Chương 1: Những vấn đề lí luận cơ bản về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc. Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc. 6 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ Hiện nay, thuật ngữ dịch vụ và dịch vụ ngân hàng nói chung và dịch vụ ngân hàng bán lẻ nói riêng chƣa có sự thống nhất về định nghĩa. Thứ nhất là về thuật ngữ “dịch vụ”. Theo từ điển bách khoa toàn thƣ Việt Nam, tập 1 “dịch vụ là những hoạt động phục vụ nhằm thỏa mãn những nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt” [16, tr.Silem (2002), “dịch vụ là một hành động có ích; giúp đỡ, trợ giúp hoặc cung cấp cho ai.
Là việc thực hiện bất kỳ một công việc nào hoặc phần việc nào cho một ngƣời khác; hoạt động có tính chất chuyên môn hoặc có lợi ích” [1] Thứ hai là về thuật ngữ dịch vụ ngân hàng. Theo Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO) “một dịch vụ tài chính bất kỳ là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính, đƣợc một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cung cấp. Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan đến bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác (ngoại trừ bảo hiểm)” [17, tr. Nhƣ vậy, với cách định nghĩa của WTO, dịch vụ ngân hàng là một bộ phận cấu thành trong dịch vụ tài chính nói chung.
Trong các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam, thuật ngữ dịch vụ ngân hàng đã đƣợc sử dụng trong Luật các tổ chức tín dụng (Điều 20) nhƣng chƣa định nghĩa cụ thể dịch vụ ngân hàng là gì. Kết hợp với thực tiễn cung cấp dịch vụ ngân hàng tại các NHTM Việt Nam, trong phạm vi luận văn này, “dịch vụ ngân hàng được hiểu là toàn bộ 7 các hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoái hối của hệ thống ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và vì mục tiêu lợi nhuận” [18] Thứ ba là về thuật ngữ dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm DV NHBL. Các quan điểm về DV NHBL dựa trên loại hình dịch vụ hoặc đối tƣợng khách hàng mà các sản phẩm hƣớng tới.
Theo khái niệm của Tổ chức thƣơng mại thế giới, DV NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng nơi khách hàng cá nhân và hộ gia đình có thể đến giao dịch tại các điểm giao dịch của ngân hàng để thực hiện các dịch vụ nhƣ: gửi tiền, vay tiền, thanh toán, kiểm tra tài khoản, dịch vụ thẻ cùng các dịch vụ khác đi kèm. Theo David Cox, khách hàng trên thị trƣờng NHBL ngoài cá nhân và hộ gia đình còn có các doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ có thể giao dịch trực tiếp với ngân hàng thông qua hệ thống các chi nhánh hoặc sử dụng dịch vụ thông qua các kênh phân phối điện tử [2] Nhƣ vậy, qua các định nghĩa trên có thể thấy đang tồn tại hai quan niệm về đối tƣợng của DV NHBL, một quan niệm cho rằng đối tƣợng của DV NHBL là các cá nhân và hộ gia đình; một quan niệm cho rằng đối tƣợng của DV NHBL là cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trên cơ sở các khái niệm tham khảo nêu trên và qua việc nghiên cứu thực tế tại một số NHTM Việt Nam, hầu hết các NHTM đều tách biệt trong phục vụ khách hàng cá nhân, hộ gia đình và khách hàng doanh nghiệp, nên trong phạm vi luận văn này tác giả triển khai đề tài nghiên cứu trên cơ sở xác định đối tƣợng của DV NHBL là các khách hàng cá nhân và hộ gia đình. Từ đó, có thể đƣa ra một định nghĩa khái quát về DV NHBL nhƣ sau: “DV NHBL là việc cung ứng các dịch vụ ngân hàng tới đối tượng khách hàng là khách hàng cá nhân và hộ gia đình thông qua các kênh phân phối của ngân hàng”.
Kênh phân phối của 8 ngân hàng có thể là mạng lƣới chi nhánh và phòng giao dịch hay các kênh phân phối hiện đại nhƣ máy ATM, POS, Internet Banking, Mobile Banking… 1. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ - Đối tượng khách hàng của DV NHBL là các khách hàng cá nhân và hộ gia đình. DV NHBL cung cấp những sản phẩm, dịch vụ và tiện ích của nó tới tận tay ngƣời tiêu dùng, do đó đối tƣợng khách hàng của DV NHBL bao gồm các khách hàng cá nhân và hộ gia đình. - Số lượng giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch không cao Do đối tƣợng khách hàng của DV NHBL là cá nhân và hộ gia đình nên số lƣợng khách hàng của DV NHBL là rất lớn dẫn đến số lƣợng các giao dịch cũng rất nhiều và thƣờng xuyên.
Tuy nhiên, giá trị của mỗi giao dịch thƣờng nhỏ hơn giá trị các giao dịch của ngân hàng bán buôn, do quy mô chỉ tƣơng ứng phù hợp với nhu cầu của một cá nhân hay một hộ gia đình. - Mức độ rủi ro thấp, lợi nhuận ổn định Giá trị của từng giao dịch bán lẻ thƣờng không quá lớn nên rủi ro chứa đựng trong bản thân các giao dịch cũng không nhiều, số lƣợng khách hàng của DV NHBL lại lớn nên có khả năng phân tán rủi ro từ đó góp phần đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng. Ngoài ra, sự thƣờng xuyên và ổn định trong các giao dịch bán lẻ góp phần mang lại nguồn thu nhập ổn định, tạo sự tăng trƣởng bền vững cho ngân hàng. - Danh mục sản phẩm đa dạng Do đặc trƣng đối tƣợng khách hàng của DV NHBL là các cá nhân, hộ gia đình nên có sự khác nhau về độ tuổi, giới tính, tập quán, văn hóa, sở thích.nên nhu cầu về các sản phẩm dịch vụ cũng khác nhau.
Vì vậy, muốn đáp ứng tốt các nhu cầu, sự mong muốn của khách hàng cần phải có một danh mục các sản phẩm đa dạng và không ngừng cải tiến theo xu thế của thị trƣờng. 9 - Dịch vụ ngân hàng bán lẻ phát triển trên nền tảng công nghệ cao và công tác Marketing đóng vai trò rất quan trọng Trong xu thế của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, công nghệ thông tin ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động ngân hàng nói chung và ngân hàng bán lẻ nói riêng. Ngoài những yêu cầu đòi hỏi về nền tảng công nghệ chung cho hệ thống hoạt động ngân hàng thì hoạt động NHBL với các sản phẩm ngân hàng hiện đại chỉ có thể hoạt động tốt và có sức cạnh tranh khi đƣợc xây dựng trên môi trƣờng công nghệ cao, đảm bảo cho các giao dịch trực tuyến đƣợc thực hiện thông suốt, nhanh chóng và an toàn. Bên cạnh đó, do đặc trƣng của đối tƣợng khách hàng cá nhân và hộ gia đình là rất nhạy cảm với chính sách marketing, dễ dàng thay đổi nhà cung cấp, mức độ trung thành không cao nên việc quảng bá hình ảnh, giới thiệu sản phẩm dịch vụ liên tục là rất quan trọng.
Hơn nữa, công tác truyền thông, quảng bá cũng góp phần nâng cao vị thế thƣơng hiệu, uy tín và gia tăng mức độ phủ sóng của ngân hàng đến rộng rãi các đối tƣợng ngƣời dân. - Nhu cầu của khách hàng mang tính thời điểm Mong muốn của con ngƣời là vô hạn và tùy thuộc vào mỗi giai đoạn khác nhau, không phải lúc nào nhu cầu về một mặt hàng cũng xuất hiện với tần suất cao và liên tục. Ở mỗi thời điểm, con ngƣời lại có mong muốn, nhu cầu và mức độ thỏa mãn khác nhau đòi hỏi các sản phẩm dịch vụ đa dạng, phù hợp với từng giai đoạn, điều kiện nhất định. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.
Đối với nền kinh tế Phát triển dịch vụ NHBL đang là xu hƣớng tất yếu của các NHTM hiện nay bởi nó có ý nghĩa lớn không chỉ đối với bản thân ngân hàng, khách hàng mà còn có tầm ảnh hƣởng đến cả nền kinh tế của đất nƣớc. Nhìn chung, dịch vụ NHBL đóng góp nhiều vai trò đối với sự phát triển của nền kinh tế: 10 - Dịch vụ NHBL góp phần hình thành tâm lý thanh toán không dùng tiền mặt của ngƣời dân, từ đó tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả ngân hàng và khách hàng, đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, đáp ứng tính tiện lợi, sự thay đổi nhanh và thƣờng xuyên các nhu cầu xã hội. - Dịch vụ NHBL góp phần huy động nguồn lực cho sự phát triển kinh tế của đất nƣớc. Dịch vụ NHBL thu hút nguồn vốn nhỏ lẻ, rải rác trong dân cƣ, do đó các nguồn vốn này đƣợc sử dụng hiệu quả hơn vào việc phát triển sản xuất kinh doanh, tiêu dùng từ đó góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, nâng cao đời sống dân cƣ.
- Dịch vụ NHBL tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ khác phát triển. Việc thanh toán, chi trả tiền hàng hóa, dịch vụ thông qua các dịch vụ NHBL hiện đại nhƣ: Thẻ, Internet banking, mobile banking.đang góp phần cải thiện môi trƣờng tiêu dùng, xây dựng văn hóa thanh toán, giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả kinh doanh của các ngành dịch vụ khác. Đối với Ngân hàng: Dịch vụ NHBL có vai trò quan trọng đóng góp vào quá trình phát triển và xây dựng đƣờng lối cho các NHTM, giúp các NHTM mở rộng thị trƣờng, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng vị thế và uy tín. - Dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển khách hàng mới, mở rộng thị trƣờng và tăng thị phần cho ngân hàng.
- Tạo nguồn vốn chủ động, ổn định cho hoạt động kinh doanh ngân hàng khi mà nguồn huy động từ nguồn tiền nhàn rỗi của dân cƣ luôn mang tính ổn định cao và dồi dào. - Góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, tận dụng khai thác mọi tiềm năng, nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngân hàng. - Tạo nguồn thu ổn định, chắc chắn và hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.