CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CỦA NỮ GIỚI TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ “PINK TARIFF” 1.1 Bình đẳng giới và vai trò của nữ giới trong thương mại quốc tế 1.1 Khái quát chung về Bình đẳng giới trong thương mại quốc tế Bình đẳng giới trong thương mại quốc tế là một chủ đề đang được quan tâm đến tại nhiều quốc gia trên thế giới. Chủ đề này đề cập đến việc giới tính không được ảnh hưởng bởi sự chênh lệch giữa nam và nữ trong các hoạt động thương mại quốc tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng sự chênh lệch giữa nam và nữ vẫn rất rõ ràng trong ngành công nghiệp này. Nguyên tắc và mục tiêu của bình đẳng giới là đảm bảo rằng dù thuộc bất kỳ giới tính nào, bạn đều có cơ hội và quyền tham gia vào các lĩnh vực kinh doanh, thị trường, sản phẩm và dịch vụ một cách công bằng, không bị phân biệt đối xử vì giới tính.
Điều này có nghĩa là nam và nữ đều có thể tham gia vào thị trường lao động và kinh doanh, truy cập vào các nguồn lực tài chính, công nghệ và mạng lưới kinh doanh, và được đối xử công bằng trong các mối quan hệ thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, bình đẳng giới trong thương mại quốc tế vẫn là một vấn đề lớn, đặc biệt là trong các nước đang phát triển, nơi phụ nữ thường gặp phải những rào cản về giới tính trong việc tiếp cận thị trường quốc tế.8 Các rào cản này bao gồm sự kém tin tưởng của các đối tác thương mại về khả năng của phụ nữ trong kinh doanh và các khó khăn về tài chính và hỗ trợ kinh doanh.9 Việc đảm bảo bình đẳng giới trong thương mại quốc tế không chỉ là một nhu cầu về công bằng xã hội mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Khi phụ nữ có cơ hội tiếp cận các thị trường quốc tế và tham gia vào các hoạt động kinh doanh, họ có thể đóng góp một cách tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước và giúp nâng cao đời sống của cộng đồng. 8 Ngọc Anh, “Thúc đẩy phụ nữ hội nhập quốc tế”, Tạp chí Xây dựng Đảng, link tham khảo: <https://www.vn/nhan-quyen-va-cuoc-song/thuc-day-phu-nu-hoi-nhap-quoc-te-14847> truy cập ngày: 10/04/2023 9 baophapluat.vn, “Những rào cản khi phái đẹp khởi nghiệp”, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, link tham khảo: <https://hoilhpn.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/nhung-rao-can-khi-phai-%C4%91ep-khoi-nghiep-40464- 1.html>, truy cập ngày: 10/04/2023 11 Tuy nhiên, mặc dù nhiều nỗ lực đã được đưa ra để thúc đẩy bình đẳng giới trong thương mại quốc tế, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức và khó khăn để đạt được mục tiêu này.2 Vai trò của nữ giới trong thương mại quốc tế Nữ giới đóng vai trò quan trọng trong thương mại công bằng, không chỉ là người tiêu dùng mà còn là người sản xuất và tham gia vào các hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, nữ giới vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức và khó khăn trong việc tham gia vào các hoạt động thương mại, đặc biệt là trong các quốc gia đang phát triển. Một trong những vai trò quan trọng của nữ giới trong thương mại công bằng là đảm bảo quyền lợi của họ được đảm bảo trong các giao dịch thương mại. Nữ giới thường bị thiệt thòi hơn so với nam giới trong các giao dịch thương mại, đặc biệt là trong các ngành nghề đòi hỏi sức lao động và năng lực kỹ thuật cao. Điều này có thể làm giảm khả năng cạnh tranh và các cơ hội kinh doanh của nữ giới.
Nữ giới đóng vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế. Họ không chỉ là những nhân viên và nhà quản lý trong các công ty và tổ chức thương mại, mà còn là các doanh nhân, nhà sáng lập và chủ sở hữu doanh nghiệp. Nữ giới có thể giúp tăng tốc độ phát triển kinh tế và giảm đói nghèo trên toàn cầu bằng cách tham gia vào hoạt động kinh doanh, tạo ra việc làm cho các địa phương và đóng góp vào nền kinh tế. Họ cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy mạnh việc bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế.
Bên cạnh đó, nữ giới cũng có thể là những người tiêu dùng quan trọng và quyết định trong thương mại quốc tế. 11 Họ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những xu hướng thị trường mới và ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng khác. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức về giới trong thương mại quốc tế, như sự kém đại diện và phân chia lao động giữa các giới, vì vậy 10 Isabelle Guérin, "Women and the Economy: the Challenges - Solidarity-based economic practices: between réistance and social justice", Concept paper written for the WSSE Dakar, Senegal meeting (Nov 19- 21,2005). 11 “Sáng kiến quản lý về giới và chính sách kinh tế ở châu Á – Thái Bình Dương: Giới và thương mại”, Trung tâm Vùng Châu Á – Thái Bình Dương xuất bản, tr.
37 12 cần có sự hỗ trợ và khuyến khích cho nữ giới để tham gia vào lĩnh vực này và thăng tiến trong sự nghiệp.12 Đầu tư vào phụ nữ và trẻ em có thể được xem là một trong những cách hiệu quả nhất để thu hẹp khoảng cách giới và hướng tới phát triển bền vững bởi phụ nữ và trẻ em là những nhóm có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của một quốc gia. Đầu tư vào phụ nữ và trẻ em có thể giúp nâng cao giáo dục, sức khỏe, tài chính và sự phát triển kinh tế của cả cộng đồng. 13 Khi phụ nữ và trẻ em được đầu tư, họ có thể trở thành các nhân tố đóng góp quan trọng cho nền kinh tế. Những phụ nữ được giáo dục và trang bị kỹ năng có thể trở thành nhân viên lao động chất lượng cao và tham gia vào các ngành nghề chủ chốt, cụ thể như sau: Thứ nhất, đầu tư vào phụ nữ có thể giúp tăng cường năng lực cạnh tranh của quốc gia trong khu vực và trên thế giới14 bởi khi có nhiều phụ nữ được đào tạo và phát triển, quốc gia có thể tạo ra những sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao hơn, từ đó giúp tăng cường năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư từ các quốc gia khác.
Thứ hai, đầu tư vào phụ nữ còn giúp giảm đói nghèo và chống lại bất bình đẳng xã hội15. Khi phụ nữ được đầu tư, họ có thể có được các nguồn lực cần thiết để cải thiện cuộc sống của mình và gia đình, giúp họ thoát khỏi cảnh đói nghèo và phát triển bền vững. Thứ ba, đầu tư vào phụ nữ còn có thể giúp tăng cường tình đoàn kết và hòa bình xã hội16. Khi phụ nữ được đầu tư, họ có thể trở thành các thành viên tích cực và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.
Những người phụ nữ này có thể trở thành những nhân vật chủ chốt trong việc xây dựng hòa bình, giảm bạo lực và xây dựng một xã hội an toàn. Ví dụ điển hình nhất hiện nay đó là sự đóng góp của bà Ngozi Okonjo-Iweala - Tổng Giám đốc WTO vào quá trình đảm bảo bình đẳng giới, đẩy 12 Trần Anh Tuấn, tldd 13 “Women and Trade: The Role of Trade in Promoting Gender Equality”, World Bank and World Trade Organization. 64 14 “Investing in women and girls”, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (ODCE) 15 Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (ODCE), tldd 16 Bài phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Trụ sở Chính phủ dịp 8 tháng 3 năm 2023, <https://moh.vn/hoat-dong-cua-lanh-dao-bo/-/asset_publisher/TW6LTp1ZtwaN/content/thu-tuong-tao- moi-truong-ieu-kien-e-phat-huy-vai-tro-cua-phu-nu-viet-nam>, truy cập ngày 03/02/2023. 13 mạnh phát triển kinh tế và là câu chuyện truyền cảm hứng cho rất nhiều phụ nữ vươn lên trong cuộc sống.
Thứ tư, đầu tư vào phụ nữ sẽ giúp tăng cường vai trò của phụ nữ trong xã hội17. Khi phụ nữ được đầu tư, họ có thể trở thành những nhân vật quan trọng trong việc đưa ra quyết định và tham gia vào các hoạt động chính trị và kinh tế. Điều này giúp nâng cao tầm nhìn của cộng đồng về vai trò của phụ nữ trong xã hội và giảm bớt sự phân biệt đối xử dựa trên giới tính. Thứ năm, đầu tư vào phụ nữ còn có thể giúp tăng cường sự tiếp cận và sử dụng các nguồn lực của cộng đồng 18.
Khi phụ nữ được đầu tư, họ có thể sử dụng và tiếp cận các nguồn lực như nước sạch, năng lượng, giáo dục và y tế. Điều này giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và cơ hội phát triển của cả cộng đồng. Vì vậy, đầu tư vào phụ nữ là một trong những cách hiệu quả nhất để thu hẹp khoảng cách giới và hướng tới phát triển bền vững. Nếu một quốc gia đầu tư đúng cách và có hiệu quả vào nhóm phụ nữ và trẻ em, thì đó là đầu tư vào tương lai của cả quốc gia.2 Cơ sở lý luận về “Pink tariff” 1.1 “Pink tariff” - Phân biệt đối xử về thuế nhập khẩu theo giới tính 1.1 Khái niệm Thiết kế quần áo và giày dép không chỉ là về thẩm mỹ mà còn liên quan đến thuế quan áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu và đối tượng người dùng cuối cùng.
Ví dụ, nhiều sản phẩm quần áo và giày dép nhập khẩu có thể được thiết kế với túi nhỏ dưới thắt lưng để giảm thiểu thuế quan19. Điều này là do thuế quan thấp hơn nhiều khi có túi vì nó không còn được xếp vào hàng hóa cho phụ nữ. Đây là một hiện tượng thú vị nhiều tập đoàn trên thế giới mà phải đối mặt. Tuy nhiên, hiện tượng này đang 17 Ramla Khalidi, "Vị thế và vai trò của phụ nữ Việt Nam Trong đời sống chính trị - xã hội", United Nations Development Programme (UNDP), <https://www.org/vi/vietnam/blog/vi-the-vai-tro-phu-nu-viet-nam- trong-doi-song-chinh-tri-xa-hoi>, truy cập ngày 03/02/2023.
Chu Thị Trang Vân, "Lồng ghép giới trong xây dựng và áp dụng pháp luật để bảo vệ quyền bình đẳng của phụ nữ", bài đăng số 5 tháng 5 năm 2004, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. 19 Kai Ryssdal, Janet Nguyen, Bridget Bodnar & Maria Hollenhorst, There’s a reason your Columbia shirt has a tiny pocket near your waistline, MARKETPLACE, <https://www.org/2019/05/29/theres-a- reason-your-columbia-shirt-has-a-tiny-pocket-near-your-waistline/>, truy cập ngày: 03/02/2023 14 ảnh hưởng tiêu cực tới người tiêu dùng là phụ nữ vì đã làm cho hàng hóa họ mua có giá đắt hơn do thuế suất cao. Ví dụ nêu trên là một biểu hiện điển hình của “Pink tariff” - vấn đề nghiên cứu chính của Khóa luận này. Hiện tại, chưa có một quy phạm pháp luật hay một nghiên cứu nào đưa ra được định nghĩa cụ thể và hợp lý nhất cho “Pink tariff”.
Vậy nên, qua quá trình tham khảo từ nhiều nguồn và lập luận phân tích, tác giả sẽ đưa ra khái niệm về “Pink tariff” phù hợp nhất với giới hạn của công trình nghiên cứu này.