Nguồn của Luật Quốc tế: Bài giảng chi tiết của Th.s Nguyễn Thị Yên

Nguồn của luật quốc tế là những hình thức biểu hiện chứa đựng các quy phạm pháp luật quốc tế, được các chủ thể… 72 trang · Trường Đại Học Luật Hà Nội · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Nguồn Của Luật Quốc Tế Công Pháp Quốc Tế
• Loại tài liệu: Bài Luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Tài liệu học tập
• 3. Bài 3: Nguồn của Luật Quốc tế
• 3.1. Khái niệm
• 3.1.1. Định nghĩa
• 3.1.2. Cơ sở xác định
• 3.2. Điều ước Quốc tế
• 3.2.1. Khái niệm
• 3.2.2. Phân loại điều ước quốc tế
• 3.2.3. Điều kiện trở thành nguồn của điều ước quốc tế
• 3.2.4. Hình thức của điều ước quốc tế
• 3.2.5. Chủ thể ký kết ĐƯQT
• 3.2.6. Trình tự ký kết
• 3.2.6.1. Đàm phán
• 3.2.6.2. Soạn thảo
• 3.2.6.3. Thông qua
• 3.2.6.4. Ký điều ước quốc tế
• 3.2.6.5. Phê chuẩn điều ước quốc tế
• 3.2.6.6. Phê duyệt
• 3.2.7. Gia nhập điều ước quốc tế
• 3.2.8. Bảo lưu điều ước quốc tế
• 3.2.8.1. Khái niệm bảo lưu điều ước quốc tế
• 3.2.8.2. Các trường hợp không được bảo lưu
• 3.2.8.3. Các vấn đề thủ tục liên quan đến bảo lưu
• 3.2.8.4. Hậu quả pháp lý của bảo lưu
• 3.2.9. Hiệu lực pháp lý của điều ước quốc tế
• 3.2.9.1. Điều kiện có hiệu lực của điều ước quốc tế
• 3.2.9.2. Hiệu lực của điều ước quốc tế về không gian
• 3.2.9.3. Hiệu lực của điều ước quốc tế về thời gian
• 3.2.9.4. Thời điểm phát sinh hiệu lực
• 3.2.9.5. Điều ước quốc tế và quốc gia thứ ba
• 3.2.9.6. Điều ước quốc tế hết hiệu lực
• 3.3. Tập quán Quốc tế
• 3.4. Mối quan hệ giữa Điều ước Quốc tế và tập quán Quốc tế
• 3.5. Các phương tiện hỗ trợ nguồn

Tóm tắt

I. Khám phá 5 nguồn của luật quốc tế công pháp quốc tế

Nguồn của luật quốc tế là những hình thức biểu hiện chứa đựng các quy phạm pháp luật quốc tế, được các chủ thể của luật quốc tế xây dựng và thừa nhận. Việc xác định các nguồn này là nền tảng để hiểu rõ cơ chế vận hành của hệ thống pháp luật toàn cầu, giải quyết tranh chấp và điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia. Cơ sở pháp lý quan trọng nhất để xác định các nguồn này là Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Điều khoản này liệt kê các nguồn chính mà Tòa án sẽ áp dụng để giải quyết các tranh chấp, bao gồm: các công ước quốc tế, tập quán quốc tế, các nguyên tắc pháp luật chung, và các phương tiện hỗ trợ như phán quyết của tòa án quốc tế và học thuyết của các học giả. Việc phân loại và hiểu rõ vai trò của các nguồn luật giúp các quốc gia, tổ chức quốc tế và các học giả định hình và áp dụng công pháp quốc tế hiện đại một cách chính xác. Các nguồn này không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ tương tác phức tạp, trong đó điều ước quốc tế và tập quán quốc tế được xem là hai nguồn cơ bản của luật quốc tế, tạo ra các nghĩa vụ pháp lý trực tiếp cho các chủ thể.

1.1. Khái niệm và cơ sở xác định nguồn luật quốc tế

Theo định nghĩa học thuật, nguồn của Luật quốc tế là những hình thức chứa đựng các nguyên tắc và quy phạm pháp luật quốc tế do chính các chủ thể của Luật quốc tế xây dựng nên thông qua sự thỏa thuận. Cơ sở xác định các nguồn này không phải là một văn bản duy nhất mà được công nhận rộng rãi nhất thông qua Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Văn kiện này chỉ dẫn Tòa án áp dụng các công ước quốc tế, tập quán quốc tế, và nguyên tắc pháp luật chung để giải quyết tranh chấp. Bên cạnh đó, các án lệ và học thuyết của các chuyên gia được xem là phương tiện bổ trợ để xác định các quy phạm. Sự phân định này giúp hệ thống hóa các loại hình quy phạm và tạo ra một khuôn khổ rõ ràng cho việc áp dụng luật pháp trong quan hệ quốc tế.

1.2. Phân loại các nguồn luật Nguồn cơ bản và bổ trợ

Các nguồn của luật quốc tế thường được phân thành hai loại chính: nguồn cơ bản và nguồn bổ trợ. Nguồn cơ bản của luật quốc tế là những nguồn trực tiếp tạo ra các quy phạm pháp luật, bao gồm điều ước quốc tế, tập quán quốc tế, và nguyên tắc pháp luật chung. Các nguồn này có giá trị pháp lý độc lập và tạo ra nghĩa vụ ràng buộc trực tiếp. Ngược lại, nguồn bổ trợ của luật quốc tế không tự mình tạo ra luật mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong việc xác định, giải thích và làm sáng tỏ nội dung của các quy phạm có trong nguồn cơ bản. Các nguồn bổ trợ tiêu biểu là phán quyết của tòa án quốc tế (án lệ) và học thuyết của các học giả có chuyên môn cao. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn áp dụng pháp luật, giúp xác định giá trị pháp lý và vị trí của từng loại nguồn trong hệ thống pháp luật quốc tế.

II. Giải mã thứ bậc các nguồn của luật quốc tế phức tạp

Một trong những thách thức lớn nhất trong công pháp quốc tế hiện đại là việc xác định thứ bậc các nguồn của luật quốc tế. Không giống như hệ thống pháp luật quốc gia, luật quốc tế không có một hệ thống phân cấp cứng nhắc. Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế liệt kê các nguồn mà không quy định thứ tự ưu tiên tuyệt đối giữa chúng. Tuy nhiên, một trật tự áp dụng tương đối đã được hình thành trong thực tiễn. Theo đó, điều ước quốc tế và tập quán quốc tế thường được ưu tiên áp dụng. Mối quan hệ giữa chúng rất phức tạp; một quy phạm tập quán có thể được pháp điển hóa trong một điều ước, và ngược lại, một điều ước có thể thúc đẩy sự hình thành tập quán quốc tế. Một yếu tố quan trọng phá vỡ mọi trật tự thông thường là sự tồn tại của các quy phạm mệnh lệnh chung, hay còn gọi là jus cogens. Đây là những quy phạm tối cao mà không một quốc gia nào được phép vi phạm. Bất kỳ điều ước quốc tế nào có nội dung trái với jus cogens đều bị coi là vô hiệu.

2.1. Vấn đề thứ bậc giữa điều ước và tập quán quốc tế

Về mặt lý thuyết, điều ước quốc tế và tập quán quốc tế có giá trị pháp lý ngang nhau. Không có nguồn nào mặc nhiên cao hơn nguồn nào. Khi có xung đột, nguyên tắc chung được áp dụng là luật sau thay thế luật trước (lex posterior derogat legi priori) và luật chuyên biệt ưu tiên hơn luật chung (lex specialis derogat legi generali). Điều này có nghĩa là một điều ước được ký kết sau có thể thay đổi một tập quán tồn tại trước đó giữa các bên ký kết. Ngược lại, một tập quán mới hình thành sau có thể sửa đổi một điều ước. Mối quan hệ này thể hiện tính linh hoạt và năng động của hệ thống pháp luật quốc tế, cho phép nó phát triển và thích ứng với những thay đổi trong quan hệ quốc tế.

2.2. Vai trò của quy phạm mệnh lệnh chung jus cogens

Jus cogens, hay quy phạm mệnh lệnh chung, là một khái niệm then chốt xác định giới hạn tối cao của quyền tự do thỏa thuận của các quốc gia. Đây là những quy phạm được toàn thể cộng đồng quốc tế công nhận là không thể bị vi phạm và chỉ có thể bị sửa đổi bởi một quy phạm có tính chất tương tự sau này. Ví dụ điển hình bao gồm lệnh cấm xâm lược, cấm diệt chủng, cấm tra tấn. Sự tồn tại của jus cogens tạo ra một hệ thống thứ bậc trong luật quốc tế, trong đó các quy phạm này đứng ở vị trí cao nhất. Theo Điều 53 Công ước Viên về Luật Điều ước quốc tế 1969, mọi điều ước quốc tế có nội dung trái với một quy phạm jus cogens tại thời điểm ký kết đều vô hiệu.

2.3. Tranh cãi về luật mềm soft law và luật cứng hard law

Trong thực tiễn, có sự phân biệt giữa luật cứng (hard law) và luật mềm (soft law). Luật cứng là các quy phạm có tính ràng buộc pháp lý rõ ràng, như các quy định trong điều ước quốc tế. Ngược lại, luật mềm bao gồm các công cụ không có tính ràng buộc pháp lý như tuyên bố, khuyến nghị, hay nghị quyết của tổ chức quốc tế (ví dụ: nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc). Mặc dù không ràng buộc, luật mềm vẫn có vai trò quan trọng. Nó có thể định hình hành vi của các quốc gia, đóng vai trò là tiền đề cho sự hình thành tập quán quốc tế, hoặc dẫn đến việc ký kết các điều ước quốc tế trong tương lai. Sự tồn tại của luật mềm phản ánh sự phức tạp của việc tạo ra quy phạm trong một cộng đồng quốc tế đa dạng.

III. Phân tích các nguồn cơ bản của luật quốc tế hiện đại

Các nguồn cơ bản của luật quốc tế là nền tảng tạo ra các nghĩa vụ pháp lý trực tiếp và được quy định rõ tại Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế. Ba nguồn cơ bản này bao gồm điều ước quốc tế, tập quán quốc tế, và các nguyên tắc pháp luật chung. Điều ước quốc tế, với tư cách là luật thành văn, mang lại sự rõ ràng và chính xác. Chúng là kết quả của sự thỏa thuận tự nguyện giữa các chủ thể, thể hiện ý chí chung trong việc điều chỉnh một lĩnh vực cụ thể. Trong khi đó, tập quán quốc tế lại là nguồn luật bất thành văn, hình thành từ thực tiễn chung và được thừa nhận như luật (opinio juris). Nó có giá trị ràng buộc phổ quát đối với cộng đồng quốc tế. Cuối cùng, các nguyên tắc pháp luật chung được rút ra từ các hệ thống pháp luật quốc gia văn minh, đóng vai trò lấp đầy những khoảng trống pháp lý mà điều ước và tập quán chưa điều chỉnh, đảm bảo tính toàn diện cho hệ thống pháp luật quốc tế.

3.1. Điều ước quốc tế Nguồn luật thành văn quan trọng

Điều ước quốc tế là văn bản pháp luật do các chủ thể luật quốc tế thỏa thuận ký kết nhằm thiết lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ pháp lý. Để một điều ước trở thành nguồn luật, nó phải được ký kết trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng và phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế, đặc biệt là các quy phạm jus cogens. Quá trình hình thành một điều ước quốc tế rất phức tạp, bao gồm các giai đoạn: đàm phán, soạn thảo, thông qua, ký kết, và cuối cùng là phê chuẩn hoặc phê duyệt để làm phát sinh hiệu lực. Các điều ước có thể là song phương hoặc đa phương, điều chỉnh mọi lĩnh vực từ thương mại, nhân quyền đến giải trừ quân bị, và là công cụ pháp lý quan trọng nhất trong công pháp quốc tế hiện đại.

3.2. Tập quán quốc tế và sự hình thành từ thực tiễn

Tập quán quốc tế là nguồn luật hình thành từ thực tiễn chung, thống nhất và lâu dài của các quốc gia, được thực hiện với niềm tin rằng hành vi đó là bắt buộc về mặt pháp lý. Sự hình thành tập quán quốc tế đòi hỏi hai yếu tố cấu thành: yếu tố vật chất (consuetudo) là thực tiễn của các quốc gia, và yếu tố tinh thần (opinio juris) là sự thừa nhận tính bắt buộc pháp lý của thực tiễn đó. Việc chứng minh sự tồn tại của một tập quán thường phức tạp, đòi hỏi phân tích các hành vi của nhà nước, tuyên bố chính thức, luật pháp quốc gia và các phán quyết tư pháp. Một khi đã hình thành, tập quán có giá trị ràng buộc đối với tất cả các quốc gia, trừ những quốc gia đã phản đối một cách kiên trì và rõ ràng ngay từ khi quy phạm đó bắt đầu hình thành.

3.3. Nguyên tắc pháp luật chung được các quốc gia công nhận

Nguyên tắc pháp luật chung là những nguyên tắc được tìm thấy trong hầu hết các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới và được áp dụng trong trật tự pháp lý quốc tế. Chúng không phải là các quy phạm cụ thể mà là những định hướng, tư tưởng pháp lý mang tính nền tảng. Ví dụ bao gồm nguyên tắc thiện chí (good faith), nguyên tắc không ai có thể là thẩm phán trong chính vụ việc của mình (nemo judex in sua causa), hay nguyên tắc bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật gây ra. Chức năng chính của các nguyên tắc này là để lấp đầy những khoảng trống pháp lý, đảm bảo rằng Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và các cơ quan tài phán khác luôn có cơ sở để đưa ra phán quyết, tránh tình trạng từ chối xét xử vì thiếu luật (non liquet).

IV. Hướng dẫn sử dụng nguồn bổ trợ của luật quốc tế hiệu quả

Các nguồn bổ trợ của luật quốc tế không tự mình tạo ra các quy phạm pháp lý mới mà đóng vai trò là phương tiện hỗ trợ để xác định sự tồn tại và nội dung của các quy phạm trong nguồn cơ bản. Theo Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế, hai nguồn bổ trợ chính là phán quyết của tòa án quốc tế và học thuyết của các học giả có uy tín. Các phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và các tòa án trọng tài khác, dù về nguyên tắc chỉ ràng buộc các bên trong vụ tranh chấp, nhưng lại có giá trị tham khảo vô cùng quan trọng. Chúng cung cấp các phân tích, giải thích có thẩm quyền về các điều ước và tập quán, góp phần làm sáng tỏ và thúc đẩy sự phát triển của luật quốc tế. Tương tự, các công trình nghiên cứu của các học giả hàng đầu giúp hệ thống hóa, phân tích và chỉ ra các xu hướng phát triển của luật pháp, là nguồn tài liệu quý giá cho các thẩm phán, luật sư và nhà hoạch định chính sách.

4.1. Phán quyết của tòa án quốc tế và giá trị pháp lý

Phán quyết của tòa án quốc tế, đặc biệt là của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), có giá trị pháp lý ràng buộc đối với các bên tranh chấp trong vụ việc cụ thể (Điều 59 Quy chế Tòa án). Tuy nhiên, chúng không tạo ra tiền lệ pháp (stare decisis) theo nghĩa của hệ thống thông luật. Mặc dù vậy, trong thực tế, các phán quyết này có ảnh hưởng rất lớn. Chúng thường được trích dẫn và tuân theo trong các vụ việc sau này như một sự giải thích có thẩm quyền về luật. Các phán quyết giúp xác định sự tồn tại của một quy phạm tập quán quốc tế, làm rõ nội dung của một điều ước quốc tế, và góp phần củng cố tính nhất quán và khả năng dự đoán của hệ thống pháp luật quốc tế.

4.2. Học thuyết của các học giả Phương tiện xác định quy phạm

Học thuyết của các học giả có chuyên môn cao nhất từ nhiều quốc gia khác nhau được công nhận là một phương tiện bổ trợ để xác định các quy phạm pháp luật. Các công trình nghiên cứu, bài viết, sách chuyên khảo của họ cung cấp những phân tích sâu sắc, hệ thống hóa các thực tiễn phức tạp, và đề xuất các giải pháp cho những vấn đề pháp lý mới nổi. Mặc dù ý kiến của các học giả không có giá trị ràng buộc, chúng có sức ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành tư duy pháp lý của các thẩm phán, luật sư và các nhà ngoại giao. Trong nhiều vụ án lịch sử, các tòa án quốc tế đã trích dẫn công trình của các học giả nổi tiếng để củng cố cho lập luận của mình.

V. Các nguồn luật mới trong công pháp quốc tế hiện đại

Bên cạnh các nguồn truyền thống được liệt kê trong Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế, công pháp quốc tế hiện đại đang chứng kiến sự trỗi dậy của các hình thức tạo luật mới. Hai trong số đó nổi bật nhất là nghị quyết của tổ chức quốc tế và hành vi pháp lý đơn phương của quốc gia. Các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Liên Hợp Quốc, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quy phạm. Các nghị quyết của Hội đồng Bảo an theo Chương VII của Hiến chương có giá trị ràng buộc pháp lý đối với tất cả các quốc gia thành viên. Bên cạnh đó, các hành vi đơn phương như tuyên bố, công nhận, hoặc cam kết của một quốc gia cũng có thể tạo ra các nghĩa vụ pháp lý quốc tế cho chính quốc gia đó. Sự phát triển này cho thấy tính năng động của luật quốc tế và khả năng thích ứng của nó với một thế giới ngày càng toàn cầu hóa và thể chế hóa.

5.1. Nghị quyết của tổ chức quốc tế và hiệu lực ràng buộc

Không phải tất cả nghị quyết của tổ chức quốc tế đều là nguồn của luật. Hiệu lực pháp lý của chúng phụ thuộc vào văn kiện thành lập tổ chức và nội dung của từng nghị quyết. Ví dụ, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc được thông qua theo Chương VII Hiến chương có tính ràng buộc (luật cứng). Ngược lại, nghị quyết của Đại hội đồng thường chỉ mang tính khuyến nghị (luật mềm). Tuy nhiên, ngay cả các nghị quyết không ràng buộc cũng có thể có tác động pháp lý quan trọng. Chúng có thể là bằng chứng cho sự tồn tại của một tập quán quốc tế hoặc thể hiện sự đồng thuận của cộng đồng quốc tế về một vấn đề, từ đó thúc đẩy sự hình thành tập quán quốc tế hoặc một điều ước quốc tế trong tương lai.

5.2. Hành vi pháp lý đơn phương của quốc gia tạo nghĩa vụ

Một hành vi pháp lý đơn phương của quốc gia có thể tạo ra nghĩa vụ pháp lý quốc tế khi quốc gia đó thể hiện rõ ràng ý định tự ràng buộc mình. Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã công nhận điều này trong vụ Thử nghiệm Hạt nhân (Úc kiện Pháp, New Zealand kiện Pháp). Tòa án cho rằng các tuyên bố công khai của Tổng thống Pháp về việc chấm dứt thử nghiệm hạt nhân trong khí quyển đã tạo ra một nghĩa vụ pháp lý ràng buộc đối với Pháp. Điều kiện để một hành vi đơn phương có hiệu lực là nó phải được đưa ra công khai và với ý định rõ ràng về việc tự ràng buộc. Các hành vi này là một ví dụ điển hình về cách các nghĩa vụ pháp lý có thể phát sinh ngoài khuôn khổ điều ước và tập quán truyền thống.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu bài giảng Bài 3: Nguồn của Luật Quốc tế do Thạc sĩ, Giảng viên chính Nguyễn Thị Yên biên soạn, là nội dung giảng dạy thuộc học phần Công pháp quốc tế tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành Luật bậc đại học và sau đại học. Trong chương trình đào tạo Cử nhân Luật và Quan hệ quốc tế, chế định nguồn của luật quốc tế giữ vị trí nền tảng, cung cấp cơ sở lý luận và kỹ thuật pháp lý để xác định sự hình thành, hiệu lực và giá trị áp dụng của các quy phạm pháp luật quốc tế trong giải quyết tranh chấp và điều chỉnh quan hệ đa phương.

Về mục tiêu học tập, bài giảng trang bị cho người học khả năng nhận diện các hình thức biểu hiện của quy phạm pháp luật quốc tế; phân tích bản chất, điều kiện trở thành nguồn, chủ thể ký kết và quy trình đàm phán, thông qua, phát sinh hiệu lực của điều ước quốc tế; đồng thời nắm vững chế định bảo lưu và hiệu lực không gian, thời gian của điều ước. Tài liệu cũng định hướng cho người học năng lực đối chiếu trực tiếp giữa các quy chuẩn quốc tế (trọng tâm là Công ước Viên năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế) với hệ thống pháp luật thực định của Việt Nam (Luật Điều ước quốc tế năm 2016).

Cấu trúc bài học được xây dựng theo trật tự logic gồm 5 phần chính: Khái niệm về nguồn; Điều ước quốc tế; Tập quán quốc tế; Mối quan hệ giữa điều ước quốc tế và tập quán quốc tế; Các phương tiện hỗ trợ nguồn. Điểm đặc thù của tài liệu là phương pháp tiếp cận quy chuẩn kết hợp phân tích thực chứng, sử dụng sơ đồ hóa các bước thủ tục pháp lý và viện dẫn các ví dụ thực tiễn lập ước cụ thể để làm rõ các khái niệm pháp lý trừu tượng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                        NGUỒN CỦA LUẬT QUỐC TẾ (BÀI 3)
I. Khái niệm & Cơ sở           II. Điều ước quốc tế             III - V. Tập quán &
- Định nghĩa nguồn               - Phân loại & Điều kiện         Phương tiện hỗ trợ
- Cơ sở xác định áp dụng         - Chủ thể & Đại diện             - Tập quán quốc tế
  (Công ước, Tập quán,           - Trình tự ký kết                - Quan hệ ĐƯQT & Tập quán
  Nguyên tắc chung, Án lệ)       - Phê chuẩn / Phê duyệt          - Án lệ & Học thuyết
                                 - Bảo lưu & Hiệu lực

Các chương/chủ đề chính

Nội dung trọng tâm của bài giảng tập trung vào hệ thống hóa các nhóm vấn đề lý luận và thực định về nguồn của luật quốc tế:

• Khái niệm và cơ sở xác định nguồn của luật quốc tế: Định nghĩa nguồn là những hình thức biểu hiện sự tồn tại, hay chứa đựng các nguyên tắc và quy phạm pháp luật quốc tế do các chủ thể luật quốc tế xây dựng nên. Tài liệu làm rõ cơ sở xác định nguồn dựa trên thẩm quyền xét xử tranh chấp của Tòa án quốc tế gồm: các công ước quốc tế (chung hoặc riêng); các tập quán quốc tế; các nguyên tắc chung của luật được các quốc gia thừa nhận; cùng các án lệ và học thuyết của các chuyên gia có chuyên môn cao nhất được coi là phương tiện bổ trợ để xác định quy phạm pháp luật.
• Bản chất và phân loại điều ước quốc tế: Định nghĩa điều ước quốc tế là văn bản pháp luật quốc tế do các chủ thể thỏa thuận ký kết trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng nhằm thiết lập những quy tắc pháp lý bắt buộc. Tài liệu phân loại điều ước theo 3 tiêu chí: số lượng chủ thể tham gia, lĩnh vực điều chỉnh và quyền năng chủ thể. Đồng thời, xác định 3 điều kiện để điều ước trở thành nguồn: tự nguyện - bình đẳng; đúng thẩm quyền, thủ tục theo pháp luật nội bộ; nội dung phù hợp với nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế.
• Chủ thể và đại diện ký kết điều ước quốc tế: Xác định chủ thể ký kết điều ước tương ứng với chủ thể luật quốc tế (quốc gia, tổ chức quốc tế liên chính phủ, các dân tộc đang đấu tranh giành độc lập, vùng lãnh thổ có quy chế đặc biệt). Bài giảng phân biệt rõ giữa chủ thể và đại diện trực tiếp ký kết:
  • Đại diện đương nhiên: Nguyên thủ quốc gia, Người đứng đầu chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao; Đại diện quốc gia tại hội nghị hoặc tổ chức quốc tế khi thông qua văn bản điều ước.
  • Đại diện được ủy quyền: Các cá nhân tham gia đàm phán, ký kết theo văn bản ủy quyền hợp pháp.
• Trình tự ký kết và phương thức làm phát sinh hiệu lực: Phân tích quy trình 3 giai đoạn: Đàm phán, soạn thảo và thông qua văn bản. Làm rõ nguyên tắc Đồng thuận (Consensus) trong thông qua điều ước đa phương; phân biệt 3 hình thức ký (Ký tắt, Ký ad referendum, Ký đầy đủ). Phân tích chi tiết chế định Phê chuẩn (Điều 2.1.b Công ước Viên 1969; Điều 2.8, Điều 28, Điều 29 Luật Điều ước quốc tế 2016) và Phê duyệt (Điều 37 Luật 2016), cùng chế định Gia nhập điều ước (Điều 2.10 Luật 2016).
• Bảo lưu điều ước quốc tế: Khái niệm bảo lưu theo Điều 2.15 Luật 2016; các trường hợp cấm bảo lưu (như Điều 309 Công ước Luật biển 1982 - UNCLOS); phân tích hậu quả pháp lý giữa quốc gia bảo lưu với quốc gia chấp nhận bảo lưu và quốc gia phản đối bảo lưu.
• Hiệu lực pháp lý của điều ước quốc tế: Điều kiện có hiệu lực; hiệu lực không gian (phạm vi lãnh thổ và ngoài lãnh thổ như Hiệp ước về Nam Cực, khoảng không vũ trụ, biển quốc tế); hiệu lực thời gian (điều ước có thời hạn như Hiệp định Paris 1973, Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ BTA; điều ước vô thời hạn như Hiến chương Liên Hợp quốc).
• Tập quán quốc tế và phương tiện hỗ trợ nguồn: Khái quát về tập quán quốc tế, mối quan hệ tương tác giữa điều ước và tập quán, vai trò của án lệ và các công trình nghiên cứu học thuật.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung bài học xây dựng nền tảng lý luận pháp lý vững chắc thông qua các học thuyết và nguyên tắc nền tảng:

• Lý thuyết thỏa thuận ý chí: Bản chất của quy phạm luật quốc tế được hình thành trên cơ sở sự đồng thuận bình đẳng giữa các thực thể có chủ quyền, không tồn tại cơ quan lập pháp cấp trên.
• Nguyên tắc Pacta sunt servanda: Nền tảng bắt buộc tuân thủ các cam kết quốc tế một cách thiện chí khi điều ước đã phát sinh hiệu lực.
• Khung đối chiếu quy chuẩn đa tầng: Kết nối trực tiếp giữa các điều khoản của Công ước Viên 1969 (VCLT) với quy định của Luật Điều ước quốc tế năm 2016 của Việt Nam, làm rõ sự tương thích giữa luật quốc tế và luật quốc gia.

Kỹ năng phát triển

Thông qua nội dung chuyên đề, người học được phát triển các kỹ năng chuyên môn:

• Kỹ năng phân tích văn bản quy phạm pháp luật quốc tế: Xác định cơ cấu 3 phần của điều ước (lời mở đầu, nội dung chính, phần cuối), giải thích ngôn ngữ và phạm vi điều chỉnh của các điều khoản.
• Kỹ năng xác định thẩm quyền và thủ tục lập ước: Nhận diện tính hợp pháp của đại diện đương nhiên/ủy quyền; phân loại các loại điều ước thuộc thẩm quyền phê chuẩn của Quốc hội (Điều 29 Luật 2016) hoặc Chủ tịch nước, và thẩm quyền phê duyệt của Chính phủ (Điều 37 Luật 2016).
• Kỹ năng xử lý tranh chấp và bảo lưu: Đánh giá hệ quả pháp lý của các tuyên bố bảo lưu trong quan hệ điều ước đa phương và xác định thời điểm phát sinh/chấm dứt hiệu lực của văn kiện pháp lý.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp sư phạm của tài liệu kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết và phân tích sơ đồ hóa cấu trúc logic. Giảng viên triển khai các nhánh kiến thức theo mô hình diễn dịch: từ khái niệm chung, điều kiện pháp lý đến các trường hợp ngoại lệ và thủ tục chi tiết. Các bảng đối chiếu (như so sánh định nghĩa Phê chuẩn, Phê duyệt giữa Công ước Viên 1969 và Luật Điều ước quốc tế 2016) giúp người học nắm bắt nhanh các điểm tương đồng và khác biệt trong kỹ thuật lập pháp.

                      TRÌNH TỰ HÌNH THÀNH ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ
1. Đàm phán              2. Soạn thảo                  3. Thông qua văn bản     4. Làm phát sinh hiệu lực
- Hội nghị/Phái đoàn     - Song phương: Ban soạn thảo  - Bỏ phiếu/Biểu quyết     - Ký đầy đủ
- Thẩm quyền đương nhiên - Đa phương: UB soạn thảo     - Nguyên tắc Consensus    - Phê chuẩn (QH/CTN)
  hoặc Theo ủy quyền       (UB Pháp luật QT LHQ)                                 - Phê duyệt (Chính phủ)

Về bài tập và tình huống thực tiễn (case studies), tài liệu lồng ghép các tình huống giả định dựa trên quy trình thực tế của Việt Nam:

• Nghiên cứu tình huống đàm phán Hiệp định TPP (CPTPP): Phân tích vai trò đề xuất đàm phán của Bộ Công thương (Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng), thẩm quyền quyết định đàm phán của Chủ tịch nước (Điều 4), sự phối hợp của Vụ Pháp chế và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong việc lấy ý kiến doanh nghiệp.
• Nghiên cứu điều khoản cấm bảo lưu: Phân tích Điều 309 Công ước Luật biển năm 1982 (UNCLOS) để làm rõ giới hạn của quyền tuyên bố bảo lưu trong các điều ước đa phương toàn cầu.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập tập trung vào khả năng tra cứu, nhận diện chính xác các văn bản luật, giải bài tập tình huống phân định thẩm quyền phê chuẩn/phê duyệt và vẽ sơ đồ xác định quan hệ pháp lý giữa các quốc gia khi có bảo lưu điều ước.

Để tự học hiệu quả, người học được định hướng nghiên cứu trước các văn bản quy phạm gốc, đối chiếu từng điều khoản được trích dẫn trong bài giảng với văn bản luật toàn văn và tóm lược các quy trình lập ước bằng lưu đồ cá nhân.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật quy định lập pháp thực định: Bài giảng tích hợp toàn diện các quy định của Luật Điều ước quốc tế năm 2016 của Việt Nam, thay thế cho khung pháp lý cũ (Luật Ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế 2005). Các điều khoản then chốt về thẩm quyền của Quốc hội (Điều 29), thẩm quyền của Chính phủ (Điều 37), định nghĩa phê chuẩn (Điều 2.8), phê duyệt (Điều 2.9), gia nhập (Điều 2.10) và bảo lưu (Điều 2.15) đều được trích dẫn chuẩn xác.
• Làm rõ các phân biệt kỹ thuật pháp lý phức tạp: Tài liệu phân định ranh giới rõ ràng giữa các khái niệm dễ nhầm lẫn trong thực tiễn ngoại giao:
  • Ký tắt: Đại diện xác nhận dự thảo văn bản đã được thỏa thuận; chưa phát sinh hiệu lực pháp lý và là bước quá độ để tiến tới ký đầy đủ.
  • Ký ad referendum: Việc ký của đại diện cần cơ quan có thẩm quyền trong nước chấp thuận; khi được tán thành thì không phải ký đầy đủ lại.
  • Chủ thể điều ước (pháp nhân công quyền quốc tế) và Đại diện trực tiếp (thể nhân thực hiện hành vi pháp lý).
• Gắn liền thực tiễn đàm phán và các điều ước quốc tế tiêu biểu: Tài liệu viện dẫn phong phú các văn kiện quốc tế từ lịch sử đến hiện đại, bao gồm Hiến chương Liên Hợp quốc 1945, Hiệp định Paris 1973, Công ước Luật biển 1982, Hiệp định BTA Việt Nam - Hoa Kỳ và Hiệp định TPP/CPTPP.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Sinh viên từ năm thứ hai chuyên ngành Luật học, Luật Quốc tế, Luật Thương mại Quốc tế và Quan hệ Quốc tế.
• Học viên sau đại học: Học viên cao học chuyên ngành Luật Quốc tế và Tư pháp Quốc tế cần tài liệu ôn tập, hệ thống hóa khung lý thuyết về nguồn luật và quy trình lập ước.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật và Luật Hiến pháp để nắm vững cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, thẩm quyền của các thiết chế lập pháp, hành pháp và nguyên thủ quốc gia.
• Giảng viên và cán bộ thực tiễn: Giảng viên sử dụng làm đề cương bài giảng chuẩn mực; cán bộ làm việc trong lĩnh vực ngoại giao, pháp chế doanh nghiệp xuất nhập khẩu và cơ quan quản lý nhà nước sử dụng làm tài liệu tham khảo tra cứu thẩm quyền đàm phán, phê chuẩn các cam kết quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế cho sinh viên, học viên cao học ngành Luật, Quan hệ Quốc tế và các chuyên viên pháp lý, cán bộ đối ngoại cần nghiên cứu cơ sở lý luận và quy chuẩn lập ước quốc tế.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học chuyên đề này?

Người học cần có kiến thức nền tảng về Lý luận Nhà nước và Pháp luật (khái niệm quy phạm, nguồn luật, thẩm quyền) và Luật Hiến pháp (thẩm quyền của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ).

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các bài giảng lý thuyết thông thường là gì?

Tài liệu tích hợp song song quy chuẩn quốc tế (Công ước Viên 1969) và luật thực định Việt Nam (Luật Điều ước quốc tế 2016), phân tích chi tiết quy trình thủ tục thực tế qua các ví dụ giả định như TPP/CPTPP và UNCLOS 1982.

4. Làm sao để ghi nhớ và phân biệt chính xác các hình thức ký điều ước?

Người học nên hệ thống hóa bằng bảng so sánh dựa trên 2 tiêu chí: tính chất hiệu lực pháp lý tức thời và việc có phải thực hiện thêm thủ tục ký đầy đủ hay không (Ký tắt là bước quá độ; Ký ad referendum chờ cơ quan thẩm quyền chấp thuận; Ký đầy đủ làm phát sinh hiệu lực nếu không có quy định thủ tục khác).

5. Những tài liệu bổ trợ nào bắt buộc phải đọc kèm theo bài giảng?

Người học cần tra cứu trực tiếp các văn bản:

• Giáo trình Công pháp quốc tế, quyển 1 - Trường Đại học Luật TP. Hồng Đức (2017).
• Hiến chương Liên Hợp quốc năm 1945.
• Công ước Viên về Luật Điều ước quốc tế năm 1969.
• Luật Điều ước quốc tế của Việt Nam năm 2016.

---

Kết luận

Tài liệu bài giảng Bài 3: Nguồn của Luật Quốc tế cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh, chuẩn xác về mặt kỹ thuật pháp lý liên quan đến điều ước quốc tế, tập quán quốc tế và các phương tiện bổ trợ nguồn. Lộ trình học tập hiệu quả bắt đầu từ việc nắm vững định nghĩa và tiêu chí xác định nguồn, phân tích chi tiết các bước trong trình tự ký kết - phê chuẩn - phê duyệt theo Luật Điều ước quốc tế 2016, và vận dụng vào giải quyết các bài tập tình huống thực tiễn về bảo lưu và hiệu lực điều ước. Người học cần kết hợp nghiên cứu toàn văn Công ước Viên 1969 và Giáo trình Công pháp quốc tế (Quyển 1, ĐH Luật TP. Hồng Đức, 2017) để hoàn thiện khối kiến thức này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, nội dung chính và phần cuối 1/15/16 10 II. Điều ước quốc tế 5. Chủ thể ký kế ĐƯQT CT của ĐƯQT = CT của LQT Các dân tộc đang Các vùng lãnh Quốc gia TCQT LCP đấu tranh dành thổ có quy chế độc lập đặc biệt 1/15/16 11 Lưu ý Phân biệt chủ thể của ĐƯQT với đại diện trực tiếp ký kết ĐƯQT 1/15/16 12 Lưu ý Đại diện đương Đại diện nhiên trực tiếp ký kết ĐƯQT Đại diện được ủy quyền 1/15/16 13 Lưu ý Nguyên thủ quốc gia Người đứng đầu chính phủ, bộ trưởng bộ ngoại giao Đại diện đương Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao nhiên Những người đại diện cho quốc gia tại hội nghị quốc tế hoặc tại tổ chức quốc tế khi thông qua văn bản ĐƯ 1/15/16 14 II. Điều ước quốc tế 6.

Trình tự ký kết Đàm phán, soạn thảo và thông qua Trình tự ký kết Ký ĐƯQT ĐƯQT Phê chuẩn, phê duyệt ĐƯQT 1/15/16 15 Đàm phán Hình thức đàm phán: Hội nghị thượng đỉnh, cử phái đoàn đàm phán, đàm phán thông qua cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài Đàm phán  Thẩm quyền đàm phán: Thẩm quyền đương nhiên (tùy quốc gia) - Các Nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Ngoại - Các Trưởng đoàn ngoại giao - Những đại diện được cử của một quốc gia tại một hội nghị quốc tế hoặc tại một tổ chức quốc tế hoặc tại một cơ quan của tổ chức này. Theo uỷ quyền Ví dụ giả định đối với Hiệp định TPP (CPTPP): - Đề xuất đàm phán: Bộ Công thương, mà cụ thể là Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng - Quyết định đàm phán: Chủ tịch nước, vì đây là điều ước quốc tế nhân danh nhà nước, vì tham gia tổ chức quốc tế và khu vực nếu việc thành lập, tham gia, rút khỏi tổ chức đó ảnh hưởng đến chính sách cơ bản của quốc gia về đối ngoại, quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, tài chính, tiền tệ (Điều 4. - Hồ sơ đàm phán: Bộ Công thương xây dựng Tờ trình Chính phủ phê duyệt tpp, trong đó cũng nêu ra vì sao phải tham gia TPP, đánh giá tác động của nó. Ngoài ra, Vụ Pháp chế Bộ Công thương cũng phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI (tổ chức quốc gia tập hợp và đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, người sử dụng lao động và các hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam) tiến hành lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam về TPP.

- Tổ chức đàm phán: Việt Nam chúng ta không phải là chủ nhà đứng ra tổ chức các cuộc đàm phán TPP, do đó Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng là người đại diện Việt Nam ra các nước để đàm phán. Soạn thảo • Là bước tiếp theo của quá trình ký kết điều ước quốc tế. • Việc soạn thảo dựa trên sự thỏa thuận đạt được của các bên. • Đây là việc ghi nhận những thỏa thuận của các bên thành văn bản theo đúng trình tự, thủ tục, hình thức của một điều ước quốc tế.

Soạn thảo (tt) - Cách thức soạn thảo: + Đối với điều ước quốc tế song phương: sẽ thành lập ban soạn thảo văn bản để soạn thảo văn bản điều ước. Hoặc cũng có thể do một bên soạn thảo sau đó hai bên sẽ thống nhất nội dung văn bản điều ước. + Đối với điều ước đa phương: các bên ký kết sẽ thành lập uỷ ban soạn thảo bao gồm đại diện của tất cả các bên tham gia. Điều ước quốc tế trong khuôn khổ LHQ sẽ do Uỷ ban pháp luật quốc tế của LHQ đảm nhiệm.

Thông qua • Sau khi văn bản điều ước đã được soạn thảo xong, các bên sẽ biểu hiện sự nhất trí của mình bằng cách thông qua văn bản đó. • Việc thông qua văn bản chưa làm phát sinh hiệu lực pháp lý cho điều ước  có ý nghĩa xác nhận văn bản điều ước đã được soạn thảo xong. Thông qua (tt) • Cách thức thông qua dự thảo điều ước: do các bên thoả thuận. • Điều ước song phương: bằng cách tổ chức hội nghị toàn thể hoặc thông qua sự thoả thuận của cá nhân có thẩm quyền do các bên cử ra.

Thoả thuận này có thể bằng miệng hoặc bằng hình thức ký tắt. • Đối với điều ước đa phương: có thể thông qua bằng bỏ phiếu kín hoặc biểu quyết. • Nguyên tắc Consensus (Đồng thuận). Văn bản điều ước được thông qua khi không có quốc gia nào phản đối.

Áp dụng cho những nội dung quan trọng, đòi hỏi sự tham gia và thực hiện một cách đầy đủ của tất cả các bên liên quan. Các phương thức làm phát sinh hiệu lực của điều ước quốc tế •Ký điều ước quốc tế •Phê chuẩn điều ước quốc tế •Phê duyệt điều ước quốc tế •Các hình thức khác (chấp thuận, trao đổi văn kiện hợp thành…) Ký điều ước quốc tế Ký ad Ký đầy đủ (ký Ký tắt referendum chính thức) Ký điều ước quốc tế •Ký tắt: •là việc đại diện của các bên tham gia đàm phán ký xác nhận văn bản dự thảo là văn bản đã được thỏa thuận. •Sau khi ký tắt, điều ước quốc tế chưa phát sinh hiệu lực Ký điều ước quốc tế • Ký ad referendum: • Là việc ký của vị đại diện, sau đó cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật trong nước chấp thuận  không phải ký đầy đủ nữa. •Khác với ký tắt: nếu hình thức ký này được cơ quan có thẩm quyền của các bên tỏ rõ ý tán thành thì không phải ký đầy đủ nữa.

•Trong khi đó, ký tắt chỉ là một bước quá độ để tiến tới ký đầy đủ. Ký điều ước quốc tế •Ký đầy đủ (ký chính thức) • là ký của vị đại diện vào văn bản dự thảo điều ước. • Nếu điều ước không quy định những thủ tục khác thì sau khi ký đầy đủ, điều ước quốc tế sẽ phát sinh hiệu lực. Phê chuẩn điều ước quốc tế •Là hoạt động của cơ quan có thẩm quyền của nhà nước chính thức xác nhận điều ước quốc tế đó có hiệu lực đối với mình • Điều 2 khoản 1 điểm b, • Điều 2 khoản 8, Luật Công ước Viên 1969: Điều ước quốc tế “Phê chuẩn là hành 2016: vi quốc tế của quốc “Phê chuẩn là hành vi gia, theo đó quốc gia pháp lý do Quốc hội hoặc xác nhận sự đồng ý Chủ tịch nước thực hiện của mình, trên phương để chấp nhận sự ràng diện quốc tế, chịu sự buộc của điều ước quốc ràng buộc của một tế đã ký đối với nước điều ước”.

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Mục đích của phê chuẩn Rà soát nội dung của điều ước quốc tế trước khi chính thức xác nhận sự ràng buộc Kiểm tra tính hợp pháp của người đại diện Có thời gian chuẩn bị cho việc thực hiện điều ước quốc tế ở phạm vi quốc gia Theo pháp luật Việt Nam, điều ước nào phải phê chuẩn? • Điều 28 Luật Điều ước quốc tế 2016 quy định: “Những điều ước quốc tế sau đây phải được phê chuẩn: • 1. Điều ước quốc tế có quy định phải phê chuẩn. Điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước.

Điều ước quốc tế nhân danh Chính phủ có quy định trái với luật, nghị quyết của Quốc hội. Theo pháp luật Việt Nam, chủ thể nào có thẩm quyền phê chuẩn? Điều 29. Thẩm quyền phê chuẩn, nội dung văn bản phê chuẩn điều ước quốc tế 1. Quốc hội phê chuẩn các loại điều ước quốc tế sau đây: a) Điều ước quốc tế liên quan đến chiến tranh, hòa bình, chủ quyền quốc gia của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; b) Điều ước quốc tế về việc thành lập, tham gia tổ chức quốc tế và khu vực nếu việc thành lập, tham gia, rút khỏi tổ chức đó ảnh hưởng đến chính sách cơ bản của quốc gia về đối ngoại, quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, tài chính, tiền tệ; c) Điều ước quốc tế làm thay đổi, hạn chế hoặc chấm dứt quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân theo quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội; d) Điều ước quốc tế có quy định trái với luật, nghị quyết của Quốc hội; đ) Điều ước quốc tế do Chủ tịch nước trực tiếp ký với người đứng đầu Nhà nước khác.

Chủ tịch nước phê chuẩn điều ước quốc tế quy định tại Điều 28 của Luật này, trừ các điều ước quốc tế quy định tại khoản 1 Điều này. Phê duyệt •Là hoạt động của cơ quan có thẩm quyền của nhà nước chính thức xác nhận điều ước quốc tế đó có hiệu lực đối với mình. • Điều 2 khoản 1 điểm b, • Điều 2 khoản 9, Luật Công ước Viên 1969: ĐUQT 2016: “ Phê duyệt là hành vi Phê duyệt là hành vi quốc tế của quốc gia,. pháp lý do Chính phủ thực theo đó quốc gia xác nhận hiện để chấp nhận sự ràng sự đồng ý của mình, trên buộc của điều ước quốc tế đã phương diện quốc tế, chịu ký đối với nước Cộng hòa xã sự ràng buộc của một điều hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo pháp luật Việt Nam, điều ước nào phải phê duyệt? Điều 37. Các loại điều ước quốc tế phải được phê duyệt Trừ trường hợp thuộc thẩm quyền phê chuẩn của Quốc hội, các điều ước quốc tế sau đây phải được phê duyệt: 1. Điều ước quốc tế nhân danh Chính phủ có quy định phải phê duyệt hoặc phải hoàn thành thủ tục pháp lý theo quy định của mỗi nước để có hiệu lực; 2. Điều ước quốc tế nhân danh Chính phủ có quy định trái với quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ.

Gia nhập điều ước quốc tế • Biểu thị sự đồng ý ràng buộc khi quốc gia không tham gia vào quá trình đàm phán hoặc không ký điều ước đó • Gia nhập có thể được thực hiện bởi: • Phê chuẩn • Phê duyệt • Ký trực tiếp vào văn bản điều ước quốc tế • Gửi công hàm xin gia nhập Luật ĐUQT 2016 Điều 2.10: Gia nhập là hành vi pháp lý do Quốc hội, Chủ tịch nước hoặc Chính phủ thực hiện để chấp nhận sự ràng buộc của điều ước quốc tế nhiều bên đối với nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không ký điều ước quốc tế đó, không phụ thuộc vào việc điều ước quốc tế này đã có hiệu lực hay chưa có hiệu lực.