Luận Văn Thạc Sĩ Về Thiệt Hại Do Lũ Trên Hệ Thống Sông Tỉnh Bắc Giang Sử Dụng Mô Hình HEC-FDA

Luận văn thạc sĩ phân tích thiệt hại do lũ trên hệ thống sông Bắc Giang bằng mô hình HEC-FDA, góp phần nâng cao quản lý tài nguyên.

• Tác giả: Vũ Ngọc Luân
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Thị Thanh Vân
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kinh tế tài nguyên thiên nhiên
• Đề tài: Phân Tích Thiệt Hại Do Lũ Trên Hệ Thống Sông Bắc Giang Bằng Mô Hình HEC-FDA
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ PHAN TÍCH KINH TẾ THIỆT HẠI LŨ
• 1.1. Phương pháp tổng quát về tính kinh tế thiệt hại do lũ
• 1.2. Mức độ thiệt hại do lũ
• 1.3. Cơ sở và phạm vi phân tích kinh tế các dự án phòng chống lũ
• 1.4. Đánh giá thiệt hại do lũ lụt
• 1.5. Phương pháp tính toán tổng quát
• 1.6. Các nghiên cứu liên quan đến đánh giá thiệt hại
• 1.6.1. Nghiên cứu sử dụng viễn thám kết hợp GIS
• 1.6.2. Nghiên cứu của Tổ chức khí tượng thế giới
• 1.6.3. Nghiên cứu đánh giá của một số nước
• 1.6.4. Nghiên cứu đánh giá thiệt hại lũ của Việt Nam
• 1.7. Nghiên cứu mô hình HEC-FDA
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THIỆT HẠI DO LŨ TẠI CÁC CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TRÊN HỆ THỐNG SÔNG TỈNH BẮC GIANG
• 2.1. Khái quát về tình hình lũ lụt trên địa bàn vùng nghiên cứu
• 2.2. Nguyên nhân hình thành lũ, cường độ lũ
• 2.3. Đánh giá những thiệt hại do lũ trong quá khứ
• 2.4. Hiện trạng khu vực ngập lũ tỉnh Bắc Giang
• 2.4.1. Tuyến sông Cầu
• 2.4.2. Lòng dẫn sông Thương
• 2.4.3. Lòng dẫn sông Lục Nam
• 2.5. Các đặc điểm thủy văn vùng nghiên cứu
• 2.5.1. Mạng lưới sông ngòi
• 2.5.2. Các sông trục nội đồng
• 2.5.3. Đặc điểm thủy văn dòng chảy
• 2.6. Tình hình mưa lũ và thiệt hại
• 2.6.1. Nguyên nhân hình thành lũ
• 2.6.2. Phân tích các hình thế thời tiết gây lũ cực lớn
• 2.6.3. Tình hình thời tiết gây lũ đã xảy ra trên địa bàn Bắc Giang
• 2.6.4. Tình hình lũ trên các sông
• 2.6.5. Các trường hợp lũ đã xảy ra ở quá khứ
• 2.6.6. Sự gặp gỡ mưa nội đồng và lũ ngoài sông
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THIỆT HẠI DO LŨ THEO CÁC KỊCH BẢN PHÒNG LŨ BẰNG MÔ HÌNH HEC - FDA VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU
• 3.1. Phương pháp tính toán thiệt hại do lũ bằng mô hình HEC-FDA
• 3.1.1. Các bước tính toán
• 3.2. Ứng dụng mô hình tính toán thiệt hại
• 3.3. Phân tích thiệt hại do lũ gây ra
• 3.4. Ứng dụng mô hình phân tích kinh tế lũ
• 3.5. Phương án xây dựng hồ Vân Lăng và hồ Nà Lạnh
• 3.5.1. Phương án lên đê
• 3.5.2. Phương án nâng cấp, cải tạo các công trình
• 3.6. Phân tích kinh tế
• 3.7. So sánh các phương án phòng, chống lũ
• 3.8. Đề xuất các phương án chống lũ tỉnh Bắc Giang
• 3.8.1. Phương án cải tạo các tuyến đê hạ du
• 3.8.2. Phương án xây dựng hồ Nà Lạnh
• 3.9. Kết luận về các phương án phòng, chống lũ tỉnh Bắc Giang
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH

Tóm tắt

I. Cơ sở phân tích kinh tế thiệt hại lũ

Phân tích thiệt hại do lũ là một vấn đề quan trọng trong việc quản lý thiên tai và bảo vệ môi trường. Thiệt hại do lũ thường được đánh giá dựa trên mức độ thiệt hại mà nó gây ra cho con người, tài sản và môi trường. Để thực hiện việc này, cần có các phương pháp tổng quát về phân tích lũ và các cơ sở lý luận vững chắc. Việc đánh giá thiệt hại cần phải xem xét nhiều yếu tố như mức độ nghiêm trọng của lũ, sự chuẩn bị của cộng đồng, và các điều kiện vật lý có liên quan. Theo một nghiên cứu, thiệt hại do lũ lụt có thể được phân chia thành hai loại chính: thiệt hại trực tiếp và thiệt hại gián tiếp. Thiệt hại trực tiếp bao gồm các thiệt hại vật chất như nhà cửa, cơ sở hạ tầng, trong khi thiệt hại gián tiếp liên quan đến sự gián đoạn trong hoạt động kinh doanh và dịch vụ. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá đúng mức độ thiệt hại để từ đó có những biện pháp phòng chống hiệu quả.

1.1 Mức độ thiệt hại do lũ

Mức độ thiệt hại do lũ lụt có thể thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố như địa hình, khí hậu, và sự chuẩn bị của cộng đồng. Việc đánh giá thiệt hại không chỉ dừng lại ở việc tính toán giá trị tài sản bị mất mát mà còn cần xem xét các tác động lâu dài đến kinh tế và xã hội. Theo các nghiên cứu trước đây, thiệt hại do lũ có thể dẫn đến sự gia tăng chi phí dịch vụ công, giảm năng suất lao động, và thậm chí là tăng tỷ lệ nghèo đói trong cộng đồng. Do đó, việc đánh giá thiệt hại do lũ là cần thiết để đưa ra các giải pháp phòng chống và giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.

1.2 Cơ sở và phạm vi phân tích kinh tế các dự án phòng chống lũ

Cơ sở và phạm vi phân tích kinh tế trong các dự án phòng chống lũ rất đa dạng, bao gồm từ các biện pháp xây dựng cơ sở hạ tầng đến các chương trình giáo dục cộng đồng. Các biện pháp phòng chống lũ có thể là xây dựng đê điều, nâng cấp hệ thống thoát nước, hoặc triển khai các hệ thống cảnh báo sớm. Mục tiêu của các dự án này là giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra, bảo vệ tài sản và tính mạng con người. Việc phân tích kinh tế giúp xác định tính khả thi và hiệu quả của các dự án, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

II. Thực trạng thiệt hại do lũ tại các công trình thủy lợi trên hệ thống sông tỉnh Bắc Giang

Tình hình lũ lụt tại tỉnh Bắc Giang đã diễn ra trong nhiều năm qua, gây ra thiệt hại lớn cho các công trình thủy lợi cũng như đời sống của người dân. Hệ thống sông Bắc Giang có nhiều đặc điểm thủy văn phức tạp, làm tăng nguy cơ xảy ra lũ lụt. Theo thống kê, thiệt hại do lũ tại khu vực này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người dân. Các công trình thủy lợi hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu phòng chống lũ, dẫn đến tình trạng ngập lụt nghiêm trọng trong mùa mưa. Việc đánh giá thực trạng thiệt hại do lũ là cần thiết để đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả của hệ thống phòng chống lũ.

2.1 Khái quát về tình hình lũ lụt trên địa bàn nghiên cứu

Tình hình lũ lụt trên địa bàn Bắc Giang đã diễn ra thường xuyên và có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Các trận lũ lớn đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế và đời sống người dân. Nhiều khu vực đã bị ngập lụt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác. Việc phân tích các nguyên nhân gây ra lũ, bao gồm cả yếu tố tự nhiên và nhân tạo, là rất quan trọng để tìm ra biện pháp phòng chống hiệu quả.

2.2 Nguyên nhân hình thành lũ cường độ lũ

Nguyên nhân hình thành lũ tại Bắc Giang chủ yếu do mưa lớn kéo dài và sự tác động của các hoạt động con người như khai thác rừng, xây dựng công trình. Cường độ lũ cũng tăng lên do biến đổi khí hậu, dẫn đến sự gia tăng tần suất và cường độ của các trận mưa. Việc phân tích nguyên nhân hình thành lũ giúp xác định các yếu tố cần được kiểm soát để giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.

III. Phân tích thiệt hại do lũ theo các kịch bản phòng lũ bằng mô hình HEC FDA

Mô hình HEC-FDA đã được áp dụng để phân tích thiệt hại do lũ tại tỉnh Bắc Giang. Mô hình này giúp dự đoán thiệt hại có thể xảy ra dưới các kịch bản khác nhau của lũ lụt, từ đó đưa ra các giải pháp phòng chống hiệu quả. Việc sử dụng mô hình HEC-FDA cho phép đánh giá chính xác hơn về thiệt hại do lũ, đồng thời cung cấp thông tin cần thiết cho việc lập kế hoạch và quản lý lũ. Kết quả phân tích cho thấy, việc cải thiện các công trình thủy lợi và triển khai các biện pháp phòng chống lũ sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại đáng kể.

3.1 Phương pháp tính toán thiệt hại do lũ bằng mô hình HEC FDA

Mô hình HEC-FDA sử dụng các dữ liệu về mực nước, lưu lượng và các thông số khác để tính toán thiệt hại do lũ. Phương pháp này cho phép xác định mức độ thiệt hại dựa trên các kịch bản khác nhau của lũ, từ đó đưa ra các biện pháp phòng chống phù hợp. Sự kết hợp giữa mô hình HEC-FDA và các phương pháp phân tích kinh tế giúp đánh giá hiệu quả của các dự án phòng chống lũ.

3.2 Ứng dụng mô hình tỉnh toán thiệt hại

Ứng dụng mô hình HEC-FDA trong tính toán thiệt hại do lũ đã cho thấy tính hiệu quả cao trong việc dự đoán thiệt hại. Mô hình này không chỉ giúp xác định các khu vực có nguy cơ cao mà còn cung cấp thông tin cần thiết để lập kế hoạch phòng chống lũ. Qua đó, các nhà quản lý có thể đưa ra quyết định kịp thời nhằm giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lũ lụt là một trong những thiên tai gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường tại nhiều vùng trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Tại tỉnh Bắc Giang, hệ thống sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam thường xuyên chịu ảnh hưởng của các trận lũ lớn, gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và đời sống dân cư. Ví dụ, trận lũ quét tháng 9 năm 2008 đã làm 9 người chết, hàng chục người bị thương và thiệt hại khoảng 800 tỷ đồng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thiệt hại do lũ trên hệ thống sông tỉnh Bắc Giang bằng mô hình HEC-FDA, từ đó đề xuất các giải pháp giảm thiểu thiệt hại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các lưu vực sông tại Bắc Giang, đặc biệt khu vực ngập lũ Lục Ngạn, trong khoảng thời gian từ các trận lũ lịch sử đến hiện tại. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, quản lý rủi ro lũ lụt và phát triển kinh tế bền vững tại địa phương, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống thiên tai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phân tích thiệt hại do lũ lụt, bao gồm:

• Lý thuyết thiệt hại do lũ lụt: Thiệt hại được phân thành thiệt hại trực tiếp (như hư hỏng tài sản, mùa màng) và thiệt hại gián tiếp (như đình trệ sản xuất, chi phí cứu trợ). Mức độ thiệt hại được đánh giá dựa trên mối quan hệ giữa mực nước lũ và thiệt hại kinh tế.
• Mô hình HEC-FDA (Hydrologic Engineering Center Flood Damage Analysis): Đây là công cụ tích hợp phân tích thủy văn và kinh tế, giúp tính toán thiệt hại dự kiến hàng năm (EAD), xác suất xuất hiện lũ và đánh giá hiệu quả các phương án phòng chống lũ.
• Khái niệm lợi ích công cộng trong phòng chống lũ: Các biện pháp phòng chống lũ mang tính chất lợi ích công cộng, không thể loại trừ và không thể thiếu, do đó cần sự can thiệp của nhà nước trong việc cung cấp và quản lý nguồn lực.
• Phân tích chi phí - lợi ích (CBA): Được sử dụng để đánh giá tính khả thi và hiệu quả kinh tế của các dự án phòng chống lũ, dựa trên giá trị hiện tại ròng (NPV) và tỷ lệ nội hoàn kinh tế (EIRR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập và tổng hợp dữ liệu thủy văn, kinh tế và xã hội từ các nguồn chính thức và khảo sát thực địa tại tỉnh Bắc Giang. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm ít nhất 30 nghiên cứu trường hợp để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tập trung vào các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng mô hình HEC-FDA, kết hợp với phần mềm Microsoft Excel để xử lý số liệu và xây dựng các đường quan hệ giữa mực nước lũ, tần suất xuất hiện và thiệt hại kinh tế. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2011, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, mô phỏng, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ thiệt hại do lũ tại Bắc Giang rất nghiêm trọng: Trận lũ tháng 9 năm 2008 gây thiệt hại khoảng 800 tỷ đồng, làm chết 9 người và ảnh hưởng đến hàng nghìn ha cây trồng. Mực nước lũ tại các trạm như Cầu Đáp Cầu đạt tới 8,09m, vượt xa mực nước thiết kế.
2. Mô hình HEC-FDA cho phép dự báo thiệt hại chính xác: Qua phân tích các kịch bản phòng chống lũ, mô hình cho thấy các phương án như xây dựng hồ chứa Nà Lạnh, nâng cấp đê điều có thể giảm thiệt hại từ 20% đến 40% so với hiện trạng.
3. Tần suất xuất hiện lũ và đặc điểm thủy văn ảnh hưởng lớn đến thiệt hại: Lũ thường xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 9, với tần suất từ 1 đến 10 trận mỗi năm. Các trận lũ lớn thường kéo dài từ 7 đến 15 ngày, gây ngập lụt diện rộng và thiệt hại lớn về kinh tế.
4. Hiện trạng công trình thủy lợi và khai thác lòng sông còn nhiều hạn chế: Một số đoạn đê bị xuống cấp, lòng sông bị khai thác cát quá mức, gây cản trở tiêu thoát lũ, làm tăng nguy cơ ngập lụt cho các khu vực dân cư và sản xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thiệt hại lớn là do sự kết hợp của các yếu tố thời tiết phức tạp như hoạt động của cao áp Tây Thái Bình Dương, rãnh thấp nóng và không khí lạnh tràn xuống, tạo ra các trận mưa lớn kéo dài. So với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và các nước châu Á, kết quả phân tích bằng mô hình HEC-FDA tại Bắc Giang cho thấy độ chính xác cao hơn trong việc dự báo thiệt hại và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng chống lũ. Việc khai thác lòng sông và xây dựng công trình chưa đồng bộ làm giảm khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời ảnh hưởng đến an toàn của các công trình thủy lợi. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ mực nước lũ theo năm, bảng so sánh thiệt hại giữa các phương án phòng chống lũ và bản đồ phân bố vùng ngập lụt để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp và cải tạo hệ thống đê điều: Tăng cường độ cao và khả năng chịu tải của các tuyến đê hiện có, đặc biệt tại các đoạn dễ bị vỡ như xã Vân Hà và huyện Yên Dũng. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý Đê điều tỉnh Bắc Giang, hoàn thành trong vòng 3 năm.
2. Xây dựng hồ chứa điều tiết nước Nà Lạnh: Giảm áp lực lũ cho hạ lưu, hạn chế ngập lụt diện rộng. Chủ đầu tư là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, dự kiến hoàn thành trong 5 năm.
3. Áp dụng mô hình HEC-FDA trong quy hoạch và quản lý lũ: Sử dụng công cụ này để đánh giá thiệt hại và hiệu quả các phương án phòng chống lũ trong các dự án quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Chủ thể là các cơ quan quản lý nhà nước và viện nghiên cứu.
4. Tăng cường công tác giám sát và quản lý khai thác lòng sông: Kiểm soát việc khai thác cát, vật liệu xây dựng để bảo vệ lòng sông, đảm bảo khả năng tiêu thoát lũ. Chủ thể là chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng, thực hiện liên tục.
5. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và nâng cao nhận thức cộng đồng: Phát triển hệ thống cảnh báo lũ hiện đại, kết hợp với tuyên truyền, đào tạo kỹ năng ứng phó cho người dân vùng lũ. Chủ thể là Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh, triển khai trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Nhận diện rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thiệt hại do lũ, từ đó xây dựng chính sách phòng chống thiên tai hiệu quả.
2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành kinh tế tài nguyên thiên nhiên, thủy lợi: Áp dụng mô hình HEC-FDA và phương pháp phân tích thiệt hại lũ trong nghiên cứu và thực tiễn.
3. Cơ quan quản lý tài nguyên nước và phòng chống thiên tai: Sử dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện công tác quản lý, quy hoạch và vận hành hệ thống thủy lợi.
4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư vùng lũ: Nâng cao nhận thức về rủi ro lũ, tham gia vào các hoạt động phòng chống và giảm nhẹ thiệt hại.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình HEC-FDA là gì và có ưu điểm gì?
   HEC-FDA là mô hình tích hợp phân tích thủy văn và kinh tế, giúp dự báo thiệt hại do lũ và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng chống. Ưu điểm là khả năng mô phỏng đa kịch bản, tính toán xác suất và thiệt hại dự kiến chính xác.

2. Tại sao cần phân tích thiệt hại do lũ?
   Phân tích thiệt hại giúp đánh giá mức độ rủi ro, hỗ trợ ra quyết định trong quy hoạch và đầu tư các công trình phòng chống lũ, từ đó giảm thiểu tổn thất về người và tài sản.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến thiệt hại do lũ tại Bắc Giang?
   Bao gồm đặc điểm thủy văn, tần suất và cường độ lũ, hiện trạng công trình thủy lợi, khai thác lòng sông và hoạt động kinh tế - xã hội tại vùng ngập lũ.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm thiệt hại do lũ?
   Kết hợp nâng cấp đê điều, xây dựng hồ chứa điều tiết, quản lý khai thác lòng sông, áp dụng công nghệ cảnh báo sớm và nâng cao nhận thức cộng đồng.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng khác không?
   Có, mô hình và phương pháp phân tích thiệt hại có thể điều chỉnh phù hợp với đặc điểm thủy văn và kinh tế của các vùng khác để hỗ trợ quản lý rủi ro lũ.

Kết luận

• Lũ lụt tại tỉnh Bắc Giang gây thiệt hại lớn về người và tài sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế - xã hội.
• Mô hình HEC-FDA là công cụ hiệu quả trong phân tích thiệt hại và đánh giá các phương án phòng chống lũ.
• Các phương án nâng cấp đê điều, xây dựng hồ chứa và quản lý khai thác lòng sông có thể giảm thiểu thiệt hại từ 20% đến 40%.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, quản lý rủi ro lũ và phát triển bền vững tại Bắc Giang.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể với timeline rõ ràng nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống lũ trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng cần triển khai áp dụng mô hình HEC-FDA trong quy hoạch và quản lý lũ, đồng thời thực hiện các giải pháp nâng cấp công trình và tăng cường quản lý khai thác lòng sông để giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ PHAN TÍCH KINH TE THIET HẠI LŨ 1.1 Phương pháp tổng quát về inh kinh tế thiệt hại do lũ 11-1 Mức độ thiệt hại do tit Lũ lụt là một trong nhăng thiên tai gây thiệt hại lớn đến con người, tú sản và môi trường ở nước ta, Dánh giá mức độ thiệt hại, mắt mát do lũ gây ra từ đó có những biện pháp cảnh báo, tư van cho các cộng đồng bị ảnh hưởng cũng như những. nhà ra guyết định trở nên rất cằn thiết trong công tác quy hoạch nổi chung và quy hoạch thuỷ lợi nói riêng, Tuy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của lũ lụt và sự chun bị của những vùng bị ảnh hưởng, quá trình đánh giá phải được thực hiện dưới nhiều hoàn cảnh khác nhau liên quan đến sự thay đổi của các điều kiện vật lý, ấp lực thời gi ‘Thong thường, việc đánh gid thiệt bại lũ phải được thực biện ngẫu nhiên, Đánh, si thiệt hại do lũ sẽ tạo cơ sở cho việc tái quy hoạch và cho những quyết định đổi mới quản lý lũ lục Tuy nhiên quá trình đảnh giá phải dựa trên các nguyên tắc cơ bản là được quan sát nhằm hạn ch sự dự tí không thực tế. “hệt hại do lũiên quan đến các thiệt hạ vật lý của công cộng hoặc tài sn tw như cơ sở hạ ng, nhà của, xe cộ, .v bi phá huỷ trực iếp do nước lũ ở các mức cấp và thứ cấp: (i) thiệt hại rực iếp như nhà cửa, cơ sở hạ ng, v. Gi) thiệt hại gián pliên quan đến như tỉnh trang chia cét giao thông, thiệt hai do kính doanh đình tr, thiệt hại ừ các thu nhập khác.1: Mức độ thiệt hai do ti lụt “hiệt hại do lũ Mức độ Tae tp Giãntp Sogïp | THE hại tối nhà cửa hạ i, elim hoặc chia cất: ting cơ số, mia màng, vật Sản lượng nông, công nghiệp, viễn thông, giao thôn) điện, dịch vụ giáo dục, sức khoẻ.

Thứ cắp Sây chấy, mặn xâm | Gia tăng ie đường và chỉ phí nhập, giảm sản lượng NN; làJamPs ae me hỏng may móc ~ Gia tăng chi phi các dịch vụ. - Thiểu hụt lương thực và vật dung khác Capit |Tãmglehonghóc |= Kinh doang pha san ây Ging dài hạn ~ Mắt mát cho xuất khẩu - Vật liệu yếu. dễ tổn | -GiảmGDP thương Đánh gi thiệt hại do lũ lụt đóng vai trồ quan trọng trong việc cân bằng lợi ích giữa sự cần thiết cho phát tiển đối với một vùng nảo đó và mức độ rủi ro do lũ ụt mà cộng dng sẵn sàng chấp nhận. Trong hoàn cảnh này, thiệt hại do lũ lụt trở thành nhân tổ quan trọng trong việc đánh giá lợi ích thực mà cộng đồng có thể nhận.

được do việc sử dụng vũng đất trong việc chậm lũ, phân lũ.2 Cơ sở và phạm vi phân tích kinh t các dự án phòng chẳng lũ 1) Cơ sở kinh lễ của dự án phòng chống lề Me đích của các biện pháp phòng chống lũ là làm giảm nhẹ các tác động bit lợi gây ra bởi lũ lụt. Các biện pháp nảy có thé bao gồm các công việc mang tinh chất vật Ii như xây dưng đệ, nâng cấp dé, xây dựng các công trình bảo vệ bờ; hay chúng có thé là các công việc phi vật lí như hệ thống cảnh báo sớm, giáo dục nhận thức của công đồng. Mục tiêu của các biện pháp này là nhằm ha thấp khả ning xảy ra lũ lụt cho một khu vực được bảo vệ cũng như giảm thiểu thiệt hại có thể xảy ra. với một trận lã nhất định.

Các dự án được tr định thuộc lĩnh vực thuỷ lợi sẽ chỉ bao gồm các tiểu dy án phòng chống lũ lụt mang tinh vật If như gia cổ hệ thống đê điều hiện có hay xây dựng mới ác công trình phòng chống Ii tương tự (Qua trình triển khai thực hiện một dự án phỏng chống lũ, cũng như bắt kỳ dự án đầu tư nào khác, đòi hỏi các tải nguyên ding cho mục dich đó. Thông thường, sự. phân định tải nguyên cén dùng là kết quả các giao địch cá nhan din ra trên một thị trường kinh tế. Tuy nhiên, nếu thị trường thất bại trong việc thực hiện các chức.

năng của nó, vi dụ như khi có sự hiện điện của lợi ích công cộng, thi tải nguyên sẽ không được phân định theo một su kinh tế tối ưu. Sự thất bại của các cơ chế thị trường trong việc phân định các tài nguyên khiến cho các nhu cầu của xã hội được. thoả mãn là nhân tổ căn bản trong hoạt động của ngân hàng (theo Ngân hàng Phát triển Châu A, 1997), Các lợi ich công cộng được đặc trig bởi tính chất không thé loại trừ và tỉnh không thé thiếu. Tính không thé thiếu là tính chất ma một khi lợi ích được cung cấp.

từ bạn đầu thì khi có thể loi trừ những người không phải trả tiền a khối quá trình hưởng lợi ích đó, Tính không thể loại từ là tỉnh chất ma sự hưởng thụ lợi ich của một người nảo đó sẽ không loại trừ sự tiêu dùng của người khác. Một khi nguôn lợi được cung cắp, tắt cả mọi người trong khu vực được được bảo vệ sẽ hưởng thụ lợi ích đó, và việc có thêm nhiễu người chuyển đến khu vực được bảo vệ sẽ không làm. efit đi sự hưởng thụ li ch của at kỉs tờ quả tình kiêm sot Một cách tổng quát, các biện pháp phòng chẳng lũ được mô ả như có các đặc tính không th thiểu hi và không thể loại trừ của lợi ch công cộng. Những sự can thiệp mang tinh chất đúng dn cin thiết phải đảm bảo sự phòng thịnh tải nguyên phủ hop với các mye tiêu của xã hội.

Các lợi ch công cộng thường được trồng đợi cung cấp bởi chính phi (theo Pearce, 1994). Các cơ quan nhà nước cung cắp nguồn lợi cổ về sẽ hoạt động với những mục tiêu khác nhau hơn là mục tiêu thy lợi tối đa như lệ thường: vĩ dụ như sự dự phông một loại hằng hoá vi những lí do nhân đạo, Cubi cùng còn một vẫn để là im thời nà tối ưu hoá việc cung cấp một loại lợi ich công công nhất định và với chi phí nào. Bằng cách tiến hành một phép phân tích các lợi feh và các chỉ phí kính tế của các dự án, các tài nguyên hiểm có thể được phdn thịnh theo một cách làm cho những lợi nhuận xã hội ròng là ti đa. Hiện nay, những lợi ích của việc phòng chống lũ chủ yéu được đánh giá sử dụng phương pháp thiệt hại ải sản trinh được (Young, 1996).

Những lợi ich tir thiệt hại tài sản tránh được đánh giá bằng sự chênh. lệch giữa những mắt mát xây ra khi có và không có các biện pháp bảo vệ. Phương pháp này tập trung chủ yếu vào giá trị giảm đi của khoản thiệt hại thực tế có thể xảy. ra khi là ut néu mọi biện pháp bảo về được triển khai, Bằng cách này, phương pháp đánh giá lợi ch thiệt hại tom sản tránh được bằng cách tếp cận có đự án và không có dục án để quản lí phân tích kinh tế các dự án.

2) Pham vi phân ích kinh tế Có hai lí lo chủ yếu để tiến hành một phép phân tích kinh tế cho một dự án phòng chống lũ. Lý do thứ nhất là nhằm dâm bao cho các tải nguyên hiểm được sử dụng theo cách sẽ đáp ứng kinh tế nhất và hiệu quả nhất các mục tiêu phát triển tổng thể và của ngành. Một dự án phòng chống lồ là một dự sin sản xuất giản tiếp, trong đồ những yếu tổ đầu ra không được đem buôn bản trên thi trường có cạnh tranh (theo Ngân hang Phát triển Châu. Trong trường hợp một dự án sản xuất gián Hấp, những sự lựa chọn được tến hình giữa nhiễu phương mn mà cùng ‘dem lại một mức độ đầu ra như nhau.

Phép phân tích kinh té sẽ được dòng để chọn lựa phương án sử dụng ít tải nguyên nhất Lý do thứ hai để tiến hành những phân tích kinh tế là để kiểm tra tính vững vàng về kinh tế của dự án. Điều này liên quan tới sự bền vững của lợi nhuận ròng. của dự án trong trường hợp những ưu đãi được cung cấp sẵn và có sự tp thu môi trường đầu tư bên ngoài trong suốt quầng đời của dự án. Những ưu đãi được cung.

cắp có nghĩ là dự án đưa ra diy đủ những lợi ch để khuyến khích sự tham gia của mọi người. Sựiếp thu môi trường đầu tr bên ngoõi nghĩa là nếu dự ân cổ bắt tác động môi trường nào thì một cơ chế sẽ được áp đặt để cho những lợi ích và chỉ phí gây ra bởi tác động đó sẽ được chỉ trả hoặc bù dip đầy đủ. Diéu này cũng liên quan tới sự phân phối những lợi ích và chỉ phí của dự ấn, 3) Phin tích Chi phi Lợi ích của các đế án Phân tc lợi ích - chỉ phí được định nghĩa là lột sự ước lượng và đá h giá lợi nhuận rong tương ứng với những phương án khác nhau để đạt được những mục dich công đồng" (theo Sassone và Schaffer, 1978). Phân tích lợi ích - chỉ phí là một bộ rit nhiều những kĩ thuật sử dung dé đánh giá những chi phi và lợi ich của các dự án, và để quyết định xem phương én nào là ối ưu.

Kỹ thuật sử dụng để đánh giá chỉ phí và lợi ich phụ thuộc vio kiễu của phép phân ích lợi ich và chỉ ph. Việc quyết định phương án ti ưu là đổi tượng của nhiề tiêu chi đảnh giá thuộc nhiễu loại khác nhau. Những tiêu chỉ quyết định này sẽ chỉ ra được cả khả năng dự án có vũng ving về kinh tế hay không. Kĩ thuật hay dũng của Ngân hàng Phát triển Châu A là kĩ thuật giá trị hiện tại rong (NPV) và ti lệ nội hoàn kinh tế (EIRR) (theo Ngân hàng.

Phát triển Châu A, 1997). Giá tr hiện tại ròng khẩu trừ đồng lợi nhuận rồng của một dự án vào giá trị hiện tại của nó. Quá trình khấu trừ được hỗ trợ bởi tỉ lệ triết khấu. Chừng nào giá trị NPV côn dương thi quyết định dự án là hợp lí.

Giữa những phương án khác nhau của dự án thì phương án có giá trị NPV cao nhất la phương án tối wu Tỉ nội hoàn kinh tế là ti lệ khẩu trừ, sẽ Lim giảm dng lợi nhuận rong của một dự án về 0 (theo Ngân hàng Phát triển Cl ww A, 1997). Dé có thể chấp nhận một dự án, giá tr EIRR phải lớn hơn chỉ phi cơ i của tiền vẫn.