Pháp Luật Về Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh tại Việt Nam, phân tích các vấn đề và giải pháp trong lĩnh vực này.

• Tác giả: Lê Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Như Phát
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH
• 1.1. Khái niệm về pháp luật cạnh tranh
• 1.2. Đặc điểm, tính chất chung của pháp luật cạnh tranh
• 1.3. Cơ cấu của pháp luật cạnh tranh
• 1.4. Nhận dạng thị trường
• 1.5. Vị trí của pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh trong hệ thống pháp luật kinh tế
• 1.6. Mối quan hệ giữa pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh với các luật chuyên ngành
• 1.7. Mối quan hệ giữa pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh với các lĩnh vực pháp luật liên quan đến áp dụng chế tài
• 1.8. Mô hình lập pháp về chống cạnh tranh không lành mạnh
• 1.9. Xu hướng phát triển của pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở các nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật hiện hành điều chỉnh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh
• 2.2. Chở dẫn gây nhầm lẫn
• 2.3. Xâm phạm bí mật kinh doanh
• 2.4. Đạp bước trong kinh doanh
• 2.5. Giảm phá doanh nghiệp khác
• 2.6. Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác
• 2.7. Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.8. Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.9. Phân biệt đối xử trong hiệp hội
• 2.10. Bán hàng địa cấp bất chính
• 2.11. Trình tù, thù tộc, xử lý đối với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo Luật cạnh tranh năm 2004
• 2.12. Cơ quan quản lý cạnh tranh
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ CHẾ BẢO ĐẢM THỰC THI CÓ HIỆU QUẢ PHÁP LUẬT VỀ CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Những đề xuất trong việc hoàn thiện pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh
• 3.2. Những đề xuất trong việc hỗ trợ bảo đảm thực thi pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Về Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Pháp luật cạnh tranh không trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hay nền kinh tế. Năng lực cạnh tranh phụ thuộc vào yếu tố kinh tế - kỹ thuật như vốn, công nghệ, quản trị, lao động. Pháp luật cạnh tranh mang tính "ngăn cản", "can thiệp", xử lý hành vi cạnh tranh trái pháp luật, trái đạo đức, tập quán kinh doanh. Mục tiêu là ngăn chặn doanh nghiệp tạo lợi thế cạnh tranh bất chính, hạn chế năng lực cạnh tranh của đối thủ. Pháp luật cạnh tranh bảo toàn năng lực cạnh tranh, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng. Luật Cạnh Tranh Việt Nam ra đời muộn so với thế giới, nhưng phù hợp với quá trình phát triển kinh tế thị trường. Luật cụ thể hóa quyền tự do kinh doanh, cạnh tranh, pháp điển hóa quy định về hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Bản Chất và Mục Tiêu Của Luật Cạnh Tranh

Bản chất của Luật Cạnh Tranh không phải là tạo ra lợi thế cho bất kỳ doanh nghiệp nào, mà là đảm bảo một sân chơi công bằng. Mục tiêu chính là ngăn chặn các hành vi cạnh tranh không lành mạnh làm tổn hại đến thị trường và người tiêu dùng. Điều này bao gồm việc ngăn chặn các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, và các hành vi gây nhầm lẫn, xâm phạm bí mật kinh doanh.

1.2. Vai Trò Của Pháp Luật Cạnh Tranh Trong Nền Kinh Tế Thị Trường

Pháp luật cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và phát triển của nền kinh tế thị trường. Nó tạo ra một môi trường cạnh tranh bình đẳng, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Thiếu vắng pháp luật cạnh tranh hiệu quả có thể dẫn đến tình trạng độc quyền, thao túng thị trường, và gây thiệt hại cho nền kinh tế.

II. Các Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Nhận Diện Phân Loại

Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng và tinh vi, gây khó khăn cho việc nhận diện và xử lý. Các hành vi này bao gồm chỉ dẫn gây nhầm lẫn, xâm phạm bí mật kinh doanh, ép buộc trong kinh doanh, gièm pha doanh nghiệp khác, gây rối hoạt động kinh doanh, quảng cáo sai sự thật, khuyến mại không trung thực, phân biệt đối xử trong hiệp hội, bán hàng đa cấp bất chính. Các hành vi này gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người tiêu dùng, và làm suy yếu thị trường cạnh tranh. Cần có quy định rõ ràng và chế tài đủ mạnh để ngăn chặn.

2.1. Các Hình Thức Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Phổ Biến

Các hình thức cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng, từ những hành vi đơn giản như quảng cáo sai lệch thông tin sản phẩm, đến những hành vi phức tạp như xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc cấu kết để thao túng giá cả. Việc nhận diện và phân loại các hành vi này là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Đến Doanh Nghiệp

Cạnh tranh không lành mạnh gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các hành vi này có thể làm giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí dẫn đến phá sản. Ngoài ra, nó còn làm giảm động lực đổi mới và sáng tạo của doanh nghiệp.

2.3. Tác Động Của Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Đến Người Tiêu Dùng

Cạnh tranh không lành mạnh gây ra những tác động tiêu cực đến người tiêu dùng, như mua phải hàng hóa kém chất lượng, giá cả không hợp lý, hoặc bị lừa dối về thông tin sản phẩm. Điều này làm giảm lòng tin của người tiêu dùng vào thị trường và gây ra những thiệt hại về kinh tế.

III. Quy Trình Xử Lý Vi Phạm Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Quy trình xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh Tranh năm 2004 bao gồm các bước: tiếp nhận hồ sơ, điều tra, xử lý. Cơ quan quản lý cạnh tranh có thẩm quyền điều tra, xử lý. Quy trình cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng, khách quan. Cần có cơ chế khiếu nại, tố cáo hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc thực thi pháp luật cần nghiêm minh, kịp thời để răn đe các hành vi vi phạm.

3.1. Thẩm Quyền Của Cơ Quan Quản Lý Cạnh Tranh

Cơ quan quản lý cạnh tranh có vai trò quan trọng trong việc thực thi pháp luật cạnh tranh. Cơ quan này có thẩm quyền điều tra, xử lý các hành vi vi phạm cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời có trách nhiệm giám sát và tuyên truyền về pháp luật cạnh tranh.

3.2. Các Bước Trong Quy Trình Điều Tra và Xử Lý Vi Phạm

Quy trình điều tra và xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh bao gồm nhiều bước, từ việc tiếp nhận thông tin, thu thập chứng cứ, đến việc đưa ra quyết định xử lý. Mỗi bước đều phải được thực hiện một cách cẩn thận và tuân thủ đúng quy định của pháp luật để đảm bảo tính công bằng và khách quan.

3.3. Chế Tài và Biện Pháp Xử Lý Vi Phạm Cạnh Tranh

Các chế tài và biện pháp xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng, từ cảnh cáo, phạt tiền, đến thu hồi giấy phép kinh doanh. Mức độ xử lý phải tương xứng với mức độ vi phạm và phải đảm bảo tính răn đe để ngăn chặn các hành vi tương tự trong tương lai.

IV. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Chống Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần bổ sung quy định về các hành vi mới phát sinh, tăng cường chế tài xử phạt, nâng cao năng lực của cơ quan quản lý cạnh tranh. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và người tiêu dùng trong việc phòng chống cạnh tranh không lành mạnh. Cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về pháp luật cạnh tranh để nâng cao nhận thức của xã hội.

4.1. Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thực Thi Luật Cạnh Tranh

Để nâng cao hiệu quả thực thi Luật Cạnh Tranh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và người tiêu dùng. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thực thi pháp luật cạnh tranh.

4.2. Đề Xuất Sửa Đổi Bổ Sung Các Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành về cạnh tranh không lành mạnh. Điều này bao gồm việc bổ sung các hành vi mới phát sinh, tăng cường chế tài xử phạt, và đơn giản hóa quy trình điều tra và xử lý vi phạm.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Lĩnh Vực Cạnh Tranh

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực cạnh tranh là rất quan trọng. Điều này giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Vụ Việc Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Điển Hình

Phân tích các ví dụ cạnh tranh không lành mạnh điển hình giúp hiểu rõ hơn về bản chất, hậu quả của hành vi vi phạm. Các vụ việc liên quan đến quảng cáo sai sự thật, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, bán phá giá, v.v. cho thấy sự phức tạp của thị trường cạnh tranh. Việc xử lý nghiêm minh các vụ việc này có ý nghĩa răn đe, bảo vệ doanh nghiệp cạnh tranh và người tiêu dùng.

5.1. Phân Tích Các Án Lệ Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Việc phân tích các án lệ cạnh tranh không lành mạnh giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách pháp luật cạnh tranh được áp dụng trong thực tế. Đồng thời, nó cũng giúp các doanh nghiệp nhận diện và phòng tránh các hành vi vi phạm.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Vụ Việc Cạnh Tranh

Từ các vụ việc cạnh tranh đã xảy ra, chúng ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về cách phòng tránh và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Điều này giúp các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh một cách bền vững và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

5.3. Tác Động Của Xử Lý Vi Phạm Đến Thị Trường Cạnh Tranh

Việc xử lý nghiêm minh các vi phạm cạnh tranh không lành mạnh có tác động tích cực đến thị trường cạnh tranh. Nó tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

VI. Tương Lai Của Pháp Luật Cạnh Tranh Tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, pháp luật cạnh tranh cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển. Cần tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển. Cần xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong xã hội, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp cần được chú trọng.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Của Luật Cạnh Tranh Trong Tương Lai

Trong tương lai, Luật Cạnh Tranh sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hoàn thiện hơn, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Điều này bao gồm việc bổ sung các quy định mới, tăng cường chế tài xử phạt, và nâng cao hiệu quả thực thi.

6.2. Vai Trò Của Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế Đến Cạnh Tranh

Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra những cơ hội và thách thức mới cho cạnh tranh. Các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

6.3. Xây Dựng Văn Hóa Cạnh Tranh Lành Mạnh Trong Doanh Nghiệp

Xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Điều này bao gồm việc tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tôn trọng đối thủ cạnh tranh, và cạnh tranh bằng năng lực thực sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những vấn đề lý luận về pháp luật chống CTKLM. Thực trạng pháp luật về chống CTKLM ở Việt Nam. Cơ chế bảo đảm thực thi có hiệu quả pháp luật về chống CTKLM ở Việt Nam.

8 z Ch-¬ng 1 Formatted: Bottom: 0.35", Header distance from edge: 0.24", Footer distance from edge: 0.24" Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ph¸p luËt chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 1. Kh¸i niÖm vÒ ph¸p luËt c¹nh tranh 1. §Æc ®iÓm, tÝnh chÊt chung cña ph¸p luËt c¹nh tranh Ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng ph¶i lµ lo¹i ph¸p luËt cã môc tiªu trùc tiÕp nh»m n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c chñ thÓ kinh doanh hay réng h¬n lµ cña nÒn kinh tÕ quèc gia. N¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp phô thuéc phÇn lín vµo c¸c yÕu tè mang tÝnh kinh tÕ-kü thuËt (nh- vèn, c«ng nghÖ, tr×nh ®é qu¶n trÞ, tr×nh ®é lao ®éng.), chø kh«ng thÓ tr«ng cËy vµo sù gióp ®ì cña ph¸p luËt c¹nh tranh.

Ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng ph¶i lµ ph¸p luËt mang tÝnh "më ®-êng" mµ nã thuéc lo¹i ph¸p luËt "ng¨n c¶n", mang tÝnh "can thiÖp". Thùc chÊt môc tiªu cña ph¸p luËt c¹nh tranh lµ ng¨n c¶n vµ xö lý nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh tr¸i ph¸p luËt, tr¸i ®¹o ®øc vµ tËp qu¸n kinh doanh cña doanh nghiÖp víi ®éng c¬ c¹nh tranh mµ qua ®ã t×m c¸ch t¹o cho m×nh nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh mµ ®óng ra sÏ kh«ng cã ®-îc nÕu kh«ng thùc hiÖn hµnh vi vi ph¹m. Nh- vËy th«ng qua nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh tr¸i phÐp, doanh nghiÖp thùc hiÖn hµnh vi mong muèn h¹n chÕ vµ lµm suy gi¶m n¨ng lùc c¹nh tranh hiÖn cã cña ®èi thñ c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng liªn quan. NÕu theo nghÜa nh- vËy th× ph¸p luËt c¹nh tranh cã môc tiªu thùc hiÖn viÖc "b¶o toµn" n¨ng lùc c¹nh tranh thùc tÕ cña c¸c doanh nghiÖp trong mét thÞ tr-êng.

Vµ ®iÒu ®ã còng ®ång nghÜa víi viÖc ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng t¹o ra ®-îc søc c¹nh tranh míi trong nÒn kinh tÕ. C¹nh tranh lµ ho¹t ®éng, hµnh vi cña c¸c chñ thÓ ho¹t ®éng theo luËt t-, trong khi ®ã viÖc cÊm ®o¸n, ng¨n c¶n nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh cña ph¸p luËt cã khi l¹i ph¶i ®-îc thùc hiÖn theo ph-¬ng ph¸p cña luËt c«ng. H¬n n÷a, h×nh thøc, ph-¬ng ph¸p c¹nh tranh lµ luËt ch¬i riªng cña th-¬ng tr-êng. Trong khi ®ã, trong c¬ chÕ thÞ tr-êng con ng-êi ®-îc tù do s¸ng t¹o nªn l¹i kh«ng thÓ cã luËt ch¬i cô thÓ cho mäi thµnh viªn trong mäi ®iÒu kiÖn vµ trong mäi hoµn c¶nh.

Trong th-¬ng tr-êng, còng kh«ng thÓ ¸p chÕ nh÷ng luËt ch¬i cøng nh¾c bëi nÕu kh«ng con ng-êi l¹i ph¶i hµnh ®éng theo mét khu«n mÉu thèng nhÊt, vµ tõ ®ã cã 8 z thÓ lµm triÖt tiªu kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña hä. Tuy nhiªn tù do còng chØ lµ sù nhËn thøc ®-îc quy luËt vµ quyÒn tù do nµo còng cã ®iÓm dõng cña nã. §iÓm dõng nµy phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè vµ còng chÝnh lóc nµy ph¸p luËt xuÊt hiÖn. Do ®ã, tiÕp cËn tõ mÆt sau vµ kh«ng triÖt ®Ó vÒ tÝnh x¸c ®Þnh cña néi dung lµ ®Æc ®iÓm c¨n b¶n cña ph¸p luËt c¹nh tranh nãi chung vµ ph¸p luËt chèng CTKLM nãi riªng [30].

Formatted: Font color: Auto 1. C¬ cÊu cña ph¸p luËt c¹nh tranh Nh÷ng quèc gia cã sù æn ®Þnh t-¬ng ®èi vÒ ph¸p luËt c¹nh tranh, dï cã c¬ cÊu cña hÖ thèng ph¸p luËt c¹nh tranh kh¸c nhau, nh-ng khi xem xÐt c¸c cÊu thµnh cô thÓ hä ®Òu chia ph¸p luËt c¹nh tranh thµnh hai lÜnh vùc kh¸c biÖt: Ph¸p luËt chèng CTKLM vµ ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh (hay cßn ®-îc gäi lµ "chèng ®éc quyÒn" hay "kiÓm so¸t ®éc quyÒn"; chèng "Tê rít"). Nguyªn nh©n cã sù ph©n chia hai lÜnh vùc ph¸p luËt kh¸c nhau nh- vËy lµ v× tÝnh chÊt, møc ®é cña hµnh vi vµ theo ®ã lµ møc ®é nguy h¹i cña chóng ®èi víi thÞ tr-êng cïng víi ®ã lµ ph-¬ng thøc, tÝnh c-¬ng quyÕt trong sù trõng ph¹t cña ph¸p luËt ®èi víi hai nhãm hµnh vi nµy lµ kh¸c nhau, mÆc dï nÕu suy xÐt ®Õn cïng chóng ®Òu lµm x©m h¹i ®Õn sù vËn ®éng b×nh th-êng cña thÞ tr-êng. Bªn c¹nh hai lÜnh vùc ph¸p luËt c¹nh tranh c¬ b¶n nªu trªn, cßn cã c¸c lÜnh vùc kh¸c thuéc vÒ hay liªn quan ®Õn ph¸p luËt c¹nh tranh nh-: Ph¸p luËt vÒ SHTT, ph¸p luËt vÒ BVNTD, ph¸p luËt vÒ qu¶ng c¸o, ph¸p luËt vÒ th-¬ng m¹i, ph¸p luËt kinh doanh b¶o hiÓm, ph¸p luËt vÒ kinh doanh chøng kho¸n.; vµ c¸c lÜnh vùc ph¸p luËt liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông chÕ tµi nh-: ph¸p luËt vÒ xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh, ph¸p luËt vÒ d©n sù, ph¸p luËt vÒ h×nh sù.Ngoµi ra khi tiÕp cËn d-íi gãc ®é x· héi häc ph¸p luËt, c¸c nhµ luËt häc cßn quan t©m ®Õn c¶ c¬ chÕ chuyÓn ho¸ ph¸p luËt c¹nh tranh vµo cuéc sèng nh- vÊn ®Ò vÒ tæ chøc ho¹t ®éng cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n-íc vÒ c¹nh tranh; vÒ tr×nh tù, thñ tôc, thÈm quyÒn khiÕu n¹i, khiÕu kiÖn, thÈm quyÒn xö lý còng nh- c¬ chÕ b¶o ®¶m thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ ph¸p luËt c¹nh tranh.

Nh- vËy cã thÓ thÊy r»ng, c¬ cÊu hÖ thèng ph¸p luËt c¹nh tranh chñ yÕu bao gåm: ph¸p luËt chèng CTKLMc¹nh tr¹nh kh«ng lµnh m¹nh; vµ ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh. Cïng víi c¸c quy ®Þnh vÒ néi dung ®Ó x¸c ®Þnh hµnh 9 z vi vi ph¹m ph¸p luËt c¹nh tranh, ph¸p luËt c¹nh tranh cßn bao gåm c¶ c¸c quy ®Þnh cña mét luËt vÒ thñ tôc, trong ®ã quy ®Þnh vÒ tr×nh tù, thñ tôc tè tông xö lý ®èi víi c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt c¹nh tranh. * Ph¸p luËt vÒ chèng h¹n chÕ c¹nh tranh lµ tæng hîp c¸c quy ph¹m ®iÒu chØnh hµnh vi c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng víi môc ®Ých b¶o vÖ tù do c¹nh tranh còng nh- c¬ cÊu vµ t-¬ng quan thÞ tr-êng [60, tr. Formatted: Font color: Auto Nh÷ng hµnh vi h¹n chÕ c¹nh tranh ®«i khi kh«ng lµm tæn h¹i ®Õn lîi Ých riªng rÏ cña bÊt kú mét ®èi thñ c¹nh tranh nµo mµ thËm chÝ ng-îc l¹i (vÝ dô C¸c- ten ph©n chia thÞ tr-êng).

Song h¹n chÕ c¹nh tranh cã nghÜa lµ ®i ®Õn thñ tiªu c¹nh tranh, lµm ph¸ vì c¹nh tranh vµ cuèi cïng lµ ph¸ vì c¬ cÊu thÞ tr-êng. §©y lµ hiÖn t-îng ®i ng-îc l¹i lîi Ých chung cña céng ®ång, cña nÒn kinh tÕ vµ ®i ng-îc l¹i nguyªn lý ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr-êng. Còng v× lý do ®ã, trong nh÷ng tr-êng hîp h¹n chÕ c¹nh tranh, Nhµ n-íc th-êng chñ ®éng vµo cuéc vµ cã nh÷ng biÖn ph¸p ph¸p lý vµ hµnh chÝnh c-¬ng quyÕt. Nh- trªn ®· tr×nh bµy, so víi ¶nh h-ëng cña c¸c hµnh vi CTKLM th× tÝnh chÊt, møc ®é nguy h¹i cña hµnh vi h¹n chÕ c¹nh tranh ®èi víi thÞ tr-êng vµ x· héi lín h¬n rÊt nhiÒu.

§iÒu nµy thÓ hiÖn nh÷ng hµnh vi vi ph¹m kh«ng nh÷ng trùc tiÕp x©m h¹i ®Õn lîi Ých cña c¸c chñ thÓ kinh doanh, lîi Ých cña ng-êi tiªu dïng, lîi Ých cña toµn bé nÒn kinh tÕ, mµ cßn ph¸ vì hay thay ®æi c¬ cÊu, trËt tù cña mét khu vùc thÞ tr-êng, ngµnh hµng nhÊt ®Þnh. MÆc dï lµ bé phËn cña ph¸p luËt c¹nh tranh nh-ng viÖc ®iÒu chØnh ph¸p luËt ®èi víi c¸c hµnh vi nµy còng kh¸c víi viÖc ®iÒu chØnh ®èi víi c¸c hµnh vi CTKLM vÒ môc ®Ých còng nh- ph-¬ng ph¸p ¸p dông ph¸p luËt. Ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh kh«ng chØ ®iÒu chØnh nh÷ng hµnh vi cô thÓ mµ cßn cã chøc n¨ng b¶o vÖ c¬ cÊu vµ t-¬ng quan thÞ tr-êng, duy tr× vµ b¶o ®¶m quyÒn tù do kinh doanh cña c¸c chñ thÓ kinh doanh, b¶o ®¶m mét trËt tù c¹nh tranh lµnh m¹nh trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh. Ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh lµ mét chÕ ®Þnh ®éc lËp trong hÖ thèng ph¸p luËt c¹nh tranh nãi riªng vµ trong hÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ nãi chung.

HiÖn nay, ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh cã ph¹m vi ®iÒu chØnh réng cã thÓ liªn quan ®Õn mäi ho¹t ®éng kinh doanh trªn th-¬ng tr-êng, ngay c¶ 10 z nh÷ng hµnh vi h¹n chÕ c¹nh tranh n»m ngoµi l·nh thæ cña mét n-íc, nh-ng cã ¶nh h-ëng tiªu cùc ®Õn thÞ tr-êng cña n-íc kh¸c th× vÉn bÞ xö lý theo nguyªn t¾c "¶nh h-ëng" (effects doctrine), cã nghÜa lµ theo ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh cña n-íc nµy. Nh×n chung, ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh cã nh÷ng ®Æc ®iÓm nh-: võa mang tÝnh chÊt cña luËt kinh tÕ c«ng trong viÖc kiÓm so¸t, gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng c¹nh tranh, võa mang tÝnh chÊt cña luËt t- d-íi gãc ®é tiÕp cËn liªn quan ®Õn b¶o vÖ quyÒn tù do kinh doanh, tù do hîp ®ång cña c¸c chñ thÓ; tiÕp cËn tõ mÆt tr¸i cña thÞ tr-êng; vµ viÖc ¸p dông ph¸p luËt mang tÝnh mÒm dÎo. * C¸c h×nh thøc c¬ b¶n cña h¹n chÕ c¹nh tranh: - Tho¶ thuËn h¹n chÕ c¹nh tranh (C¸c-ten) lµ hµnh vi cÊu kÕt gi÷a hai hay nhiÒu doanh nghiÖp ®Ó thñ tiªu sù c¹nh tranh gi÷a chóng vµ ng¨n c¶n viÖc tham gia thÞ tr-êng cña c¸c ®èi thñ c¹nh tranh kh¸c còng nh- sù nhËp cuéc cña c¸c doanh nghiÖp tiÒm n¨ng. VÒ h×nh thøc, nh÷ng tho¶ thuËn nµy cã thÓ ®-îc h×nh thµnh th«ng qua c¸c hîp ®ång, nghÞ quyÕt, c¸c tho¶ thuËn ngÇm gi÷a c¸c doanh nghiÖp.

HiÖn nay, th«ng th-êng c¸c tho¶ thuËn nµy th-êng thÓ hiÖn d-íi d¹ng c¸c tho¶ thuËn ngÇm hoÆc cïng hµnh ®éng ®Ó tr¸nh bÞ ph¸t hiÖn vµ xö lý. Tho¶ thuËn h¹n chÕ c¹nh tranh cã thÓ ®-îc h×nh thµnh theo chiÒu ngang hoÆc chiÒu däc cña qu¸ tr×nh kinh doanh. Tho¶ thuËn ngang lµ tho¶ thuËn diÔn ra gi÷a c¸c doanh nghiÖp ë cïng mét ngµnh hµng nh»m h¹n chÕ hoÆc thñ tiªu c¹nh tranh gi÷a hä víi nhau hoÆc trªn toµn bé thÞ tr-êng. Ch¼ng h¹n nh- c¸c tho¶ thuËn Ên ®Þnh gi¸; tho¶ thuËn th«ng ®ång ®Ó mét bªn th¾ng thÇu; tho¶ thuËn ph©n chia thÞ tr-êng hay kh¸ch hµng; tho¶ thuËn tÈy chay hoÆc cïng tõ chèi giao dÞch mang tÝnh tËp thÓ.

Tho¶ thuËn chiÒu däc lµ tho¶ thuËn nh»m h¹n chÕ hoÆc thñ tiªu c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖp ë c¸c kh©u kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cho ®Õn tiªu thô. Tho¶ thuËn nµy th-êng liªn quan ®Õn c¸c ®iÒu kiÖn, theo ®ã c¸c bªn mua, b¸n hay b¸n l¹i mét sè hµng ho¸ hoÆc dÞch vô ®èi víi bªn thø ba. Do ®ã tho¶ thuËn theo chiÒu däc cßn ®-îc gäi lµ tho¶ thuËn cung cÊp-ph©n phèi s¶n phÈm. BiÓu hiÖn cña nh÷ng tho¶ thuËn nµy cã thÓ lµ tho¶ thuËn lo¹i bá khái thÞ tr-êng nh÷ng doanh nghiÖp kh«ng ph¶i lµ c¸c bªn cña tho¶ thuËn; tho¶ thuËn duy tr× gi¸ 11 z b¸n l¹i; tho¶ thuËn rµng buéc.