Phân tích thực trạng và ý định mua sắm thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến của người dân việt nam trong năm 2023 khóa luận tốt nghiệp dược sĩ

Phân tích thực trạng và ý định mua sắm thuốc, thực phẩm chức năng trực tuyến của người dân Việt Nam năm 2023 trong khóa luận tốt nghiệp dược sĩ.

• Tác giả: Vũ Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Ths. Đinh Xuân Đại
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược
• Đề tài: Phân tích thực trạng và ý định mua sắm thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến của người dân Việt Nam trong năm 2023
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Khái niệm thuốc
• 1.1.2. Khái niệm TPCN
• 1.1.3. Khái niệm mua hàng trực tuyến
• 1.1.4. Một số hình thức mua thuốc – TPCN trực tuyến
• 1.1.5. Ý định mua hàng
• 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG VÀ Ý ĐỊNH MUA THUỐC – TPCN TRỰC TUYẾN CỦA KHÁCH HÀNG
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.3. MÔ TẢ VỀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Biến số nghiên cứu
• 2.2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.3. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.5. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.3. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGƯỜI THAM GIA NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Đặc điểm nhân khẩu học của người tham gia nghiên cứu
• 3.1.2. Đặc điểm về việc sử dụng Internet của người tham gia nghiên cứu
• 3.2. KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC TRẠNG VÀ Ý ĐỊNH CỦA NGƯỜI DÂN VỀ VIỆC MUA THUỐC – TPCN TRỰC TUYẾN
• 3.2.1. Kiến thức và thái độ của người dân về việc mua thuốc – TPCN trực tuyến
• 3.2.2. Trực trạng và ý định mua thuốc – TPCN trực tuyến của người dân
• 3.3. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH MUA THUỐC – TPCN TRỰC TUYẾN CỦA NGƯỜI DÂN TRONG TƯƠNG LAI
• 3.3.1. Phân tích hồi quy logistic đơn biến
• 3.3.2. Phân tích hồi quy logistic đa biến
• 3.4. Ưu và nhược điểm của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thị trường mua thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến tại Việt Nam

Năm 2023, thị trường thuốc Việt Nam và thực phẩm chức năng trực tuyến đã chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể nhờ sự phát triển của thương mại điện tử và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng của người dân. Mua thuốc trực tuyến và thực phẩm bổ sung đã trở thành xu hướng phổ biến, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và dinh dưỡng, dẫn đến nhu cầu mua sắm các sản phẩm này qua mạng tăng cao. Tuy nhiên, việc thiếu các quy định pháp lý cụ thể về mua sắm online thuốc và thực phẩm chức năng vẫn là thách thức lớn.

1.1. Xu hướng tiêu dùng và sự phát triển của thương mại điện tử

Xu hướng tiêu dùng tại Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ sang kênh trực tuyến. Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng ưa chuộng việc mua sắm qua các nền tảng như Shopee, Lazada và các nhà thuốc trực tuyến. Dịch vụ giao hàng thuốc đã trở thành yếu tố then chốt, giúp người dân tiếp cận dễ dàng hơn với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Sự phát triển thương mại điện tử đã thúc đẩy sự gia tăng của các nhà thuốc trực tuyến, mang lại tiện ích và tiết kiệm thời gian cho người mua.

1.2. Thực trạng mua thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến

Tình hình mua thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến tại Việt Nam năm 2023 cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng đơn hàng. Người dân đặc biệt quan tâm đến các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe và dinh dưỡng, như vitamin, khoáng chất và các loại thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, việc thiếu quy định pháp lý cụ thể đã dẫn đến tình trạng xuất hiện các sản phẩm giả, kém chất lượng trên thị trường, gây rủi ro cho người tiêu dùng.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến

Nghiên cứu chỉ ra rằng ý định mua hàng của người dân bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm kiến thức về sản phẩm, thái độ đối với mua sắm trực tuyến, và sự tiện lợi của dịch vụ giao hàng. Công nghệ thông tin trong y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xu hướng này. Người tiêu dùng có xu hướng tin tưởng và lựa chọn các nền tảng uy tín, có đánh giá tích cực từ cộng đồng.

2.1. Kiến thức và thái độ của người dân

Kiến thức về thuốc và thực phẩm chức năng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định mua hàng. Người dân có hiểu biết sâu về sản phẩm thường có xu hướng lựa chọn các sản phẩm chất lượng cao và an toàn. Thái độ đối với mua sắm trực tuyến cũng đóng vai trò then chốt, với nhiều người ưa chuộng sự tiện lợi và đa dạng lựa chọn mà kênh trực tuyến mang lại.

2.2. Sự tiện lợi và dịch vụ giao hàng

Dịch vụ giao hàng thuốc đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong trải nghiệm mua sắm trực tuyến. Người tiêu dùng đánh giá cao các nền tảng cung cấp dịch vụ giao hàng nhanh chóng và đáng tin cậy. Sự tiện lợi của việc mua hàng qua mạng, kết hợp với các chương trình khuyến mãi hấp dẫn, đã thúc đẩy sự gia tăng của mua sắm online trong lĩnh vực này.

III. Giải pháp phát triển thị trường mua thuốc và thực phẩm chức năng trực tuyến

Để phát triển bền vững thị trường thuốc Việt Nam và thực phẩm chức năng trực tuyến, cần có sự kết hợp giữa việc hoàn thiện hệ thống pháp lý và nâng cao nhận thức của người tiêu dùng. Ngành dược phẩm cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong y tế để cải thiện chất lượng dịch vụ và đảm bảo an toàn cho người dùng.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp lý

Việc xây dựng và ban hành các quy định cụ thể về mua thuốc trực tuyến và thực phẩm chức năng là cần thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm soát các nền tảng bán hàng trực tuyến, ngăn chặn sự xuất hiện của sản phẩm giả, kém chất lượng.

3.2. Nâng cao nhận thức người tiêu dùng

Các chiến dịch truyền thông và giáo dục cần được triển khai để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng Việt Nam về việc lựa chọn và sử dụng các sản phẩm thuốc và thực phẩm chức năng an toàn. Người dân cần được trang bị kiến thức để phân biệt giữa sản phẩm chính hãng và hàng giả, đồng thời hiểu rõ các quyền lợi khi mua sắm trực tuyến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm thuốc Theo Luật Dược, thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm [18]. Theo Cơ quan quản lý dược phẩm Châu Âu (EMA), dược phẩm là một chất hay một hợp chất nhằm điều trị, ngăn ngừa hoặc chẩn đoán bệnh hoặc để khôi phục, điều chỉnh hoặc thay đổi các chức năng sinh lý bằng tác dụng dược lý, miễn dịch hoặc chuyển hóa [47].

Theo Cơ quan quản lý Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ (FDA), một thuốc được định nghĩa là: - Một chất được công nhận bởi dược điển hoặc danh mục thuốc chính thức. - Một chất được dùng để chẩn đoán, chữa bệnh, giảm thiểu, điều trị hoặc phòng ngừa bệnh tật. - Một chất (không phải thực phẩm) có tác động đến cấu trúc hoặc bất kỳ chức năng nào của cơ thể. - Chất được dùng để làm thành phần của một thuốc.

- Các sản phẩm sinh học được bao gồm trong định nghĩa này và thường được điều chỉnh bởi các luật và quy định giống nhau, nhưng có sự khác biệt về quy trình sản xuất của chúng (quy trình hóa học so với quy trình sinh học) [50]. Khái niệm TPCN Theo Thông tư 43/2014/TT-BYT, TPCN bao gồm thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dinh dưỡng y học, kể cả thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt. - Thực phẩm bổ sung (Supplemented Food) là thực phẩm thông thường được bổ sung vi chất và các yếu tố có lợi cho sức khỏe như vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic, probiotic và chất có hoạt tính sinh học khác. - Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement, Food Supplement, Dietary Supplement) là sản phẩm được chế biến dưới dạng viên nang, viên hoàn, viên nén, cao, cốm, bột, lỏng và các dạng chế biến khác có chứa một hoặc hỗn hợp của các chất sau đây: + Vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic và chất có hoạt tính sinh học khác; + Hoạt chất sinh học có nguồn gốc tự nhiên từ động vật, chất khoáng và nguồn gốc thực vật ở các dạng như chiết xuất, phân lập, cô đặc và chuyển hóa.

2 - Thực phẩm dinh dưỡng y học còn gọi là thực phẩm dinh dưỡng dùng cho mục đích y tế đặc biệt (Food for Special Medical Purposes, Medical Food) là loại thực phẩm có thể ăn bằng đường miệng hoặc bằng ống xông, được chỉ định để điều chỉnh chế độ ăn của người bệnh và chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế. - Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt (Food for Special Dietary Uses) dùng cho người ăn kiêng, người già và các đối tượng đặc biệt khác theo quy định của Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (CODEX) là những thực phẩm được chế biến hoặc được phối trộn theo công thức đặc biệt nhằm đáp ứng các yêu cầu về chế độ ăn đặc thù theo thể trạng hoặc theo tình trạng bệnh lý và các rối loạn cụ thể của người sử dụng. Thành phần của thực phẩm này phải khác biệt rõ rệt với thành phần của những thực phẩm thông thường cùng bản chất, nếu có [5]. TPCN là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh.

TPCN, tuỳ theo công dụng, hàm lượng vi chất và hướng dẫn sử dụng, còn có các tên gọi khác sau: - Thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng - Thực phẩm bổ sung - Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ - Sản phẩm dinh dưỡng y học Những sản phẩm thực phẩm có bổ sung các chất dinh dưỡng như vitamin, muối khoáng và các chất có hoạt tính sinh học nếu được Nhà sản xuất công bố sản phẩm đó là TPCN; được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước sản xuất hoặc nước cho phép lưu hành chứng nhận phù hợp với pháp luật về thực phẩm và có đủ các điều kiện sau thì được coi là TPCN: - Đối với thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng: Nếu lượng vi chất đưa vào cơ thể hằng ngày theo hướng dẫn sử dụng ghi trên nhãn của sản phẩm có ít nhất 1 vitamin hoặc muối khoáng cao hơn 3 lần giá trị của Bảng khuyến nghị nhu cầu dinh dưỡng RNI 2002 (Recommended Nutrient Intakes), ban hành kèm theo Thông tư này, thì phải có giấy chứng nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước sản xuất hoặc nước cho phép lưu hành xác nhận tính an toàn của sản phẩm và phải ghi rõ trên nhãn hoặc nhãn phụ sản phẩm (đối với sản phẩm nhập khẩu) mức đáp ứng RNI của các vi chất dinh dưỡng được bổ sung. - Đối với TPCN có chứa hoạt chất sinh học: Nếu công bố sản phẩm có tác dụng hỗ trợ chức năng trong cơ thể người, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật thì phải có báo cáo thử nghiệm lâm sàng về tác dụng của sản phẩm hoặc tài liệu chứng minh về tác dụng của thành phần của sản phẩm có chức năng đó hoặc giấy chứng nhận 3 của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước sản xuất hoặc nước cho phép lưu hành có nội dung xác nhận công dụng của sản phẩm ghi trên nhãn. - Nội dung ghi nhãn của TPCN phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về nhãn và các điều kiện sau: + Nội dung hướng dẫn sử dụng cho những sản phẩm có mục đích sử dụng đặc biệt cần phải ghi: Tên của nhóm sản phẩm (thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, TPCN, thực phẩm ăn kiêng, thực phẩm dinh dưỡng y học), đối tượng sử dụng, công dụng sản phẩm, liều lượng, chống chỉ định, các lưu ý đặc biệt hoặc tác dụng phụ của sản phẩm (nếu có); + Đối với thực phẩm chứa hoạt chất sinh học, trên nhãn hoặc nhãn phụ bắt buộc phải ghi dòng chữ “Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”; + Trên nhãn sản phẩm TPCN không được ghi chỉ định điều trị bất kỳ một bệnh cụ thể nào hoặc sản phẩm có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. - Đối với những sản phẩm có chứa vitamin và muối khoáng chưa được đề cập trong Bảng khuyến nghị về nhu cầu dinh dưỡng quy định tại Khoản 1 của Mục này, sản phẩm được sản xuất trong nước nhưng chưa rõ là thực phẩm hay thuốc, sản phẩm có chứa các chất có hoạt tính sinh học chưa đủ tài liệu chứng minh tính an toàn và tác dụng của hoạt chất đó, Cục An toàn vệ sinh thực phẩm có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với Cục quản lý Dược Việt Nam và Vụ Y học cổ truyền - Bộ Y tế xem xét để phân loại và thống nhất quản lý [4].

Hiệp hội TPCN Việt Nam định nghĩa: TPCN là sản phẩm thực phẩm hỗ trợ các chức năng trong cơ thể, có hoặc không có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ và tác hại của bệnh tật. TPCN bao gồm: Thực phẩm bổ sung, Thực phẩm chế biến từ dược thảo và Thực phẩm sử dụng đặc biệt (Thực phẩm dùng cho phụ nữ có thai, thực phẩm dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thực phẩm dùng cho người già, thực phẩm dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt, thực phẩm dùng cho mục đích y học đặc biệt). 10 đặc điểm của TPCN: - Là giao thoa giữa thực phẩm và thuốc, giống thực phẩm về bản chất nhưng khác về hình thức, giống thuốc về hình thức nhưng khác về bản chất. - Sản xuất chế biến theo công thức, bổ sung các thành phần mới hoặc làm tăng hơn các thành phần thông thường với các dạng sản phẩm: viên (nén, nang…), bột, nước, cao, trà… - Có thể loại bỏ các chất bất lợi và bổ sung các chất có lợi, có tác dụng tăng cường sức khỏe, dự phòng và giảm thiểu nguy cơ gây bệnh với những bằng chứng lâm sàng và tài liệu khoa học chứng minh.

- Có tác dụng tới một hay nhiều chức năng của cơ thể. 4 - Lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản. - Có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật). - Tác dụng lan tỏa, hiệu quả tỏa lan, ít tai biến và tác dụng phụ.

- Được đánh giá đầy đủ về tính chất lượng, tính an toàn và tính hiệu quả. - Ghi nhãn sản phẩm theo quy định ghi nhãn TPCN. - Là một phần của sự liên tục cung cấp các sản phẩm cho sự tiêu thụ của con người nhằm duy trì sự sống, tăng cường sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh tật [13]. TPCN được dùng với mục đích thêm vào hoặc bổ sung chế độ ăn uống và khác với thực phẩm thông thường.

Nói chung, trong phạm vi một sản phẩm được dùng để điều trị, chẩn đoán, chữa bệnh hoặc ngăn ngừa bệnh, thì đó là thuốc, ngay cả khi được dán nhãn là TPCN. Các chất bổ sung được uống và có nhiều dạng, bao gồm viên nén, viên nang, gel mềm, nắp gel, bột, thanh, kẹo dẻo và chất lỏng [51]. Phân biệt TPCN và thuốc theo một số đặc điểm được trình bày trong bảng 1. Phân biệt TPCN và thuốc [13] TT Tiêu chí TPCN Thuốc 1 Công bố trên TPCN (sản xuất theo luật thực Thuốc (sản xuất theo Luật nhãn phẩm) Dược) 2 Ghi nhãn - Là TPCN - Là thuốc - Hỗ trợ các chức năng của các bộ - Có chỉ định, liều dùng, phận cơ thể, tăng cường sức khỏe, chống chỉ định giảm nguy cơ bệnh tật.

3 Thực hành GMP của TPCN (ban hành 2004) GMP của thuốc (ban hành tốt 1990) 4 Phân phối Siêu thị, hiệu thuốc Bệnh viện, hiệu thuốc 5 Đăng ký tiêu YT-CNTC, XNTC, ATTP- VD-, VN-, V-, VS- … chuẩn XNCB, ĐKSP 1. Khái niệm mua hàng trực tuyến Hoạt động thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác [7]. Thương mại điện tử được định nghĩa là việc mua bán hàng hóa hoặc sản phẩm trực tuyến và khái niệm này được phát triển vào đầu những năm 1970. Nó được thực hiện thông qua một cửa hàng trực tuyến với mô tả của các sản phẩm được thể hiện thông qua văn bản, ảnh và tệp đa phương tiện [73].