phần Mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, bảng biểu. Luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về Phát triển cho vay bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng về phát triển cho vay bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại Cổ phần Quân đội, chi nhánh Đống Đa. Chƣơng 3: Giải pháp về phát triển cho vay bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại Cổ phần Quân đội, chi nhánh Đống Đa 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHO VAY BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm cho vay bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại Theo tác giả Nguyễn Văn Tiến (2015), cho vay của NHTM là quan hệ tín dụng giữa một bên là ngân hàng và một bên là các chủ thể khác trong nền kinh tế. Cho vay của NHTM c ng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng, đó là quan hệ vay mƣợn mà ở đó có sự chuyển nhƣợng quyền sử dụng vốn từ ngƣời sở hữu sang ngƣời sử dụng trong một thời gian nhất định và có sự hoàn trả cả gốc và lãi khi đến hạn. Theo PGS, TS.
Phan Thị Thu Hà (2013): Cho vay là quan hệ tín dụng mà NHTM chuyển giao về vốn trong một thời gian nhất định từ NHTM tới các cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhằm phục vụ mục đ ch tiêu dùng, đầu tƣ hay sản xuất kinh doanh. Nhƣ vậy, cho vay đƣợc bao hàm cả hai nội dung cho vay bán buôn và cho vay bán lẻ. Trong thực tế, những tiêu ch phân định giữa bán buôn và bán lẻ nêu trên chỉ là tƣơng đối và không mang tính phổ biến đối với mọi quốc gia và các ngân hàng, thay đổi tùy theo thời gian, điều kiện thực tiễn c ng nhƣ mục đ ch quản lý ở từng nơi. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ châu Á-AIT: Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua mạng lƣới chi nhánh, khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Tuy nhiên, trong luận văn này, tác giả nghiên cứu cho vay bán lẻ theo quan điểm: Cho vay bán lẻ là hình thức cho vay đối với từng khách hàng cá nhân riêng lẻ, hộ gia đình và các doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn cho sản xuất - kinh doanh, dịch vụ, đầu tƣ và tiêu dùng đời sống. Đặc điểm cho vay bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại Thứ nhất, quy mô mỗi khoản vay nhỏ nhƣng số lƣợng các khoản vay lớn. Đối tƣợng đƣợc cung cấp sản phẩm cho vay bán lẻ rất rộng, số lƣợng khách hàng vô cùng lớn, bao gồm các cá nhân, hộ gia đình, từ những ngƣời có thu nhập cao đến những ngƣời có thu nhập trung bình và thấp với nhiều nhu cầu phong phú và đa dạng. Thứ hai, tỷ trọng cho vay trung dài hạn đối với cho vay bán lẻ có xu hƣớng cao hơn mức bình quân chung, do các nhu cầu cho vay trung dài hạn mua nhà ở, đất ở, mua sắm tài sản cố định chiếm tỷ trọng lớn, các nhu cầu vay tiêu dùng thông thƣờng có thời hạn trên 12 tháng.
Thứ ba, nhu cầu đƣợc cấp cho vay bán lẻ của khách hàng chịu tác động mạnh và phụ thuộc lớn vào chu k kinh tế; tăng mạnh trong thời kì nền kinh tế tăng trƣởng tốt, thu nhập cao, chi tiêu tăng, đầu tƣ cho sản xuất kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ sinh lời cao; ngƣợc lại khi nền kinh tế suy thoái, thất nghiệp tăng rất nhiều cá nhân hộ gia đình, hạn chế chi tiêu vay mƣợn tiêu dùng. Thứ tư, chi phí cho vay bán lẻ lớn hơn mức bình quân chung, do các khoản vay nhỏ lẻ, lƣợng khách hàng lớn nên chi phí quản lý, chi phí hoạt động lớn; do nhu cầu sử dụng nguồn trung dài hạn cao nên chi phí vốn cao. Thứ năm, các khoản cho vay bán lẻ thƣờng có rủi ro cao và độ phân tán rủi ro c ng cao. Chất lƣợng các thông tin tài chính của các khách hàng vay thông thƣờng không cao, đối với các khách hàng cá nhân và hộ gia đình khó xác định dẫn đến rủi ro tín dụng và rủi ro đạo đức.
Thu nhập tại thời điểm hiện tại là nguồn trả nợ chủ yếu của ngƣời đi vay. Do vậy, nếu ngƣời này gặp các vấn đề về sức khoẻ, mất việc làm hay gặp các biến cố bất ngờ ảnh hƣởng đến thu nhập ổn định hàng tháng sẽ gây khó khăn cho ngân hàng trong việc thu hồi nợ. Thứ sáu, lợi nhuận từ cho vay bán lẻ lớn. Lãi suất của các khoản cho vay bán lẻ phần lớn đều cao hơn các khoản cho vay khác của NHTM.
Điều này xuất phát từ các khoản cho vay bán lẻ có chi phí cao và rủi ro cao nhất trong các loại cho vay của NHTM. Mức lợi nhuận từ trên mỗi khoản cho vay cá nhân cao, số lƣợng lớn nên toàn bộ lợi nhuận thu về từ hoạt động này là đáng kể trong tổng thu nhập của NHTM. Vai trò cho vay bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại 1. Đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay nói chung có vai trò quan trọng trong quá trình thúc đẩy kinh tế phát triển, bên cạnh đó hoạt động cho vay bán lẻ của NHTM có một số vai trò đặc thù sau: Góp phần đẩy mạnh quá trình luân chuyển tiền tệ, sử dụng hiệu quả nguồn vốn để khách hàng cá nhân, hộ gia đình mở rộng sản xuất hàng hóa, dịch vụ, giải quyết khối lƣợng công việc kinh doanh, nâng cao vai trò của các thành phần kinh tế này trong nền kinh tế, đóng góp ngày càng tăng tỷ trọng GDP.
Góp phần k ch cầu tiêu dùng: với các sản phẩm cho vay mua nhà ở, ô tô trang thiết bị phục vụ sinh hoạt gia đình. phù hợp với khả năng chi trả của khách hàng, các sản phẩm cho vay tiêu dùng thông qua các loại thẻ nội địa và quốc tế, kích thích ngƣời dân tăng cƣờng chi tiêu, từ đó thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tƣ gia tăng năng lực sản xuất, tăng trƣởng kinh tế. Đối với ngân hàng Cung cấp kịp thời và đáp ứng đủ nhu cầu về nguồn vốn, phát huy tối đa nội lực khách hàng cá nhân, hộ gia đình, khai thác hết tiềm năng về lao động, đất đai, hàng hóa, máy móc, nhà xƣởng… hợp lý và có hiệu quả nhất. Góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của ngƣời dân, tạo điều kiện nâng cao dân trí, hình thành những thói quen sử dụng sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại, phù hợp với sự xu thế phát triển của xã hội.
Đối với khách hàng Phát triển cho vay bán lẻ là xu thế tất yếu, phù hợp với xu hƣớng chung của các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới, đảm bảo cho các ngân hàng đa dạng hóa kinh doanh, mở rộng các phân khúc khách hàng tiềm năng, mở rộng thị trƣờng, phân tán rủi ro, cung ứng dịch vụ chất lƣợng cao cho khách hàng. Trên góc độ tài ch nh, cho vay bán lẻ đóng góp quan trọng vào việc tăng trƣởng t n dụng và đem lại hiệu quả kinh doanh cao cho các ngân hàng. Cho vay bán lẻ là một trong hai bộ phận trong nghiệp vụ cho vay của NHTM bên cạnh cho vay bán buôn, tốc độ cho vay bán lẻ tăng nhanh sẽ góp phần đẩy nhanh dƣ nợ, đồng 13 thời cho vay bán lẻ thƣờng có lãi suất cao hơn, đồng ngh a với tăng nguồn thu nhập cho ngân hàng. Phát triển các sản phẩm dịch vụ NHBL nói chung và cho vay bán lẻ nói riêng yêu cầu các ngân hàng đầu tƣ mạnh vào hạ tầng, công nghệ thông tin, cải tiến chất lƣợng sản phẩm, xây dựng mạng lƣới kênh phân phối đa dạng, rộng khắp làm nền tảng để phát triển các sản phẩm dịch vụ NHBL, phục vụ một lƣợng khách hàng đông đảo.
PHÁT TRIỂN CHO VAY BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm phát triển cho vay bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại Theo quan điểm của triết học duy vật biện chứng: Phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao. Phát triển không chỉ đơn thuần tăng lên hay giảm đi về lƣợng mà còn có sự biến đổi về chất của sự vật, hiện tƣợng. Phát triển là khuynh hƣớng vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện do việc giải quyết mâu thuẫn, thực hiện bƣớc nhảy về chất gây ra và hƣớng theo xu thế phủ định của phủ định.
Nhƣ vậy, hiểu một cách đơn giản nhất thì phát triển là sự tăng lên về số lƣợng và chất lƣợng (Ngô Quang Thắng, 2019). Phát triển cho vay bán lẻ là việc các NHTM bằng nguồn lực sẵn có, bằng chiến lƣợc và ch nh sách th ch hợp trong từng thời k để thu hút các khách hàng đến vay vốn nhằm mục đ ch mở rộng thị trƣờng, tăng doanh số cho vay, tăng dƣ nợ, đẩy mạnh tốc độ phát triển cho vay bán lẻ và nâng cao lợi nhuận cho ngân hàng (Nguyễn Văn Tiến, 2015). Trong l nh vực ngân hàng: Theo ngh a h p: Phát triển cho vay bán lẻ là sự gia tăng về quy mô cho vay biểu hiện dƣới hình thức là sự gia tăng tổng dƣ nợ, gia tăng thị phần (tăng về lƣợng). Theo ngh a rộng: phát triển cho vay bán lẻ là sự gia tăng dƣ nợ tín dụng đối với khách hàng bán lẻ trong cơ cấu khách hàng vay tại một NHTM kết hợp với sự phát triển thêm sản phẩm cho vay bán lẻ.
Đồng thời tăng chất lƣợng cho vay bán lẻ. Chất lƣợng cho vay bán lẻ của NHTM đƣợc phản ảnh bởi các yếu tố nhƣ thu hút nhiều khách hàng tốt, thủ tục đơn giản, thuận tiện, mức độ an toàn vốn tín dụng, chi phí về tổng thể lãi suất, chi phí nghiệp vụ. 14 Theo quan điểm của tác giả, phát triển cho vay bán lẻ là sự gia tăng số lƣợng các sản phẩm, dịch vụ cung cấp, mạng lƣới hoạt động và các tiện ch của sản phẩm (phát triển quy mô); nâng cao chất lƣợng của từng loại hình dịch vụ nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của các chủ thể trong xã hội (phát triển chất lƣợng) song song với đó là đảm bảo an toàn t n dụng của ngân hàng (phát triển cho vay bán lẻ một cách an toàn và bền vững).