Pháp Luật Về Xử Lý Nợ Xấu Của Các Tổ Chức Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Bưu Điện Liên Việt

Khám phá pháp luật xử lý nợ xấu tại các tổ chức tín dụng và thực tiễn thi hành tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt, chi nhánh Hà Nội.

• Tác giả: Đinh Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Mạnh Phương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Xử Lý Nợ Xấu Của Các Tổ Chức Tín Dụng Và Thực Tiễn Thi Hành Tại Ngân Hàng TMCP Bưu Điện Liên Việt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG
• 1.1. Lý luận về nợ xấu và xử lý nợ xấu trong hoạt động tín dụng của tổ chức tín dụng
• 1.1.1. Khái quát về nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 1.1.2. Khái quát về xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 1.2. Lý luận pháp luật về xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật về xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 1.2.2. Nội dung pháp luật về xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 1.3. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu ở một số quốc gia và bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 1.3.1. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Trung Quốc
• 1.3.2. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Nhật Bản
• 1.3.3. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Singapore
• 1.3.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP BƯU ĐIỆN LIÊN VIỆT - CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật về xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 2.1.1. Quy định về chủ thể xử lý nợ xấu
• 2.1.2. Quy định về nợ xấu và phân loại nợ xấu của tổ chức tín dụng
• 2.1.3. Quy định về biện pháp xử lý nợ xấu
• 2.2. Thực tiễn thi hành pháp luật tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt - chi nhánh Hà Nội
• 2.2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt – chi nhánh Hà Nội
• 2.2.2. Thực tiễn thi hành quy định pháp luật tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt - chi nhánh Hà Nội
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU TẠI NGÂN HÀNG TMCP BƯU ĐIỆN LIÊN VIỆT - CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện các quy định của pháp luật về hoạt động xử lý nợ xấu của các TCTD tại Việt Nam
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về hoạt động xử lý nợ xấu của các TCTD tại Việt Nam
• 3.2.1. Quy định về cơ cấu lại thời hạn trả nợ của khách hàng
• 3.2.2. Quy định về xử lý tài sản bảo đảm
• 3.2.3. Quy định về bán nợ xấu
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hoạt động xử lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt - chi nhánh Hà Nội
• 3.3.1. Xây dựng chính sách phòng ngừa, hạn chế nợ xấu
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.3.3. Đảm bảo hiệu quả giám sát quá trình sau giải ngân
• 3.4. Đa dạng hóa các biện pháp xử lý nợ xấu

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt

Pháp luật về xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay. Nợ xấu không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan đến xử lý nợ xấu sẽ giúp các tổ chức tín dụng thực hiện hiệu quả hơn trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Theo thống kê, tỷ lệ nợ xấu tại ngân hàng này đã có những biến động đáng kể trong những năm qua, đòi hỏi sự chú ý từ các nhà quản lý và nhà nghiên cứu.

1.1. Khái niệm và vai trò của nợ xấu trong ngân hàng

Nợ xấu được định nghĩa là các khoản vay mà khách hàng không thể thanh toán đúng hạn. Vai trò của nợ xấu trong ngân hàng rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và sự ổn định tài chính của ngân hàng. Việc xử lý nợ xấu kịp thời giúp ngân hàng duy trì hoạt động hiệu quả và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.2. Các quy định pháp luật hiện hành về xử lý nợ xấu

Các quy định pháp luật hiện hành về xử lý nợ xấu bao gồm Nghị quyết số 42/2017/QH14 và các thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước. Những quy định này nhằm tạo ra khung pháp lý rõ ràng cho việc xử lý nợ xấu, từ đó giúp các tổ chức tín dụng thực hiện các biện pháp cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

II. Thách thức trong việc xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt

Việc xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin về khách hàng và tài sản đảm bảo. Điều này làm cho việc đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, quy trình xử lý nợ xấu còn bị ảnh hưởng bởi các quy định pháp luật chưa hoàn thiện, dẫn đến việc thực thi gặp nhiều khó khăn.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến nợ xấu gia tăng

Nợ xấu gia tăng chủ yếu do tình hình kinh tế khó khăn, đặc biệt là sau đại dịch Covid-19. Nhiều doanh nghiệp không thể duy trì hoạt động, dẫn đến việc không trả được nợ. Thêm vào đó, một số ngân hàng chưa thực hiện tốt công tác thẩm định tín dụng, dẫn đến việc cho vay không đúng đối tượng.

2.2. Những khó khăn trong quy trình xử lý nợ xấu

Quy trình xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt gặp khó khăn do thiếu sự đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn. Nhiều biện pháp xử lý nợ xấu chưa được áp dụng hiệu quả, dẫn đến việc kéo dài thời gian xử lý và tăng chi phí cho ngân hàng.

III. Phương pháp xử lý nợ xấu hiệu quả tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt

Để xử lý nợ xấu hiệu quả, ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt cần áp dụng các phương pháp đa dạng và linh hoạt. Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ, thu hồi tài sản đảm bảo và bán nợ xấu cho các công ty chuyên thu hồi nợ là những biện pháp quan trọng. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần tăng cường công tác thẩm định tín dụng để giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

3.1. Cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho khách hàng

Cơ cấu lại thời hạn trả nợ là một trong những biện pháp quan trọng giúp khách hàng có thêm thời gian để khôi phục hoạt động kinh doanh. Ngân hàng cần xem xét từng trường hợp cụ thể để đưa ra quyết định hợp lý, từ đó giảm thiểu nợ xấu.

3.2. Thu hồi và xử lý tài sản bảo đảm

Việc thu hồi và xử lý tài sản bảo đảm cần được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả. Ngân hàng cần có kế hoạch cụ thể để xử lý tài sản đảm bảo, từ đó thu hồi được khoản nợ và giảm thiểu thiệt hại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xử lý nợ xấu

Kết quả nghiên cứu cho thấy ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt đã có những bước tiến trong việc xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc áp dụng các biện pháp xử lý nợ xấu cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả hơn. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc cải thiện quy trình xử lý nợ xấu sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ quyền lợi của khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được trong xử lý nợ xấu

Ngân hàng đã xử lý được một phần lớn nợ xấu trong thời gian qua, nhờ vào việc áp dụng các biện pháp linh hoạt và hiệu quả. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm đáng kể, tạo điều kiện cho ngân hàng phát triển bền vững.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy rằng việc xử lý nợ xấu cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về xử lý nợ xấu

Kết luận, việc xử lý nợ xấu tại ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật và áp dụng các biện pháp xử lý nợ xấu hiệu quả hơn. Điều này không chỉ giúp ngân hàng ổn định hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong xử lý nợ xấu

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược dài hạn trong việc xử lý nợ xấu, bao gồm việc cải thiện quy trình thẩm định tín dụng và nâng cao năng lực quản lý rủi ro.

5.2. Tương lai của pháp luật về xử lý nợ xấu

Pháp luật về xử lý nợ xấu cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các nhà làm luật cần nghiên cứu và điều chỉnh các quy định để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD) đóng vai trò trung gian tài chính huyết mạch của nền kinh tế, huy động vốn nhàn rỗi và cung cấp tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Do đặc thù kinh doanh tiền tệ, hoạt động ngân hàng luôn đối diện với các rủi ro tiềm ẩn, bao gồm rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất và đặc biệt là rủi ro tín dụng. Nợ xấu phát sinh từ rủi ro tín dụng làm ngưng trệ dòng luân chuyển vốn, bào mòn lợi nhuận thông qua việc trích lập dự phòng và đe dọa an toàn hệ thống. Trong giai đoạn 2019–2023, tác động từ đại dịch Covid-19 và các biến động kinh tế vĩ mô khiến nhiều doanh nghiệp suy giảm khả năng trả nợ, làm gia tăng áp lực nợ xấu tại các ngân hàng thương mại.

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như Nghị quyết số 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD (được gia hạn đến ngày 31/12/2023), Thông tư số 11/2021/TT-NHNN quy định về phân loại tài sản có và trích lập dự phòng rủi ro, cùng các Đề án cơ cấu lại hệ thống TCTD gắn với xử lý nợ xấu theo Quyết định số 1058/QĐ-TTg và Quyết định số 689/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo báo cáo từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, tính đến cuối tháng 8/2021, toàn hệ thống đã xử lý được 1.299,9 nghìn tỷ đồng nợ xấu; trong đó kết quả xử lý theo Nghị quyết 42 từ 15/08/2017 đến 31/08/2021 đạt 364,1 nghìn tỷ đồng (nội bảng chiếm 51,97%, ngoài bảng chiếm 26,09%, bán nợ cho VAMC thanh toán bằng trái phiếu đặc biệt chiếm 21,94%). Dù vậy, thực tiễn thi hành các biện pháp xử lý nợ xấu—nhất là cơ cấu lại thời hạn trả nợ, thu giữ và phát mại tài sản bảo đảm—vẫn còn nhiều vướng mắc. Trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng 2024 được thông qua và chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, việc nghiên cứu thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LPBank) – Chi nhánh Hà Nội có ý nghĩa cấp thiết.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, phân tích các quy định pháp luật về xử lý nợ xấu và đánh giá thực tiễn thi hành tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi tại đơn vị.

Tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khái quát những nội dung lý luận về nợ xấu, xử lý nợ xấu, lý luận pháp luật về xử lý nợ xấu và tổng hợp bài học kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới (Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore) cho Việt Nam.
2. Phân tích các quy phạm pháp luật hiện hành, chỉ ra những hạn chế và bất cập của khung pháp lý điều chỉnh hoạt động xử lý nợ xấu.
3. Phân tích thực trạng thi hành pháp luật về xử lý nợ xấu thông qua số liệu và các trường hợp thực tế tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội, làm rõ những điểm vướng mắc trong khâu áp dụng.
4. Đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý nợ xấu tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các quy định pháp luật về xử lý nợ xấu của TCTD tại Việt Nam và thực tiễn áp dụng tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Tập trung vào hoạt động cấp tín dụng và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt – Chi nhánh Hà Nội.
• Thời gian: Giai đoạn 5 năm từ năm 2019 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận pháp luật ngân hàng và các định nghĩa chuẩn hóa quốc tế về nợ xấu:

• Khái niệm nợ xấu: Tiếp cận theo định nghĩa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng (BCBS), Thông tư 11/2021/TT-NHNN, Nghị quyết số 42/2017/QH14 và Điều 193 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Nợ xấu được xác định dựa trên tiêu chí định lượng (thời gian quá hạn từ 90 ngày trở lên) và tiêu chí định tính (khả năng trả nợ của khách hàng có dấu hiệu nghi ngờ, khả năng tổn thất tài chính).
• Khung văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh: Bộ luật Dân sự 2015, Luật Các tổ chức tín dụng (2010, sửa đổi 2017 và Luật 2024), Nghị quyết số 42/2017/QH14, Quyết định số 1459/QĐ-NHNN và Nghị định số 53/2013/NĐ-CP (về VAMC), Thông tư số 19/2013/TT-NHNN (mua bán, xử lý nợ của VAMC), Thông tư số 39/2016/TT-NHNN (quy định hoạt động cho vay, cơ cấu lại nợ), Thông tư số 11/2021/TT-NHNN (phân loại tài sản có, mức trích và phương pháp trích lập dự phòng rủi ro), Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Luật Đất đai 2013.

Hệ thống phân loại nợ và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN được tổng hợp như sau:

Nhóm nợ	Tên phân loại	Tiêu chí định lượng (Số ngày quá hạn)	Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể ($r$)
Nhóm 1	Nợ đủ tiêu chuẩn	Trong hạn hoặc quá hạn dưới 10 ngày	0%
Nhóm 2	Nợ cần chú ý	Quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày	5%
Nhóm 3	Nợ dưới tiêu chuẩn (Nợ xấu)	Quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày; gia hạn lần đầu còn trong hạn	20%
Nhóm 4	Nợ nghi ngờ (Nợ xấu)	Quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày; cơ cấu nợ lần đầu quá hạn đến 90 ngày	50%
Nhóm 5	Nợ có khả năng mất vốn (Nợ xấu)	Quá hạn trên 360 ngày; cơ cấu nợ lần đầu quá hạn từ 91 ngày trở lên	100%

Ghi chú: Dự phòng chung được trích lập bằng 0,75% tổng số dư các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4. Công thức tính số tiền dự phòng cụ thể cho từng khoản nợ thứ $i$ là $R_i = (A_i - C_i) \times r$, trong đó $A_i$ là số dư nợ gốc, $C_i$ là giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm.

Tác giả phối hợp ba phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để hệ thống hóa cơ sở lý luận, bóc tách các quy phạm pháp luật ngân hàng và tổng thuật các công trình nghiên cứu trước đó.
• Phương pháp thu thập và thống kê số liệu: Vận dụng để tập hợp dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo tín dụng nội bộ của LPBank – Chi nhánh Hà Nội, từ đó phản ánh thực trạng nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu và dự phòng rủi ro qua các năm 2019–2023.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Áp dụng để so sánh các văn bản pháp luật (Thông tư 02/2013 với Thông tư 11/2021; Thông tư 11/2021 với Nghị quyết 42 và Luật Các TCTD 2024) cũng như đối chiếu mô hình xử lý nợ xấu của Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore để rút ra kinh nghiệm cho Việt Nam.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu sơ cấp và thống kê nội bộ: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Bảng cân đối kế toán, thống kê nợ quá hạn (Bảng 2.1), tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (Bảng 2.2), số liệu trích lập dự phòng (Bảng 2.3), cơ cấu tín dụng theo đối tượng (Biểu đồ 2.1), tăng trưởng tín dụng (Biểu đồ 2.2) và biến động tỷ lệ nợ xấu (Biểu đồ 2.3) của LPBank – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2019–2023.
• Dữ liệu thứ cấp: Các công trình quốc tế (Muhammad Waqas et al., 2017; Muhammad Asif Khan et al., 2020; Nir Klein, 2013; Ardit Gjeci et al., 2023) và các luận án, luận văn trong nước (Lê Thị Thanh Huyền, 2018; Trần Hữu Phong, 2019; Lê Thị Duyên, 2013; Nguyễn Kiên Trung, 2019).

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề lý luận chung về xử lý nợ xấu và pháp luật xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng

Chương I trình bày các khái niệm nền tảng về nợ xấu, xử lý nợ xấu và bản chất của pháp luật về xử lý nợ xấu. Nợ xấu mang ba đặc điểm chính: bắt nguồn từ hoạt động cấp tín dụng theo hợp đồng tín dụng; được xác định là các khoản nợ dưới chuẩn (quá hạn từ 90 ngày trở lên hoặc có nghi ngờ về khả năng trả nợ); và là thước đo phản ánh chất lượng tín dụng, an toàn vốn của TCTD. Nợ xấu tác động tiêu cực đến lợi nhuận của TCTD do phải trích lập dự phòng, làm suy giảm hệ số thanh khoản và năng lực cạnh tranh, đồng thời làm ứ đọng nguồn vốn xã hội, kìm hãm sự tăng trưởng kinh tế.

Tác giả phân tích hai nhóm nguyên nhân gây ra nợ xấu:

• Nguyên nhân khách quan: Biến động kinh tế vĩ mô; chính sách tiền tệ và lãi suất; thủ tục tố tụng và thi hành án qua Tòa án, Cơ quan thi hành án còn kéo dài; sự suy thoái tài chính hoặc hành vi gian dối, trốn tránh trách nhiệm, làm giả báo cáo tài chính của bên vay.
• Nguyên nhân chủ quan: Chính sách tín dụng nới lỏng nhằm chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng; quy trình thẩm định sơ sài, lỏng lẻo trong khâu giám sát sau giải ngân; sự hạn chế về trình độ nghiệp vụ hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng.

Về mặt cấu trúc, pháp luật xử lý nợ xấu gồm hai nhóm quy phạm: nhóm mang tính phòng ngừa (quy định về phân loại nợ, thanh tra giám sát, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, trích lập quỹ dự phòng rủi ro) và nhóm trực tiếp xử lý (quy định về xử lý tài sản bảo đảm, mua bán nợ xấu qua các tổ chức như VAMC).

Tác giả nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và tổng hợp bài học cho Việt Nam:

Quốc gia	Cơ chế phòng ngừa nợ xấu	Mô hình và biện pháp xử lý nợ xấu	Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Trung Quốc	- Phân loại 5 nhóm nợ chuẩn quốc tế. - Trích lập dự phòng chung 1% số dư nợ hàng tháng. - Kiểm tra chặt chẽ khâu tiền kiểm và hậu kiểm giải ngân.	- Thành lập các Công ty Quản lý tài sản (AMC) trực thuộc các TCTD quốc doanh và Bộ Tài chính. - AMC thực hiện thu hồi, mua nợ, tái cơ cấu và kiện toàn nợ.	Cần nâng cao năng lực tài chính, quyền hạn và tính chuyên nghiệp của VAMC, kết hợp hỗ trợ công nghệ thông tin.
Nhật Bản	- Áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn Basel. - Minh bạch hóa khung pháp lý xử lý nợ sau 4 giai đoạn khủng hoảng (1992–2002).	- Thành lập Công ty Thu hồi nợ (RCC) và Cơ quan Tái thiết công nghiệp (IRCJ). - Tái cấu trúc gắn liền sáp nhập ngân hàng. - Cho phép các TCTD yếu kém phá sản.	Kiên quyết cơ cấu lại, hợp nhất ngân hàng yếu kém; gắn xử lý nợ xấu với tái thiết doanh nghiệp vay vốn.
Singapore	- Phân loại 5 nhóm nợ; lập "danh sách theo dõi" rủi ro. - Cán bộ tín dụng ký hợp đồng chịu trách nhiệm phân loại ban đầu. - Mức dự phòng cụ thể: Nhóm 3 (10%), Nhóm 4 (50%), Nhóm 5 (100%).	- Chuyển hồ sơ nợ xấu cho bộ phận quản lý tài sản đặc biệt trong vòng 20 ngày. - Báo cáo định kỳ danh mục nợ xấu lên HĐQT và Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore (MAS).	Tăng cường trách nhiệm cá nhân của cán bộ tín dụng; chuẩn hóa quy trình phân loại và báo cáo giám sát chặt chẽ.

Chương II: Thực trạng pháp luật về xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng và thực tiễn thi hành tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt - Chi nhánh Hà Nội

Chương II đi sâu phân tích hệ thống quy định pháp luật hiện hành và thực tế áp dụng tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội. Tác giả chỉ ra điểm bất cập trong khái niệm nợ xấu: Thông tư 11/2021/TT-NHNN chỉ giới hạn nợ xấu là các khoản nợ nội bảng thuộc nhóm 3, 4, 5; trong khi Nghị quyết 42/2017/QH14 bao gồm cả nợ nội bảng, nợ ngoại bảng (đã xử lý bằng dự phòng rủi ro nhưng chưa thu hồi được) và nợ đã bán cho tổ chức mua bán nợ nhưng chưa thu hồi được. Khái niệm tại Thông tư 11 bỏ lọt "phần chìm" của nợ xấu. Vấn đề này đã được khắc phục tại Điều 193 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 khi luật hóa đầy đủ cả ba diện nợ xấu nói trên.

Về quy trình phân loại, Thông tư 11/2021 đã có cải tiến quan trọng so với Thông tư 02/2013: rút ngắn tần suất phân loại nợ từ mỗi quý một lần xuống mỗi tháng một lần; bổ sung quy định phải phân loại các khoản nợ thuộc diện thu hồi trước hạn do vi phạm hợp đồng nhưng quá 30 ngày chưa thu hồi được. Tuy nhiên, thực tế tại các TCTD việc phân loại vẫn phụ thuộc phần lớn vào phương pháp định lượng (số ngày quá hạn), chưa khai thác triệt để phương pháp định tính.

Về các biện pháp xử lý:

• Cơ cấu lại thời hạn trả nợ: Thực hiện theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN qua hai hình thức là điều chỉnh kỳ hạn nợ và gia hạn nợ. Việc cơ cấu phải thực hiện trước hoặc trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày đến hạn cam kết.
• Trích lập dự phòng rủi ro: Thực hiện trích lập dự phòng chung (0,75%) và dự phòng cụ thể (từ 0% đến 100%) theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN. Dự phòng được dùng để xử lý rủi ro khi khách hàng bị giải thể, phá sản, cá nhân chết/mất tích, hoặc khoản nợ rơi vào nhóm 5.

Tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2019–2023, tác giả phân tích các số liệu thực tế: cơ cấu cho vay chuyển dịch giữa khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp (Biểu đồ 2.1), tốc độ tăng trưởng tín dụng (Biểu đồ 2.2), diễn biến nợ quá hạn (Bảng 2.1), biến động tỷ lệ nợ xấu (Biểu đồ 2.3) và công tác trích lập, sử dụng quỹ dự phòng rủi ro (Bảng 2.2, Bảng 2.3). Quá trình thực thi cho thấy chi nhánh còn gặp khó khăn khi khách hàng không hợp tác bàn giao tài sản bảo đảm, thủ tục xử lý tài sản thế chấp kéo dài và thị trường mua bán nợ thứ cấp chưa phát triển đồng bộ.

Chương III: Giải pháp hoàn thiện pháp luật và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt - Chi nhánh Hà Nội

Chương III xác định quan điểm hoàn thiện pháp luật phải bám sát cơ chế thị trường, bảo đảm quyền chủ nợ hợp pháp của TCTD và đồng bộ với các luật chuyên ngành.

Tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật:

1. Hoàn thiện quy định về cơ cấu lại thời hạn trả nợ: Hướng dẫn chi tiết tiêu chí đánh giá khách hàng có thiện chí và có khả năng phục hồi tài chính; mở rộng khung thời gian thực hiện cơ cấu nợ để giảm áp lực chuyển nhóm nợ đối với các doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời.
2. Hoàn thiện quy định về xử lý tài sản bảo đảm: Tháo gỡ vướng mắc về quyền thu giữ tài sản bảo đảm của bên nhận bảo đảm; rút gọn thủ tục giải quyết tranh chấp tại Tòa án và đẩy nhanh tiến độ thi hành án dân sự liên quan đến phát mại bất động sản thế chấp.
3. Hoàn thiện quy định về bán nợ xấu: Xây dựng hành lang pháp lý minh bạch cho thị trường mua bán nợ tập trung; chuẩn hóa phương pháp định giá khoản nợ; cho phép các nhà đầu tư tư nhân và tổ chức nước ngoài tham gia mua bán nợ xấu.

Đồng thời, tác giả đưa ra 4 nhóm kiến nghị cụ thể cho LPBank – Chi nhánh Hà Nội:

• Xây dựng chính sách phòng ngừa, hạn chế nợ xấu: Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ cấp tín dụng cho các lĩnh vực rủi ro cao.
• Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng: Đào tạo nghiệp vụ, nâng cao năng lực phân tích tài chính và thẩm định thực tế phương án vay vốn; nâng cao ý thức tuân thủ đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng.
• Đảm bảo hiệu quả giám sát quá trình sau giải ngân: Thường xuyên kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng, theo dõi dòng tiền và tài sản bảo đảm để kích hoạt cơ chế cảnh báo sớm.
• Đa dạng hóa các biện pháp xử lý nợ xấu: Linh hoạt kết hợp giữa cơ cấu lại nợ, xử lý tài sản bảo đảm, trích lập dự phòng và phối hợp với các tổ chức mua bán nợ chuyên nghiệp để đẩy nhanh tốc độ thu hồi vốn.

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Khóa luận đạt được các kết quả và đóng góp cụ thể:

• Hệ thống hóa lý luận và pháp luật: Làm rõ các khái niệm, cơ chế phân loại nợ và trích lập dự phòng; phân tích sự tương thích giữa pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực Basel và IMF.
• Chỉ ra khoảng trống pháp lý: Phân tích sự thiếu nhất quán giữa Thông tư 11/2021/TT-NHNN và Nghị quyết số 42/2017/QH14 về phạm vi xác định nợ xấu nội bảng và ngoại bảng; đồng thời ghi nhận bước tiến lập pháp của Điều 193 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 khi luật hóa toàn diện các diện nợ xấu.
• Phản ánh thực tiễn tại cơ sở: Đánh giá bức tranh thực tế về nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu và mức trích lập dự phòng rủi ro tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2019–2023 qua hệ thống bảng và biểu đồ số liệu.
• Đóng góp so với các công trình trước: Nếu như các nghiên cứu của Lê Thị Thanh Huyền (2018), Trần Hữu Phong (2019), Lê Thị Duyên (2013) hay Nguyễn Kiên Trung (2019) nghiên cứu ở các giai đoạn trước hoặc trên phạm vi rộng, thì khóa luận này đã cập nhật bối cảnh pháp lý mới nhất—khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực vào cuối năm 2023 và Luật Các tổ chức tín dụng 2024 được ban hành—gắn liền với dữ liệu thực tế tại LPBank Chi nhánh Hà Nội.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế: Nghiên cứu thực tiễn chỉ giới hạn trong phạm vi một chi nhánh ngân hàng (LPBank – Chi nhánh Hà Nội) với khoảng thời gian khảo sát từ năm 2019 đến năm 2023. Do Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đến thời điểm hoàn thành khóa luận (tháng 05/2024) chưa có hiệu lực thi hành (có hiệu lực từ 01/07/2024), tác giả chưa thể đánh giá tác động thực tế của luật mới đối với công tác xử lý nợ.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi khảo sát sang toàn hệ thống LPBank hoặc so sánh đối chiếu giữa các khối ngân hàng thương mại cổ phần và ngân hàng thương mại nhà nước; theo dõi, đánh giá hiệu quả thực thi thực tế của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 sau khi các văn bản hướng dẫn thi hành đi vào cuộc sống.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Luật kinh tế, Luật tài chính – ngân hàng và ngành Tài chính – Ngân hàng khi nghiên cứu về pháp luật xử lý nợ xấu, cơ chế trích lập dự phòng rủi ro và các biện pháp bảo đảm tiền vay.
• Cán bộ pháp chế, cán bộ quản trị rủi ro và chuyên viên xử lý nợ tại các ngân hàng thương mại trong việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế, công thức trích lập dự phòng theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN và quy trình nhận diện nợ xấu.

Nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu gồm: phần so sánh khái niệm nợ xấu qua các thời kỳ văn bản quy phạm pháp luật, bảng tổng hợp bài học xử lý nợ xấu của Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, và quy trình xử lý nợ kết hợp dự phòng rủi ro tại ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm nợ xấu trong Thông tư 11/2021/TT-NHNN khác biệt như thế nào so với Nghị quyết 42/2017/QH14 và Luật Các tổ chức tín dụng 2024? Thông tư 11/2021/TT-NHNN chỉ xác định nợ xấu là các khoản nợ xấu nội bảng (nợ nhóm 3, 4 và 5). Trong khi đó, Nghị quyết 42/2017/QH14 và Điều 193 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 mở rộng phạm vi bao gồm 3 diện: nợ xấu hạch toán nội bảng, nợ xấu đã sử dụng dự phòng rủi ro để xử lý nhưng chưa thu hồi được đang theo dõi ngoài bảng, và nợ xấu đã bán cho các tổ chức mua bán xử lý nợ (như VAMC) nhưng chưa thu hồi được tiền.

2. Mức trích lập dự phòng cụ thể và dự phòng chung được Thông tư 11/2021/TT-NHNN quy định ra sao? Dự phòng chung được trích lập bằng 0,75% tổng số dư các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4. Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể ($r$) cho từng nhóm nợ lần lượt là: Nhóm 1 (0%), Nhóm 2 (5%), Nhóm 3 (20%), Nhóm 4 (50%), và Nhóm 5 (100%). Số tiền trích lập cụ thể tính trên cơ sở số dư nợ gốc trừ đi giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm hợp lệ.

3. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Singapore có những điểm đặc thù nào được tác giả phân tích? Singapore phân loại nợ thành 5 nhóm và duy trì cơ chế lập "danh sách theo dõi" rủi ro. Cán bộ tín dụng ký hợp đồng phải chịu trách nhiệm đầu tiên về việc phân loại. Mức trích lập dự phòng cụ thể tối thiểu quy định là 10% (nhóm 3), 50% (nhóm 4) và 100% (nhóm 5). Khi khoản nợ chuyển thành nợ xấu, trong vòng 20 ngày phải chuyển giao cho bộ phận quản lý tài sản đặc biệt xử lý và báo cáo định kỳ lên Hội đồng quản trị cùng Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore (MAS).

4. Khóa luận đề xuất những nhóm giải pháp quản trị nội bộ nào cho LPBank – Chi nhánh Hà Nội? Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp: (1) Xây dựng chính sách phòng ngừa, kiểm soát chặt trần tín dụng lĩnh vực rủi ro; (2) Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và giám sát đạo đức cán bộ; (3) Tăng cường kiểm tra, giám sát sau giải ngân để phát hiện sớm sai lệch mục đích sử dụng vốn; (4) Đa dạng hóa các biện pháp xử lý nợ xấu, kết hợp linh hoạt giữa cơ cấu lại nợ, thanh lý tài sản bảo đảm và bán nợ chuyên nghiệp.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đinh Thị Quỳnh Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về xử lý nợ xấu của các TCTD tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển giao giữa Nghị quyết 42/2017/QH14 và Luật Các tổ chức tín dụng 2024. Thông qua việc phân tích thực trạng áp dụng tại LPBank – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2019–2023, công trình đã chỉ rõ các vướng mắc trong khâu phân loại nợ, cơ cấu nợ và xử lý tài sản bảo đảm. Các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật cùng kiến nghị nghiệp vụ quản trị rủi ro được đề xuất có giá trị thực tiễn đối với hoạt động cấp tín dụng và thu hồi nợ tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG 1.1 Lý luận về nợ xấu và xử lý nợ xấu trong hoạt động tín dụng của tổ chức tín dụng.1 Khái quát về nợ xấu của tổ chức tín dụng.1 Định nghĩa nợ xấu. Nợ xấu vẫn luôn là chủ đề nóng được quan tâm trong hoạt động tín dụng không chỉ của ngành ngân hàng Việt Nam mà còn ở trong hệ thống ngân hàng các nước trên thế giới. Các thuật ngữ như “bad debt”, “non-performing loans” hay “doubtful debt” xuất hiện rất nhiều trong các bài nghiên cứu khoa học quốc tế hay trên tạp chí ngân hàng quốc tế với tần suất dày đặc. Điều này cho thấy, nợ xấu vẫn luôn được quan tâm và là bài toán khó, cần được giải quyết triệt để.

Đây cũng là chủ đề được bàn luận thường xuyên nhưng cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho đối tượng này. Các tổ chức kinh tế trên thế giới có đưa ra những cách hiểu về nợ xấu như sau: Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) nhận định rằng: “Một khoản cho vay được xác định là khoản vay không sinh lời hay còn gọi là nợ xấu khi tiền lãi vay và/ hoặc tiền nợ gốc đã quá hạn từ 90 ngày trở lên, hoặc các khoản lãi vay đến 90 ngày hoặc trên 90 ngày mà đã được cơ cấu lại hoặc gia hạn thời gian trả nợ, hoặc các khoản thanh toán dưới 90 ngày nhưng có các dấu hiệu nghi ngờ việc trả nợ sẽ được phía khách hàng thực hiện đầy đủ”. Từ định nghĩa trên thì nợ xấu từ hoạt động cho vay được đánh giá dựa trên hai yếu tố là thời gian quá hạn của khoản nợ và khả năng trả nợ đáng nghi ngờ của khoản vay khách hàng. Ủy ban Basel về giám sát hoạt động ngân hàng (BCBS) xác định rõ trong các hướng dẫn về thông lệ chung áp dụng tại nhiều quốc gia về công tác quản lý rủi ro tín 10 dụng rằng “Một khoản cho vay bị coi là không có khả năng hoàn trả được xác định khi một trong hai hoặc cả hai điều kiện sau xảy ra: (1) ngân hàng cho vay nhận định rằng người vay không có khả năng trả nợ đầy đủ khoản vay mặc dù ngân hàng chưa thực hiện hoạt động nhằm mục đích thu hồi, (2) người vay đã quá hạn thời hạn trả nợ trên 90 ngày”.

Dựa theo hướng dẫn này, nợ xấu cũng được đánh giá dựa trên yếu tố về thời gian nợ quá hạn và khả năng trả nợ của khách hàng. Theo đó, khoản nợ được coi là nợ xấu khi thỏa mãn một trong số các điều kiện hoặc thỏa mãn tất cả các điều kiện trên. Có thể thấy quan điểm trong cách đánh giá, nhận định về nợ xấu của các định chế tài chính trên có nhiều nét tương đồng. Theo đó, nợ xấu đều được xác định chủ yếu dựa trên hai tiêu chí: thời gian quá hạn nợ và khả năng trả nợ của khách hàng.

Ở Việt Nam, nợ xấu cũng được quy định cụ thể tại Thông tư số 11/2021/TT- NHNN ngày 30/7/2021 của NHNN “Quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài”. Theo đó, nợ xấu được khẳng định là nợ phát sinh từ hoạt động cho vay của các TCTD. Nợ xấu là khoản nợ thuộc các nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5. Dựa theo phương pháp định lượng và định tính, các khoản nợ xấu được phân loại vào các nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5.

Cơ sở đánh giá của hai phương pháp trên cũng dựa vào yếu tố thời gian quá hạn của khoản nợ và khả năng trả nợ của khách hàng. Từ những phân tích trên, có thể hiểu nợ xấu là khoản nợ mà khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận trong HĐTD khi đến hạn trả nợ. Nợ xấu có thời gian quá hạn trên 90 ngày và được xếp vào các nhóm nợ xấu bao gồm: nhóm 3, nhóm 4 nhóm 5.2 Đặc điểm của nợ xấu Thứ nhất, nợ xấu bắt nguồn từ những khoản vay khi các TCTD thực hiện nghiệp vụ cho vay. Khách hàng và TCTD xác lập mối quan hệ dựa trên HĐTD.

Theo đó, khách hàng phải thực hiện việc trả tiền gốc và tiền lãi đầy đủ và đúng hạn. Đối với các trường hợp 11 khách hàng thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi đầy đủ và đúng hạn, TCTD sẽ thực hiện được các kế hoạch kinh doanh của mình một cách thuận lợi, thúc đẩy quá trình phát triển của ngân hàng, dòng chảy luân chuyển vốn trong nền kinh tế được lưu thông. Ngược lại, nếu khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ đúng hạn thì có thể dẫn đến nợ xấu. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của ngân hàng, gây ngưng trệ dòng tiền.

Thứ hai, nợ xấu được xác định là những khoản nợ dưới chuẩn. Theo quan điểm tại một số quốc gia, nợ xấu được biết đến với tên là nợ dưới chuẩn. Theo đó, một khoản nợ dưới chuẩn là một khoản nợ có thời gian quá hạn từ 90 ngày trở lên và phía TCTD có nghi ngờ về khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và lãi vay của khách hàng. Khi đó, khoản nợ này sẽ được xếp vào nhóm “nợ xấu”.

Thứ ba, nợ xấu là thước đo đánh giá chất lượng tín dụng của các TCTD. Câu chuyện về nợ xấu đã quá quen thuộc trong hoạt động cấp tín dụng của các TCTD. Tuy nhiên, đây vẫn được coi là vấn đề đáng nhức nhối và cần được giải quyết. Giá trị của các khoản nợ xấu càng cao thì khả năng TCTD thu hồi được khoản nợ đó càng thấp.

Nợ xấu càng nhiều cho thấy sức khỏe tín dụng tại các TCTD càng suy yếu. Nhìn vào cơ cấu nợ xấu có thể đánh giá cơ bản về “sức khỏe tín dụng” của một TCTD.3 Phân loại nợ xấu “Phân loại nợ được hiểu là quá trình các ngân hàng xem xét các danh mục cho vay và đưa khoản vay vào các nhóm khác nhau dựa trên rủi ro và điểm tương đồng của khoản vay. Việc thường xuyên xem xét và phân loại nợ giúp các TCTD có thể kiểm soát chất lượng danh mục cho vay và trong trường hợp cần thiết sẽ có các biện pháp xử lý các vấn đề phát sinh trong chất lượng tín dụng các danh mục cho vay. Trên thế giới, ở mỗi quốc gia khác nhau sẽ có các tiêu chí để phân loại nợ khác nhau.

Hiện nay, theo quy định tại Việt Nam, việc phân loại nợ xấu căn cứ vào hai phương thức định lượng và phương pháp định tính để đánh giá mức độ rủi ro của các 12 khoản vay và cam kết ngoại bảng. Trên cơ sở đó, phân loại các khoản nợ vào các nhóm nợ thích hợp. Phân loại theo phương pháp định lượng. Phương pháp định lượng phân loại nợ vào các nhóm dựa theo thời gian quá hạn của khoản nợ gốc hoặc thời gian quá hạn đối với khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 10 Thông tư 11/2021/TT-NHNN, TCTD thực hiện phân loại nợ theo 5 nhóm. Tuy nhiên, khoản nợ được đánh giá là nợ xấu thuộc vào các nợ nhóm 3, nợ nhóm 4, nợ nhóm 5. Nhóm 3 bao gồm: Các khoản nợ đã quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày (trừ các khoản nợ được quy định tại khoản 3 Điều này) hay các khoản nợ gia hạn lần đầu còn trong hạn. Nhóm 4 bao gồm: Các khoản nợ đã quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày (trừ các khoản nợ quy định tại khoản 3 Điều này) hoặc những khoản nợ đã được cơ cấu lại thời gian trả nợ lần đầu quá hạn đến 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu.

Nhóm 5 bao gồm: Các khoản nợ đã quá hạn trên 360 ngày hoặc các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn từ 91 ngày trở lên theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu. Phân loại theo phương pháp định tính Việc phân loại nợ theo phương pháp định tính dựa vào tính chất của các khoản nợ. Theo đó, các TCTD sẽ thực hiện đánh giá chất lượng khoản nợ thông qua khả năng hoàn trả nợ của khách hàng. Với phương pháp này, tương tự như phương pháp định lượng, các khoản nợ cũng được chia vào 5 nhóm nợ.

Tuy nhiên, theo phương pháp định tính, việc phân chia nợ vào các nhóm được xác định dựa theo khả năng trả nợ của khách hàng được đánh giá trên hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và chính sách dự phòng rủi 13 ro của TCTD được NHNN chấp thuận chứ không xác định dựa trên số ngày nợ quá hạn như với phương pháp định lượng. Theo đó, các nhóm nợ bao gồm: Nợ nhóm 3 bao gồm: Các khoản nợ được các TCTD xác định rằng không còn khả năng thu hồi nợ gốc và lãi vay đúng hạn theo thỏa thuận. Các khoản nợ này được các TCTD đánh giá là có khả năng tổn thất. Việc phân loại nhóm nợ dựa theo sự đánh giá chủ quan từ phía TCTD.

Bên cho vay nhìn nhận khả năng trả nợ của khách hàng từ việc đánh giá nhân thân khách hàng, tình hình sử dụng khoản vay, tình hình sản xuất kinh doanh theo phương án đã được TCTD phê duyệt. Nợ nhóm 4 bao gồm: Các khoản nợ được các TCTD đánh giá là có khả năng tổn thất tài chính cao. Khoản nợ được đánh giá có khả năng tổn thất cao khi khách hàng chịu ảnh hưởng tổn thất nặng nề trong hoạt động kinh doanh (các nguyên nhân có thể kể đến như: thiên tai, dịch bệnh, tình hình kinh tế biến động,.) dẫn đến mất khả năng thanh toán. Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ của khách hàng.

Nợ nhóm 5 bao gồm: Các khoản nợ được các TCTD đánh giá là không còn khả năng thu hồi, có nguy cơ mất vốn. Khoản nợ mà các TCTD đánh giá là không còn khả năng thu hồi, “mất trắng” khoản vay do các trường hợp đặc biệt như khách hàng chết (chết sinh học hoặc chết do TA tuyên), doanh nghiệp bị phá sản mà không còn tài sản để thực hiện nghĩa vụ trả nợ.4 Ảnh hưởng của nợ xấu đến các tổ chức tín dụng và đến nền kinh tế Thứ nhất, ảnh hưởng của nợ xấu đến hoạt động kinh doanh của các TCTD Xuất phát từ đặc điểm nợ xấu bắt nguồn từ hoạt động cấp tín dụng của các TCTD.