Pháp Luật Về Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh tại Việt Nam, phân tích các vấn đề và giải pháp trong lĩnh vực này.

• Tác giả: Lê Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Như Phát
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH
• 1.1. Khái niệm về pháp luật cạnh tranh
• 1.2. Đặc điểm, tính chất chung của pháp luật cạnh tranh
• 1.3. Cơ cấu của pháp luật cạnh tranh
• 1.4. Nhận dạng thị trường
• 1.5. Vị trí của pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh trong hệ thống pháp luật kinh tế
• 1.6. Mối quan hệ giữa pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh với các luật chuyên ngành
• 1.7. Mối quan hệ giữa pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh với các lĩnh vực pháp luật liên quan đến áp dụng chế tài
• 1.8. Mô hình lập pháp về chống cạnh tranh không lành mạnh
• 1.9. Xu hướng phát triển của pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở các nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật hiện hành điều chỉnh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh
• 2.2. Chở dẫn gây nhầm lẫn
• 2.3. Xâm phạm bí mật kinh doanh
• 2.4. Đạp bước trong kinh doanh
• 2.5. Giảm phá doanh nghiệp khác
• 2.6. Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác
• 2.7. Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.8. Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.9. Phân biệt đối xử trong hiệp hội
• 2.10. Bán hàng địa cấp bất chính
• 2.11. Trình tù, thù tộc, xử lý đối với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo Luật cạnh tranh năm 2004
• 2.12. Cơ quan quản lý cạnh tranh
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ CHẾ BẢO ĐẢM THỰC THI CÓ HIỆU QUẢ PHÁP LUẬT VỀ CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Những đề xuất trong việc hoàn thiện pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh
• 3.2. Những đề xuất trong việc hỗ trợ bảo đảm thực thi pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Về Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Pháp luật cạnh tranh không trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hay nền kinh tế. Năng lực cạnh tranh phụ thuộc vào yếu tố kinh tế - kỹ thuật như vốn, công nghệ, quản trị, lao động. Pháp luật cạnh tranh mang tính "ngăn cản", "can thiệp", xử lý hành vi cạnh tranh trái pháp luật, trái đạo đức, tập quán kinh doanh. Mục tiêu là ngăn chặn doanh nghiệp tạo lợi thế cạnh tranh bất chính, hạn chế năng lực cạnh tranh của đối thủ. Pháp luật cạnh tranh bảo toàn năng lực cạnh tranh, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng. Luật Cạnh Tranh Việt Nam ra đời muộn so với thế giới, nhưng phù hợp với quá trình phát triển kinh tế thị trường. Luật cụ thể hóa quyền tự do kinh doanh, cạnh tranh, pháp điển hóa quy định về hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Bản Chất và Mục Tiêu Của Luật Cạnh Tranh

Bản chất của Luật Cạnh Tranh không phải là tạo ra lợi thế cho bất kỳ doanh nghiệp nào, mà là đảm bảo một sân chơi công bằng. Mục tiêu chính là ngăn chặn các hành vi cạnh tranh không lành mạnh làm tổn hại đến thị trường và người tiêu dùng. Điều này bao gồm việc ngăn chặn các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, và các hành vi gây nhầm lẫn, xâm phạm bí mật kinh doanh.

1.2. Vai Trò Của Pháp Luật Cạnh Tranh Trong Nền Kinh Tế Thị Trường

Pháp luật cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và phát triển của nền kinh tế thị trường. Nó tạo ra một môi trường cạnh tranh bình đẳng, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Thiếu vắng pháp luật cạnh tranh hiệu quả có thể dẫn đến tình trạng độc quyền, thao túng thị trường, và gây thiệt hại cho nền kinh tế.

II. Các Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Nhận Diện Phân Loại

Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng và tinh vi, gây khó khăn cho việc nhận diện và xử lý. Các hành vi này bao gồm chỉ dẫn gây nhầm lẫn, xâm phạm bí mật kinh doanh, ép buộc trong kinh doanh, gièm pha doanh nghiệp khác, gây rối hoạt động kinh doanh, quảng cáo sai sự thật, khuyến mại không trung thực, phân biệt đối xử trong hiệp hội, bán hàng đa cấp bất chính. Các hành vi này gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người tiêu dùng, và làm suy yếu thị trường cạnh tranh. Cần có quy định rõ ràng và chế tài đủ mạnh để ngăn chặn.

2.1. Các Hình Thức Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Phổ Biến

Các hình thức cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng, từ những hành vi đơn giản như quảng cáo sai lệch thông tin sản phẩm, đến những hành vi phức tạp như xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc cấu kết để thao túng giá cả. Việc nhận diện và phân loại các hành vi này là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Đến Doanh Nghiệp

Cạnh tranh không lành mạnh gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các hành vi này có thể làm giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí dẫn đến phá sản. Ngoài ra, nó còn làm giảm động lực đổi mới và sáng tạo của doanh nghiệp.

2.3. Tác Động Của Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Đến Người Tiêu Dùng

Cạnh tranh không lành mạnh gây ra những tác động tiêu cực đến người tiêu dùng, như mua phải hàng hóa kém chất lượng, giá cả không hợp lý, hoặc bị lừa dối về thông tin sản phẩm. Điều này làm giảm lòng tin của người tiêu dùng vào thị trường và gây ra những thiệt hại về kinh tế.

III. Quy Trình Xử Lý Vi Phạm Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Quy trình xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh Tranh năm 2004 bao gồm các bước: tiếp nhận hồ sơ, điều tra, xử lý. Cơ quan quản lý cạnh tranh có thẩm quyền điều tra, xử lý. Quy trình cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng, khách quan. Cần có cơ chế khiếu nại, tố cáo hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc thực thi pháp luật cần nghiêm minh, kịp thời để răn đe các hành vi vi phạm.

3.1. Thẩm Quyền Của Cơ Quan Quản Lý Cạnh Tranh

Cơ quan quản lý cạnh tranh có vai trò quan trọng trong việc thực thi pháp luật cạnh tranh. Cơ quan này có thẩm quyền điều tra, xử lý các hành vi vi phạm cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời có trách nhiệm giám sát và tuyên truyền về pháp luật cạnh tranh.

3.2. Các Bước Trong Quy Trình Điều Tra và Xử Lý Vi Phạm

Quy trình điều tra và xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh bao gồm nhiều bước, từ việc tiếp nhận thông tin, thu thập chứng cứ, đến việc đưa ra quyết định xử lý. Mỗi bước đều phải được thực hiện một cách cẩn thận và tuân thủ đúng quy định của pháp luật để đảm bảo tính công bằng và khách quan.

3.3. Chế Tài và Biện Pháp Xử Lý Vi Phạm Cạnh Tranh

Các chế tài và biện pháp xử lý vi phạm cạnh tranh không lành mạnh rất đa dạng, từ cảnh cáo, phạt tiền, đến thu hồi giấy phép kinh doanh. Mức độ xử lý phải tương xứng với mức độ vi phạm và phải đảm bảo tính răn đe để ngăn chặn các hành vi tương tự trong tương lai.

IV. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Chống Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần bổ sung quy định về các hành vi mới phát sinh, tăng cường chế tài xử phạt, nâng cao năng lực của cơ quan quản lý cạnh tranh. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và người tiêu dùng trong việc phòng chống cạnh tranh không lành mạnh. Cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về pháp luật cạnh tranh để nâng cao nhận thức của xã hội.

4.1. Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thực Thi Luật Cạnh Tranh

Để nâng cao hiệu quả thực thi Luật Cạnh Tranh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và người tiêu dùng. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thực thi pháp luật cạnh tranh.

4.2. Đề Xuất Sửa Đổi Bổ Sung Các Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành về cạnh tranh không lành mạnh. Điều này bao gồm việc bổ sung các hành vi mới phát sinh, tăng cường chế tài xử phạt, và đơn giản hóa quy trình điều tra và xử lý vi phạm.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Lĩnh Vực Cạnh Tranh

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực cạnh tranh là rất quan trọng. Điều này giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Vụ Việc Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Điển Hình

Phân tích các ví dụ cạnh tranh không lành mạnh điển hình giúp hiểu rõ hơn về bản chất, hậu quả của hành vi vi phạm. Các vụ việc liên quan đến quảng cáo sai sự thật, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, bán phá giá, v.v. cho thấy sự phức tạp của thị trường cạnh tranh. Việc xử lý nghiêm minh các vụ việc này có ý nghĩa răn đe, bảo vệ doanh nghiệp cạnh tranh và người tiêu dùng.

5.1. Phân Tích Các Án Lệ Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Việc phân tích các án lệ cạnh tranh không lành mạnh giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách pháp luật cạnh tranh được áp dụng trong thực tế. Đồng thời, nó cũng giúp các doanh nghiệp nhận diện và phòng tránh các hành vi vi phạm.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Vụ Việc Cạnh Tranh

Từ các vụ việc cạnh tranh đã xảy ra, chúng ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về cách phòng tránh và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Điều này giúp các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh một cách bền vững và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

5.3. Tác Động Của Xử Lý Vi Phạm Đến Thị Trường Cạnh Tranh

Việc xử lý nghiêm minh các vi phạm cạnh tranh không lành mạnh có tác động tích cực đến thị trường cạnh tranh. Nó tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

VI. Tương Lai Của Pháp Luật Cạnh Tranh Tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, pháp luật cạnh tranh cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển. Cần tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển. Cần xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong xã hội, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp cần được chú trọng.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Của Luật Cạnh Tranh Trong Tương Lai

Trong tương lai, Luật Cạnh Tranh sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hoàn thiện hơn, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Điều này bao gồm việc bổ sung các quy định mới, tăng cường chế tài xử phạt, và nâng cao hiệu quả thực thi.

6.2. Vai Trò Của Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế Đến Cạnh Tranh

Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra những cơ hội và thách thức mới cho cạnh tranh. Các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

6.3. Xây Dựng Văn Hóa Cạnh Tranh Lành Mạnh Trong Doanh Nghiệp

Xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Điều này bao gồm việc tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tôn trọng đối thủ cạnh tranh, và cạnh tranh bằng năng lực thực sự.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam" được tác giả Lê Anh Tuấn thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Như Phát, bảo vệ tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2008. Luận án thuộc chuyên ngành Luật kinh tế, mã số 62 38 50 01, giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh (CTKLM) sau khi Luật Cạnh tranh năm 2004 (LCT 2004) chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2005.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Sau nhiều năm xây dựng nền kinh tế thị trường, Việt Nam ban hành LCT vào ngày 03 tháng 12 năm 2004. So với đạo luật cạnh tranh đầu tiên trên thế giới của Canada năm 1889, Việt Nam ban hành chậm hơn hơn 100 năm. Sự ra đời của đạo luật là bước cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng; cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 1992 về quyền tự do kinh doanh; pháp điển hóa các quy định rải rác trong pháp luật dân sự, kinh tế chuyên ngành và phục vụ tiến trình gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Tuy nhiên, sau khi LCT 2004 ra đời, các văn bản hướng dẫn thi hành chủ yếu tập trung làm rõ các quy định điều chỉnh hành vi hạn chế cạnh tranh mà ít chú ý đến các hành vi CTKLM. Trong bối cảnh các thủ pháp cạnh tranh trên thị trường ngày càng phức tạp, việc triển khai áp dụng các quy định về CTKLM gặp nhiều vướng mắc. Khoảng trống nghiên cứu được xác định là: Tại thời điểm năm 2008, chưa có công trình cấp độ luận án tiến sĩ nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống từ cơ sở lý luận, các mô hình lập pháp quốc tế, thực trạng quy định của LCT 2004 đối với từng hành vi CTKLM trong mối liên hệ với các luật chuyên ngành, cho đến việc xây dựng cơ chế bảo đảm thực thi hiệu quả.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về pháp luật chống CTKLM và mô hình lập pháp; phân tích, luận giải có hệ thống thực trạng các quy định pháp luật hiện hành; nhận dạng các biểu hiện của hành vi CTKLM trên thị trường; từ đó đề xuất cơ chế bảo đảm thực thi có hiệu quả pháp luật chống CTKLM tại Việt Nam.

Để thực hiện mục đích trên, luận án xác định 7 nhiệm vụ cụ thể:

1. Làm rõ đặc điểm, tính chất chung, cơ cấu của pháp luật cạnh tranh và vấn đề nhận dạng thị trường.
2. Làm rõ mối quan hệ giữa pháp luật chống CTKLM với các luật chuyên ngành và với các lĩnh vực pháp luật liên quan đến áp dụng chế tài.
3. Nghiên cứu so sánh và nêu lên một số mô hình lập pháp về CTKLM cùng xu hướng phát triển của pháp luật về chống CTKLM ở các nước trên thế giới.
4. Phân tích, bình luận, đánh giá thực trạng các quy định của LCT 2004 và các luật chuyên ngành khác có liên quan điều chỉnh các hành vi CTKLM.
5. Nhận dạng các biểu hiện của hành vi CTKLM diễn ra trên thị trường hiện nay.
6. Phân tích các quy định pháp luật hiện hành về trình tự, thủ tục xử lý đối với các hành vi CTKLM.
7. Đưa ra các kiến nghị và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và hỗ trợ bảo đảm thực thi pháp luật chống CTKLM.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các mô hình lập pháp về CTKLM; xu hướng phát triển pháp luật chống CTKLM quốc tế; các quy định điều chỉnh hành vi CTKLM trong LCT 2004 và các văn bản pháp luật chuyên ngành; trình tự, thủ tục khiếu nại, khởi kiện, các biện pháp xử lý và chế tài áp dụng đối với hành vi CTKLM.
• Phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu trong mối quan hệ giữa LCT 2004 với các đạo luật kinh tế chuyên ngành (thương mại, quảng cáo, sở hữu trí tuệ, bảo vệ người tiêu dùng, chất lượng hàng hóa, chứng khoán) và quy định của Bộ luật Dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Về phạm vi so sánh quốc tế, luận án khảo sát quy định và án lệ của các quốc gia và vùng lãnh thổ tiêu biểu gồm: Đức, Pháp, Bỉ, Italia, Hà Lan, Phần Lan, Đan Mạch, Thụy Điển, Bungari, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Mỹ. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn sau khi LCT 2004 được ban hành và đi vào thực thi (2004–2008).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã phân kỳ và điểm lại các công trình nghiên cứu về cạnh tranh và chống CTKLM ở Việt Nam qua hai giai đoạn:

Giai đoạn	Đơn vị / Tác giả thực hiện	Tên công trình / Đề tài nghiên cứu	Năm công bố
Trước khi ban hành LCT 2004	Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Ban Vật giá Chính phủ)	Các giải pháp kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế ở Việt Nam	1996
	Bộ Tư pháp (Dự án VIE/94/003)	Nghiên cứu về pháp luật cạnh tranh (Dự án Tăng cường năng lực pháp luật tại Việt Nam)	1998
	Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch và Đầu tư)	Các vấn đề pháp lý và thể chế về chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền tại Việt Nam (Dự án VIE/97/016)	2001
	Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam)	Cạnh tranh và xây dựng pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay (Viện KAS tài trợ)	2001
	PGS.TS. Nguyễn Như Phát, ThS. Bùi Nguyên Khánh	Tiến tới xây dựng pháp luật về cạnh tranh trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam	2001
	TS. Đặng Vũ Huân	Pháp luật về kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam	2004
	GS.TSKH. Đào Trí Úc, PGS.TS. Nguyễn Như Phát, PGS.TS. Trần Đình Hảo, PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa	Các bài báo khoa học trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp	1996–2004
Sau khi ban hành LCT 2004	TS. Lê Hoàng Oanh	Bình luận khoa học Luật cạnh tranh	2005
	Nhóm tác giả Trường Đại học Ngoại thương	Những nội dung cơ bản của Luật cạnh tranh Việt Nam năm 2004 và đề xuất áp dụng	2005
	PGS.TS. Nguyễn Như Phát, ThS. Nguyễn Ngọc Sơn	Phân tích và luận giải các quy định của Luật cạnh tranh về hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, vị trí độc quyền để hạn chế cạnh tranh	2006

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả đánh giá rằng các công trình giai đoạn trước năm 2004 chủ yếu phục vụ mục đích xây dựng luận cứ đề xuất nên hay không nên ban hành LCT. Các công trình sau năm 2004 chủ yếu tập trung vào mảng hành vi hạn chế cạnh tranh (kiểm soát độc quyền, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế). Nếu có đề cập đến CTKLM thì chỉ dừng lại ở mức độ khái quát, chưa đi sâu phân tích toàn diện 9 nhóm hành vi CTKLM quy định trong LCT 2004, chưa so sánh chuyên sâu với án lệ quốc tế và chưa đề xuất hệ thống giải pháp hoàn chỉnh cho cơ chế thực thi. Do đó, luận án xác định vị trí là công trình đầu tiên ở cấp độ tiến sĩ luật học nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện về mảng pháp luật chống CTKLM tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

1. Bản chất của pháp luật cạnh tranh: Luận án xác định pháp luật cạnh tranh không phải là luật "mở đường" trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, mà là loại pháp luật "ngăn cản", "can thiệp". Mục tiêu là ngăn ngừa, xử lý các hành vi cạnh tranh trái pháp luật, trái đạo đức và tập quán kinh doanh, nhằm bảo toàn năng lực cạnh tranh thực tế của các doanh nghiệp trên thị trường.
2. Ba quan niệm về cạnh tranh không lành mạnh trên thế giới:
   • Quan niệm thứ nhất: Bao gồm mọi hành vi xâm hại hoạt động cạnh tranh và quyền tự do cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng nhất cả hành vi hạn chế cạnh tranh vào CTKLM (tiêu biểu như LCT Mông Cổ).
   • Quan niệm thứ hai: Theo Điều 10bis Công ước Paris năm 1883 về bảo hộ sở hữu công nghiệp (bổ sung năm 1900), CTKLM là bất kỳ hành vi cạnh tranh nào đi ngược lại các thực tiễn trung thực, thiện chí trong công nghiệp hoặc thương mại (gồm 3 nhóm hành vi: gây nhầm lẫn, gièm pha hạ thấp uy tín, chỉ dẫn gây hiểu sai bản chất hàng hóa).
   • Quan niệm thứ ba: CTKLM là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng. Luận án khẳng định LCT 2004 của Việt Nam (khoản 4 Điều 3) tiếp nhận quan niệm thứ ba này.
3. Tiêu chí nhận dạng thị trường liên quan: Nhận dạng thị trường liên quan là tiền đề áp dụng pháp luật cạnh tranh, bao gồm:
   • Thị trường sản phẩm liên quan: Xác định dựa trên tính có thể thay thế về đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả. Về giá cả, áp dụng tiêu chuẩn kiểm định: trên 50% của mẫu ngẫu nhiên 1.000 người tiêu dùng chuyển sang mua sản phẩm khác khi giá sản phẩm tăng quá 10% và duy trì trong 6 tháng liên tiếp (theo Nghị định 116/2005/NĐ-CP). Trường hợp chưa đủ kết luận, xem xét thêm tỷ lệ thay đổi của cầu, thời gian cung ứng, thời gian sử dụng và khả năng thay thế về cung.
   • Thị trường địa lý liên quan: Xác định theo ranh giới không gian có điều kiện cạnh tranh tương tự và khác biệt đáng kể với vùng lân cận, căn cứ vào chi phí và thời gian vận chuyển làm giá bán lẻ tăng không quá 10%, cùng sự hiện diện của các rào cản gia nhập thị trường (pháp lý, tài chính, sở hữu trí tuệ, tập quán).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, dựa trên đường lối kinh tế - xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các phương pháp cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích quy phạm pháp luật: Mổ xẻ nội dung các điều khoản trong LCT 2004, Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ 2005, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Thương mại 2005 và các nghị định hướng dẫn.
• Phương pháp so sánh luật học: Khảo sát, đối chiếu các mô hình lập pháp và quy định chống CTKLM của các nước thuộc hệ thống Civil Law (Đức, Pháp, Bỉ, Hà Lan, Áo, Bắc Âu) và Common Law (Anh, Mỹ).
• Phương pháp tổng hợp và logic: Hệ thống hóa các nhóm hành vi, cơ cấu chế tài và thiết chế thực thi.
• Phương pháp lịch sử và phương pháp chuyên gia: Phân tích tiến trình lập pháp cạnh tranh ở Việt Nam và tiếp thu các quan điểm học thuật chuyên ngành.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Nguồn dữ liệu của luận án gồm: hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam; các điều ước quốc tế (Công ước Paris, Hiệp định TRIPS, các Chỉ thị của Liên minh Châu Âu); các đạo luật cạnh tranh và án lệ nước ngoài; các tài liệu hội thảo, đề tài nghiên cứu cấp bộ và các ấn phẩm bình luận khoa học đã công bố trong giai đoạn 1996–2008.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh

Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận về cạnh tranh và phân định cấu trúc pháp luật cạnh tranh:

• Đặc điểm và cơ cấu: Pháp luật cạnh tranh được cấu thành từ hai trụ cột độc lập nhưng tác động tương hỗ: pháp luật chống hạn chế cạnh tranh (kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh/Cartel, lạm dụng vị trí thống lĩnh/độc quyền, tập trung kinh tế) nhằm bảo vệ tính tự do của cạnh tranh và cấu trúc thị trường; và pháp luật chống CTKLM nhằm bảo vệ tính lành mạnh, trật tự đạo đức kinh doanh.
• Phân loại hành vi CTKLM theo lý luận quốc tế: Luận án chia thành hai nhóm chính:
  1. Nhóm hành vi xâm hại trực tiếp đối thủ cạnh tranh: Ngăn cản (bán hàng dưới giá vốn trong điều kiện bình thường, tẩy chay khách hàng); Gièm pha, bôi nhọ đối thủ; Bội tín (chiếm đoạt bí mật kinh doanh); Bóc lột (hưởng dụng trái phép thành quả của đối thủ, hàng nhái, quảng cáo so sánh, quảng cáo dựa dẫm).
  2. Nhóm hành vi xâm hại trực tiếp khách hàng: Can thiệp vào quyền tự do định đoạt của khách hàng (lừa dối, ép buộc, quấy rầy, mô hình bán hàng đa cấp bất chính/quả bóng tuyết); Khuyến mại không lành mạnh; Quảng cáo sai lệch.
• Vị trí và mối quan hệ pháp luật: Pháp luật chống CTKLM thuộc nhóm pháp luật điều chỉnh quan hệ thị trường, có mối liên hệ mật thiết với Luật Sở hữu trí tuệ (phân biệt qua mục đích cạnh tranh), Luật Bảo vệ người tiêu dùng, và phối hợp với các công cụ chế tài dân sự (bồi thường thiệt hại), hành chính và hình sự.
• Mô hình lập pháp trên thế giới:
  • Mô hình xây dựng đạo luật riêng: Đức, Áo, Hy Lạp, Bỉ, Thụy Điển, Đan Mạch, Phần Lan. Mô hình này sử dụng Điều khoản tổng quát (General Clause) cấm mọi hành vi phản cạnh tranh lành mạnh, kết hợp các điều khoản cụ thể.
  • Mô hình sử dụng Bộ luật Dân sự: Italia (Điều 2598 Codice Civile); Hà Lan (Điều 6:162 Burgerlijk Wetboek dựa trên trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng); Pháp (nguyên tắc án lệ concurrence déloyale phát triển từ chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng).
  • Mô hình sử dụng án lệ và thông luật: Anh, Mỹ, Ireland (kết hợp án lệ Common Law với các quy chế tự quản).
• Xu hướng phát triển quốc tế: Đa dạng hóa thiết chế thực thi (Thanh tra người tiêu dùng - Ombudsman ở Bắc Âu, Tòa án thị trường chuyên trách, Cơ quan quản lý cạnh tranh OFT của Anh); Đa dạng hóa chế tài (Luật mềm - Soft Law, cảnh báo công khai, án lệnh chấm dứt hành vi, bồi thường thiệt hại và hình phạt); Hài hòa hóa pháp luật khu vực (các Chỉ thị của Liên minh Châu Âu như Chỉ thị 85/57/EEC về bán hàng tại nhà, 97/7/EC về bán hàng từ xa, 98/27/EC về khởi kiện chấm dứt hành vi).

Chương 2: Thực trạng pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam

Chương 2 phân tích thực trạng các quy phạm điều chỉnh 9 nhóm hành vi CTKLM quy định tại LCT 2004 và các luật chuyên ngành liên quan:

1. Chỉ dẫn gây nhầm lẫn (Điều 40): Hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn về tên thương mại, khẩu hiệu, biểu tượng kinh doanh, bao bì, nhãn hiệu hàng hóa. Luận án phân tích ranh giới giữa bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo Luật SHTT 2005 và bảo vệ trật tự cạnh tranh theo LCT 2004.
2. Xâm phạm bí mật kinh doanh (Điều 41): Các hành vi tiếp cận, thu thập thông tin bí mật kinh doanh bằng cách chống lại các biện pháp bảo mật; tiết lộ, sử dụng thông tin bí mật kinh doanh không được phép của chủ sở hữu; vi phạm hợp đồng bảo mật hoặc lôi kéo người làm công của đối thủ.
3. Ép buộc trong kinh doanh (Điều 42): Hành vi đe dọa hoặc cưỡng ép khách hàng, đối tác của đối thủ cạnh tranh nhằm buộc họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch với đối thủ.
4. Gièm pha doanh nghiệp khác (Điều 43): Hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác.
5. Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác (Điều 44): Hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp đối thủ.
6. Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh (Điều 45): Gồm hành vi so sánh trực tiếp hàng hóa, dịch vụ của mình với hàng hóa, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác; bắt chước sản phẩm quảng cáo; đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về giá cả, số lượng, chất lượng, công dụng, bao bì, xuất xứ hàng hóa.
7. Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh (Điều 46): Tổ chức khuyến mại gian dối; khuyến mại không trung thực; phân biệt đối xử giữa các khách hàng tại các chương trình khuyến mại; tặng hàng mẫu nhưng yêu cầu đổi hàng của doanh nghiệp khác.
8. Phân biệt đối xử trong hiệp hội (Điều 47): Hành vi của hiệp hội ngành nghề sử dụng quy chế nội bộ hoặc quyết định phân biệt đối xử, từ chối kết nạp hoặc khai trừ thành viên một cách bất hợp lý nhằm hạn chế khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
9. Bán hàng đa cấp bất chính (Điều 48): Mô hình kim tự tháp, yêu cầu người tham gia phải đặt cọc, nộp tiền hoặc mua lượng hàng hóa ban đầu; không cam kết mua lại hàng hóa; cho người tham gia nhận tiền hoa hồng chủ yếu từ việc tuyển dụng người mới thay vì bán sản phẩm.

Về trình tự, thủ tục xử lý: Phân tích thẩm quyền của Cơ quan quản lý cạnh tranh (Cục Quản lý cạnh tranh) và Hội đồng cạnh tranh; quy trình tiếp nhận hồ sơ khiếu nại vụ việc cạnh tranh, điều tra sơ bộ, điều tra chính thức, xử lý vi phạm hành chính và ban hành quyết định xử lý.

Chương 3: Cơ chế bảo đảm thực thi có hiệu quả pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam

Chương 3 trình bày hệ thống giải pháp và kiến nghị được tác giả phân thành hai nhóm:

• Nhóm đề xuất hoàn thiện pháp luật chống CTKLM:
  • Hoàn thiện câu chữ và cấu thành pháp lý của từng nhóm hành vi CTKLM trong LCT 2004, bảo đảm sự tương thích với Luật SHTT 2005, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự.
  • Xây dựng các văn bản hướng dẫn cụ thể cho các hành vi CTKLM phức tạp như quảng cáo so sánh ngầm, khuyến mại trá hình và bán hàng đa cấp bất chính.
  • Bổ sung cơ chế bồi thường thiệt hại dân sự rõ ràng trong tố tụng cạnh tranh, làm rõ mối quan hệ giữa chế tài hành chính của Cơ quan quản lý cạnh tranh và phán quyết bồi thường của Tòa án.
• Nhóm đề xuất hỗ trợ bảo đảm thực thi pháp luật:
  • Củng cố địa vị pháp lý, tính độc lập và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ điều tra viên của Cơ quan quản lý cạnh tranh.
  • Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý cạnh tranh với lực lượng Quản lý thị trường, cơ quan Hải quan, Thanh tra chuyên ngành và cơ quan Công an.
  • Phát huy vai trò tự quản của các hiệp hội ngành nghề và nâng cao năng lực khởi kiện tập thể của các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
  • Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng nhằm xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận

Luận án tự xác định các điểm mới khoa học chủ yếu:

1. Là luận án tiến sĩ đầu tiên khái quát có hệ thống một số mô hình lập pháp về CTKLM và xu hướng phát triển của pháp luật về chống CTKLM ở các nước trên thế giới.
2. Là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu, phân tích, luận giải chuyên sâu về 9 nhóm hành vi CTKLM theo quy định của LCT 2004 và các văn bản pháp luật liên quan.
3. Là công trình đầu tiên đặt các hành vi CTKLM trong mối quan hệ hệ thống với nhiều đạo luật kinh tế chuyên ngành trong hệ thống pháp luật kinh tế Việt Nam.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Luận án đã nghiên cứu tổng thể thực trạng các dạng biểu hiện phổ biến nhất của các hành vi CTKLM diễn ra trên thị trường Việt Nam thời kỳ đầu thi hành LCT 2004.
2. Trên cơ sở diễn biến khách quan của thị trường, luận án đã dự báo các dạng hành vi cạnh tranh không lành mạnh mới sẽ xuất hiện và đề xuất cơ chế đồng bộ nhằm bảo đảm thực thi hiệu quả pháp luật chống CTKLM ở Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án được thực hiện tại thời điểm LCT 2004 mới đi vào áp dụng được một thời gian ngắn (2005–2008), do đó số lượng vụ việc và án lệ thực tế được xử lý bởi Cơ quan quản lý cạnh tranh tại Việt Nam còn hạn chế. Phạm vi khảo sát quốc tế chủ yếu tập trung vào các nền kinh tế phát triển tiêu biểu ở Châu Âu và Bắc Mỹ, chưa mở rộng phân tích sâu các nước trong khối ASEAN.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Nghiên cứu đánh giá hiệu quả áp dụng thực tế các chế tài của Hội đồng cạnh tranh và Tòa án qua các vụ việc cụ thể; nghiên cứu các hành vi cạnh tranh không lành mạnh mới phát sinh trong môi trường kinh tế số và thương mại điện tử; hoàn thiện quy trình tố tụng dân sự chuyên biệt đối với các vụ kiện bồi thường thiệt hại do hành vi CTKLM gây ra.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Cơ quan xây dựng chính sách và quản lý nhà nước: Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về cạnh tranh, sửa đổi các nghị định hướng dẫn thi hành và định hình cơ chế phối hợp thực thi.
• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu luật học: Là tài liệu tham khảo cho giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên luật kinh tế khi nghiên cứu về pháp luật cạnh tranh, pháp luật sở hữu trí tuệ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
• Cộng đồng doanh nghiệp và luật sư thực hành: Cung cấp khung đối chiếu nhận diện 9 nhóm hành vi CTKLM, quy trình khiếu nại và biện pháp tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định bản chất của pháp luật cạnh tranh có điểm gì khác biệt so với các ngành luật kinh tế thông thường?

Luận án chỉ rõ pháp luật cạnh tranh không mang tính "mở đường" nhằm trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp (năng lực này phụ thuộc vào vốn, công nghệ, quản trị). Ngược lại, pháp luật cạnh tranh thuộc loại pháp luật "ngăn cản", mang tính "can thiệp", có chức năng bảo toàn năng lực cạnh tranh thực tế của các chủ thể bằng cách ngăn chặn và xử lý các hành vi cạnh tranh trái pháp luật, trái đạo đức kinh doanh.

2. Có những mô hình lập pháp chống cạnh tranh không lành mạnh nào được tác giả tổng hợp từ kinh nghiệm quốc tế?

Tác giả tổng hợp 3 mô hình lập pháp chính:

• Mô hình xây dựng đạo luật riêng về chống CTKLM (Đức, Áo, Bỉ, Thụy Điển, Đan Mạch, Phần Lan) sử dụng Điều khoản tổng quát kết hợp quy định cụ thể.
• Mô hình sử dụng các quy định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Bộ luật Dân sự (Italia, Hà Lan, Pháp).
• Mô hình áp dụng án lệ và thông luật Common Law kết hợp các quy chế tự quản (Anh, Mỹ, Ireland).

3. Khái niệm cạnh tranh không lành mạnh trong Luật Cạnh tranh 2004 của Việt Nam được xây dựng trên quan niệm nào?

Luật Cạnh tranh 2004 tiếp nhận quan niệm thứ ba trong lý luận quốc tế: CTKLM là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng (khoản 4 Điều 3).

4. Mối quan hệ giữa pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh và pháp luật sở hữu trí tuệ được luận án phân định như thế nào?

Luận án chỉ ra hai lĩnh vực này có sự giao thoa lớn nhưng khác nhau về mục đích và phạm vi điều chỉnh. Pháp luật sở hữu trí tuệ nhằm bảo hộ quyền tài sản và nhân thân của chủ sở hữu trước hành vi xâm phạm trái phép vì mục đích tư lợi. Trong khi đó, pháp luật chống CTKLM bảo vệ trật tự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường và quyền lợi người tiêu dùng khi hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp được thực hiện với động cơ cạnh tranh giữa các đối thủ trong cùng thị trường liên quan.

5. Tiêu chuẩn định lượng để xác định tính thay thế về giá cả trong thị trường sản phẩm liên quan theo Nghị định 116/2005/NĐ-CP được nêu trong luận án là gì?

Hàng hóa, dịch vụ được coi là có thể thay thế cho nhau về giá cả nếu trên 50% của một lượng mẫu ngẫu nhiên 1.000 người tiêu dùng sinh sống tại khu vực địa lý liên quan chuyển sang mua hoặc có ý định mua hàng hóa, dịch vụ khác có đặc tính, mục đích sử dụng tương tự khi giá của hàng hóa, dịch vụ đó tăng lên quá 10% và được duy trì trong 6 tháng liên tiếp.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam" của tác giả Lê Anh Tuấn là công trình luật học phân tích có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam giai đoạn sau khi LCT 2004 ban hành. Tác giả đã làm rõ bản chất can thiệp của pháp luật cạnh tranh, đối chiếu ba mô hình lập pháp quốc tế và các xu hướng thiết chế, chế tài trên thế giới. Đồng thời, luận án đã phân tích cấu thành pháp lý của 9 nhóm hành vi CTKLM thực định và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định, củng cố cơ chế thực thi nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những vấn đề lý luận về pháp luật chống CTKLM. Thực trạng pháp luật về chống CTKLM ở Việt Nam. Cơ chế bảo đảm thực thi có hiệu quả pháp luật về chống CTKLM ở Việt Nam.

8 z Ch-¬ng 1 Formatted: Bottom: 0.35", Header distance from edge: 0.24", Footer distance from edge: 0.24" Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ph¸p luËt chèng c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh 1. Kh¸i niÖm vÒ ph¸p luËt c¹nh tranh 1. §Æc ®iÓm, tÝnh chÊt chung cña ph¸p luËt c¹nh tranh Ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng ph¶i lµ lo¹i ph¸p luËt cã môc tiªu trùc tiÕp nh»m n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c chñ thÓ kinh doanh hay réng h¬n lµ cña nÒn kinh tÕ quèc gia. N¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp phô thuéc phÇn lín vµo c¸c yÕu tè mang tÝnh kinh tÕ-kü thuËt (nh- vèn, c«ng nghÖ, tr×nh ®é qu¶n trÞ, tr×nh ®é lao ®éng.), chø kh«ng thÓ tr«ng cËy vµo sù gióp ®ì cña ph¸p luËt c¹nh tranh.

Ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng ph¶i lµ ph¸p luËt mang tÝnh "më ®-êng" mµ nã thuéc lo¹i ph¸p luËt "ng¨n c¶n", mang tÝnh "can thiÖp". Thùc chÊt môc tiªu cña ph¸p luËt c¹nh tranh lµ ng¨n c¶n vµ xö lý nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh tr¸i ph¸p luËt, tr¸i ®¹o ®øc vµ tËp qu¸n kinh doanh cña doanh nghiÖp víi ®éng c¬ c¹nh tranh mµ qua ®ã t×m c¸ch t¹o cho m×nh nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh mµ ®óng ra sÏ kh«ng cã ®-îc nÕu kh«ng thùc hiÖn hµnh vi vi ph¹m. Nh- vËy th«ng qua nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh tr¸i phÐp, doanh nghiÖp thùc hiÖn hµnh vi mong muèn h¹n chÕ vµ lµm suy gi¶m n¨ng lùc c¹nh tranh hiÖn cã cña ®èi thñ c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng liªn quan. NÕu theo nghÜa nh- vËy th× ph¸p luËt c¹nh tranh cã môc tiªu thùc hiÖn viÖc "b¶o toµn" n¨ng lùc c¹nh tranh thùc tÕ cña c¸c doanh nghiÖp trong mét thÞ tr-êng.

Vµ ®iÒu ®ã còng ®ång nghÜa víi viÖc ph¸p luËt c¹nh tranh kh«ng t¹o ra ®-îc søc c¹nh tranh míi trong nÒn kinh tÕ. C¹nh tranh lµ ho¹t ®éng, hµnh vi cña c¸c chñ thÓ ho¹t ®éng theo luËt t-, trong khi ®ã viÖc cÊm ®o¸n, ng¨n c¶n nh÷ng hµnh vi c¹nh tranh cña ph¸p luËt cã khi l¹i ph¶i ®-îc thùc hiÖn theo ph-¬ng ph¸p cña luËt c«ng. H¬n n÷a, h×nh thøc, ph-¬ng ph¸p c¹nh tranh lµ luËt ch¬i riªng cña th-¬ng tr-êng. Trong khi ®ã, trong c¬ chÕ thÞ tr-êng con ng-êi ®-îc tù do s¸ng t¹o nªn l¹i kh«ng thÓ cã luËt ch¬i cô thÓ cho mäi thµnh viªn trong mäi ®iÒu kiÖn vµ trong mäi hoµn c¶nh.

Trong th-¬ng tr-êng, còng kh«ng thÓ ¸p chÕ nh÷ng luËt ch¬i cøng nh¾c bëi nÕu kh«ng con ng-êi l¹i ph¶i hµnh ®éng theo mét khu«n mÉu thèng nhÊt, vµ tõ ®ã cã 8 z thÓ lµm triÖt tiªu kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña hä. Tuy nhiªn tù do còng chØ lµ sù nhËn thøc ®-îc quy luËt vµ quyÒn tù do nµo còng cã ®iÓm dõng cña nã. §iÓm dõng nµy phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè vµ còng chÝnh lóc nµy ph¸p luËt xuÊt hiÖn. Do ®ã, tiÕp cËn tõ mÆt sau vµ kh«ng triÖt ®Ó vÒ tÝnh x¸c ®Þnh cña néi dung lµ ®Æc ®iÓm c¨n b¶n cña ph¸p luËt c¹nh tranh nãi chung vµ ph¸p luËt chèng CTKLM nãi riªng [30].

Formatted: Font color: Auto 1. C¬ cÊu cña ph¸p luËt c¹nh tranh Nh÷ng quèc gia cã sù æn ®Þnh t-¬ng ®èi vÒ ph¸p luËt c¹nh tranh, dï cã c¬ cÊu cña hÖ thèng ph¸p luËt c¹nh tranh kh¸c nhau, nh-ng khi xem xÐt c¸c cÊu thµnh cô thÓ hä ®Òu chia ph¸p luËt c¹nh tranh thµnh hai lÜnh vùc kh¸c biÖt: Ph¸p luËt chèng CTKLM vµ ph¸p luËt chèng h¹n chÕ c¹nh tranh (hay cßn ®-îc gäi lµ "chèng ®éc quyÒn" hay "kiÓm so¸t ®éc quyÒn"; chèng "Tê rít").