Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại trại lợn công ty c p bình minh mỹ đức hà nội và thử nghiệm phác đồ điều trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại trại lợn Công ty CP Bình Minh Mỹ Đức Hà Nội và thử nghiệm phác đồ điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Lê Minh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại trại lợn Bình Minh Mỹ Đức - Hà Nội và thử nghiệm phác đồ điều trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Quá trình thành lập và phát triển của công ty CP Bình Minh
• 2.3. Thuận lợi và khó khăn
• 2.3.1. Thuận lợi
• 2.3.2. Khó khăn
• 2.4. Cơ sở khoa học
• 2.4.1. Đặc điểm tiêu hóa của lợn giai đoạn sau cai sữa
• 2.4.2. Khái niệm hội chứng tiêu chảy
• 2.4.3. Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy
• 2.4.3.1. Do vi sinh vật
• 2.4.3.1.1. Do vi khuẩn
• 2.4.3.1.2. Do virus
• 2.4.3.2. Do ký sinh trùng
• 2.4.3.3. Nguyên nhân khác
• 2.4.4. Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích hội chứng tiêu chảy ở lợn
• 2.4.4.1. Triệu chứng lâm sàng
• 2.4.4.2. Một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng tiêu chảy
• 2.4.5. Biện pháp phòng và trị bệnh tiêu chảy cho lợn
• 2.4.5.1. Biện pháp phòng bệnh
• 2.4.5.2. Điều trị bệnh
• 2.4.5.2.1. Một số loại thuốc kháng sinh và trợ sức sử dụng điều trị hội chứng tiêu chảy
• 2.4.5.2.1.1. Thuốc kháng sinh
• 2.4.5.2.1.2. Thuốc bổ trợ
• 2.4.6. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.4.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.4.6.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra
• 3.4.2. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng
• 3.4.3. Phương pháp điều trị bệnh bằng một số loại thuốc kháng sinh và hóa dược
• 3.4.3.1. Thuốc kháng sinh
• 3.4.3.2. Thuốc trợ sức trợ lực
• 3.4.4. Xác định bệnh tích thông qua kết quả mổ khám tại chỗ
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn theo đàn và theo cá thể
• 4.3.2. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn theo dãy chuồng
• 4.3.3. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn theo tháng theo dõi
• 4.3.4. Kết quả điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn theo lứa tuổi
• 4.3.5. Kết quả điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn theo tính biệt
• 4.3.6. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc tiêu chảy
• 4.3.7. Kết quả mổ khám bệnh tích lợn chết do mắc tiêu chảy
• 4.3.8. Kết quả thử nghiệm hiệu lực của một số phác đồ điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng Việt
• 2. Tài liệu nước ngoài

Tóm tắt

I. Nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn sau cai sữa

Nghiên cứu tập trung vào hội chứng tiêu chảy ở lợn sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại Công ty CP Bình Minh Mỹ Đức Hà Nội. Mục tiêu chính là đánh giá tình hình mắc bệnh, xác định các yếu tố ảnh hưởng và thử nghiệm các phác đồ điều trị. Hội chứng tiêu chảy là vấn đề phổ biến trong chăn nuôi lợn, gây thiệt hại kinh tế đáng kể do tỷ lệ chết và còi cọc cao. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa bệnh.

1.1. Đánh giá tình hình mắc bệnh

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn tại trại. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở giai đoạn sau cai sữa, đặc biệt là từ 21 đến 60 ngày tuổi. Các yếu tố như điều kiện chuồng trại, chế độ dinh dưỡng và vệ sinh đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bệnh. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc quản lý chăn nuôi kém là nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát bệnh.

1.2. Xác định nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy được xác định là do sự kết hợp của các yếu tố vi sinh vật, ký sinh trùng và nấm mốc. Các vi khuẩn như E. coli và Salmonella được phát hiện là tác nhân chính gây bệnh. Ngoài ra, virus như Rotavirus và Coronavirus cũng được tìm thấy trong các mẫu phân của lợn bị tiêu chảy. Ký sinh trùng đường ruột cũng góp phần làm tổn thương niêm mạc ruột, dẫn đến tiêu chảy.

II. Điều trị hội chứng tiêu chảy

Nghiên cứu đã thử nghiệm hai phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn. Phác đồ đầu tiên sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc bổ trợ, trong khi phác đồ thứ hai tập trung vào việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại. Kết quả cho thấy cả hai phác đồ đều có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe của lợn. Tuy nhiên, phác đồ thứ hai được đánh giá cao hơn do tính bền vững và ít tác dụng phụ.

2.1. Phác đồ điều trị bằng kháng sinh

Phác đồ điều trị bằng kháng sinh bao gồm việc sử dụng các loại thuốc như Enrofloxacin và Colistin. Kết quả cho thấy tỷ lệ hồi phục của lợn bị tiêu chảy đạt khoảng 80-90%. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn trong việc điều trị các bệnh nhiễm trùng trong tương lai.

2.2. Phác đồ điều trị không dùng kháng sinh

Phác đồ này tập trung vào việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại. Lợn được cung cấp thức ăn giàu chất xơ và probiotics để cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Kết quả cho thấy tỷ lệ hồi phục đạt khoảng 85-95%, đồng thời giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc. Phác đồ này được khuyến khích áp dụng rộng rãi trong các trang trại chăn nuôi.

III. Phòng ngừa hội chứng tiêu chảy

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa hội chứng tiêu chảy trong chăn nuôi lợn. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm tiêm phòng vắc xin, duy trì vệ sinh chuồng trại và quản lý chế độ dinh dưỡng hợp lý. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế của trang trại.

3.1. Tiêm phòng vắc xin

Tiêm phòng vắc xin là biện pháp hiệu quả để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm, bao gồm hội chứng tiêu chảy. Nghiên cứu khuyến nghị tiêm phòng đầy đủ cho lợn từ giai đoạn sơ sinh đến sau cai sữa. Các loại vắc xin được sử dụng bao gồm vắc xin phòng E. coli và Rotavirus.

3.2. Quản lý vệ sinh và dinh dưỡng

Việc duy trì vệ sinh chuồng trại và cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý là yếu tố then chốt trong phòng ngừa bệnh. Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng thức ăn chất lượng cao, giàu probiotics và chất xơ để tăng cường sức đề kháng của lợn. Đồng thời, cần thực hiện vệ sinh chuồng trại thường xuyên để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và ký sinh trùng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong cơ cấu nông nghiệp và nền kinh tế quốc dân tại Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm lớn cho xã hội, phụ phẩm phân bón cho trồng trọt và nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Theo định hướng phát triển chăn nuôi đến năm 2020, việc mở rộng quy mô đàn lợn ngoại theo phương thức trang trại công nghiệp tập trung là xu thế tất yếu nhằm nâng cao năng suất và khả năng kiểm soát dịch bệnh. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, mưa nhiều của Việt Nam tạo môi trường thuận lợi cho nhiều mầm bệnh phát sinh và lây lan diện rộng, trong khi các giống lợn ngoại nhập chưa thích nghi hoàn toàn với biến động thời tiết.

Trong số các bệnh lý thường gặp ở lợn giai đoạn sau cai sữa, hội chứng tiêu chảy xảy ra phổ biến nhất, làm gia súc còi cọc, chậm lớn, tiêu tốn thức ăn, tăng chi phí thuốc thú y và trực tiếp gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn sản xuất, tác giả Nguyễn Văn Sơn đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (2016) dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Minh với tên đề tài: “Nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại trại lợn Bình Minh Mỹ Đức - Hà Nội và thử nghiệm phác đồ điều trị”.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:

1. Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn tại trại và xác định các yếu tố ảnh hưởng.
2. Xác định được tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết do hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn nuôi tại cơ sở.
3. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị cho lợn mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn thịt thương phẩm con lai F3 (PiDu × Landrace) giai đoạn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi.
• Địa điểm nghiên cứu: Trại chăn nuôi lợn Bình Minh của ông Nguyễn Sỹ Bình tại xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Đây là trang trại chăn nuôi gia công liên kết với Công ty TNHH Charoen Pokphand Việt Nam (CP Việt Nam), có quy mô nuôi 5.400 lợn thịt.
• Thời gian tiến hành: Từ ngày 18/11/2015 đến ngày 18/05/2016 (trong đó thời gian theo dõi số liệu dịch tễ học thực địa tập trung từ tháng 12/2015 đến tháng 03/2016).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh lý học đường tiêu hóa gia súc và bệnh lý truyền nhiễm thú y:

• Đặc điểm tiêu hóa của lợn sau cai sữa: Chuyển đổi đột ngột từ nguồn sữa mẹ sang thức ăn tinh (cám công nghiệp). Theo Đỗ Minh Chiến (2010), bộ máy tiêu hóa của lợn phát triển dần, sau cai sữa 10 ngày dạ dày mới mở rộng dung tích và tăng tiết men pepsinogen cùng acid HCl; sự phát triển của ruột non chậm lại trong khi ruột già tăng trưởng mạnh. Giai đoạn 21 đến 60 ngày tuổi hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho các rối loạn chức năng bộc phát.
• Khái niệm và căn nguyên hội chứng tiêu chảy: Theo Archie Hunter (2000), tiêu chảy là hội chứng bệnh lý đường tiêu hóa biểu hiện qua hiện tượng đi ỉa nhiều lần trong ngày, phân lỏng nhiều nước do tăng cường nhu động co bóp và tăng tiết dịch. Nguyên nhân gây bệnh tổng hợp từ vi sinh vật (Escherichia coli, Salmonella spp., Treponema hyodysenteriae, Clostridium perfringens, Rotavirus, Coronavirus gây bệnh TGE); ký sinh trùng (cầu trùng, giun đũa, giun lươn, giun tóc); độc tố nấm mốc (Aspergillus, Penicillium sản sinh Aflatoxin); và các yếu tố ngoại cảnh bất lợi (stress vận chuyển, nhiệt độ thấp, độ ẩm chuồng nuôi vượt quá 90%, khí độc NH3, H2S tồn ứ).
• Cơ chế tác dụng dược lý: Nghiên cứu cơ chế kháng khuẩn của nhóm Fluoroquinolone (Norfloxacin ức chế enzym AND-gyrase), nhóm Aminopenicillin kết hợp Polymyxin (Amoxicillin ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn kết hợp Colistin phá hủy màng tế bào thông qua gắn kết điện tích với Lipopolysaccharide ở vi khuẩn Gram âm), cùng các chất trợ sức (Vitamin C, B-complex, chất điện giải cân bằng áp suất thẩm thấu).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và dịch tễ học thú y đã sử dụng:

• Phương pháp điều tra: Kết hợp điều tra trực tiếp (quan sát biểu hiện lâm sàng, theo dõi diễn biến từng cá thể, kiểm tra điều trị và ghi nhật ký hàng ngày) và điều tra gián tiếp (thu thập số liệu đàn, xuất nhập lợn qua sổ sách kỹ thuật của trại).
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Quan sát trạng thái phân (loãng, sệt, màu vàng, màu trắng xám, mùi tanh khắm), kiểm tra tình trạng mất nước, trũng mắt, thân nhiệt, phản xạ vận động và hiện tượng chướng bụng.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám đại thể tại chỗ trên các cá thể lợn chết do tiêu chảy để xác định tổn thương đường ruột, niêm mạc dạ dày, hạch màng treo ruột, lách, gan và túi mật.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị: Bố trí thử nghiệm so sánh 2 phác đồ kháng sinh trên giống lợn F3 (PiDu × Landrace) mắc bệnh, kết hợp thuốc trợ sức (B-complex liều 1g/1-2kg thức ăn, điện giải Electrolyte liều 2-5g/lít nước hoặc 5g/kg thức ăn, Vitamin C liều 1g/lít nước hoặc 3g/kg thức ăn):
  • Phác đồ 1: Kháng sinh MD-Nor100 (Norfloxacin 10.000 mg/50ml), tiêm bắp liều 1ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3-5 ngày (thử nghiệm trên 168 lợn bệnh).
  • Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-AmoxiCol (Amoxicillin 100.000 mg và Colistin), trộn thức ăn liều 1g/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 4-5 ngày (thử nghiệm trên 182 lợn bệnh).
• Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu theo dõi trực tiếp trên 600 lợn thịt tại 2 dãy chuồng và dữ liệu phục vụ sản xuất trên tổng đàn 5.400 con. Các tỷ lệ mắc (%), tỷ lệ chết (%), tỷ lệ khỏi bệnh (%) được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh vật học theo Chu Văn Mẫn (2002) trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật vai trò của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, sự cần thiết của việc hiện đại hóa quy mô trang trại công nghiệp và những rủi ro do điều kiện khí hậu nhiệt đới mang lại cho đàn lợn giống ngoại. Phần mở đầu chỉ rõ tiêu chảy là hội chứng phổ biến hàng đầu làm suy giảm năng suất chăn nuôi lợn sau cai sữa, đồng thời xác lập 3 mục tiêu nghiên cứu và khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc đánh giá dịch tễ học và giá trị thực tiễn khi hoàn thiện phác đồ trị bệnh tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết chi tiết điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất của trại lợn Bình Minh (diện tích khu điều hành 0,5 ha, hệ thống 9 dãy chuồng khép kín nuôi 5.400 lợn thịt với giàn mát và quạt thông gió, quy trình công nghệ do CP Việt Nam giám sát). Tác giả hệ thống hóa các tài liệu khoa học về đặc điểm giải phẫu và sinh lý tiêu hóa lợn sau cai sữa; phân loại chi tiết các nhóm nguyên nhân gây bệnh gồm vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Cl. perfringens), virus (Rotavirus, Coronavirus), ký sinh trùng, nấm mốc Aflatoxin, chế độ nuôi dưỡng và tiểu khí hậu chuồng nuôi. Đồng thời, chương 2 tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về tỷ lệ nhiễm bệnh qua các thời kỳ, cơ chế tác dụng của các loại kháng sinh và thuốc bổ trợ.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày tiêu chuẩn đối tượng khảo sát là lợn con lai F3 (PiDu × Landrace) từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi. Xác định 8 chỉ tiêu dịch tễ và bệnh lý học cần theo dõi: tỷ lệ mắc và chết theo đàn, cá thể, dãy chuồng, tháng theo dõi, lứa tuổi, tính biệt, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể. Thiết kế sơ đồ bố trí thí nghiệm so sánh hiệu lực của 2 phác đồ thuốc (MD-Nor100 và Nova-AmoxiCol) cùng công thức tính toán thống kê sinh học cụ thể.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phản ánh toàn bộ dữ liệu thực địa qua hai mảng công tác chính:

• Công tác phục vụ sản xuất: Tham gia tiêm phòng vắc xin cho 5.400 lợn thịt đối với bệnh Circo (viêm da, sưng thận), dịch tả (vắc xin HC-Vac tiêm 2 lần lúc 5 và 9 tuần tuổi) và lở mồm long móng (vắc xin Aftopor tiêm 2 lần lúc 7 và 11 tuần tuổi) đạt tỷ lệ an toàn 88,89% đến 100%. Tham gia điều trị 1.280 lợn mắc viêm đường hô hấp khỏi 1.200 con (tỷ lệ khỏi 93,75%), điều trị 68 lợn mắc viêm khớp do Streptococcus suis khỏi 61 con (89,71%), phẫu thuật 21 ca lòi dom đạt tỷ lệ thành công 100%.
• Dịch tễ học hội chứng tiêu chảy trên 600 lợn theo dõi:
  • Theo cá thể và dãy chuồng: Tổng số có 338/600 lợn mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 56,33%; số lợn chết là 15 con, chiếm tỷ lệ chết 4,46% tính trên số lợn mắc bệnh. Dãy chuồng 2 có tỷ lệ mắc cao hơn dãy chuồng 1 (64,33% so với 48,33%) do chuồng 2 xuống cấp, nền thoát nước kém gây ẩm ướt và hệ thống quạt thông gió yếu làm tích tụ khí độc.
  • Theo tháng theo dõi (12/2015 - 03/2016): Tỷ lệ mắc cao nhất ở tháng 1 (27,05% với 161 con mắc), tiếp đến là tháng 12 (13,16% với 79 con mắc), giảm xuống tháng 2 (9,54%) và thấp nhất ở tháng 3 (7,18%). Nguyên nhân do tháng 12 và tháng 1 có nhiệt độ thấp (nhiều ngày dưới 20°C), ẩm độ cao kết hợp đợt dịch tiêu chảy cấp tính.
  • Theo lứa tuổi: Giai đoạn từ sau cai sữa đến 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 40,00% (240 con mắc, 13 con chết, tỷ lệ chết 5,41%), giai đoạn >2 đến 3 tháng tuổi giảm còn 9,54% (56 con mắc, 2 con chết) và giai đoạn >3 đến 4 tháng tuổi thấp nhất là 7,17% (42 con mắc, không có lợn chết).
  • Triệu chứng và bệnh tích: Ghi nhận triệu chứng đi phân lỏng vàng, xám nhạt, mùi tanh khắm, mệt mỏi, mắt trũng, da nhăn. Mổ khám ghi nhận bệnh tích đại thể tập trung ở xoang bụng: ruột non viêm cata xuất huyết, niêm mạc dạ dày phủ nhầy, hạch màng treo sưng to, gan thoái hóa đất sét và túi mật căng đầy.
  • Kết quả điều trị: Trong công tác sản xuất điều trị khỏi 323/338 lợn mắc tiêu chảy, đạt tỷ lệ khỏi 95,56%.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện cốt lõi về tỷ lệ mắc bệnh 56,33%, tỷ lệ chết 4,46%, sự phụ thuộc chặt chẽ của bệnh vào lứa tuổi sau cai sữa, thời tiết rét ẩm và chất lượng chuồng nuôi. Tác giả kiến nghị trang trại cần kịp thời tu sửa chuồng trại (quạt thông gió, hệ thống thoát nước), thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh tiêu độc, giữ ấm chuồng vào mùa đông và điều trị kịp thời ngay ở giai đoạn đầu của bệnh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu thực tế về tình hình dịch tễ và kết quả công tác thú y tại trại lợn Bình Minh qua các bảng số liệu cụ thể:

Chỉ tiêu theo dõi	Phân loại / Thời điểm	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
Theo dãy chuồng	Dãy chuồng 1	300	145	48,33	6	4,14
	Dãy chuồng 2	300	193	64,33	9	4,66
	Tính chung	600	338	56,33	15	4,46
Theo tháng theo dõi	Tháng 12/2015	600	79	13,16	5	6,32
	Tháng 01/2016	595	161	27,05	8	4,96
	Tháng 02/2016	587	56	9,54	2	3,57
	Tháng 03/2016	585	42	7,18	0	0,00
Theo lứa tuổi	Sau cai sữa - 2 tháng	600	240	40,00	13	5,41
	> 2 - 3 tháng tuổi	587	56	9,54	2	3,57
	> 3 - 4 tháng tuổi	585	42	7,17	0	0,00

Ghi chú: Tỷ lệ chết được tính trên tổng số lợn mắc bệnh tương ứng theo công thức Chu Văn Mẫn (2002).

Bên cạnh số liệu dịch tễ, kết quả thực hiện công tác thú y phục vụ sản xuất tại trại được ghi nhận như sau:

• Điều trị hội chứng tiêu chảy: điều trị 338 con, khỏi 323 con, đạt tỷ lệ khỏi 95,56%.
• Điều trị viêm đường hô hấp: điều trị 1.280 con, khỏi 1.200 con, đạt tỷ lệ khỏi 93,75%.
• Điều trị viêm khớp do Streptococcus suis: điều trị 68 con, khỏi 61 con, đạt tỷ lệ khỏi 89,71%.
• Phẫu thuật thoát trĩ/lòi dom: 21 con, đạt tỷ lệ an toàn 100%.
• Tiêm vắc xin phòng bệnh (Circo, Dịch tả HC-Vac, LMLM Aftopor) trên đàn 5.400 con đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn từ 88,89% đến 100%.

Các giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

• Cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng các dãy chuồng đã xuống cấp, đặc biệt là hệ thống quạt hút gió và hệ thống thoát nước rửa chuồng nhằm giảm thiểu độ ẩm và tích tụ khí độc (NH3, H2S, CO2).
• Tuân thủ nghiêm ngặt lịch sát trùng chuồng trại: phun sát trùng bằng Omnicide, rắc vôi bột lối đi và hố sát trùng định kỳ theo quy chuẩn công ty.
• Duy trì nguyên tắc "cùng vào cùng ra", để trống chuồng cách ly tiêu độc 3 tuần trước khi nhập lứa lợn mới.
• Chủ động phòng chống rét cho lợn con sau cai sữa trong các tháng mùa đông (tháng 12 và tháng 1) bằng hệ thống sưởi và rèm che chắn gió lùa.

Đóng góp của đề tài: Cung cấp bức tranh dịch tễ học thực địa về hội chứng tiêu chảy trên lợn thịt sau cai sữa tại một mô hình chăn nuôi gia công điển hình ở khu vực Hà Nội. Khóa luận chứng minh bằng số liệu thực tế sự tương quan giữa điều kiện vi khí hậu, chất lượng chuồng nuôi với tỷ lệ mắc bệnh (chênh lệch 16% giữa chuồng cũ và chuồng mới), đồng thời xác nhận hiệu quả can thiệp điều trị cao của phác đồ kết hợp Norfloxacin, Amoxicillin-Colistin với các liệu pháp bù nước, điện giải và vitamin.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn trên một giống lợn lai F3 (PiDu × Landrace) tại một cơ sở chăn nuôi gia công duy nhất (Trại Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội).
• Thời gian theo dõi dịch tễ học thực nghiệm diễn ra trong 4 tháng mùa Đông - Xuân (tháng 12/2015 đến tháng 03/2016), chưa bao quát được diễn biến dịch bệnh trong các mùa thời tiết khác trong năm (mùa Hè và mùa Thu).
• Việc chẩn đoán nguyên nhân gây tiêu chảy và giám sát bệnh tích chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và mổ khám đại thể tại chỗ; chưa thực hiện phân lập, giám định serotype vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium) hoặc xét nghiệm virus trong phòng thí nghiệm chuyên sâu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng thời gian và quy mô nghiên cứu trên nhiều lứa lợn nuôi qua các mùa trong năm để có số liệu dịch tễ học hoàn chỉnh hơn.
• Tiến hành lấy mẫu phân để phân lập vi sinh vật, xác định các chủng vi khuẩn gây bệnh chủ yếu và thực hiện kháng sinh đồ nhằm đánh giá mức độ mẫn cảm cũng như tình trạng kháng kháng sinh thực tế tại địa phương.
• Nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm sinh học (Probiotic chứa Lactobacillus acidophilus, Bacillus subtilis, Na-butyrate) bổ sung vào thức ăn nhằm phòng ngừa tiêu chảy, giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh và nâng cao an toàn sinh học.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp bố trí điều tra dịch tễ học tại trang trại, kỹ thuật chẩn đoán lâm sàng, kỹ thuật mổ khám đại thể và phương pháp thống kê sinh học xử lý số liệu bệnh lý thú y.
• Kỹ thuật viên và cán bộ quản lý trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo quy trình quản lý dịch bệnh, lịch sát trùng chuồng trại, lịch tiêm phòng vắc xin chuẩn hóa của hệ thống CP Việt Nam áp dụng cho lợn thịt thương phẩm từ 4 đến 11 tuần tuổi.
• Các nội dung đáng tham khảo nhất trong văn bản:
  • Quy trình sát trùng định kỳ và lịch tiêm phòng vắc xin chi tiết (Bảng 4.1 và Bảng 4.2 trong khóa luận).
  • Phác đồ điều trị kết hợp giữa kháng sinh (MD-Nor100, Nova-AmoxiCol) và các chất trợ sức (B-complex, Vitamin C, điện giải Electrolyte) đạt tỷ lệ khỏi trên 95%.
  • Hướng dẫn thực hành tiểu phẫu xử lý lợn bị lòi dom (thoát trĩ) bằng phương pháp khâu mép hậu môn rút túi đạt hiệu quả an toàn 100%.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn theo dõi tại trại lợn Bình Minh là bao nhiêu?

Trong tổng số 600 lợn thịt giai đoạn sau cai sữa đến 4 tháng tuổi được theo dõi trực tiếp tại 2 dãy chuồng, có 338 con mắc hội chứng tiêu chảy, chiếm tỷ lệ 56,33%. Tổng số lợn chết do bệnh là 15 con, chiếm tỷ lệ chết 4,46% tính trên tổng số lợn mắc bệnh (tương đương 2,50% trên tổng đàn theo dõi).

2. Vì sao có sự chênh lệch lớn về tỷ lệ mắc tiêu chảy giữa dãy chuồng 1 và dãy chuồng 2?

Lợn ở dãy chuồng 2 có tỷ lệ mắc tiêu chảy là 64,33%, cao hơn 16% so với dãy chuồng 1 (48,33%). Nguyên nhân do dãy chuồng 2 đã qua thời gian sử dụng lâu nên cơ sở vật chất xuống cấp: cửa kính bám bụi làm giảm ánh sáng, nền chuồng thoát nước kém dẫn đến ẩm ướt thường xuyên, hệ thống quạt thông gió hoạt động kém làm không khí lưu thông chậm, khiến hàm lượng các khí độc (CO2, NH3, H2S) tăng cao làm suy giảm sức đề kháng của lợn.

3. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy biến động như thế nào qua các tháng theo dõi?

Tỷ lệ mắc bệnh phân bổ không đều qua 4 tháng khảo sát: cao nhất vào tháng 1/2016 với 27,05% (161/595 con mắc), tiếp theo là tháng 12/2015 với 13,16% (79/600 con mắc), sau đó giảm dần vào tháng 2/2016 còn 9,54% (56/587 con mắc) và thấp nhất vào tháng 3/2016 với 7,18% (42/585 con mắc). Tháng 1 có tỷ lệ cao nhất do xuất hiện đợt dịch tiêu chảy cấp, trùng thời điểm rét đậm (nhiệt độ chuồng có lúc dưới 20°C) kèm mưa phùn ẩm ướt.

4. Lứa tuổi nào của lợn có nguy cơ mắc hội chứng tiêu chảy cao nhất?

Lợn ở giai đoạn từ sau cai sữa đến 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất, đạt 40,00% (240/600 con mắc) và tỷ lệ chết là 5,41% (13 con chết). Tỷ lệ này giảm mạnh ở giai đoạn >2 đến 3 tháng tuổi (mắc 9,54%, chết 3,57%) và ở giai đoạn >3 đến 4 tháng tuổi (mắc 7,17%, không có cá thể chết). Lý do là lợn mới cai sữa có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, chuyển thức ăn đột ngột và chịu nhiều yếu tố stress.

5. Hai phác đồ kháng sinh được sử dụng thử nghiệm điều trị gồm những loại thuốc nào và cách dùng ra sao?

• Phác đồ 1: Sử dụng thuốc MD-Nor100 (thành phần hoạt chất chính là Norfloxacin 10.000 mg/50ml), tiêm bắp với liều lượng 1ml/10 kg thể trọng/ngày, điều trị liên tục từ 3 đến 5 ngày.
• Phác đồ 2: Sử dụng thuốc Nova-AmoxiCol (thành phần Amoxicillin 100.000 mg và Colistin), trộn vào thức ăn với liều lượng 1g/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục từ 4 đến 5 ngày. Cả hai phác đồ đều kết hợp bổ trợ chất điện giải, B-complex và Vitamin C để trợ sức.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Sơn đã phản ánh chân thực và chi tiết thực trạng dịch tễ học hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn thịt sau cai sữa tại trại lợn gia công Bình Minh (Mỹ Đức, Hà Nội). Kết quả nghiên cứu xác định tỷ lệ mắc bệnh trung bình ở mức cao (56,33%), chịu tác động trực tiếp bởi lứa tuổi sau cai sữa, thời tiết lạnh ẩm mùa đông và sự xuống cấp của tiểu khí hậu chuồng nuôi. Việc áp dụng phác đồ kháng sinh Norfloxacin hoặc Amoxicillin-Colistin kết hợp bù nước, điện giải và vitamin đã mang lại hiệu quả điều trị phục hồi đạt 95,56%, đóng góp giải pháp kỹ thuật thiết thực cho công tác kiểm soát dịch bệnh tại các trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta là một nước nông nghiệp, bên cạnh trồng trọt, ngành chăn nuôi nói chung và chăn lợn nói riêng chiếm một vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Chăn nuôi cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng cho con người, ngoài ra còn cung cấp lượng lớn phân bón cho ngành trồng trọt và một số sản phẩm phụ cho ngành công nghiệp chế biến. Định hướng phát triển chăn nuôi lợn đến năm 2020 là: Phát triển nhanh quy mô đàn lợn ngoại theo hướng trang trại, công nghiệp ở nơi có điều kiện về đất đai, kiểm soát dịch bệnh và môi trường; duy trì ở quy mô nhất định hình thức chăn nuôi lợn lai, lợn đặc sản phù hợp với điều kiện chăn nuôi của nông hộ và của một số vùng. Hàng loạt vấn đề về quản lý, kỹ thuật chăn nuôi lợn ở nước ta đã và đang được các nhà khoa học nghiên cứu giải quyết nhằm đưa ngành chăn nuôi ở nước ta tiến kịp trình độ trong khu vực và thế giới.

Ngoài các yếu tố như: giống, nuôi dưỡng, chăm sóc thì khâu công tác thú ý là rất quan trọng, quyết định sự thành bại của ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi lợn nói riêng. Nước ta là một nước thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều nên rất thích hợp cho dịch bệnh phát triển mạnh và lây lan nhanh, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn. Đặc biệt, các giống lợn ngoại chưa thích nghi được với điều kiện khí hậu. Một trong các bệnh thường xảy ra khá phổ biến ở lợn có “Hội chứng tiêu chảy”, bệnh làm cho lợn còi cọc, chậm lớn, tăng chi phí chăn nuôi… ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế.

n 2 Xuất phát từ yêu cầu thực tế sản xuất đó, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài với nội dung: “Nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 4 tháng tuổi tại trại lợn công ty C. Bình Minh - Mỹ Đức - Hà Nội và thử nghiệm phác đồ điều trị”. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn tại trại và xác định các yếu tố ảnh hưởng. - Xác định được tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết do hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn nuôi tại cơ sở.

- Thử nghiệm một số phác đồ điều trị cho lợn mắc bệnh. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả của nghiên cứu là cơ sở để đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn tại trại Bình Minh - Mỹ Đức - Hà Nội. - Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết và biện pháp phòng trị.

- Xác định hiệu quả của một số thuốc kháng sinh và hóa dược sử dụng trong điều trị bệnh. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin về tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn, tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết tại trại lợn Bình Minh - Mỹ Đức - Hà Nội. Đây là cơ sở để đưa ra biện pháp phòng và trị bệnh hợp lý, nhờ đó làm giảm thiệt hại kinh tế và đem lại lợi nhuận cao hơn. - Áp dụng một số phương pháp điều trị là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các phác đồ điều trị phù hợp và có hiệu quả đối với hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn, làm giảm tỷ lệ chết, giảm tỷ lệ còi cọc, nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Quá trình thành lập và phát triển của công ty CP Bình Minh 2.