MỞ ĐẦU Ngày nay dịch vụ truyền hình di động đã khá phổ biến trên thế giới kể cả ở Việt Nam. Dịch vụ cho phép các thiết bị cầm tay bao gồm điện thoại di động, máy chơi game, thiết bị gắn trên ô tô, thiết bị điện tử cá nhân… có thể xem truyền hình kể cả khi di chuyển. Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, viễn thông và truyền hình đã có nhiều giải pháp dựa trên nhiều nền tảng để cung cấp dịch vụ truyền hình di động nhƣ truyền hình di động trên mạng 3G, công nghệ DVB-H, công nghệ DMB-T, …. Công nghệ truyền hình di động trên mạng 3G có ƣu điểm là có thể cung cấp với diện phủ sóng lớn, tƣơng tác ngƣời dùng tốt do sử dụng kết nối hai chiều.
Tuy nhiên nó cũng bộc lộ các yếu điểm nhƣ dịch vụ chiếm nhiều băng thông dẫn đến khả năng đáp ứng cho tập ngƣời dùng lớn bị hạn chế, chi phí đầu tƣ lớn,. Công nghệ truyền hình số cho thiết bị bị cầm tay DVB-H có ƣu điểm là sử dụng đƣợc trên cơ sở nâng cấp tài nguyên sẵn có của truyền hình số mặt đất, chi phí đầu từ thấp, có thể cung cấp dịch vụ mà không bị hạn chế số lƣợng ngƣời dùng do sử dụng phƣơng thức quảng bá, thiết bị đầu cuối tiết kiệm năng lƣợng dẫn đến tăng thời gian sử dụng dịch vụ,.Bên cạnh đó nó cũng có những nhƣợc điểm nhƣ không có luồng tƣơng tác phản hồi nên thƣờng sử dụng các luồng truyền thông khác nhƣ 3G, GPRS, Wifi,.; bị suy hao và chịu tác động về địa hình, thiết bị đầu cuối ít. Công nghệ truyền quảng bá đa phƣơng tiện T-DMB ít đƣợc phổ biến, chỉ phát triển mạnh ở Hàn Quốc do có sự đồng thuận của các nhà sản xuất đầu cuối nên số thiết bị hỗ trợ công nghệ này ở Hàn Quốc là tƣơng đối lớn. Hầu hết các giải pháp triển khai các công nghệ nêu trên đều đƣa ra các giao diện hoặc nền tảng để mở rộng và phát triển dịch vụ.
Tuy nhiên việc phát huy hết hiệu quả của nền tảng sẵn có để tăng độ hấp dẫn cũng nhƣ cung cấp nhiều hơn nữa các dịch vụ gia tăng cho khách hàng vẫn đang còn nhiều khó khăn. Thứ nhất là việc có nhiều nền tảng cùng cung cấp cho dịch vụ dẫn đến việc khó khăn cho việc tích hợp với các hệ thống sẵn có nhƣ hệ thống quản trị nội dung, dịch vụ gia tăng,.Thứ hai, giao diện để tạo thêm dịch vụ gia tăng trong các giải pháp còn hạn chế dẫn đến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 các dịch vụ gia tăng thiếu hấp dẫn. Đây cũng chính là lý do luận văn chọn hƣớng đi sâu vào nghiên cứu công nghệ truyền hình số cho thiết bị cầm tay. Về nguyên nhân chọn hƣớng nghiên cứu dịch vụ gia tăng trên nền tảng truyền hình di dộng thay vì nghiên cứu phát triển dịch vụ truyền hình di động.
Do việc phát triển dịch vụ truyền hình di động phụ thuộc nhiều vào nền tảng phần cứng của thiết bị đầu cuối cũng nhƣ mạng truyền tải. Cả hai lĩnh vực này Việt Nam đều không nắm đƣợc công nghệ cũng nhƣ không có xu hƣớng đê phát triển. Việc nghiên cứu phát triển các dịch vụ gia tăng trên nền tảng mở nhƣ DVB-H có điều kiện để triển khai và có thể ứng dụng vào thực tế. Trong các giải pháp cho công nghệ truyền hình di động, công nghệ truyền hình số cho thiết bị cầm tay DVB-H đã đƣợc phê chuẩn hầu hết các nƣớc và đƣợc triển khai tại một số nƣớc nhƣ Đức, Pháp, Italy, Phần Lan,…Đây là công nghệ dựa trên nền tảng truyền hình số mặt đất DVB-T đã đƣợc triển khai rộng rãi nên việc kế thừa và phát triển rất thuận lợi.
Các giải pháp trên nền công nghệ này tạo ra nền tảng tốt để quản trị và phát triển các dịch vụ gia tăng. Do công nghệ truyền hình số cho thiết bị cầm tay đã đƣợc chuẩn hóa và phê chuẩn dẫn đến các giao tiếp chức năng giữa các thành phần trong hệ thống đã đƣợc mô tả thành các thực thể và các điểm tham chiếu xác định. Đồng thời việc giao tiếp giữa các thực thể này cũng đã đƣợc tài liệu hóa và đƣa vào chuẩn công nghệ. Điều này rất thuận lợi cho việc phát triển mở rộng trên các nền tảng sẵn có.
Với mục đích tìm hiểu về các giải pháp trên các công nghệ cho truyền hình di động để từ đó đƣa ra một nền tảng để phát triển các dịch vụ gia tăng cho dịch vụ truyền hình di động. Luận văn tập trung vào việc giới thiệu các công nghệ tiêu biểu cho truyền hình di động trong chƣơng 1. Từ đó đi sâu vào nghiên cứu công nghệ truyền hình số cho thiết bị cầm tay DVB-H và giải pháp truyền dữ liệu IP trên nền công nghệ này trong chƣơng 2. Dựa trên kết quả nghiên cứu trên, chƣơng 3 đƣa ra nền tảng cho việc phát triển các dịch vụ gia tăng cho giải pháp này.
Chƣơng 4 tập trung vào việc phát triển các dịch vụ gia tăng cụ thể và giới thiệu một số dịch vụ gia tăng đã và có thể triển khai dựa trên nền tảng đƣa ra ở chƣơng 3. Luận văn với mục tiêu chính là tìm hiểu giải pháp truyền dữ liệu IP trên nền công nghệ truyền hình số cho thiết bị cầm tay DVB-H từ đó đƣa ra một nền tảng để LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 phát triển các dịch vụ gia tăng trên truyền hình di động. Các nội dung chính của luận văn bao gồm: Chƣơng 1: tìm hiểu dữ liệu đa phƣơng tiện, luồng dữ liệu, các công nghệ cho truyền hình di động bao gồm truyền hình di động trên nền 3G, truyền hình số cho các thiết bị cầm tay, truyền hình quảng bá đa phƣơng tiện. Đồng thời cũng giới thiệu công nghệ luồng dữ liệu và các phƣơng thức truyền quảng bá hay truyền đơn tuyến.
Chƣơng 2: Tìm hiểu về giải pháp truyền dữ liệu bằng cách sử dụng sơ đồ các điểm tham chiếu và thực thể, biểu đồ luồng thông báo cho từng hoạt động chính trong mô hình. Chƣơng 3: Mô tả các yêu cầu và đặc tả cho các dịch vụ gia tăng trên nền tảng truyền hình di động. Đƣa ra các thành phần chính để xây dựng nền tảng cho dịch vụ truyền hình di động. Chƣơng 4: Đƣa ra các vấn đề khi phát triển các dịch vụ gia tăng trên nền tảng truyền hình di động và một số loại hình dịch vụ di động đã và có thể triển khai.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1. CÔNG NGHỆ TRUYỀN HÌNH DI ĐỘNG 1. Về truyền hình Về truyền hình, theo Wikipedia, 2009, Truyền hình hay còn đƣợc gọi là TV hay vô tuyến là một loại máy thu hình truyền tải nội dung chủ yếu bằng hình ảnh sống động và âm thanh kèm theo. Lịch sử của truyền hình : Năm 1920, hai nhà khoa học Mỹ Charles Francis Jenkins và nhà khoa học Anh John Logie Baird đã tạo ra vật mẫu thành công đầu tiên của chiếc TV.
Chiếc TV thƣơng mại thành công đầu tiên bắt đầu xuất hiện tại các showroom ở Mỹ vào đầu những năm 1950. Nỗ lực phát triển TV màu xuất hiện từ đầu những năm 1950 và chiếc đầu tiên đƣợc hãng RCA giới thiệu năm 1954. Nhƣng phải đến những năm 1960 việc bán các TV màu mới bắt đầu sinh lợi. Tới năm 1974 thì TV màu đã trở thành biểu tƣợng cho các gia đình giàu có tại Mỹ.
Khái niệm về truyền hình di động Truyền hình di động là việc truyền các chƣơng trình truyền hình tới một tập các thiết bị không dây, điện thoại di động hoặc thiết bị cầm tay. Các chƣơng trình đƣợc truyền đi theo phƣơng thức quảng bá tới mọi ngƣời dùng hoặc phƣơng thức đơn tuyến [3]. Sự khác biệt giữa truyền hình di động và truyền hình truyền thống. Thứ nhất là kích cỡ màn hình: thiết bị di động bị hạn chế bởi kích cỡ màn hình.
Thứ hai là nguồn: pin hoặc nguồn điện dùng cho thiết bị di động bị hạn chế bởi thời gian sử dụng. Chính vì vậy việc thiết kế phần cứng và phần mềm cũng cần phải lƣu ý tới đặc điểm này. Ngoài ra công nghệ truyền hình di động đặc biệt chú ý tới sự hạn chế của băng thông, thời gian sử dụng pin của thiết bị và kích cỡ màn hình. Bên cạnh đó nó đặc biệt tập trung vào khả năng tƣơng tác với các phƣơng thức truyền thông khác qua mạng di động hoặc Internet.
Hiện nay, truyền hình số thƣờng sử dụng công nghệ nén dữ liệu MPEG-2 cho cả mạng có dây và không dây. Tuy nhiên truyền hình di động thƣờng sử dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 công nghệ nén MPEG-4 hoặc Windows Media. Trên mạng 3G thì ngƣời ta thƣờng sử dụng khuôn dạng tệp 3gp nhằm giảm băng thông và tránh sự phụ thuộc vào môi trƣờng truyền dẫn. Dữ liệu đa phương tiện 1.
Khái niệm Đa phƣơng tiện là kỹ thuật mô phỏng và sử dụng đồng thời nhiều dạng phƣơng tiện chuyển hóa thông tin và các sản phẩm từ kỹ thuật đó [2]. Các kiểu dữ liệu đa phƣơng tiện [2]: Văn bản: các loại văn bản đƣợc mã hóa theo các chuẩn khác. Ảnh: là dạng dữ liệu cơ bản nhất trong các loại dữ liệu đa phƣơng tiện. Về cơ bản nó có ba yếu tố cơ bản cấu thành là cƣờng đô, màu sắc và kích cỡ.
Kích cỡ các tệp ảnh đƣợc truyền đi phụ thuộc vào từng công nghệ truyền hình: với HDTV là 1920x1080 vào khoảng 2 Mega pixels, với SDTV 728x483 vào khoảng 300 Kpixels, với truyền hình di động màn hình cỡ 320x240 vào khoảng 82Kpixels. Chất lƣợng ảnh đƣợc quyết định bởi số điểm ảnh đƣợc dùng để mô tả cho khung hình xác định. Ảnh có chất lƣợng càng tốt thì số điểm ảnh thể hiện trong một vùng ảnh phải càng nhiều đồng nghĩa với việc ảnh phải có dung lƣợng lớn hơn. Do đó cần phải có phƣơng pháp nén ảnh có dung lƣợng lớn để truyền, lƣu trữ.
Có rất nhiều khuôn dạng tệp ảnh với nhiều kỹ thuật nén khác nhau: JPEG, GIF, PNG, BMP. Âm thanh Hình ảnh động: Máy ghi hình lƣu các chuyển động dƣới dạng chuỗi hình ảnh còn đƣợc gọi là các khung hình, đồng thời nó cũng lƣu các luồng âm thanh đồng bộ với tín hiệu hình. Thông thƣờng thì có khoảng 25-30 khung hình trong một giây, tùy thuộc vào chuẩn là NTSC hay PAL.