tiền tệ trong nền kinh tế, đáp ứng các giao dịch phát sinh giữa các chủ thể trong đo lường, thanh toán,… nên dịch vụ luôn chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ nhà nước nhằm ổn định tiền tệ và hạn chế nguy cơ khủng hoảng tài chính có thể xảy ra.
Dịch vụ ngân hàng là những dịch vụ chứa đựng nhiều rủi ro như rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất,… Những rủi ro có khả năng xảy ra bất cứ lúc nào trong hoạt động tại ngân hàng khi có biến động trên thị trường. Có sự ảnh hưởng dây chuyền với nhau trong dịch vụ ngân hàng. Sự ảnh hưởng này gồm ảnh hưởng dây chuyền giữa các dịch vụ trong ngân hàng và ảnh hưởng dây chuyền trong dịch vụ giữa các ngân hàng. Trong ngân hàng, sự ra đời và phát triển của dịch vụ này là cơ sở cho sự ra đời và phát triển của dịch vụ kia.
Ngoài ra, với xu thế toàn cầu hóa hiện nay, sự phụ thuộc và mức độ liên kết trong hoạt động giữa các ngân hàng rất cao. Khi dịch vụ của một ngân hàng hoạt động không tốt sẽ ảnh hưởng lan truyền đến dịch vụ của các ngân hàng khác. Các dịch vụ ngân hàng gắn liền với hoạt động của NHTM và ngày càng phát triển đa dạng, mở rộng về phạm vi hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Trên thực tế, các NHTM hoạt động chủ yếu trên ba nghiệp vụ lớn là nghiệp vụ nguồn vốn, nghiệp vụ tín dụng – đầu tư và nghiệp vụ kinh doanh dịch vụ ngân hàng.
Mỗi nghiệp vụ đều có một vị trí và tác dụng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu đáp ứng nhu cầu khách hàng với hiệu quả cao nhất thông qua các dịch vụ ngân 123doc -5- hàng dành cho khách hàng, Dịch vụ ngân hàng mang lại thu nhập cho ngân hàng dưới nhiều hình thức như chênh lệch lãi suất huy động – cho vay, phí dịch vụ,… 1. Phân loại dịch vụ ngân hàng Hiện nay, có rất nhiều loại hình dịch vụ ngân hàng. Tùy vào nguồn gốc và đặc điểm của mỗi ngân hàng mà mỗi nơi sẽ có danh mục các dịch vụ ngân hàng khác nhau. Nhìn chung, dịch vụ ngân hàng gồm các loại hình chính sau đây: - Dịch vụ huy động vốn: Là hoạt động nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi cho khách hàng theo đúng thời hạn thỏa thuận như tiền gửi tiết kiệm, phát hành trái phiếu,… - Dịch vụ tín dụng: Là việc thỏa thuận để các tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng tài sản theo nguyên tắc có hoàn trả vốn gốc và lãi như cho vay, chiết khấu,… - Dịch vụ thanh toán qua tài khoản: Là việc cung ứng các phương tiện thanh toán cho các tổ chức, cá nhân thông qua tài khoản tiền gửi khách hàng như séc, thư tín dụng,… - Các dịch vụ ngân hàng khác: Để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, NHTM còn cung cấp các dịch vụ ngân hàng khác như tư vấn tài chính, quản lý tài sản, bảo hiểm,… 1.
Tổng quan về dịch vụ Internet - banking tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Theo web Bách khoa mở toàn thư (WIKIPEDIA), dịch vụ Internet - banking là dịch vụ cho phép khách hàng có tài khoản trong một tổ chức tài chính thực hiện các giao dịch trực tuyến thông qua Internet với trang web của tổ chức này, tổ chức tài chính ở đây có thể là NHTM hoặc loại hình tổ chức tài chính khác. Còn tại Việt Nam, theo Thông tư số 29/2011/TT-NHNN ngày 21/9/2011 quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ ngân hàng trên Internet, dịch vụ Internet - banking được định nghĩa là dịch vụ ngân hàng được cung cấp qua mạng Internet, gồm thông tin về đơn vị cung cấp dịch vụ và các dịch vụ của đơn vị, dịch vụ tra cứu thông tin, thực hiện các giao dịch tài chính trực tuyến và các dịch vụ khác theo quy định của NHNN. Dịch vụ Internet - banking là một trong các dịch vụ bộ phận nằm trong dịch vụ NHĐT, cho phép khách hàng theo dõi thông tin tài khoản và đặt các lệnh yêu cầu ngân hàng thực hiện các giao dịch như chuyển tiền, thanh toán,… thông qua mạng Internet với trang web cụ thể của ngân hàng.
Đặc điểm Dịch vụ Internet – banking cũng mang các đặc điểm của dịch vụ ngân hàng, đó là: Mang tính vô hình; không đồng nhất, không ổn định và khó xác định được chất lượng; không thể phân chia; không thể mất đi và không thể tồn trữ. Dịch vụ Internet – banking là dịch vụ ngân hàng hiện đại liên quan đến các giao dịch tài chính tiền tệ nên cũng tác động phần nào đến các hoạt động trong nền kinh tế nhất là các giao dịch ngân hàng trên Internet nên dịch vụ cũng chịu sự quản lý chặt chẽ từ phía nhà nước. Dịch vụ Internet – banking cũng chứa đựng nhiều rủi ro như trong dịch vụ ngân hàng nhất là các rủi ro bị đánh cắp thông tin khách hàng, rủi ro bị virus xâm nhập hệ thống,… Những rủi ro có khả năng xảy ra bất cứ lúc nào trong quá trình hoạt động của dịch vụ Internet – banking. Có sự ảnh hưởng dây chuyền trong dịch vụ Internet – banking.
Trong ngân hàng, sự ra đời và phát triển của dịch vụ Internet – banking sẽ hỗ trợ cho sự ra đời và phát triển các dịch vụ, tiện ích khác như cho vay trực tuyến, gửi tiền trực tuyến,. Ngoài ra, dịch vụ Internet – banking giữa các ngân hàng hiện nay có sự liên kết chặt chẽ với nhau nên nếu dịch vụ Internet – banking tại một ngân hàng có vấn đề sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến dịch vụ Internet – banking của toàn hệ thống NHTM. Dịch vụ Internet – banking mang lại thu nhập cho ngân hàng chủ yếu qua các khoản phí thu từ dịch vụ như phí đăng ký dịch vụ, phí chuyển khoản,… Ngoài các đặc điểm trên, dịch vụ Internet - banking còn có các đặc điểm riêng: Dịch vụ Internet – banking tại NHTM hoạt động chủ yếu thông qua Internet nên có thể cho ra đời nhiều tiện ích đa dạng và mở rộng phạm vi hoạt động rất nhanh.
