Nguyễn Đức Trung KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO TẬP 7: NĂM 2021 - XU HƯỚNG DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19 Khuôn khổ Báo cáo kinh tế vĩ mô thường niên 1 TP. HCM - THÁNG 7/2021 KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO TẬP 7: NĂM 2021 - XU HƯỚNG DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19 Chủ biên PGS. Nguyễn Đức Trung TS. Bùi Hữu Toàn Thành viên thực hiện PGS.
Đoàn Thanh Hà TS. Nguyễn Văn Lê Ths. Lê Hoài Ân, CFA TS. Nguyễn Minh Nhật TS.
Phạm Thị Tuyết Trinh TS. Trần Việt Dũng TS. Lê Quang Minh TS. Đặng Thị Quỳnh Anh TS.
Lê Hoàng Anh ThS. Trần Kim Long 2 LỜI NÓI ĐẦU Tình hình kinh tế thế giới trong 6 tháng đầu năm 2021 cho thấy những dấu hiệu tăng trưởng khả quan dù dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp do sự xuất hiện những biến chủng vi rút Corona mới. Các tổ chức quốc tế (WB, OECD, IMF) đang cho thấy sự lạc quan khi nâng mức dự báo về tăng trưởng kinh tế thế giới. Động thái này phản ánh kỳ vọng vào việc triển khai vắc xin trên toàn cầu và các gói chính sách cứu trợ lớn được các nước đồng loạt thực hiện, đặc biệt ở một số nền kinh tế lớn như Mỹ và châu Âu.
Theo Ngân hàng Thế giới (WB), kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ tăng trưởng 5,6% vào năm 2021, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất sau suy thoái trong 80 năm. OECD đã nâng mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2021 lên 5,8% so với 4,2% đưa ra hồi tháng 12/2020. Dự báo của IMF cho thấy sự lạc quan hơn về triển vọng kinh tế toàn cầu với mức tăng trưởng dự kiến là 6% vào năm 2021. Kinh tế toàn cầu đang có sự phục hồi nhưng không đồng đều trong bối cảnh nhiều nước đang phát triển vẫn phải vật lộn với các tác động kéo dài của đại dịch COVID-19 và các biến chủng virus mới.
Sự phục hồi này đang diễn ra ở các vùng lãnh thổ, các nhóm quốc gia với mức độ phục hồi khác nhau tùy thuộc vào tốc độ triển khai tiêm chủng vắc xin, các gói cứu trợ kinh tế, chính sách hỗ trợ và các yếu tố thúc đẩy liên quan đến hoạt động du lịch. Với các nền kinh tế phát triển, Mỹ được mong đợi vượt qua mức GDP trước COVID-19 trong năm 2021, trong khi các nền kinh tế khác được kỳ vọng sẽ phục hồi về mức GDP trước COVID-19 trong năm 2022. Tương tự, với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, Trung Quốc đã trở lại quỹ đạo tăng trưởng GDP trước COVID-19 vào năm 2020, trong khi các quốc gia khác được dự báo sẽ không làm được điều này trước năm 2023. Giống như các quốc gia đang phát triển khác, trong 6 tháng đầu năm 2021, Việt Nam vẫn đang đối mặt với các làn sóng bùng phát dịch COVID-19.
Hoạt động đầu tư đang bị chững lại khi các tập đoàn đa quốc gia cân nhắc lại chiến lược đầu tư cũng như các biện pháp phong tỏa do dịch bệnh COVID-19 cũng ảnh hưởng tới việc triển khai các dự án mới. Tương tự như diễn biến ở năm đại dịch thứ nhất, ở năm đại dịch thứ hai này dịch vụ tiếp tục là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2021 của Việt Nam đã đạt 5,64%, ở mức tương đương với giai đoạn 2016-2017, cao hơn đáng kể so với mức tăng 1,81% cùng kỳ 2020 cũng như giai đoạn 2012-2014. Kết quả này thể hiện được nỗ lực của Chính phủ trong thực hiện mục tiêu kép “vừa phòng chống dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế”.
Trong đó, trụ đỡ quan trọng nhất chính là chính sách tiền tệ linh hoạt với các giải pháp chủ động trước diễn biến khó lường của đại dịch Covid 19. Theo đó, Thống đốc NHNN đã điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ góp phần hạ mặt bằng lãi suất, đảm bảo tỷ giá hối đoái phù hợp với các cân đối vĩ mô cũng như chỉ đạo toàn hệ thống ngân hàng việc triển khai các gói tín dụng, việc cơ cấu nợ/giãn nợ, giữ nguyên nhóm nợ với các khách hàng vay vốn gặp khó khăn do đại dịch Covid 19. Trong 6 tháng cuối năm 2021, bức tranh “xuất nhập khẩu” của Việt Nam đang khá tươi sáng trước sự diễn biến phức tạp của dịch bệnh COVID-19. Sự phục hồi mạnh mẽ của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc được dự báo là sẽ có tác động tích cực đến tăng 1 trưởng kinh tế do đây là những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam.
Đồng thời, Việt Nam vẫn là một trong những điểm đến an toàn, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong bối cảnh dịch bệnh toàn cầu. Bên cạnh những điểm sáng, triển vọng kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm 2021 vẫn còn đó những khó khăn “bủa vây” trước mắt. Dịch COVID-19 có thể tiếp tục diễn biến phức tạp trong 2 quý cuối năm với các biến thể mới và nguồn lây nhiễm khó kiểm soát hơn, đặc biệt tại các khu công nghiệp và thành phố lớn. Các chương trình tiêm chủng vắc xin chưa thể triển khai rộng rãi tại Việt Nam cho tới cuối năm 2021 do nguồn cung hạn chế khiến tâm lý tiêu dùng và đầu tư của các thành phần kinh tế vẫn ở mức thận trọng.
Hoạt động kinh doanh, tiêu dùng, đầu tư trong nước theo đó chỉ diễn ra ở mức độ cầm chừng và đầu tư công cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các biện pháp phòng dịch. Cũng giống như các điểm đến du lịch khác tại châu Á, Việt Nam chưa thể đón các du khách nước ngoài cho tới khi vắc xin toàn cầu được triển khai rộng rãi trên các khu vực với độ phủ cao. Thách thức vẫn còn đó nhưng sau cơn mưa trời lại sáng, nhằm gửi đến bạn đọc bức tranh toàn cảnh kinh tế thế giới và Việt Nam 6 tháng đầu năm 2021 với những phân tích thực trạng, nhận định tác động và triển vọng tương lai, nhóm nghiên cứu trường Đại học Ngân hàng TP.HCM trân trọng giới thiệu Báo cáo vĩ mô 6 tháng đầu năm 2021 với chủ đề “Xu hướng dòng vốn đầu tư trong bối cảnh đại dịch COVID-19”. Bên cạnh việc phân tích kinh tế vĩ mô thế giới 6 tháng đầu năm 2021 và những tác động đến kinh tế Việt Nam, báo cáo đưa ra cái nhìn toàn cảnh về kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2021 và kịch bản cho 6 tháng cuối năm 2021.
Nội dung chính của báo cáo tập trung vào phân tích chính sách tiền tệ trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và đưa ra các khuyến nghị đối với chính sách tiền tệ 6 tháng cuối năm 2021 liên quan đến điều hành hoạt động tỷ giá, hoạt động cấp tín dụng, phối hợp chính sách tiền tệ và tài khóa. Trong báo cáo này, nhóm nghiên cứu cũng thực hiện phân tích tác động của dòng vốn FDI đối với tăng trưởng kinh tế thông qua việc thúc đẩy cán cân vãng lai, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm duy trì, thu hút và tận dụng dòng vốn này để phát triển nền kinh tế trong bối cảnh mới. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng phân tích khu vực kinh tế chưa được quan sát tại Việt Nam trong thời gian qua, ước tính quy mô của khu vực này dao động trong khoảng từ 17,8% – 39,2% và có xu hướng tăng trong những năm gần đây. Do đó, nhóm nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp khai thác và phát huy các điểm mạnh cũng như hạn chế các tác động tiêu cực của khu vực này nhằm hướng đến mục tiêu phát triển bền vững khi khu vực kinh tế chính thức đang gặp khó khăn do đại dịch COVID-19.
Với mong muốn chia sẻ các thành quả nghiên cứu cũng như tiếp thu những đóng góp của các học giả, các nhà hoạch định chính sách, các doanh nghiệp và cá nhân trên cả hai miền Nam Bắc, chúng tôi hy vọng báo cáo này sẽ là một tài liệu tham khảo hữu ích phục vụ công tác điều hành, nghiên cứu tại Việt Nam. 2 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 1 MỤC LỤC 3 DANH MỤC BIỂU ĐỒ. 4 DANH MỤC BẢNG.
10 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. 11 PHẦN 1: KINH TẾ VĨ MÔ THẾ GIỚI VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆT NAM .1 DIỄN BIẾN KINH TẾ THẾ GIỚI.2 ẢNH HƯỞNG CỦA KINH TẾ THẾ GIỚI 6 THÁNG ĐẦU NĂM ĐẾN VIỆT NAM .1 DỰ BÁO KINH TẾ THẾ GIỚI 6 THÁNG CUỐI NĂM 2021 .2 NHỮNG TÁC ĐỘNG DỰ KIẾN ĐẾN KINH TẾ VIỆT NAM 6 THÁNG CUỐI NĂM 2021. 30 PHẦN 2: TOÀN CẢNH KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2020 VÀ KỊCH BẢN CHO NĂM 2021 .1 TOÀN CẢNH KINH TẾ VIỆT NAM 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2021 .1 KHU VỰC KINH TẾ THỰC .2 KHU VỰC KINH TẾ THỰC .3 KHU VỰC NGÂN SÁCH - NỢ CÔNG .4 THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .5 TIỀN TỆ TÍN DỤNG .2 KỊCH BẢN KINH TẾ VĨ MÔ CHO 6 THÁNG CUỐI NĂM 2021.1 KHU VỰC NGÂN SÁCH - NỢ CÔNG .2 XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 6 THÁNG CUỐI NĂM 2021 .3 KHU VỰC TIỀN TỆ - NGÂN HÀNG. 91 PHẦN 3: XU HƯỚNG CHÍNH SÁCH VÀ DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID.
93 CHUYÊN ĐỀ 1: TRIỂN VỌNG MỘT SỐ NGÀNH KINH DOANH CỦA VIỆT NAM VƯỢT BÃO ĐẠI DỊCH COVID 19. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19 101 CHUYÊN ĐỀ 3: MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI, CÁN CÂN VÃNG LAI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM. 117 3 CHUYÊN ĐỀ 4: QUY MÔ KHU VỰC KINH TẾ CHƯA ĐƯỢC QUAN SÁT TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1995 - 2019. 142 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1.1: Tăng trưởng kinh tế toàn cầu thực .2: Lạm phát toàn cầu .3 Tăng trưởng của các nền kinh tế lớn .4 Tăng trưởng thương mại toàn cầu .5: Dòng vốn FDI toàn cầu và các nhóm nền kinh tế.6: Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc .7: Tăng trưởng kinh tế Mỹ.8: Biến động giá dầu .9: Biến động giá vàng .12: Tăng trưởng cung tiền M2 của Mỹ giai đoạn 2015-2021 .10: Chỉ số giá tiêu dùng và thâm hụt ngân sách Mỹ .11: Khả năng Fed tăng lãi suất .13: Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp niêm yết ở Mỹ.14: Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp niêm yết ở Mỹ.15: Tổng dư nợ tín dụng tiêu dùng của Mỹ .16: Tăng trưởng giá cổ phiếu ngành tài chính tiêu dùng .17: Tăng trưởng đầu tư theo ngành nghề của Mỹ .18: Chính sách tiền tệ của Trung Quốc giai đoạn 2015-2021.19: Tăng trưởng giá cổ phiếu theo ngành nghề tại thị trường Trung Quốc 6 tháng đầu năm 2021 .