Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 Việt Nam

Luận văn thạc sĩ toán học nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán của các kiểm toán viên tại các công, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Hà Hoàng Điệp
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Giang Tân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Kiểm Toán Big 4 Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do hình thành đề tài
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng khảo sát
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐE DỌA CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN
• 2.1. Tổng quan về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán và mối quan hệ giữa hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán với chất lượng kiểm toán
• 2.2. Khái niệm về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán
• 2.3. Mối quan hệ giữa hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán với chất lượng kiểm toán
• 2.4. Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan đến các hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Nghiên cứu chính thức
• 3.5. Phương pháp chọn mẫu
• 3.6. Thiết kế thang đo cho bảng câu hỏi
• 3.7. Diễn đạt và mã hóa thang đo
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thông tin mẫu nghiên cứu
• 4.2. Kết quả phân tích thống kê mô tả
• 4.3. Thống kê mô tả các yếu tố
• 4.4. Thống kê mô tả cho các biến quan sát của từng yếu tố
• 4.5. Đánh giá độ tin cậy của thang đo và phân tích nhân tố khám phá
• 4.6. Đánh giá độ tin cậy của thang đo
• 4.7. Phân tích nhân tố (EFA)
• 4.8. Phân tích hồi quy tuyến tính
• 4.9. Kiểm định giả thuyết
• 4.10. Kiểm định sự khác biệt theo các đặc tính cá nhân đối với những nhân tố có ảnh hưởng tới hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán
• 4.11. Khác biệt về giới tính
• 4.12. Khác biệt về độ tuổi
• 4.13. Khác biệt về công ty kiểm toán đang làm việc
• 4.14. Khác biệt về vị trí công việc
• 4.15. Khác biệt về thâm niên công tác
• 4.16. Khác biệt về việc có chứng chỉ nghề nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đóng góp của đề tài
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng kiểm toán Big 4 Việt Nam

Chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 Việt Nam đang trở thành một vấn đề nóng bỏng trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển. Các công ty này, bao gồm Deloitte, PwC, E&Y và KPMG, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo tài chính. Tuy nhiên, chất lượng kiểm toán không chỉ phụ thuộc vào quy trình mà còn bị ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau.

1.1. Định nghĩa chất lượng kiểm toán và vai trò của Big 4

Chất lượng kiểm toán được hiểu là khả năng phát hiện và báo cáo các sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính. Big 4 Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tiêu chuẩn này thông qua các quy trình kiểm toán nghiêm ngặt.

1.2. Tình hình hiện tại của chất lượng kiểm toán tại Big 4

Hiện nay, chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 đang gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh áp lực từ khách hàng và yêu cầu về hiệu suất ngày càng cao.

II. Những thách thức ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán Big 4

Các công ty kiểm toán Big 4 tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán. Những thách thức này không chỉ đến từ bên ngoài mà còn từ chính nội bộ của công ty.

2.1. Áp lực từ khách hàng và thị trường

Áp lực từ khách hàng để giảm chi phí và thời gian kiểm toán có thể dẫn đến việc các kiểm toán viên bỏ qua các thủ tục cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán.

2.2. Chính sách nhân sự không công bằng

Chính sách nhân sự không công bằng trong các công ty kiểm toán có thể làm giảm động lực làm việc của kiểm toán viên, dẫn đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán.

III. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán

Nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán của các kiểm toán viên tại Big 4 Việt Nam. Những nhân tố này có thể được chia thành hai nhóm chính: từ công ty và từ cá nhân.

3.1. Nhân tố từ công ty kiểm toán

Các nhân tố như mục tiêu cắt giảm chi phí và áp lực từ việc đánh giá nhân viên có thể dẫn đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán.

3.2. Nhân tố từ kiểm toán viên

Mức độ gắn bó thấp với công ty và thiếu hiệu quả trong trao đổi thông tin cũng là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hành vi của kiểm toán viên.

IV. Phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu

Để hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán, nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích định lượng và định tính.

4.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế để thu thập dữ liệu từ các kiểm toán viên làm việc tại các công ty Big 4, nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán.

4.2. Phân tích dữ liệu

Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS để đánh giá độ tin cậy và phân tích hồi quy, từ đó đưa ra kết luận về các nhân tố ảnh hưởng.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 Việt Nam. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chất lượng kiểm toán.

5.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng áp lực từ khách hàng và chính sách nhân sự không công bằng là những nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu

Các công ty kiểm toán có thể sử dụng những phát hiện này để điều chỉnh chính sách nhân sự và quy trình làm việc nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán.

VI. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu thêm.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán, từ đó cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tương lai

Cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố cá nhân và tổ chức ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán, nhằm tìm ra giải pháp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành kiểm toán tại Việt Nam ngày càng phát triển, chất lượng kiểm toán trở thành yếu tố then chốt đảm bảo tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính. Theo ước tính, các công ty kiểm toán Big 4 tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều áp lực trong việc duy trì chất lượng kiểm toán trong khi phải hoàn thành các mục tiêu kinh doanh và kiểm soát chi phí. Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán của kiểm toán viên (KTV) là một trong những vấn đề nổi bật, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát hiện và báo cáo các sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán của KTV tại các công ty Big 4 Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 10/2014 đến tháng 01/2015.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán viên đang làm việc tại Deloitte, PwC, Ernst & Young và KPMG tại Việt Nam. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần làm phong phú thêm lý luận về chất lượng kiểm toán mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn để các công ty kiểm toán xây dựng chính sách quản lý nhân sự và kiểm soát chất lượng hiệu quả hơn. Các chỉ số đánh giá như mức độ ảnh hưởng của áp lực hoàn thành mục tiêu, chính sách nhân sự, mức độ gắn bó với công ty và hiệu quả trao đổi thông tin được phân tích nhằm đưa ra các giải pháp giảm thiểu hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán, từ đó nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động kiểm toán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán, được định nghĩa là các hành động của kiểm toán viên làm giảm khả năng phát hiện và báo cáo các sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính. Theo DeAngelo (1981), chất lượng kiểm toán được đánh giá dựa trên khả năng phát hiện và báo cáo sai phạm trọng yếu, phụ thuộc vào năng lực nghề nghiệp, tính chính trực và tính độc lập của KTV.

Năm nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán được xác định gồm:

1. Mục tiêu cắt giảm chi phí: Áp lực từ việc kiểm soát chi phí khiến KTV có thể bỏ qua thủ tục kiểm toán cần thiết.
2. Áp lực đánh giá nhân viên gắn với hoàn thành mục tiêu: Việc đánh giá chỉ dựa trên hoàn thành mục tiêu thúc đẩy hành vi làm việc vội vàng, giảm chất lượng.
3. Chính sách nhân sự không công bằng: Sự không công bằng trong lương thưởng, thăng tiến làm giảm động lực và chất lượng công việc.
4. Mức độ gắn bó thấp với công ty kiểm toán: KTV ít gắn bó có xu hướng giảm nỗ lực và có hành vi đe dọa chất lượng.
5. Thiếu hiệu quả trong trao đổi thông tin: Giao tiếp không thuận lợi giữa KTV và quản lý làm tăng rủi ro hành vi tiêu cực.

Các khái niệm chuyên ngành như “hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán”, “mục tiêu cắt giảm chi phí”, “chính sách nhân sự không công bằng” được vận dụng để xây dựng mô hình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với cỡ mẫu 156 kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán viên tại các công ty Big 4 Việt Nam, được chọn ngẫu nhiên từ danh sách nhân viên qua khảo sát trực tuyến trong giai đoạn tháng 10/2014 đến tháng 01/2015. Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức, đánh giá mức độ đồng ý với các phát biểu liên quan đến các nhân tố nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 20 với các bước:

• Đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach’s alpha (tất cả các nhóm biến đều đạt trên 0,69).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc nhân tố, với hệ số KMO = 0,803 và kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê (Sig < 0,05).
• Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến để kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa các nhân tố độc lập và hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán.
• Kiểm định T-Test và ANOVA để đánh giá sự khác biệt theo đặc tính cá nhân như giới tính, tuổi tác, vị trí công việc và thâm niên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ xuất hiện hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán: Các hành vi như làm việc trái với xét đoán nghề nghiệp (trung bình 3,91), phải ở lại làm việc sau giờ (3,76), bỏ qua thủ tục kiểm toán (3,53) và không chấm công đủ thời gian làm việc (3,62) đều được KTV thừa nhận phổ biến tại Big 4 Việt Nam.

2. Ảnh hưởng của các nhân tố đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán:

   • Áp lực đánh giá nhân viên gắn với hoàn thành mục tiêu có mức trung bình cao nhất (3,98) và hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta = 0,092, cho thấy đây là nhân tố quan trọng thúc đẩy hành vi đe dọa.
   • Chính sách nhân sự không công bằng (Beta = 0,362) và trao đổi thông tin không thuận lợi (Beta = 0,358) cũng có ảnh hưởng mạnh mẽ.
   • Mức độ gắn bó thấp với công ty kiểm toán (Beta = 0,196) và mục tiêu cắt giảm chi phí (Beta = 0,338) đều có tác động tích cực đến hành vi đe dọa.
   • Mô hình hồi quy giải thích được 89,8% biến thiên của hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán (R² hiệu chỉnh = 0,898).

3. Sự khác biệt theo đặc tính cá nhân:

   • Không có sự khác biệt đáng kể về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán theo giới tính và độ tuổi.
   • Vị trí công việc và thâm niên có ảnh hưởng đến mức độ hành vi đe dọa, với trưởng nhóm kiểm toán và KTV có kinh nghiệm cao hơn có xu hướng hành vi đe dọa nhiều hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy áp lực hoàn thành mục tiêu và chính sách nhân sự không công bằng là những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế trước đây, khẳng định rằng khi mục tiêu đặt ra không sát thực tế hoặc chính sách nhân sự thiếu công bằng, KTV có xu hướng bỏ qua các thủ tục kiểm toán cần thiết để đạt mục tiêu nhanh chóng. Việc trao đổi thông tin không thuận lợi giữa KTV và quản lý cũng làm gia tăng rủi ro hành vi tiêu cực do thiếu sự hỗ trợ và giám sát kịp thời.

Mức độ gắn bó thấp với công ty kiểm toán phản ánh sự thiếu cam kết lâu dài của KTV, dẫn đến giảm động lực duy trì chất lượng công việc. Mục tiêu cắt giảm chi phí mặc dù có ảnh hưởng thấp hơn nhưng vẫn là yếu tố không thể xem nhẹ trong bối cảnh cạnh tranh và áp lực tài chính của các công ty kiểm toán.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ trung bình của từng nhân tố và biểu đồ hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của các nhân tố đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán, giúp minh họa rõ ràng các mối quan hệ nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách đánh giá công bằng và toàn diện: Các công ty Big 4 cần xây dựng hệ thống đánh giá nhân viên không chỉ dựa trên việc hoàn thành mục tiêu mà còn đánh giá chất lượng công việc và nỗ lực, nhằm giảm áp lực làm việc vội vàng và hành vi đe dọa chất lượng. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng nhân sự.

2. Cải thiện chính sách nhân sự và phúc lợi: Đảm bảo sự công bằng trong phân chia công việc, lương thưởng và cơ hội thăng tiến để nâng cao sự hài lòng và gắn bó của KTV với công ty. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Phòng nhân sự và quản lý cấp cao.

3. Tăng cường giao tiếp và trao đổi thông tin: Thiết lập các kênh giao tiếp hiệu quả giữa KTV và quản lý, tổ chức các buổi họp định kỳ để giải quyết khó khăn và hỗ trợ kịp thời, giảm thiểu các hành vi tiêu cực do thiếu thông tin. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng; Chủ thể: Quản lý dự án và trưởng nhóm kiểm toán.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức về đạo đức nghề nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên về chuẩn mực đạo đức và kỹ năng quản lý áp lực công việc cho KTV nhằm nâng cao tính chính trực và chuyên nghiệp. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Phòng đào tạo và phát triển nhân sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các công ty kiểm toán Big 4: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán để xây dựng chính sách quản lý nhân sự và kiểm soát chất lượng hiệu quả.

2. Các kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán viên: Nâng cao nhận thức về các áp lực nghề nghiệp và hành vi tiêu cực có thể xảy ra, từ đó chủ động điều chỉnh hành vi và nâng cao chất lượng công việc.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán – kiểm toán: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán trong bối cảnh Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý và giám sát nghề nghiệp kiểm toán: Hỗ trợ trong việc xây dựng các quy định, chuẩn mực và hướng dẫn nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán là gì?
   Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán là các hành động của kiểm toán viên làm giảm khả năng phát hiện và báo cáo các sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính, ví dụ như bỏ qua thủ tục kiểm toán hoặc làm việc trái với xét đoán nghề nghiệp.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán?
   Áp lực đánh giá nhân viên gắn với hoàn thành mục tiêu và chính sách nhân sự không công bằng được xác định là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, theo kết quả phân tích hồi quy với hệ số Beta lần lượt là 0,092 và 0,362.

3. Có sự khác biệt về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán theo giới tính hay tuổi tác không?
   Nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán theo giới tính và độ tuổi, tuy nhiên vị trí công việc và thâm niên có ảnh hưởng.

4. Làm thế nào để giảm thiểu hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán trong các công ty kiểm toán?
   Các giải pháp bao gồm cải thiện chính sách đánh giá công bằng, nâng cao sự gắn bó của KTV, tăng cường giao tiếp nội bộ và đào tạo về đạo đức nghề nghiệp.

5. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp định lượng với khảo sát bảng câu hỏi Likert 5 mức, phân tích độ tin cậy thang đo, phân tích nhân tố khám phá (EFA), hồi quy tuyến tính đa biến và kiểm định T-Test, ANOVA bằng phần mềm SPSS 20.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định năm nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán tại các công ty Big 4 Việt Nam: mục tiêu cắt giảm chi phí, áp lực đánh giá nhân viên, chính sách nhân sự không công bằng, mức độ gắn bó thấp và trao đổi thông tin không thuận lợi.
• Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán phổ biến trong thực tế, đặc biệt là làm việc trái với xét đoán nghề nghiệp và bỏ qua thủ tục kiểm toán.
• Mô hình hồi quy giải thích gần 90% biến thiên hành vi đe dọa, khẳng định tính phù hợp và độ tin cậy của nghiên cứu.
• Các đặc tính cá nhân như vị trí công việc và thâm niên ảnh hưởng đến mức độ hành vi đe dọa, trong khi giới tính và tuổi tác không có sự khác biệt đáng kể.
• Đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm giảm thiểu hành vi đe dọa, nâng cao chất lượng kiểm toán và uy tín của các công ty Big 4 tại Việt Nam.

Tiếp theo, các công ty kiểm toán nên triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 6-12 tháng và tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp. Các nhà quản lý và kiểm toán viên được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm toán, góp phần phát triển ngành kiểm toán Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------- HÀ HOÀNG ĐIỆP NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐE DỌA CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN CỦA CÁC KIỂM TOÁN VIÊN TẠI CÁC CÔNG TY BIG 4 VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------- HÀ HOÀNG ĐIỆP NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐE DỌA CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN CỦA CÁC KIỂM TOÁN VIÊN TẠI CÁC CÔNG TY BIG 4 VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN THỊ GIANG TÂN Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Kính thưa quý thầy cô, tôi tên là Hà Hoàng Điệp, học viên cao học khóa 22 – ngành Kế toán – Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận văn do tác giả trực tiếp thu thập, thống kê và xử lý. Các nguồn dữ liệu khác được sử dụng trong luận văn đều có ghi nguồn trích dẫn và xuất xứ. Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2015. Học viên Hà Hoàng Điệp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng trong luận văn Danh mục các hình trong luận văn Chương 1: PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do hình thành đề tài . Câu hỏi nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu và đối tượng khảo sát . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa của đề tài . Kết cấu của đề tài. 5 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐE DỌA CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN 2. Tổng quan về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán và mối quan hệ giữa hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán với chất lượng kiểm toán . Khái niệm về hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán . Mối quan hệ giữa hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán với chất lượng kiểm toán . Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan đến các hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán. Tổng kết những nhân tố ảnh hưởng đến hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán từ các nghiên cứu trước . Mục tiêu cắt giảm chi phí . 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Áp lực từ việc đánh giá nhân viên gắn với hoàn thành mục tiêu .3 Mức độ gắn bó thấp với công ty kiểm toán . Chính sách nhân sự không công bằng của công ty kiểm toán . Thiếu hiệu quả trong trao đổi thông tin . Một số đặc tính cá nhân của kiểm toán viên . 14 Tóm tắt chương 2 . 15 Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3. Thiết kế nghiên cứu và mô hình nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu . Nghiên cứu chính thức. Phương pháp chọn mẫu . Thiết kế thang đo cho bảng câu hỏi. Diễn đạt và mã hóa thang đo . 19 Tóm tắt chương 3 . 23 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 4. Thông tin mẫu nghiên cứu . Kết quả phân tích thống kê mô tả . Thống kê mô tả các yếu tố . Thống kê mô tả cho các biến quan sát của từng yếu tố . Đánh giá độ tin cậy của thang đo và phân tích nhân tố khám phá . Đánh giá độ tin cậy của thang đo . Phân tích nhân tố (EFA) . Phân tích hồi quy tuyến tính . Kiểm định giả thuyết . Kiểm định sự khác biệt theo các đặc tính cá nhân đối với những nhân tố có ảnh hưởng tới hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán . 44 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khác biệt về giới tính . Khác biệt về độ tuổi. Khác biệt về công ty kiểm toán đang làm việc . Khác biệt về vị trí công việc. Khác biệt về thâm niên công tác . Khác biệt về việc có chứng chỉ nghề nghiệp . 48 Tóm tắt chương 4 . 50 Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 5. Đóng góp của đề tài . Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo . 58 Tóm tắt chương 5 . 60 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT KTV Kiểm toán viên Big 4 4 Công ty kiểm toán tại Việt Nam: Deloitte, PwC, E&Y, KPMG BCTC Báo cáo tài chính KiT Kiểm toán GĐ Giám đốc TGĐ Tổng Giám đốc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN VĂN Bảng 4.1: Cơ cấu về giới tính…………………………………………………………24 Bảng 4.2: Cơ cấu về độ tuổi………………………………………………………….3: Cơ cấu về công ty kiểm toán đang làm việc……………………………….4: Cơ cấu về vị trí công việc………………………………………………….5: Cơ cấu về thâm niên công tác……………………….6: Cơ cấu về chứng chỉ nghề nghiệp……………………….7: Kết quả thống kê mô tả các yếu tố……………………….8: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Mục tiêu cắt giảm chi phí” ……………………….9: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Áp lực đánh giá nhân viên gắn với hoàn thành mục tiêu” ……………………….10: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Chính sách nhân sự không công bằng” ……………………….11: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Mức độ gắn bó thấp với công ty kiểm toán” ……………….12: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Trao đổi thông tin không thuận lợi” ………………….13: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát của yếu tố “Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán”………………………………………………………………………33 Bảng 4.14: Kết quả Cronbach’s alpha của các nhóm biến quan sát………………….15: Kết quả phân tích hồi quy sử dụng phương pháp Enter…………………. Kiểm định sự khác biệt về giới tính………………………………………. Kiểm định sự khác biệt về tuổi tác………………………………………. 46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Kiểm định sự khác biệt về công ty kiểm toán đang làm việc……………. Kiểm định sự khác biệt về vị trí công việc………………………………. Kiểm định sự khác biệt về thâm niên công tác…………………………. Kiểm định sự khác biệt về có chứng chỉ nghề nghiệp…………………… 49 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG LUẬN VĂN Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu………………………………………………………16 Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu…………………………………………………….17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Chương 1: PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do hình thành đề tài Một trong những mục tiêu mà các tổ chức thường thiết lập là tạo ra động lực để khuyến khích và thúc đẩy nhân viên nâng cao hiệu quả công việc. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu của Otley, 1987 đã chỉ ra rằng mục tiêu của tổ chức đặt ra cần phải phù hợp cho từng cấp bậc nhân viên, tạo ra sự gắn kết và phù hợp giữa mục tiêu chung của tổ chức với mục tiêu phát triển riêng cho từng cá nhân. Nếu mục tiêu đặt ra không sát với thực tế, quá khó để đạt được thì sẽ tạo ra áp lực khiến nhân viên có những hành động không phù hợp với chuẩn mực đạo đức kinh doanh, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Tình trạng này rất phổ biến ở những đơn vị mà việc đánh giá kết quả làm việc của nhân viên phụ thuộc nhiều vào việc họ có đạt được mục tiêu được giao hay không thay vì đánh giá dựa trên sự cố gắng nỗ lực và kết quả công việc trong suốt năm của nhân viên đó (Hopwood, 1976). Trong lĩnh vực kế toán kiểm toán, các nghiên cứu thực nghiệm (Otley and Pierce, 1996a; Pierce and Sweeney, 2004) cũng cho thấy rằng mục tiêu của tổ chức có ảnh hưởng tới cách làm việc và ứng xử của nhân viên. Áp lực thời gian (giao cho nhân viên một khối lượng lớn công việc trong khi thời gian không đủ để hoàn thành) sẽ dẫn tới việc nhân viên có thể có những hành động vội vàng, gấp gáp, bỏ qua các thủ tục cần thiết nhằm nhanh chóng đạt được mục tiêu hoàn thành mà ít quan tâm tới chất lượng công việc. Chất lượng kiểm toán còn phụ thuộc nhiều vào tính chính trực và sự chuyên nghiệp của các kiểm toán viên. Các kiểm toán viên thường xuyên phải cân nhắc giữa việc chỉ được thực hiện công việc trong giới hạn thời gian cho phép (vì số giờ làm việc của kiểm toán viên sẽ được tính vào giá phí thu từ khách hàng) với việc đảm bảo được chất lượng kiểm toán (Power, 2003; Pierce and Sweeney, 2004). Những hành động nêu trên của KTV được gọi là “Hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán” (Pierce and Sweeney 2004). Một số nghiên cứu đã chỉ ra được những hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán do áp lực công việc như: việc soát xét các giấy tờ làm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 việc, hồ sơ kiểm toán khá sơ sài, bỏ qua các thủ tục kiểm toán cần thiết (Pierce and Sweeney, 2004; Coram, Ng and Woodliff, 2003). Ngoài ra, các hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán còn xuất phát từ việc các kiểm toán viên phải làm việc nhiều giờ liền để hoàn thành khối lượng công việc được giao mà không được tính giờ làm thêm (Sweeney and Pierce, 2006). Tình trạng này có thể không quá nghiêm trọng nếu nó xảy ra nhất thời và hạn chế trong một số tình huống nhất định, tuy nhiên, nếu nó trở thành một “quy luật bất thành văn” trong các công ty kiểm toán thì chất lượng kiểm toán sẽ bị giảm sút. Có thể dễ dàng nhận thấy, những hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán sẽ gây ra những hậu quả xấu cho các kiểm toán viên lẫn công ty kiểm toán, đặc biệt trong bối cảnh chất lượng kiểm toán đang được đòi hỏi rất cao sau hàng loạt các vụ bê bối về báo cáo tài chính đã kiểm toán xảy ra tại Việt Nam và trên thế giới. Các hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán có thể khiến các kiểm toán viên bị sa thải, bị đình chỉ công việc, ảnh hưởng xấu tới danh tiếng và khiến cho công ty kiểm toán có thể gặp rắc rối về vấn đề pháp lý do bị các đối tượng sử dụng kết quả kiểm toán kiện tụng (Pierce and Sweeney, 2004, 2005). Các nghiên cứu trên thế giới (Alderman and Deitrick, 1982; Kelly and Seiler, 1982; Lightener, Leisenring and Winters, 1983; Kelley and Margheim, 1990; Raghunathan, 1991; Malone and Roberts, 1996; Otley and Pierce, 1996a; 1996b; Pierce and Sweeney, 2004; 2005) cho thấy tình trạng KTV ở các công ty Big 4 có các hành vi đe dọa chất lượng kiểm toán đã diễn ra trong suốt một thời gian dài, thậm chí có dấu hiệu gia tăng.