Chương 1: Lý luận chung về phân tích tài chính ngân hàng thương mại. Chương 2: Phân tích tài chính Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam giai đoạn 2018 – 2020. Chương 3: Giải pháp cải thiện tình hình tài chính của ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam. 7 Chƣơng I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Giới thiệu chung về Ngân hàng Thƣơng mại Ngân hàng là trong những tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế.
Trên thế giới, ngân hàng là loại hình tổ chức trung gian tài chính với quy mô lớn nhất, cung cấp các khoản tín dụng trả góp cho người tiêu dùng. Trong mọi thời kỳ, ngân hàng là chủ thể cho vay và đi vay đối với các cá nhân và doanh nghiệp, còn đối với chính quyền địa phương ngân hàng là một trong những thành viên quan trọng trên thị trường tín phiếu và trái phiếu. Vì những vai trò và tác động to lớn của ngân hàng trên thị trường nên trong quá trình hình thành và hoàn thiện hệ thống ngân hàng đã tạo ra các ngân hàng thương mại với mục đích đáp ứng đủ các nhu cầu, tạo nên mạng lưới ngân hàng đa dạng và được biết đến với chức năng kinh doanh tiền tệ. Hơn bất cứ tổ chức tài chính nào khác,NHTM luôn được coi là trung gian tài chính cung cấp rất nhiều các sản phẩm, dịch vụ về tài chính có tính bảo đảm, uy tín cao.1 Khái niệm Ngân hàng thƣơng mại: Các học thuyết khi nghiên cứu về ngân hàng thương mại có cách nhìn nhận tương đối thống nhất về NHTM như sau: - Ở Mỹ cho rằng: NHTM là một công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.
- Ở Pháp định nghĩa Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở hoạt động là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, với mục đích sử dụng cho chính bản thân họ. - Ở Việt Nam, theo luật pháp quy định: Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện tòa bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Qua các khái niệm trên có thể rút ra một số nhận xét sau: 8 - Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh tren lĩnh vực tiền tệ tín dụng, trong đó các chức năng chủ yếu là trung gian tín dụng giữa các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân. - Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ và thực hiện các dịch vụ ngân hàng chô khách hàng.
- Ngân hàng thương mại là một định chế tài chính trung gian, chuyên kinh doanh tiền tệ bằng nguồn vốn huy động tiền gửi và cung cấp các dịch vụ thanh toán. Phân loại ngân hàng thƣơng mại Để phân loại ngân hàng thương mại người ta dựa trên các tiêu chí sau đây: - Căn cứ vào hình thức sở hữu: Ngân hàng sở hữu tư nhân: là ngân hàng do chính cá nhân thành lập bằng vốn của chính họ. Ngân hàng sở hữu nhà nước: là ngân hàng có sử dụng vốn nhà nước cấp. Ngân hàng cổ phần: là ngân hàng được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần.
Trong đó, các doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng, tổ chức kinh tế xã hội và các cá nhân cùng góp vốn kinh doanh. Ngân hàng liên doanh: là ngân hàng được thành lập bằng vốn góp của hai hay nhiều bên. Ở Việt Nam thì loại hình này thường được thực hiện giữa ngân hàng trrong nước với ngân hàng nước ngoài để tận dụng ưu thế của nhau. - Căn cứ vào chiến lược kinh doanh: Ngân hàng bán buôn: Là ngân hàng chỉ giao dịch và cung ứng cho các đối tượng khách hàng là tập đoàn , công ty chứ không giao dịch với khách hàng cá nhân.
Ngân hàng bán lẻ: là loại ngân hàng chuyên giao dịch và cung ứng các dịch vụ cho khách hàng cá nhân. 9 Ngân hàng kết hợp bán buôn và bán lẻ: là loại ngân hàng giao dịch và cung ứng dịch vụ cho khách hàng cá nhân và khách hàng là công ty, doanh nghiệp. Ở Việt Nam hầu hết các ngân hàng đều thuộc kiểu ngân hàng này. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại NHTM có đặc điểm giống như các DN khác trong nền kinh tế, cũng sử dụng các yếu tố sản xuất như lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động (tiền vốn) làm yếu tố đầu vào, để sản xuất ra những yếu tố đầu ra dưới hình thức dịch vụ tài chính mà khách hàng yêu cầu.
Tuy nhiên, khác với các DN khác, NHTM là loại hình DN đặc biệt, trong hoạt động kinh doanh thể hiện qua các đặc điểm sau: - Vốn và tiền vừa là phương tiện, vừa là mục đích kinh doanh nhưng đồng thời cũng là đối tựơng kinh doanh của NHTM. Và chính đặc điểm này sẽ bao trùm hơn và rộng hơn so với các loại hình DN khác. - NHTM kinh doanh chủ yếu bằng vốn của người khác. Vốn tự có của NHTM chiếm một tỷ lệ rất thấp trong tổng nguồn vốn hoạt động, nên việc kinh doanh của NHTM luôn gắn liền với một rủi ro mà ngân hàng buộc phải chấp nhận với một mức độ mạo hiểm nhất định.
Bởi vì trong hoạt động kinh doanh hằng ngày của mình, NHTM không những phải bảo đảm nhu cầu thanh toán, chi trả như mọi khi loại hình DN khác, mà còn phải đảm bảo tốt nhu cầu chi trả tiền gửi của khách hàng. Từ đó cho thấy, việc phân tích khả năng thanh khoản của NHTM có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. - Hoạt động kinh doanh của NHTM có liên quan đến nhiều mặt, nhiều lĩnh vực hoạt động và nhiều đối tượng khách hàng khác nhau. Do đó, tình hình tài chính của NHTM có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động kinh doanh của các DN, tâm lý của người dân, cũng như của cả nền kinh tế.
Chính vì vậy, việc phân tích, đánh giá thực trạng tài chính của các NHTM không chỉ là nhu cầu cấp thiết phục vụ cho hoạt động quản lý của chính nhà quản trị ngân hàng mà còn là đòi hỏi mang tính bắt buộc của ngân hàng trung ương… 10 - Hoạt động kinh doanh của NHTM là hoạt động chứa nhiều rủi ro, bởi lẽ nó tổng hợp tất cả các rủi ro của khách hàng, đồng thời rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng có thể gây ảnh hưởng lớn cho nền kinh tế hơn bất kỳ rủi ro của loại hình DN nào vì tính chất lây lan có thể làm rung chuyển toàn bộ hệ thống kinh tế. Do đó, trong quá trình hoạt động các NHTM phải thường xuyên cảnh giác, nghiên cứu, phân tích, đánh giá, dự báo và có những biện pháp phòng ngừa từ xa có hiệu quả. Ngoài ra, điều này cũng đòi hỏi ngân hàng tự đánh giá được khả năng chịu đựng rủi ro của mình. - Hoạt động kinh doanh của NHTM có những đặc thù riêng mà các DN trong các ngành khác không có.
Đồng thời, hoạt động kinh doanh của NHTM diễn tiến liên tục trong mỗi loại hình nghiệp vụ và các sản phẩm của NHTM có mối liên hệ với nhau rất chặt chẽ. Điều này sẽ gây khó khăn trong việc tách riêng từng mặt hoạt động của ngân hàng để phân tích kết quả tài chính. Chính vì vậy việc phân tích báo cáo tài chính là vô cùng quan trọng và cần thiết. Phân tích tình hình tài chính giúp đánh giá được hiệu quả kinh doanh kinh doanh, sử dụng nguồn lực,.4 Chức năng của ngân hàng thƣơng mại: Khi bàn về chức năng của ngân hàng thương mại, các nhà kinh tế đều cho rằng NHTM có 3 chức năng chính như sau: - Chức năng trung gian tín dụng: Chức năng trung gian tín dụng được xem là chức năng quan trọng và cơ bản nhất của NHTM.
Với chức năng này, ngân hàng huy động va tập trung các nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế để tạo lập nguồn vốn cho vay và sử dụng nguồn vốn đó để đầu tư vào các nhu cầu khác trong nền kinh tế. Khi thực hiện chức năng này, NHTM đóng vai trò là cầu nối giữa người thừa và thiếu vốn và người có nhu cầu về vốn, hay có thể nói ngân 11 hàng vừa “mua” tiền vừa “bán” tiền, phần tiền chênh lệch giữa giá “mua” và giá “bán” chính là một phần lớn trong lợi nhuận của NHTM. Đối với ngân hàng thương mại, chức năng này là cơ sở cho sự tồn tại, phát triển của ngân hàng, tạo nguồn vốn để ngân hàng kinh doanh và tăng thu lợi nhuận đồng thời là cơ sở để NHTM tạo bút tệ. Đối với khách hàng tiền gửi vừa giúp cho vốn nhàn rỗi tăng khả năng sinh lời vừa đảm bảo an toàn vốn.
Đối với khách hàng tiền vay, vừa kịp thỏa mãn được nhu cầu vốn tạm thời thiếu hụt trong sản xuất kinh doanh, dịch vụ và tiêu dùng lại vừa tiết kiệm chi phí, tiết kiệm thời gian tìm kiếm nguồn vốn tiện lợi, an toàn và hợp pháp. - Chức năng trung gian thanh toán: Ngân hàng thương mại đóng vai trò là trung gian thanh toán khi nó thực hiện thánh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác. Trung gian thanh toán là chức năng quan trọng, không những thể hiện khá rõ bản chất của NHTM mà còn cho thấy tính chất “đặc biệt” trong hoạt động của NHTM. Khi thực hiện chức năng này, NHTM đóng vai trò như “thủ quỹ” cho các doanh nghiệp và các cá nhân thực hiện thanh toán theo yêu cầu.
Ngân hàng thực hiện chức năng trung gian thanh toán dựa trên cơ sở thực hiện chức năng trung gian tín dụng. Bởi vì thông qua việc nhận tiền gửi, ngân hàng mở tài khoản ngân hàng cho khách hàng để theo dõi. Đó chính là tiền đề để ngân hàng thực hiện thanh toán qua ngân hàng, đặt ngân hàng vào vị trí làm trung gian thanh toán. Hơn nữa việc thanh toán thông qua ngân hàng vừa nhanh chóng, tiện lợi mà đảm bảo an toàn.
12 Hiện nay, các ngân hàng thương mại cũng đẩy mạnh đa dạng các phương thức thanh toán như: thẻ thanh toán, thẻ tín dụng, thẻ visa, các ứng dụng ngân hàng,. Tùy theo nhu cầu mà các khách hàng sẽ chọn những phương thức thanh toán phù hợp. Hình thức không chỉ giúp các chủ thể kinh tế sử dụng tiền nhàn rỗi hợp lý, tiết kiệm chi phí, thời gian, an toàn bảo mật,, mà còn giúp đẩy nhanh lưu thông hàng hóa, tốc độ lưu chuyển vốn,. từ đó góp phần phát triển nền kinh tế.