CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề cơ bản về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm phân tích báo cáo tài chính Phân tích báo cáo tài chính xét theo nghĩa khái quát là nghệ thuật phân tích và giải thích các báo cáo tài chính, là một tập hợp các khái niệm, phương pháp, công cụ theo một hệ thống nhất định cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán cũng như các thông tin khác trong quản lý doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cũng như dự đoán trước rủi ro có thể xảy ra trong tương lai để ra các quyết định phù hợp tùy theo mục đích theo đuổi. Đối tượng của phân tích báo cáo tài chính Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần có hoạt động trao đổi điều kiện và kết quả sản xuất thông qua những công cụ tài chính và vật chất.
Chính vì vậy, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải tham gia vào các mối quan hệ tài chính đa dạng và phức tạp. Như vậy, đối tượng của phân tích tài chính, về thực chất là các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình hình thành, phát triển và biến đổi vốn dưới hình thức có liên quan trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Mục tiêu, ý nghĩa của phân tích báo cáo tài chính Có nhiều đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp như: chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà cung cấp, khách hàng…nhưng mục tiêu cuối cùng của họ đều như nhau đó là cơ sở cho việc đưa ra một quyết định hợp lý, dù phạm vi chú ý chính của họ trong việc phân tích có khác nhau. - Đối với nhà quản trị doanh nghiệp thì mối quan tâm hàng đầu của họ là tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ.
Ngoài ra, còn có các mục tiêu khác như nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo công ăn việc làm…Nhưng doanh GVHD: Th. Trường Đại học ……. 9 Khóa luận tốt nghiệp nghiệp chỉ có thể thực hiện các mục tiêu này khi họ kinh doanh có lãi và trả được nợ. Một doanh nghiệp thua lỗ liên tục sẽ cạn kiệt các nguồn lực và buộc phải dừng hoạt động, nếu doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn thì cũng sẽ buộc phải đóng cửa.
- Đối với ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng, mối quan tâm chủ yếu của họ là khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Vì vậy, họ đặc biệt chú ý đến số lượng tiền và các loại tài sản có tính thanh khoản cao để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp, họ cũng rất chú ý đến lượng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp vì đó là khoản bảo hiểm cho họ trong những trường hợp gặp rủi ro. - Đối với nhà đầu tư, họ quan tâm đến lợi nhuận bình quân vốn của công ty, khả năng phát triển của doanh nghiệp, từ đó ra quyết định đầu tư vào công ty. Bên cạnh đó các cơ quan thuế, nhà cung cấp, người lao động cũng rất quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Tất cả các cá nhân, tổ chức quan tâm nói trên đều có thể thỏa mãn nhu cầu về thông tin của mình thông qua hệ thống các chỉ tiêu phân tích báo cáo tài chính cung cấp. Chức năng của phân báo cáo tích tài chính doanh nghiệp - Chức năng đánh giá: các luồng chuyển dịch giá trị, sự vận động của các nguồn tài chính nảy sinh và diễn ra như thế nào, nó tác động ra sao đến quá trình kinh doanh, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, có yếu tố mang tính môi trường, có yếu tố bên trong, yếu tố bên ngoài cụ thể là những yếu tố nào, tác động đến sự vận động và chuyển dịch ra sao, gần với mục tiêu hay ngày càng xa rời mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp, có phù hợp với cơ chế, chính sách pháp luật hay không. - Chức năng dự đoán: bản thân doanh nghiệp cho dù đang ở giai đoạn nào trong chu kỳ phát triển thì các hoạt động cũng đều hướng tới mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này được hình thành từ nhận thức về điều kiện, GVHD: Th.
Trường Đại học ……. 10 Khóa luận tốt nghiệp năng lực của bản thân cũng như những diễn biến của tình hình kinh tế thế giới, trong nước, ngành nghề và các doanh nghiệp khác cùng loại, sự tác động của các yếu tố kinh tế xã hội trong tương lai. Vì vậy, để có những quyết định phù hợp và tổ chức thực hiện hợp lý, đáp ứng được mục tiêu mong muốn của các đối tượng quan tâm cần thấy tình hình tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. - Chức năng điều chỉnh: tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế tài chính rất đa dạng và phức tạp, dưới hình thái giá trị phát sinh trong quá trình tiến hành các hoạt động, chịu ảnh hưởng của nhiều nguyên nhân cả bên trong lẫn bên ngoài doangh nghiệp.
Vì vậy, để kết hợp hài hòa các mối quan hệ, doanh nghiệp, các đối tượng có liên quan phải điều chỉnh các mối quan hệ và nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong doanh nghiệp. Tổ chức công tác phân tích tài chính Quá trình tổ chức công tác phân tích tài chính được tiến hành tùy theo loại hình tổ chức kinh doanh ở các doanh nghiệp nhằm mục đích cung cấp, đáp ứng nhu cầu thông tin cho quá trình lập kế hoạch, công tác kiểm tra và ra quyết định, công tác tổ chức phân tích phải làm sao thỏa mãn cao nhất cho nhu cầu thông tin của từng loại hình quản trị khác nhau. Kết quả nghiên cứu - Tăng thêm hiểu biết về tình hình tài chính công ty và phương pháp phân tích tài chính. - Đưa ra những giải pháp để khắc phục những khó khăn trên cơ sở phân tích thực trạng tài chính.
- Nâng cao tinh thần trách nhiệm đối với vấn đề tài chính, phân tích tài chính của công ty. Phương pháp phân tích báo cáo tài chính Phương pháp phân tích tài chính bao gồm một hệ thống các công cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối liên hệ bên trong và bên ngoài, các nguồn dịch chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ GVHD: Th. Trường Đại học ……. 11 Khóa luận tốt nghiệp tiêu tài chính tổng hợp và chi tiết, nhằm đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp.
Trường Đại học ……. 12 Khóa luận tốt nghiệp 1. Phương pháp thu thập số liệu 1. Thu thập dữ liệu Phân tích tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin có khả năng giải thích và thuyết minh hoạt động tài chính, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ quá trình dự đoán, lập kế hoạch.
Nó bao gồm từ thông tin nội bộ đến bên ngoài, những thông tin kế toán và những thông tin về quản lý. Trong đó, những thông tin về kế toán là quan trọng nhất được phản ánh trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Xử lý thông tin Trong giai đoạn này, người sử dụng thông tin ở góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhau phục vụ mục tiêu đề ra. Xử lý thông tin là quá trình sắp xếp thông tin theo mục tiêu nhất định để tính toán, so sánh, xác định nguyên nhân của kết quả đạt được nhằm phục vụ cho quá trình dự đoán và quyết định.
Dự đoán và ra quyết định Thu thập và xử lý thông tin nhằm tạo tiền đề và điều kiện cần thiết để người sử dụng thông tin dự đoán và ra quyết định. Đối với nhà quản trị doanh nghiệp, phân tích hoạt động tài chính nhằm đưa ra các quyết định liên quan đến mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp là tăng trưởng, tối đa hóa lợi nhuận…Đối với cho vay và đầu tư vào doanh nghiệp thì đưa ra các quyết định về tài trợ đầu tư. Các thông tin cơ sở để phân tích hoạt động tài chính Các thông tin cơ sở để phân tích hoạt động tài chính trong các doanh nghiệp nói chung là các báo cáo tài chính, bao gồm: * Bảng cân đối kế toán: là bảng báo cáo tài chính mô tả tình hình tài chính của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định, được thành lập gồm 2 phần là tài sản và vốn. Bảng cân đối kế toán là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quát giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
Trường Đại học ……. 13 Khóa luận tốt nghiệp Phần tài sản phản ánh quy mô và cơ cấu các loại tài sản hiện có đến thời điểm lập báo cáo thuộc quyền quản lý, sử dụng của doanh nghiệp, năng lực và trinh độ sử dụng tài sản. Phần nguồn vốn cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp về tổng số vốn đăng ký kinh doanh với Nhà nước, số tài sản đã hình thành bằng nguồn vốn vay ngân hàng, vay đối tượng khác, cũng như trách nhiệm phải thanh toán với người lao động, nhà cung cấp, Nhà nước… Bảng cân đối kế toán là bức tranh toàn cảnh về tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời diderm lập báo cáo. Vì vậy, bảng cần đối kế toán của doanh nghiệp được nhiều đối tượng quan tâm.
Mỗi đối tượng quan tâm tới một mục đích khác nhau. Vì vậy, việc nhìn nhận, phân tích bảng cân đối kế toán đối với mỗi đối tượng cũng có những nét riêng. Tuy nhiên, để đưa ra quyết định hơp lý, phù hợp với mục đích của mình, các đối tượng cần xem xét tất cả những gì có thể thông qua bảng cân đối kế toán được kết cấu dưới dạng bảng cân đối số dư các tài khoản kế toán và được sắp xếp theo trật tự phù hợp với yêu cầu quản lý. Để làm được việc đó, khi phân tích bảng cân đối kế toán cần xem xét, xác định và nghiên cứu các vấn đề cơ bản sau: - Xem xét sự biến động của tổng tài sản cũng như từng loại tài sản thông qua việc so sánh giữa cuối kỳ với đầu năm cả về số tuyệt đối lẫn số tương đối của tổng số tài sản cũng như chi tiết đối với từng loại tài sản.
Qua đó thấy được sự biến động về quy mô kinh doanh, năng lực kinh doanh của doanh nghiệp. - Xem xét sự hợp lý cơ cấu vốn (vốn được phân bổ cho từng loại), ảnh hưởng của cơ cấu vốn tác động nhanh đến quá trình kinh doanh. Thông qua việc xác định tỷ trọng của từng loại tài sản trong tổng tài sản đồng thời so sánh tỷ trọng từng loại giữa cuối kỳ với đầu năm để thấy sự biến động của cơ cấu vốn.