phần mở đầu và phần kết luận gồm 3 chương: Chƣơng I: Lý luận chung về tài chính doanh nghiệp và phân tích tài chính doanh nghiệp. Chƣơng II: Phân tích tình hình tài chính công ty Công ty TNHH một thành viên than Mạo Khê (Công ty than Mạo Khê). Chƣơng III: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính của Công ty than Mạo Khê CHƢƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, chức năng, vai trò và đối tƣợng của phân tích tài chính doanh nghiệp 1.
Khái niệm Phân tích tài chính doanh nghiệp là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, giúp cho nhà quản lý đưa ra được quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được doanh nghiệp, từ đó giúp những đối tượng quan tâm đi tới những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của họ. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là công việc làm thường xuyên không thể thiếu trong quản lý tài chính doanh nghiệp, nó có ý nghĩa thực tiễn và là chiến lược lâu dài. Chức năng Trong quá trình tiến hành phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ thực hiện ba chức năng: đánh giá, dự đoán và điều chỉnh tài chính doanh nghiệp: - Chức năng đánh giá: Phân tích tài chính phải chỉ ra sự chuyển dịch giá trị, sự vận động của các nguồn tài chính, nó nảy sinh và diễn ra như thế nào, có tác động ra sao đến quá trình kinh doanh, chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào, có gần với mục tiêu kinh doanh và phù lợp với cơ chế chính sách hay không. - Chức năng dự đoán: Phân tích tài chính sẽ cho thấy tiềm lực tài chính, diễn biến luồng tiền chuyển dịch giá trị, sự vận động của vốn hoạt động trong tương lai của doanh nghiệp.
- Chức năng điều chỉnh: Phân tích tài chính giúp doanh nghiệp và các đối tượng quan tâm nhận thức rõ nội dung, tích chất, hình thức và xu hướng phát triển của các quan hệ kinh tế tài chính có liên quan, kết hợp hài hòa các mối quan hệ đó bằng cách điều chỉnh thường xuyên các mối quan hệ nội sinh. Vai trò Phân tích tài chính đáp ứng được những yêu cầu khác nhau đối với mỗi đối tượng phân tích, cụ thể là: - Đối với các nhà quản lý doanh nghiệp: Mục tiêu các nhà quản lý là nắm bắt được tình hình doanh nghiệp, đưa ra những quyết định từ tổng thể đến chi tiết để ngày càng nâng cao hơn hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp do mình quản lý. Phân tích tài chính là công cụ trực tiếp để họ có thể thực hiện được mục tiêu của mình bằng những chính sách phù hợp nhất. - Đối với các nhà đầu tư: Dựa vào kết quả phân tích tài chính, các nhà đầu tư có thể đánh giá hiệu quả hoạt động của đồng vốn mà mình đã giao cho các nhà quản lý, xem xét khả năng sinh lời, triển vọng phát triển, chính sách lợi nhuận của doanh nghiệp để đưa ra quyết định duy trì, mở rộng hay kết thúc đầu tư.
- Đối với các nhà cho vay: Phân tích tài chính xác định khả năng hoàn trả nợ của khách hàng đối với khoản cho vay: Đối với khoản cho vay ngắn hạn, người cho vay quan tâm đến khả năng thanh toán ngay của doanh nghiệp khi các khoản vay đến hạn trả. Đối với các khoản cho vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả dựa trên khả năng sinh lời của doanh nghiệp sau một chu kỳ kinh doanh nhất định. - Đối với người lao động trong doanh nghiệp: Đây là những người có nguồn thu nhập là tiền lương được trả hoặc cả cổ tức cổ phần. Cả hai nguồn thu này đều phụ thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì vầy, phân tích tài chính giúp họ định hướng việc làm ổn định của mình - Đối với các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm các cơ quan quản lý cấp bộ ngành: cơ quan thuế, thanh tra tài chính, cơ quan thống kê… các cơ quan này sử dụng phân tích tài chính đẻ kiểm tra, giám sát tình hình hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời cân nhắc, đề ra các chính sách, cơ chế quản lý cho phù hợp với tình hình chung, nâng cao hiệu quả tổng thể của nền kinh tế. Như vậy, phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định, đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu của doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp cho từng đối tượng lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với mục tiêu quan tâm của họ. Các đối tượng và thông tin Phân tích tài chính giúp người sử dụng thông tin đánh giá chính xác sức mạnh tài chính, khả năng sinh lãi và triển vọng của doanh nghiệp. Bởi vậy, phân tích tài chính doanh nghiệp là mối quan tâm của nhiều nhóm đối tượng.
- Phân tích tài chính đối với các nhà quản lý: Họ là người trực tiếp quản lý doanh nghiệp, nhà quản lý hiểu rõ nhất tài chính doanh nghiệp, do đó họ có nhiều thông tin phục vụ cho phân tích. Phân tích tài chính doanh nghiệp đối với nhà quản lý nhằm đáp ứng những mục tiêu sau: + Tạo ra những chu kì đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán và rủi ro tài chính trong doanh nghiệp… + Hướng các quyết định của Ban giám đốc theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp, như quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… + Phân tích tài chính là công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp và là cơ sở cho những dự đoán tài chính. Phân tích tài chính làm nổi bật điều quan trọng của dự đoán tài chính, mà dự đoán là nền tảng của hoạt động quản lý, làm sáng tỏ không chỉ chính sách tài chính mà còn làm rõ các chính sách chung trong doanh nghiệp. - Phân tích tài chính đối với các nhà đầu tư: Các nhà đầu tư là những người giao vốn của mình cho doanh nghiệp quản lý và như vậy có thể có những rủi ro.
Các đối tượng này quan tâm trực tiếp đến những tính toán về giá trị của doanh nghiệp. Thu nhập của các nhà đầu tư là tiền lời được chia và thặng dư giá trị của vốn. Phân tích tài chính đối với các nhà đầu tư là để đánh giá doanh nghiệp và ước đoán giá trị cổ phiếu, dựa vào việc nghiên cứu các báo cáo tài chính, khả năng sinh lời, phân tích rủi ro trong kinh doanh… - Phân tích tài chính đối với người cho vay: Mối quan tâm của họ hướng vào khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Do đó họ cần phải chú ý đến tình hình và khả năng thanh toán của doanh nghiệp cũng như quan tâm đến lượng vốn của chủ sở hữu, khả năng sinh lời để đánh giá đơn vị có khả năng trả nợ được hay không khi quyết định cho vay, bán chịu sản phẩm cho đơn vị.
- Ngoài ra, còn nhiều nhóm người khác quan tâm tới thông tin tài chính của doanh nghiệp. Đó là các cơ quan tài chính, thuế, các nhà phân tích tài chính, những người lao động… bởi vì nó liên quan tới quyền lợi và trách nhiệm của họ. Từ những vấn đề đã nêu ở trên cho thấy: phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, để đánh giá các mặt mạnh, các mặt yếu của một doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp cho từng đối tượng lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với mục đích mà họ quan tâm. Cơ sở và phƣơng pháp phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Nguồn dữ liệu phân tích tài chính doanh nghiệp Để phân tích tài chính doanh nghiệp, người phân tích phải thu thập đầy đủ những thông tin cần thiết.
Những thông tin đó không chỉ giới hạn ở các báo cáo tài chính (bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh báo cáo tài chính, sổ sách kế toán,…) mà còn bao gồm cả những thông tin kinh tế, thông tin về pháp lý, thông tin về ngành, thông tin về bản thân doanh nghiệp… cụ thể là: - Các thông tin kinh tế - Các thông tin theo ngành. - Các thông tin của bản thân doanh nghiệp - Các thông tin khác kiên quan đến doanh nghiệp Tuy nhiên tất cả những số liệu này không phải tất cả đều được thể hiện bằng số lượng và số liệu cụ thể, mà có những tài liệu chỉ được thể hiện thông qua sự miêu tả đời sống kinh tế của doanh nghiệp. Vì vậy, người phân tích tài chính cần sưu tầm thông tin đảm bảo đầy đủ và thích hợp.2 Phương pháp phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Để phân tích tài chính doanh nghiệp có thể sử dụng một hay tổng thể các phương pháp khác nhau trong hệ thống các phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp. Các phương pháp được sử dụng phổ biến là: Phương pháp so sánh, phương pháp liên hệ đối chiếu, phương pháp phân tích nhân tố, phương pháp đồ thị, Phương pháp biểu đồ, phương pháp toán tài chính… a, Phương pháp so sánh: Đây là phương pháp phân tích được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong phân tích kinh tế nói chung và phân tích tài chính nói riêng, xác định vị trí và xu hướng biến động của các chỉ tiêu phân tích.
Tiêu chuẩn so sánh: Tiêu chuẩn so sánh là chỉ tiêu của một kỳ được lựa chọn làm gốc so sánh. Tuỳ theo yêu cầu của phân tích mà chọn căn cứ hoặc kì gốc phù hợp. Khi tiến hành so sánh cần có từ hai đại lượng trở lên và các đại lượng phải đảm bảo tính chất so sánh được. Điều kiện so sánh - So sánh theo thời gian: đó là sự thống nhất về nội dung kinh tế, thống nhất về phương pháp tính toán, thống nhất về thời gian và đơn vị đo lường.
- So sánh theo không gian: tức là so sánh giữa các số liệu trong ngành nhất định, các chỉ tiêu cần phải được quy đổi về cùng quy mô và điều kiện kinh doanh tương tự nhau.