Luận văn thạc sĩ phân tích rào cản tiếp cận tín dụng trong phát triển nông lâm nghiệp quy mô hộ tại huyện phù ninh tỉnh phú thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích phân tích rào cản tiếp cận tín dụng trong phát triển nông lâm nghiệp quy mô hộ tại huyện phù ninh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Thị Vân Hường
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Xuân Luận
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Phân tích rào cản tiếp cận tín dụng trong phát triển nông lâm nghiệp quy mô hộ tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số khái niệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHIẾU PHỎNG VẤN
• 3. MỘT SỐ CÂU HỎI CHO TỔ CHỨC TÍN DỤNG
• 4. MỘT SỐ CÂU HỎI CHO CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG
• 5. BÀI BÁO GỬI TẠP CHÍ KINH TẾ
• 6. PHIẾU PHẢN BIỆN BÀI BÁO

Tóm tắt

I. Rào cản tín dụng

Rào cản tín dụng là một trong những vấn đề chính được phân tích trong luận văn. Các rào cản này bao gồm cả yếu tố chính sách và thực tiễn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn của các hộ gia đình trong lĩnh vực nông lâm nghiệp. Cụ thể, các rào cản pháp lý như cơ chế cho vay, đảm bảo tiền vay, và hành lang quản lý đã tạo ra những khó khăn lớn cho các hộ gia đình. Ngoài ra, việc thực thi chính sách của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cũng là yếu tố quan trọng. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc mở rộng cơ chế cho vay, đặc biệt là đối với các hộ sản xuất nhỏ lẻ. Điều này dẫn đến việc nhiều hộ gia đình không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để phát triển sản xuất.

1.1. Rào cản pháp lý

Các rào cản pháp lý bao gồm cơ chế cho vay, đảm bảo tiền vay, và hành lang quản lý. Những yếu tố này đã tạo ra những khó khăn lớn cho các hộ gia đình trong việc tiếp cận vốn. Ví dụ, cơ chế cho vay hiện tại thường yêu cầu các hộ gia đình phải có tài sản thế chấp, điều này gây khó khăn cho các hộ không có đủ tài sản. Ngoài ra, hành lang quản lý chặt chẽ cũng làm giảm khả năng tiếp cận vốn của các hộ gia đình.

1.2. Rào cản thực tiễn

Các rào cản thực tiễn bao gồm việc thực thi chính sách của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc mở rộng cơ chế cho vay, đặc biệt là đối với các hộ sản xuất nhỏ lẻ. Điều này dẫn đến việc nhiều hộ gia đình không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để phát triển sản xuất. Ngoài ra, trình độ của cán bộ ngân hàng trong thẩm định cho vay cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay.

II. Phát triển nông lâm nghiệp

Phát triển nông lâm nghiệp là mục tiêu chính của luận văn. Các mô hình nông lâm nghiệp kết hợp đã được áp dụng tại Phù Ninh, Phú Thọ, mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, việc phát triển các mô hình này đòi hỏi nguồn vốn lớn, đặc biệt là từ các tổ chức tín dụng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ gia đình tham gia vào các mô hình này thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, dẫn đến hiệu quả sản xuất không cao. Để giải quyết vấn đề này, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức tín dụng, giúp các hộ gia đình dễ dàng tiếp cận vốn hơn.

2.1. Mô hình nông lâm nghiệp

Các mô hình nông lâm nghiệp kết hợp đã được áp dụng tại Phù Ninh, Phú Thọ, mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội và môi trường. Các mô hình này bao gồm việc kết hợp trồng trọt và chăn nuôi, tạo ra hệ thống sản xuất đa dạng và ổn định. Tuy nhiên, việc phát triển các mô hình này đòi hỏi nguồn vốn lớn, đặc biệt là từ các tổ chức tín dụng.

2.2. Khó khăn trong phát triển

Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ gia đình tham gia vào các mô hình nông lâm nghiệp thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, dẫn đến hiệu quả sản xuất không cao. Để giải quyết vấn đề này, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức tín dụng, giúp các hộ gia đình dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ về kỹ thuật và quản lý, giúp các hộ gia đình nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Giải pháp tín dụng

Giải pháp tín dụng được đề xuất trong luận văn nhằm tháo gỡ những khó khăn trong việc tiếp cận vốn của các hộ gia đình. Các giải pháp bao gồm việc cải thiện cơ chế cho vay, đơn giản hóa thủ tục vay, và tăng cường hỗ trợ từ các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, giúp các hộ gia đình dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Các giải pháp này không chỉ giúp các hộ gia đình phát triển sản xuất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế nông thôn.

3.1. Cải thiện cơ chế cho vay

Các giải pháp bao gồm việc cải thiện cơ chế cho vay, đơn giản hóa thủ tục vay, và tăng cường hỗ trợ từ các tổ chức tín dụng. Việc cải thiện cơ chế cho vay sẽ giúp các hộ gia đình dễ dàng tiếp cận vốn hơn, đặc biệt là các hộ không có đủ tài sản thế chấp. Ngoài ra, việc đơn giản hóa thủ tục vay cũng sẽ giúp các hộ gia đình tiết kiệm thời gian và chi phí.

3.2. Hỗ trợ từ nhà nước

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, giúp các hộ gia đình dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Các chính sách này bao gồm việc hỗ trợ lãi suất, hỗ trợ kỹ thuật và quản lý, giúp các hộ gia đình nâng cao hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ về tiêu thụ sản phẩm, giúp các hộ gia đình đảm bảo đầu ra cho sản phẩm của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nông lâm nghiệp (NLN) quy mô hộ gia đình đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông thôn Việt Nam, đặc biệt tại các vùng trung du miền núi như huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Theo số liệu khảo sát năm 2017, huyện Phù Ninh có tổng số 464 hộ sản xuất nông lâm nghiệp, trong đó nhiều hộ gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng để mở rộng sản xuất. Nguồn vốn tín dụng được xem là yếu tố then chốt giúp các hộ nâng cao năng lực tài chính, áp dụng khoa học kỹ thuật, chuyển dịch sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô tập trung, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, thực trạng tiếp cận vốn vay tại địa phương còn nhiều rào cản, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển kinh tế hộ.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích hiện trạng sử dụng vốn tín dụng phục vụ sản xuất NLN quy mô hộ tại huyện Phù Ninh trong giai đoạn 2014-2017, làm rõ các rào cản trong tiếp cận tín dụng và đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho các hộ sản xuất. Nghiên cứu có phạm vi tập trung tại ba xã đại diện gồm Phú Lộc, Tiên Du và Tiên Phú, với tổng cỡ mẫu khảo sát 215 hộ, nhằm đảm bảo tính đại diện cho các vùng sinh thái khác nhau trong huyện.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương trong việc thiết kế chính sách, cải tiến quy trình cho vay, đồng thời hỗ trợ các hộ sản xuất nâng cao năng lực quản lý vốn và phát triển sản xuất bền vững. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường sinh thái tại khu vực trung du miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế nông nghiệp, tín dụng ngân hàng và phát triển nông thôn. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Tín dụng được hiểu là sự chuyển giao quyền sử dụng vốn từ người cho vay sang người vay trong một thời hạn nhất định, kèm theo nghĩa vụ hoàn trả cả gốc và lãi. Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn chính thức, có vai trò cung ứng vốn ổn định, đa dạng hình thức cho vay, giúp hộ sản xuất nông lâm nghiệp nâng cao năng lực tài chính và phát triển sản xuất.

2. Mô hình sản xuất nông lâm nghiệp (Agroforestry): Đây là tổ hợp các hoạt động kết hợp hài hòa giữa trồng trọt, lâm nghiệp và chăn nuôi, tạo ra hệ thống đa dạng, ổn định và bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường. Mô hình này đòi hỏi nguồn lực vốn lớn và có chu kỳ sản xuất dài, do đó tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển.

Các khái niệm chính bao gồm: tín dụng ngân hàng, rào cản tiếp cận tín dụng, mô hình nông lâm nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn vay, và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê, văn bản pháp luật như Luật Đất đai (2013), Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (2004), các nghị định và quyết định liên quan đến chính sách tín dụng nông nghiệp. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp 215 hộ sản xuất nông lâm nghiệp tại 3 xã đại diện của huyện Phù Ninh trong năm 2017, sử dụng bảng hỏi chuẩn và phỏng vấn sâu với các cán bộ khuyến nông, tổ chức tín dụng.

Cỡ mẫu được xác định dựa trên tổng số hộ sản xuất NLN (464 hộ) với sai số tiêu chuẩn 5%, chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo tỷ lệ hộ tại từng thôn, xã. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 19 và Stata với các phương pháp thống kê mô tả, mô hình ước lượng Logit và Probit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng.

Phương pháp hàm tài chính FV (Future Value) được áp dụng để tính toán giá trị tương lai của dòng tiền vay vốn, giúp đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay trong điều kiện lãi suất và thời hạn vay khác nhau. Quy trình nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2014-2017, tập trung phân tích thực trạng, rào cản và đề xuất giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng vốn tín dụng: Khoảng 62% số hộ khảo sát tại huyện Phù Ninh đã từng vay vốn tín dụng ngân hàng phục vụ sản xuất nông lâm nghiệp. Tổng lượng vốn vay trung bình đạt khoảng 150 triệu đồng/hộ, chiếm 75% tổng vốn đầu tư sản xuất. Mục đích vay chủ yếu là mua giống, thức ăn chăn nuôi và xây dựng chuồng trại.

2. Hiệu quả sử dụng vốn vay: Thu nhập hỗn hợp bình quân của các hộ sử dụng vốn vay đạt 1,8 lần chi phí sản xuất, cho thấy hiệu quả kinh tế tích cực. So với nhóm không vay vốn, thu nhập hỗn hợp của hộ vay cao hơn khoảng 25%, phản ánh vai trò quan trọng của tín dụng trong nâng cao năng lực sản xuất.

3. Rào cản tiếp cận tín dụng: Kết quả mô hình Logit cho thấy các yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiếp cận vốn gồm: thiếu tài sản thế chấp (ảnh hưởng giảm 40% khả năng vay thành công), trình độ quản lý vốn thấp (giảm 30%), thủ tục vay vốn phức tạp và thời gian giải ngân kéo dài (giảm 25%). Ngoài ra, yếu tố thị trường nông sản biến động cũng làm giảm động lực vay vốn của hộ.

4. Điều kiện cho vay và quy trình vay vốn: Các tổ chức tín dụng tại địa phương yêu cầu bảo đảm nợ vay bằng tài sản có giá trị, chủ yếu là đất đai và nhà ở. Thời hạn cho vay phổ biến từ 6 đến 12 tháng, lãi suất dao động 7-9%/năm. Quy trình vay vốn còn nhiều thủ tục phức tạp, gây khó khăn cho hộ sản xuất, đặc biệt là các hộ có quy mô nhỏ và trình độ quản lý hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các rào cản tiếp cận tín dụng xuất phát từ đặc điểm sản xuất nông lâm nghiệp có chu kỳ dài, rủi ro cao do thiên tai và biến động thị trường, khiến ngân hàng thận trọng trong việc cho vay. So sánh với các nghiên cứu tại Indonesia và Nigeria, tình trạng thiếu tài sản thế chấp và thủ tục vay vốn phức tạp là những vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của nông dân.

Việc sử dụng mô hình Logit và Probit giúp làm rõ các nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến quyết định vay vốn, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc thiết kế chính sách tín dụng phù hợp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ hộ vay vốn theo xã, bảng so sánh hiệu quả sử dụng vốn giữa nhóm vay và không vay, cũng như biểu đồ thể hiện các rào cản chính trong tiếp cận tín dụng.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của tín dụng ngân hàng trong phát triển sản xuất nông lâm nghiệp quy mô hộ, đồng thời chỉ ra những hạn chế cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và thúc đẩy phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến chính sách bảo đảm nợ vay: Các tổ chức tín dụng cần đa dạng hóa hình thức bảo đảm, giảm bớt yêu cầu về tài sản thế chấp truyền thống, đồng thời phát triển các sản phẩm tín dụng dựa trên uy tín và liên kết hộ sản xuất. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể thực hiện là các ngân hàng thương mại và chính quyền địa phương.

2. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn: Rút ngắn quy trình thẩm định, giải ngân vốn, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ vay vốn để giảm chi phí và thời gian cho hộ sản xuất. Thời gian thực hiện: 1 năm, chủ thể là các tổ chức tín dụng.

3. Nâng cao năng lực quản lý vốn cho hộ sản xuất: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng quản lý tài chính, kỹ thuật sản xuất và tiếp cận thị trường cho nông dân nhằm tăng hiệu quả sử dụng vốn vay. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể là các cơ quan khuyến nông, tổ chức phi chính phủ.

4. Tăng cường chính sách hỗ trợ từ Nhà nước: Ban hành các chính sách ưu đãi lãi suất, bảo hiểm nông nghiệp và hỗ trợ kỹ thuật nhằm giảm rủi ro cho cả ngân hàng và hộ sản xuất. Thời gian thực hiện: 2-3 năm, chủ thể là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ngân hàng Nhà nước.

5. Phát triển mô hình liên kết sản xuất: Khuyến khích hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng quy mô sản xuất, nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng và thị trường. Thời gian thực hiện: 2 năm, chủ thể là chính quyền địa phương và các tổ chức nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp và tín dụng: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, tháo gỡ rào cản cho hộ sản xuất nông lâm nghiệp, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Tham khảo để cải tiến quy trình cho vay, thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm sản xuất nông lâm nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và mở rộng thị trường khách hàng.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế nông nghiệp: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp phân tích và mô hình định lượng về tiếp cận tín dụng trong phát triển nông lâm nghiệp, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Hộ sản xuất nông lâm nghiệp và tổ chức nông dân: Giúp hiểu rõ các rào cản trong tiếp cận vốn, nâng cao nhận thức về quản lý vốn vay và kỹ thuật sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng tiếp cận các nguồn vốn hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các hộ sản xuất nông lâm nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng?
   Nguyên nhân chính là do thiếu tài sản thế chấp, thủ tục vay vốn phức tạp, trình độ quản lý vốn hạn chế và rủi ro cao từ thiên tai, biến động thị trường. Ví dụ, tại huyện Phù Ninh, 40% hộ không thể vay do không có tài sản đảm bảo hợp pháp.

2. Tín dụng ngân hàng có vai trò gì trong phát triển nông lâm nghiệp quy mô hộ?
   Tín dụng giúp cung cấp vốn đầu tư mua giống, thức ăn, xây dựng chuồng trại, áp dụng kỹ thuật mới, từ đó tăng năng suất và thu nhập. Nghiên cứu cho thấy hộ vay vốn có thu nhập cao hơn 25% so với hộ không vay.

3. Các tổ chức tín dụng áp dụng những điều kiện gì khi cho vay hộ sản xuất nông lâm nghiệp?
   Điều kiện bao gồm năng lực pháp luật, khả năng tài chính, bảo đảm nợ vay bằng tài sản thế chấp hoặc tín chấp, phương án sản xuất hiệu quả và khả năng hoàn trả nợ. Lãi suất thường dao động 7-9%/năm với thời hạn vay 6-12 tháng.

4. Làm thế nào để nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng của các hộ sản xuất?
   Cần đơn giản hóa thủ tục vay, đa dạng hóa hình thức bảo đảm, nâng cao năng lực quản lý vốn cho hộ, phát triển liên kết sản xuất và tăng cường chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích rào cản tiếp cận tín dụng?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình định lượng Logit và Probit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn, kết hợp phân tích thống kê mô tả và hàm tài chính FV để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn.

Kết luận

• Tín dụng ngân hàng đóng vai trò thiết yếu trong phát triển sản xuất nông lâm nghiệp quy mô hộ tại huyện Phù Ninh, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định kinh tế nông thôn.
• Khoảng 62% hộ sản xuất đã tiếp cận vốn vay, với hiệu quả sử dụng vốn thể hiện qua thu nhập hỗn hợp cao hơn 25% so với nhóm không vay.
• Rào cản chính gồm thiếu tài sản thế chấp, thủ tục vay vốn phức tạp, trình độ quản lý vốn thấp và rủi ro thiên tai, thị trường.
• Đề xuất các giải pháp cải tiến chính sách bảo đảm nợ vay, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao năng lực quản lý vốn và phát triển liên kết sản xuất nhằm tháo gỡ khó khăn tiếp cận vốn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương và hộ sản xuất trong việc phát triển tín dụng nông nghiệp bền vững.

Các tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới để nâng cao hiệu quả tiếp cận vốn và phát triển sản xuất nông lâm nghiệp tại huyện Phù Ninh. Các nhà nghiên cứu có thể mở rộng khảo sát tại các vùng khác để so sánh và hoàn thiện chính sách tín dụng nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu, nguyên liệu lao động chủ yếu tạo ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp là ngành sản xuất lớn bao gồm nhiều chuyên ngành: Trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản: Theo nghĩa rộng còn bao gồm cả lâm nghiệp, thủy sản [38].

Mô hình, mô hình sản xuất nông lâm nghiệp Mô hình: Là sự đơn giản hóa thực tế để có thể phân tích các quá trình phức tạp. Mô hình sản xuất nông - lâm nghiệp (Agroforestry): Là một tổ hợp các hoạt động kết hợp hài hòa trồng trọt các loại cây,cây lâm nghiệp với cây nông nghiệp hoặc với chăn nuôi tạo thành hệ thống nhất, đa dạng và ổn định cho hộ gia đình, trang trại hay cả cộng đồng. Lợi ích lớn nhất của hệ thống nông lâm nghiệp là tạo ra tương tác sinh học giữa các loại cây trồng phục vụ sản xuất với nhau hoặc với chăn nuôi (BruceC. Khái niệm về tín dụng Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về tín dụng.

Theo nguồn gốc từ La tinh cổ xưa thì tín dụng là "credese", có nghĩa là "tín nhiệm" hoặc "tin tưởng" (Jonathan Golin, 2001) [42] Qua nhiều thế kỷ, ý nghĩa của thuật ngữ này vẫn còn gần với bản gốc đó là “cho vay” hoặc "tín dụng" trong mối quan hệ vay mượn bắt nguồn từ sự vận động đơn phương của giá trị. Sự tách rời của (1) quá trình vay và (2) quá trình trả trên cơ sởtin tưởng, tín nhiệm nên mối quan hệ vay mượn trở thành quan hệ tín dụng; trongmối quan hệ đó, e 5 người đi vay phải trả cho người cho vay một khoản phí vì đã sử dụng vốn vay (3) theo nguyên tắc hạch toán kinh tế của thị trường (Sơ đồ 1.1 Biểu diễn quan hệ tín dụng Nói cách khác, quá trình “vay” là quá trình đi thuê vốn; quá trình “trả” là quá trình hoàn trả vốn đã đi thuê. Do đó, sau một thời gian sử dụng vốn đi thuê, ngoài việc hoàn trả vốn gốc đã thuê, bên đi thuê vốn phải trả lãi cho bên cho thuê. Bản chất của hoạt động tín dụng chính là phần lãi thu được, là giá trị tăng thêm mà bên đi thuê vốn phải trả cho bên cho thuê Tiền đề đầu tiên thường dựa vào các chủ nợ, cụ thể là kiến thức của người vay (hoặc danh tiếng của người vay), thứ hai thường được dựa trên sự hiểu biết của các chủ nợ về tình trạng tài chính của người vay, hoặc một bên đáng tin cậy.

Theo Jonothan Golin (2001) [42]: “Tín dụng là niềm tin hoặc kỳ vọng thực tế, khi đó người cho vay sẵn sàng cho vay và sẽ được hoàn trả đầy đủ theo quy định của thỏa thuận giữa bên cho vay và bên vay vốn và rủi ro tín dụng là khả năng có thể xảy ra”. Theo từ điển Wikipedia [48] định nghĩa tín dụng là sự tin tưởng ở đó một tổ chức (người cho vay) cho tổ chức khác (người đi vay) vay tiền hoặc các nguồn vật dụng khác, trong đó người đi vay không nhất thiết phải hoàn trả ngay, thay thế bằng đó là khoản nợ, nhưng hứa phải hoàn trả lại vốn, hoặc các nguồn lợi khác trong thời gian nhất định. Nói một cách khác, tín dụng được hình thành, được thừ nhận và phát triển rộng dãi. Nguồn cung cấp tín dụng bao gồm tài chính, vật dụng, trang thiết bị hoặc cả dịch vụ.

Nguồn trả tín dụng e 6 cũng có nhiều hình thức, cung cấp tín dụng được hiểu là người cho vay, cho thuê và người cho mượn. Hiện nay hoạt động tín dụng ngân hành là nguồn lớn nhất trong các tổ chức tín dụng, theo đánh giá các ngân hàng tại Anh Quốc cho đến tháng 12 năm 2013 có tới 97% vốn tín dụng được cung cấp từ các ngân hàng. Hiểu hoạt động tín dụng gồm 2 phần: phần vốn và phần nợ khi hoàn trả cho người vay bằng tỷ lệ lãi suất tương ứng. Từ những quan điểm trên, chúng ta thấy: Tín dụng chính là sự chuyển giao quyền sử dụng một lượng giá trị từ người này sang người khác, giá trị cho vay có thể dưới hình thức tiền tệ hay hình thái vật chất, sự chuyển giao được xác định có thời hạn nhất định và khi lượng giá trị được hoàn trả cho người chủ sở hữu phải kèm theo một lượng giá trị dôi thêm, gọi là lợi tức tín dụng.

Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng được cung ứng bởi các chủ thể cho vay khác nhau, với các tổ chức tín dụng được được cung cấp bởi các NHTM nhà nước, NHTM cổ phần, quỹ tín dụng, công ty tài chính được hiểu là tín dụng chính thức hay tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu tác giả chỉ đề cập đến tín dụng được cung ứng bởi các ngân hàng thương mại. Nguồn vốn tín dụng ngân hàng bị ảnh hưởng bởi các nhân tố: Diện tích đất, trình độ học vấn của chủ hộ, giá trị sản lượng, số lao động và số người còn phụ thuộc độ tuổi, giới tính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đối với tín dụng phi chính thức hay còn gọi là các hình thức tín dụng khác được dùng ở đây với nghĩa tương đối, phản ảnh một thực trạng tài chính ở nông thôn nước ta hiện nay.

Thuật ngữ tín dụng khác được dùng để chỉ những quan hệ tín dụng ngầm hoặc nửa công khai (nhiều trường hợp là công khai), ở đó có một hoặc một số hoặc tất cả các yếu tố vượt ra ngoài khuôn khổ của thể chế pháp lý hiện hành (mà yếu tố cơ bản nhất là lãi suất), như: vay nặng lãi, huê, hụi. Tuy nhiên, trong thực tế, nó cũng có thể bao gồm cả những quan hệ tín dụng trực tiếp giữa các cư dân nông thôn mà yếu tố lãi suất hoàn toàn bình thường, thậm chí thấp hơn so với e 7 lãi suất thị trường chính thức. Những quan hệ này phát sinh trên cơ sở những quan hệ tình cảm (họ tộc, bạn bè) hoặc nhiều thứ quan hệ đa dạng khác. Với các hình thức tín dụng trên, thì tín dụng ngân hàng cũng khẳng định được vai trò của mình trong việc thúc đẩy sản xuất phát triển và một nền kinh tế muốn phát triển lâu dài và bền vững thì hệ thống tín dụng ngân hàng phải hoạt động mạnh mẽ.

Tín dụng ngân hàng là chủ thể cung cung vốn đặc biệt quan trọng, bởi các lý do sau: Ngân hàng là định chế tài chính trung gian lớn nhất trong nền kinh tế, mạng lưới rộng khắp. Ngân hàng đóng 2 vai trò trong nền kinh tế, vừa là người đi vay và vừa là người cho vay, do đó ngân hàng có thể tận dụng nguồn vốn huy động được để cho vay và sinh lời từ nguồn tiền này. Ngân hàng có các hình thức cho vay đa dạng và phong phú, không hạn chế về mặt thời gian và quy mô tín dụng, có thể thoả mãn nhu cầu của tất cả các chủ thể có nhu cầu về vốn. Hoạt động ngân hàng ngày càng đa dạng về các loại hình dịch vụ, ngoài hoạt động cấp tín dụng cho vay thì ngân hàng còn có các hoạt động dịch vụ khác như là bảo lãnh, chiết khấu, thanh toán, do đó đáp ứng tốt nhu cầu của các chủ thể cần vốn trong nền kinh tế.

Qua phân tích trên, có thể hiểu tín dụng ngân hàng là sự chuyển giao quyền sử dụng một lượng giá trị từ phía người cho vay là các NHTM sang các chủ thể sử dụng vốn có thời hạn và mục đích nhất định. Như vậy, với bản chất của tín dụng ngân hàng nói chung, bản chất của giải pháp tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất nông lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường thể hiện như sau: (1) Ngân hàng thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ, đi vay để cho vay, nguồn vốn cho vay hộ sản xuất nông lâm nghiệp là vốn do ngân hàng huy động trong nền kinh tế; (2) Hộ sản xuất nông nghiệp vay vốn ngân hàng, ngoài việc hoàn trả gốc, còn phải lãi vay, đủ để ngân hàng chi trả vốn huy động và chi phí cho vay hộ sản xuất nông lâm nghiệp. e 8 Vai trò của tín dụng đến phát triển nông nghiệp: Khi đánh giá vai trò của tín dụng thúc đẩy phát triển nông thôn mới tại Lâm Đồng tác giả Vũ Văn Thực (2015) [25] cho biết thông qua nguồn vốn vay các hộ nông dân đã gia tăng tiềm lực tài chính để đầu từ cho sản xuất, kinh doanh, tăng cường hạch toán, từng bước chuyển dịch sản xuất nhỏ sang sản xuất tập chung. Nguồn vốn đã từng bước đẩy lùi tệ nạn cho vay nặng lãi, bán non hàng hóa nông sản ở nông thôn góp phần tích cực xó đói giảm nghèo.

Công nghệ kỹ thuật tiến tiến đã được áp dụng trong sản xuất, tăng giá sản xuất trên đơn vị sản xuất. Rào cản trong tiếp cận tín dụng của nông hộ NLN Xét về mặt lý thuyết thường có các rào cản sau: - Về môi trường pháp lý, thể chế chính sách: Chính sách là những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay: Về cơ chế cho vay, về đảm bảo tiền vay, về hành lang quản lý, về tiêu thụ, bao tiêu sản phẩm, trợ giá trong sản xuất nông nghiệp, đối tượng cho vay… - Việc chỉ đạo thực hiện, thực thi của Ngân hàng nhà nước đối với các NHTM như thực hiện cơ chế cho vay mở rộng cũng là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng của hộ sản xuất. Hơn nữa chủ quan của bản thân NHTM cũng là những nhân tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả cho vay của NHTM: Nguồn vốn của NHTM, uy tín - tín nhiệm - tinh thần phục vụ của NHTM, trình độ của cán bộ NHTM trong thẩm định cho vay, trong tiếp thị, trong marketing và sự am hiểu về khoa học kỹ thuật cũng như am hiểu về pháp luật, nhất là luật kinh tế; về tổ chức phân công công tác phù hợp với năng lực của cán bộ NHTM… - Chủ quan của khách hàng vay vốn: Yếu tố chủ quan của khách hàng vay vốn, đó là chủ hộ sản xuất, cũng là những yếu tố cơ bản tác động đến hiệu quả cho vay: Trình độ, năng lực sản xuất kinh doanh, sự am hiểu về khoa học kỹ thuật và áp dụng khoa học công nghệ, sự am hiểu và nhạy bén với kinh tế e 9 thị trường và thị hiếu tiêu dùng; trình độ quản trị sản xuất kinh doanh và am hiểu và chấp hành pháp luật của chủ hộ sản xuất.