CHƯƠNG 1 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI VI PHẠM VỀ THỜI HẠN NỘP HỒ SƠ KHAI THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG 1. Khái niệm, đặc điểm xử phạt vi phạt hành chính đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng 1. Khái niệm vi phạm hành chính về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng Vi phạm hành chính là một trong những vi phạm phổ biến ở nhiều quốc gia. Ở thời điểm hiện tại chúng ta có thể thấy từ những vi phạm không ảnh hưởng đến phạm vi lớn cũng như đối tượng tác động là hút thuốc nơi công cộng, vượt đèn đỏ, bỏ rác nơi công cộng.
Đến những vi phạm có ảnh hưởng lớn đến xã hội như gây ô nhiễm môi trường, trốn thuế, ô nhiễm nguồn nước …có thể thấy vi phạm hành chính nếu so với vi phạm về dân sự hay hình sự nếu so về mức độ nguy hiểm ảnh hưởng đến xã hội sẽ ít nghiêm trọng hơn so với vi phạm hình sự, hay ít phát sinh mối quan hệ thứ phát như vi phạm trong vấn đề thương mại, giao dịch hợp đồng nhưng vi phạm hành chính lại gây ra những hậu quả không hề nhỏ về tổng thể và bao quát những thiệt hại do nó gây ra có thể thấy tỉ lệ hành vi vi phạm hành chính cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ tội phạm phát sinh và nó diễn ra liên tục và thường xuyên. Hành vi vi phạm hành chính không chỉ phát sinh nhiều vấn đề cần giải quyết trong xã hội gây thiệt hại cho cá nhân cộng đồng mà còn ảnh hưởng đến trật tự quản lý hành chính của quốc gia, nghiêm trọng hơn hành vi vi phạm hành chính có thể là yếu tố cấu thành của tội phạm vi phạm về hình sự. Từ đó có thể thấy mức độ ảnh hưởng của vi phạm hành chính đến xã hội đến đời sống pháp luật và quản lý hành chính của mỗi quốc gia. Vi phạm hành chính có thể hiểu là hành vi làm trái hoặc không chấp hành những quy định, chỉ đạo trong hoạt động quản lý luật pháp, chính sách của nhà nước.
Hành vi vi phạm hành chính ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự quản lý hành chính của mỗi quốc gia từ đó là yếu tố cấu thành cho việc xử phạt vi phạm hành chính Ở nước ta hành vi vi phạm hành chính được định nghĩa rõ ràng cụ thể qua Khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (Luật số 67/2020/QH14): “Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”. Có thể thấy định nghĩa về vi phạm hành chính là tiền đề quan trọng 8 trong việc xử phạt vi phạm hành chính của mỗi quốc gia. Những vi phạm hội tụ đủ yếu tố trong khái niệm sẽ bị chế tài qua việc nhà nước thực hiện xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm và xử phạt vi phạm hành chính được xem là một giải pháp hữu hiệu đảm bảo hiệu quả trong công tác đấu tranh, phòng, chống vi phạm hành chính. Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính được quy định tại Khoản 2, Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (Luật số 67/2020/QH14) như sau“Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”.
Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm là hình thức xử phạt mà cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính phải chịu trách nhiệm pháp lý và đó được gọi là trách nhiệm hành chính. Theo Điều 2 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008 được sửa đổi bổ sung năm 2016 quy định thì “Thuế giá trị gia tăng là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.” Từ quy định trên ta có thể thấy thuế giá trị gia tăng là một loại thuế gián thu. Ðây là một loại thuế doanh thu đánh vào mỗi giai đoạn sản xuất, lưu thông sản phẩm hàng hoá, từ khi còn là nguyên liệu thô sơ cho đến sản phẩm hoàn thành và cuối cùng là giai đoạn tiêu dùng. Chính vì vậy mà chúng ta còn gọi thuế giá trị gia tăng là thuế doanh thu có khấu trừ số thuế đã nộp ở giai đoạn trước.
Thuế giá trị gia tăng được cộng vào giá bán hàng hoá, dịch vụ, và do người tiêu dùng chịu khi mua hàng hoá, sử dụng dịch vụ. Đối với xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế ta có thể hiểu là biện pháp cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước áp dụng đối với những hành vi vi phạm trong lĩnh vực thuế chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự2. Đối với hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn ta có thể thấy một số hành vi được quy định trong Nghị định 125/2020/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính về thuế hóa đơn như hành vi vi phạm về thời hạn đăng ký thuế; thông báo tạm ngừng hoạt động kinh doanh; thông báo tiếp tục kinh doanh trước thời hạn , hành vi vi phạm về thời hạn thông báo thay đổi thông tin trong đăng ký thuế , hành vi khai sai, khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ thuế không dẫn đến thiếu số tiền thuế phai nộp hoặc không dẫn đến tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế … trong đó hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ 2 Trường Đại học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh (2020), Giáo trình Luật Thuế, Nxb Hồng Đức. 9 khai thuế giá trị gia tăng được hiểu là những hành vi có lỗi của tổ chức cá nhân thực hiện vi phạm quy định của pháp luật về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng thời gian 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính3.
Từ hai khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính và hành vi vi phạm hành chính về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng ta tổng hợp và đưa ra khái niệm về xử phạt vi phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng có thể hiểu là việc người có thẩm quyền xem xét, áp dụng các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật đối cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi có lỗi, vi phạm quy định của pháp luật về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng thời gian 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt về vi phạm hành chính. Đặc điểm xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng Đặc điểm về mặt khách quan Đối với đặc điểm về mặt khách quan của xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng bao gồm các yếu tố như: Hành vi vi phạm hành chính; Hậu quả và mối quan hệ nhân quả; Thời gian thực hiện hành vi vi phạm; Địa điểm thực hiện hành vi vi phạm; Công cụ phương tiện vi phạm. Đầu tiên, xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng là một loại hoạt động cưỡng chế của cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước về thuế giá trị gia tăng. Hoạt động xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng mang tính quyền lực nhà nước buộc các chủ thể phải chấp hành.
Xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng chỉ được thực hiện bởi cán bộ, công chức ngành thuế, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp hoặc thanh tra trong phạm vi quyền hạn do nhà nước trao. Thứ hai, đặc điểm về hậu quả và mối quan hệ nhân quả xử phạt vi phạm hành chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng gắn liền với xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn và Thuế thu nhập doanh nghiệp bởi những quy định cụ thể 3 Điểm b Khoản 1 Điều 141 Luật Quản lý thuế năm 2019. 10 về thuế giá trị gia tăng giúp nhận diện hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế và Thuế giá trị gia tăng được tính toán dựa trên doanh thu tăng thêm được quản lý bởi Thuế thu nhập doanh nghiệp. Đặc điểm về mặt chủ quan Ta có thể thấy với đặc điểm về mặt chủ quan thì cơ sở ra quyết định xử phạt vi phạm chính hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng là hành vi do tổ chức, cá nhân có đủ năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến trật tự quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng do pháp luật quy định nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì mới bị áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính.
Cụ thể yếu tố lỗi của hành vi vi phạm thời hạn nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng phải được cơ quan có thẩm quyền xác định yếu tố lỗi là cố ý hoặc vô ý để xử lý phù hợp công bằng theo quy định của pháp luật hiện hành. Đặc điểm về chủ thể Chủ thể đối với đặc điểm ta có thể hiểu là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật.