phần Mở đầu, tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của Luận án được cấu trúc gồm 3 chương, 8 tiết. 9 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Thông tin là đối tượng nghiên cứu của nhiều công trình khoa học, nhưng thông tin chính trị (TTCT) và nhu cầu TTCT của sinh viên là vấn đề chưa được nghiên cứu nhiều. Trong quá trình tiển khai nhiệm vụ nghiên cứu, NCS xin tổng quan các công trình khoa học có liên quan đến đề tài như sau: 1. Các công trình nghiên cứu về thông tin lý luận chính trị Thông tin lý luận chính trị (LLCT) là một loại hình thông tin, được đề cập đến trong nhiều công trình khoa học.
Luận án Nghiên cứu biện pháp nâng cao chất lượng mạng thông tin số ở Việt Nam [84] của Nguyễn Hoài Nam đã phân tích khá kỹ về thông tin và mạng thông tin số ở Việt Nam, thực trạng khai thác và biện pháp nâng cao chất lượng mạng thông tin số ở Việt Nam khi công nghệ số đang đem đến xã hội thông tin làm thay đổi tư duy, lối sống, xác định cơ sở lý luận của mạng thông tin, tính chất của hệ thống thông tin CD/CDMA. Kết quả nghiên cứu trên cũng là một trong những tư liệu quan trọng để tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu của mình. Trong luận án Phát triển kiến thức thông tin cho sinh viên đại học ở Việt Nam, tác giả Trương Đại Lượng [80] phân tích, đánh giá vấn đề xây dựng, cung cấp thông tin cho sinh viên đại học, ảnh hưởng của thông tin nói chung và thông tin LLCT nói riêng đến hoạt động của sinh viên đại học; nêu đặc điểm của giáo dục đại học ở Việt Nam; phân tích vai trò của thông tin với sinh viên; đề xuất các giải pháp để đáp ứng nhu cầu thông tin cũng như phát triển kiến thức thông tin cho sinh viên đại học ở Việt Nam. Luận án Hành vi tìm kiếm thông tin của nhóm độc giả các tạp chí, bản tin của Học viện Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh của Nguyễn Thị Phương Thảo [100], nghiên cứu và làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, các khái niệm công cụ được sử dụng trong luận án, phân tích các nhóm hành vi cụ thể trong hoạt động tìm kiếm thông tin LLCT, những cơ sở lý luận được soi chiếu theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về báo chí cách mạng.
Luận án Giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc hình thành nhân cách ở sinh viên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay của Hoàng Anh [4] đã trình bày những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn, hiệu quả giáo dục 10 lý luận Mác - Lênin trong việc hình thành nhân cách ở sinh viên; những nhân tố tác động đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên; phân tích vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin trong việc hình thành nhân cách ở sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và những vấn đề đặt ra cần giải quyết. Tác giả đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lý luận Mác - Lênin góp phần hình thành nhân cách ở sinh viên. Luận án của Đỗ Minh Tuấn: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trường Đại học ở Hà Nội hiện nay [116] đã phân tích kỹ lưỡng các nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục LLCT cho sinh viên các trường Đại học ở Hà Nội. Quản lý đào tạo giảng viên lý luận chính trị đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới hiện nay [109] là luận án của Nguyễn Thị Thu Thủy, phân tích khá sâu về vai trò của TTCT trong hoạt động giảng dạy LLCT và quản lý hoạt động này trong bối cảnh hiện nay.
Luận án Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các Học viện quân sự ở nước ta hiện nay [124] của Lương Ngọc Vĩnh phân tích cơ sở lý luận và khảo sát thực trạng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong các Học viện quân sự ở nước ta, các TTCT được dẫn đưa như những luận cứ khoa học minh chứng nội dung giáo dục chính trị - tư tưởng cho các học viên các Học viện quân sự. Đó là những nội dung hấp dẫn, thiết thực với hướng nghiên cứu của NCS. Một số đề tài khoa học, bài nghiên cứu về vấn đề thông tin LLCT cũng được NCS quan tâm. Đề tài khoa học Thông tin lý luận chính trị đối với công tác giảng dạy ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư (2018), Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh do Đoàn Thị Thanh Thúy [106] làm chủ nhiệm đề tài đã phân tích, khái lược, nhận diện thực trạng về thông tin LLCT đối với công tác giảng dạy tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; đánh giá chung và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin LLCT phục vụ công tác giảng dạy tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Trong Hội thảo khoa học Quốc gia, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh (2015), bài viết Vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị tại các trường đại học của tác giả Nguyễn Thị Kim Chung [23] khái quát để nâng cao hiệu 11 quả giảng dạy LLCT ngoài việc đổi mới phương pháp, nội dung đòi hỏi giảng viên phải nắm bắt nhận thức thực tế của sinh viên về LLCT, đây là điều kiện cơ bản để giúp sinh viên thỏa mãn nhu cầu nhận thức của mình, ngoài ra giảng viên cần thực hiện nghiêm túc một số nguyên tắc sau: đảm bảo sự thống nhất tính khoa học, tính giáo dục và định hướng chính trị trong dạy - học LLCT; thống nhất giữa lý luận và thực tiễn; thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tượng; đảm bảo tính vững chắc của tri thức lý luận và tính mềm dẻo của tư duy; đảm bảo sự thống nhất trong quá trình dạy học LLCT; đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò chủ đạo của giảng viên với vai trò tự giác, tích cực của sinh viên. Trong bài viết Thông tin những vấn đề lý luận (phục vụ lãnh đạo), Tạp chí số 9, 10 năm 2013 [93], Trình Phú, Dư Bân đã khái quát, khoa học về chủ nghĩa Mác. Tác giả phân tích và luận giải 4 vấn đề cơ bản: (1) Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác cần được tiếp tục kiên trì lâu dài; (2) Những phán đoán lý luận chủ nghĩa Mác cần được phát triển; (3) Những lý giải giáo điều về chủ nghĩa Mác cần được loại bỏ; (4) Những quan điểm sai lầm chủ nghĩa Mác cần được làm rõ. Những luận giải trên vừa là cách thông tin cho đối tượng, ngoài ra còn lý giải, dẫn chứng cụ thể về những luận điểm gốc của C.Mác, những luận điểm do các nhà lý luận Trung Quốc phát triển trên nền tảng chủ nghĩa Mác.
Trong bài viết Nghiên cứu và phát triển chương trình đào tạo năng lực thông tin cho sinh viên trong kỷ nguyên số (2018), Tạp chí thông tin và tư liệu, Đỗ Văn Hùng [68] đã phân tích, khái quát và chỉ ra các nội dung của năng lực thông tin dựa trên mô hình 7 trụ cột của SCONUL và năng lực số dựa trên 7 mô hình của JISC, qua đó lý giải tầm quan trọng của năng lực thông tin đối với con người. Dựa trên cơ sở đó đánh giá các yếu tố tác động trực tiếp đến năng lực thông tin của sinh viên, nghiên cứu đưa ra đề xuất khung chương trình cốt lõi để tạo năng lực thông tin cho sinh viên hiện nay. Thông tin LLCT là nội dung được đề cập chủ yếu thông qua nội dung giáo dục LLCT hoặc trong nội dung công tác tư tưởng. Tác phẩm Một số vấn đề về công tác tư tưởng của tác giả Đào Duy Tùng [117] đã khẳng định rất rõ vị trí của thông tin LLCT có vai trò, nhiệm vụ lớn lao của công tác tư tưởng, những bài học kinh nghiệm và phương châm chỉ đạo công tác tư tưởng, những nội dung và biện pháp giáo dục công tác chính trị tư tưởng, tổng kết thực tiễn; 12 phòng, chống những ảnh hưởng của tư tưởng tư sản, phong kiến, tiểu tư sản, nhằm nâng cao chất lượng công tác tư tưởng.
Tác phẩm Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng - văn hóa trong tình hình mới của tác giả Hữu Thọ - Đào Duy Quát [105] đã đi sâu phân tích việc đổi mới, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác tư tưởng trong tình hình mới, trong đó chú trọng thông tin LLCT để công tác tư tưởng bám sát thực tiễn, hướng về cơ sở. Tác phẩm Đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng tác giả Hà Học Hợi, Ngô Văn Thạo [55] đã phân tích những cơ sở lý luận và thực tiễn của công cuộc đổi mới và đổi mới công tác tư tưởng trong bối cảnh những thập niên đầu của thế kỷ XXI, yêu cầu đổi mới, chủ động sáng tạo đổi mới để từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác tư tưởng. Tác phẩm Nguyên lý công tác tư tưởng của tác giả Lương Khắc Hiếu [48] đã đề cập tới những vấn đề chung nhất, khái quát nhất của công tác tư tưởng như: mục đích, chức năng, nhiệm vụ, vai trò, chủ thể, đối tượng, nguyên tắc, phương châm hoạt động của công tác tư tưởng. Tác phẩm cũng đã trình bày những nội dung cơ bản, quan trọng của công tác tư tưởng như thông tin LLCT, giáo dục chính trị tư tưởng, công tác tuyên truyền, cổ động, các phương tiện thông tin đại chúng, phương pháp, hình thức, phương tiện… khi tiến hành công tác tư tưởng.
Trong tác phẩm Về công tác giáo dục lý luận chính trị của Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh [13], các nhà khoa học đã tổng thuật một số bài viết và bài nói quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tuyển chọn, chắt lọc đã làm cơ sở định hướng cho hoạt động của ngành giáo dục LLCT của Đảng ta trong những năm qua.