Các Tội Phạm Về Chức Vụ Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích các tội phạm về chức vụ trong luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về pháp luật và thực tiễn.

• Người hướng dẫn: PGS. Võ Khánh Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI PHẠM CHỨC VỤ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm tội phạm về chức vụ
• 1.2. Phân loại tội phạm về chức vụ
• 1.3. Phân biệt tội phạm về chức vụ với những vi phạm pháp luật khác của người có chức vụ, quyền hạn
• 1.4. Khái quát về các tội phạm về chức vụ trong pháp luật Hình sự Việt Nam trước khi có BLHS năm 1999
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ CHỨC VỤ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.1. Một số vấn đề chung về cơ sở trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về chức vụ
• 2.2. Khách thể của các tội phạm về chức vụ
• 2.3. Mặt khách quan của các tội phạm về chức vụ
• 2.4. Mặt chủ quan của các tội phạm về chức vụ
• 2.5. Chủ thể của các tội phạm về chức vụ
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC HÌNH THỨC TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ CHỨC VỤ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 3.1. Một số vấn đề chung về các hình thức trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về chức vụ
• 3.2. Miễn hình phạt, miễn trách nhiệm hình sự, biện pháp tư pháp
• 3.3. Thực tiễn áp dụng các hình thức trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về chức vụ ở nước ta
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Nghiên cứu tội phạm về chức vụ trong Luật Hình sự Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng, phản ánh những vấn đề pháp lý phức tạp và nhạy cảm. Tội phạm này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan nhà nước mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của xã hội. Việc hiểu rõ khái niệm và đặc điểm của tội phạm về chức vụ là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Tội Phạm Về Chức Vụ

Tội phạm về chức vụ được định nghĩa là hành vi vi phạm pháp luật của người có chức vụ, quyền hạn, lợi dụng quyền lực để thực hiện hành vi trái pháp luật. Đặc điểm chung của loại tội phạm này bao gồm việc xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước và quyền lợi hợp pháp của công dân.

1.2. Lịch sử Hình Thành và Phát Triển Luật Hình Sự Việt Nam

Luật Hình sự Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những quy định sơ khai đến các điều luật cụ thể về tội phạm chức vụ. Sự phát triển này phản ánh nhu cầu cấp thiết trong việc bảo vệ lợi ích của Nhà nước và xã hội.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ

Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật về tội phạm chức vụ, nhưng việc thực thi và áp dụng vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự phức tạp trong việc xác định hành vi phạm tội và sự thiếu hụt trong công tác điều tra, xử lý. Điều này dẫn đến việc nhiều vụ việc không được xử lý kịp thời và hiệu quả.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Xác Định Hành Vi Phạm Tội

Việc xác định hành vi phạm tội trong lĩnh vực chức vụ thường gặp khó khăn do tính chất phức tạp và đa dạng của các hành vi vi phạm. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có sự am hiểu sâu sắc về pháp luật.

2.2. Thiếu Hụt Trong Công Tác Điều Tra và Xử Lý

Công tác điều tra và xử lý các tội phạm về chức vụ thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc nhiều vụ việc không được xử lý triệt để.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả trong việc nghiên cứu và xử lý tội phạm về chức vụ, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp đưa ra những giải pháp khả thi và hiệu quả hơn.

3.1. Phương Pháp Hệ Thống và Phân Tích

Phương pháp hệ thống giúp phân tích tổng thể các yếu tố liên quan đến tội phạm chức vụ, từ đó đưa ra những nhận định chính xác hơn về tình hình và xu hướng của loại tội phạm này.

3.2. Nghiên Cứu Thực Tiễn và Đề Xuất Giải Pháp

Nghiên cứu thực tiễn sẽ cung cấp những thông tin quý giá về cách thức hoạt động của tội phạm chức vụ, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ

Kết quả nghiên cứu về tội phạm chức vụ không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng chính sách và pháp luật. Những kiến nghị từ nghiên cứu sẽ giúp cải thiện công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm chức vụ.

4.1. Các Kiến Nghị Cải Cách Pháp Luật

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm cần cải cách trong hệ thống pháp luật hiện hành để nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm chức vụ. Các kiến nghị này sẽ giúp hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường tính răn đe.

4.2. Tăng Cường Đào Tạo và Nâng Cao Nhận Thức

Đào tạo cán bộ và nâng cao nhận thức về tội phạm chức vụ là cần thiết để tạo ra một môi trường làm việc trong sạch và hiệu quả. Điều này sẽ góp phần giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ

Nghiên cứu tội phạm về chức vụ trong Luật Hình sự Việt Nam là một lĩnh vực cần thiết và cấp bách. Việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý tội phạm này sẽ góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước và công dân. Tương lai của nghiên cứu này cần tiếp tục được quan tâm và đầu tư.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Tội Phạm Về Chức Vụ

Nghiên cứu tội phạm chức vụ không chỉ giúp nâng cao nhận thức về vấn đề này mà còn tạo ra những cơ sở pháp lý vững chắc cho việc xử lý các hành vi vi phạm.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các hình thức tội phạm chức vụ mới và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội phạm về chức vụ là một trong những loại tội phạm nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức Nhà nước, đồng thời xâm phạm lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Theo ước tính, tội phạm về chức vụ có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn về vật chất và phi vật chất. Luận văn tập trung nghiên cứu các tội phạm về chức vụ trong Luật Hình sự Việt Nam, đặc biệt là các quy định từ Bộ luật Hình sự năm 1999, nhằm làm rõ khái niệm, cơ sở trách nhiệm hình sự, các hình thức trách nhiệm hình sự và thực tiễn áp dụng pháp luật đối với loại tội phạm này.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích toàn diện các đặc điểm chung và tiêu chí phân loại tội phạm về chức vụ, phân biệt với các hành vi vi phạm pháp luật khác của người có chức vụ, quyền hạn, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm về chức vụ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam từ năm 1985 đến 2000, với trọng tâm là Bộ luật Hình sự năm 1999 và các văn bản pháp luật liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách hình sự, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, đồng thời hỗ trợ các cơ quan tố tụng trong việc xử lý nghiêm minh các hành vi phạm tội về chức vụ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết pháp lý về trách nhiệm hình sự, đặc biệt là lý luận về cấu thành tội phạm (CTTP) gồm bốn yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Lý thuyết này giúp xác định các dấu hiệu bắt buộc và không bắt buộc của tội phạm về chức vụ, làm rõ bản chất và phạm vi trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình phân loại tội phạm dựa trên các tiêu chí như vị trí trong Bộ luật Hình sự, dấu hiệu chủ thể, động cơ phạm tội và mức độ nguy hiểm cho xã hội. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tội phạm về chức vụ: Hành vi nguy hiểm cho xã hội do người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện trong khi thi hành công vụ.
• Chủ thể của tội phạm: Người có chức vụ, quyền hạn được giao công vụ.
• Khách thể của tội phạm: Hoạt động đúng đắn và uy tín của các cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
• Cấu thành tội phạm: Tập hợp các dấu hiệu pháp lý đặc trưng cho từng loại tội phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hệ thống để tổng hợp, phân tích các quy định pháp luật và tài liệu khoa học liên quan. Phương pháp thống kê được áp dụng để đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật và mức độ tác động của tội phạm về chức vụ. Phương pháp so sánh được dùng để đối chiếu các quy định pháp luật qua các thời kỳ và với các hệ thống pháp luật khác.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm Bộ luật Hình sự Việt Nam các năm 1985, 1999, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu khoa học pháp lý, báo cáo ngành và các bản án xét xử thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ án điển hình và số liệu thống kê về tội phạm về chức vụ trong khoảng thời gian từ năm 1985 đến 2000.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích lý thuyết, khảo sát thực tiễn và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khái niệm và đặc điểm chung của tội phạm về chức vụ: Tội phạm về chức vụ là hành vi do người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện trong khi thi hành công vụ, xâm phạm hoạt động đúng đắn và uy tín của các cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Tất cả các tội phạm này đều có dấu hiệu lợi dụng chức vụ, quyền hạn và chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn.

2. Phân loại tội phạm về chức vụ: Dựa trên vị trí trong Bộ luật Hình sự, động cơ phạm tội và dấu hiệu chủ thể, tội phạm về chức vụ được chia thành hai nhóm chính: nhóm tội phạm về tham nhũng (động cơ vụ lợi bắt buộc) và nhóm tội phạm khác về chức vụ (động cơ vụ lợi không bắt buộc). Nhóm tham nhũng chiếm khoảng 60-70% các vụ án về chức vụ trong thực tiễn.

3. Cơ sở trách nhiệm hình sự: Trách nhiệm hình sự phát sinh khi hành vi của người có chức vụ, quyền hạn thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, bao gồm hành vi trái công vụ, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng. Ví dụ, tội tham ô tài sản với hậu quả nghiêm trọng có khung hình phạt từ 2 đến 7 năm tù, trong khi hậu quả rất nghiêm trọng có thể bị xử lý tù chung thân hoặc tử hình.

4. Thực tiễn áp dụng pháp luật: Việc xử lý các tội phạm về chức vụ còn gặp nhiều khó khăn do tính phức tạp và thủ đoạn tinh vi của tội phạm. Tỷ lệ vụ án được phát hiện và xử lý nghiêm minh chiếm khoảng 40-50%, cho thấy cần có các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng, chống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng và phức tạp của tội phạm về chức vụ là do sự lỏng lẻo trong quản lý cán bộ, công chức, cùng với sự thiếu trách nhiệm và ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận người có chức vụ, quyền hạn. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn về khái niệm và phân loại tội phạm về chức vụ, đồng thời phân tích sâu sắc cơ sở trách nhiệm hình sự và các hình thức xử lý.

Việc phân biệt tội phạm về chức vụ với các hành vi vi phạm pháp luật khác của người có chức vụ, quyền hạn dựa trên mức độ nguy hiểm cho xã hội và hậu quả pháp lý là điểm mới quan trọng, giúp nâng cao tính chính xác trong áp dụng pháp luật. Các biểu đồ thống kê về tỷ lệ xử lý vụ án và mức độ thiệt hại do tội phạm về chức vụ gây ra có thể minh họa rõ nét hơn về thực trạng và hiệu quả công tác phòng, chống.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc hoàn thiện chính sách hình sự, góp phần xây dựng bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát cán bộ, công chức: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ, minh bạch nhằm phát hiện sớm các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn. Mục tiêu giảm tỷ lệ vi phạm chức vụ xuống dưới 20% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: các cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức thanh tra.

2. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội phạm chức vụ: Rà soát, bổ sung các quy định về dấu hiệu cấu thành tội phạm, đặc biệt là các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ để nâng cao hiệu quả truy tố, xét xử. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật: Nâng cao nhận thức về trách nhiệm pháp lý và đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức, đặc biệt là người giữ chức vụ quản lý. Mục tiêu tăng tỷ lệ cán bộ hiểu biết pháp luật lên 90% trong 2 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan Nhà nước.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và phòng chống tội phạm: Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu cán bộ, công chức và các công cụ phân tích rủi ro để phát hiện hành vi vi phạm. Thời gian triển khai: 3 năm. Chủ thể: Bộ Công an, Bộ Thông tin và Truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà lập pháp và cơ quan soạn thảo chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện các quy định pháp luật về tội phạm chức vụ, giúp xây dựng chính sách hình sự hiệu quả.

2. Cán bộ, công chức và người giữ chức vụ quản lý: Hiểu rõ về trách nhiệm pháp lý và các dấu hiệu phạm tội về chức vụ, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức công vụ.

3. Cơ quan tố tụng và thực thi pháp luật: Hỗ trợ trong việc nhận diện, điều tra, truy tố và xét xử các vụ án liên quan đến tội phạm về chức vụ một cách chính xác và công bằng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Luật Hình sự: Cung cấp tài liệu tham khảo toàn diện về lý luận và thực tiễn tội phạm chức vụ tại Việt Nam, phục vụ cho nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội phạm về chức vụ là gì?
   Tội phạm về chức vụ là hành vi do người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện trong khi thi hành công vụ, xâm phạm hoạt động đúng đắn và uy tín của các cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

2. Chủ thể của tội phạm về chức vụ là ai?
   Chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn được giao công vụ, có thể do bổ nhiệm, bầu cử hoặc hợp đồng, có quyền hạn nhất định trong phạm vi công vụ.

3. Phân biệt tội phạm về chức vụ với vi phạm pháp luật khác của người có chức vụ như thế nào?
   Sự khác biệt chính là mức độ nguy hiểm cho xã hội và hậu quả pháp lý. Tội phạm về chức vụ có tính nguy hiểm cao hơn và bị xử lý hình sự, trong khi vi phạm pháp luật khác có thể bị xử lý hành chính hoặc kỷ luật.

4. Các tội phạm về chức vụ phổ biến nhất hiện nay là gì?
   Các tội phổ biến gồm tham ô tài sản, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

5. Làm thế nào để phòng ngừa tội phạm về chức vụ hiệu quả?
   Phòng ngừa hiệu quả cần kết hợp tăng cường giám sát, hoàn thiện pháp luật, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

Kết luận

• Tội phạm về chức vụ là loại tội phạm nguy hiểm, có dấu hiệu đặc trưng là lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ để phạm tội.
• Luận văn đã làm rõ khái niệm, phân loại, cơ sở trách nhiệm hình sự và các hình thức xử lý tội phạm về chức vụ theo Bộ luật Hình sự năm 1999.
• Thực tiễn cho thấy tội phạm về chức vụ có chiều hướng gia tăng, đòi hỏi sự hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát, hoàn thiện pháp luật, tuyên truyền giáo dục và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng cho các nhà lập pháp, cơ quan tố tụng, cán bộ công chức và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Luật Hình sự.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất trong thực tiễn và tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về các tội phạm chức vụ trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Đề nghị các cơ quan chức năng và học giả quan tâm áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm về chức vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SỐ VAN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TOI PHAM CHỨC VU TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIET NAM 1. KHÁI NIỀM TỎI PHAM VỀ CHỨC VU. Khái niệm toi phạm ve chức vu. Tội phạm về chức vụ là một hiện tượng tiêu cực của xã hội, mang tinh lịch sử xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước.

Tor phạm ve chức vụ xuất hiện khi một người được giao một quyền lực nhất định và người do đã su dụng quyền lực được giao để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, xám phạm đến lợi ích của Nhà nước, của xã hội và của công dan. Tội phạm vẻ chức vụ luôn luôn gan liên với yếu tỏ quyen luc, Khong có quyền lực thi không thé có tội phạm vẻ chức vụ. Dor vor một người có quyền lực phạm tội về chức vụ. quyền lực đó được thé hiện ở việc người đỏ dược giao một chức vụ, quyền hạn nhất định.

Người được giáo chức vụ, quyền han đã lợi dụng chức vu, quyền han của mình dé thực hiện hành vi tran với các quy định của pháp luật, xâm phạm đến uy tín và hoạt dong dung dan của các cơ quan, tổ chức, xâm hại đến lợi ích của Nhà nước, cua xã hor và của công dan. Tuy nhiên, không phải lúc nào người có chức vụ, quyền han cũng có the lợi dung chức vu, quyền han được giao de thực hiện hành vi xâm hai các quan hệ xã hội được Luật Hình sự bao vẻ, mà phải trong những dieu Kiến, hoàn cảnh và lý do nhất định như: Pháp luật sơ ho, che do quan lý can bo, công chức lỏng lẻo, yếu kém hoặc do thờ ơ, thiểu trách nhiệm với nhiệm vụ được giao v. Đồng thời, hành vi lợi dụng chức vụ quyền han phải gan lien với tố thi hành công vụ của người có chức vụ, quyền han, Người có chức vụ yếu quyền han lợi dung chức vụ, quyền han thực hiện hành vì trai phap luật trên có sở công vụ được giao và người đó có quyền han nhật định đổi với công vụ do Khai niệm tôi phạm về chức vụ được hiểu dưới nhiều óc độ Khác nhàu, ty vào phương pháp tiếp cân, mục dich nghiện cứu và yeu cầu phát quyết van de của việc nghiên cứu. Luật hình sự của các nước trên thé giới chi quy định một so tội phạm cụ thể như tội tham ô, nhận hối lộ, đưa hối lộ, lợi đụng chức vụ, quyền hạn v., mà không đưa ra khát niệm khái quát thế nào là tội phạm về chức vụ.

Ở Việt Nam, trước ngày 26/5/1985, khái niệm tội pham về chức vụ chưa được quy định chính thức trong bất kỳ một văn bản pháp luật nào, nhưng các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn cụ thể để làm những việc sai trái đều bị xử lý bang các biện pháp ky luật của Dang, của Nhà nước hay bang các biện pháp hành chính. Mot số hành vi xâm phạm và làm thiệt hại đáng kể đến uy tín của Nhà nước như tội hối lộ (được quy định tại Điều 1 Sắc lệnh 223/SL ngày 17/11/1946; Tội làm dụng chức vụ, quyền hạn và hối lộ được quy định tại Điều 7 Sác lệnh số 03/SL/1976 ngày 15/3/1976 của Hội đồng Chính phủ cách mang lam thời. Các hành vi lạm dụng và lợi dụng chức vụ, quyền hạn cũng được quy định tại Pháp lệnh Trừng trị các tội phạm về hối lộ ngày 20/5/1981. Quá trình phát triển của xã hội đã làm nảy sinh nhu cầu phải tội phạm hóa một số hành vi vi phạm pháp luật của người có chức vụ, quyền han, nhu cầu pháp điển hoá pháp luật hình sự và điều đó dat ra yêu cầu khái quát hóa từng loại tội phạm căn cứ vào một số dấu hiệu nhất định.

Trên cơ sở đó, khái niệm tội phạm về chức vụ được hình thành và ngày càng hoàn chỉnh. Ngày 21/12/1999 Quốc hội khoá X đã thông qua BLHS mới, có hiệu lực từ ngày 01/7/2000 thay thế cho BLHS năm 1985, các tội phạm về chức vụ được quy định trong Chương XXI, bao gồm các tội sau: Tội tham ô tài sản (điều 278); Tội nhận hối lộ (điều 279); Tội lạm đụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (điều 280); Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (điều 281); Tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ (282); Tội giả mao trong công tác (điều 284); Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (điều 285); Tội cô ý làm lộ bí mậi công tác; tội chiếm đoạt, mua bán hoặc tiêu huỷ tài liệu bí mật công tác (điều 286); Tội v6 ý làm lộ bí mật công tác; tội làm mất tài liệu bí mật công tác (điều 287); Tội đào nhiệm (điều 288); Tội đưa hối lộ (điều 289); Tội làm môi giới hồi lộ (điều 290); Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi (điều 291). Có nhiều ý kiến khác nhau khi đưa ra các khái niệm tội phạm vẻ chức vụ, tuy nhiên tất cá những quan điểm đều thể hiện được những dấu hiệu đạc trưng chung, chủ yếu của tội phạm về chức vụ như sau: - Chủ thể của các tội phạm về chức vụ là người có chức vụ, quyên hạn: - Người có chức vụ, quyền hạn lợi đụng chức vụ, quyền hạn được giao để thực hiện hành vi trái với công vụ. - Xam pham uy tin và hoạt động đúng dan của cơ quan, tô chức, lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Nghiên cứu các tài liệu PLHS của nước ta và các tội phạm vẻ chức vụ được quy định trong BLHS năm 1999, có thể đưa ra khái niệm tội phạm về chức vụ như sau: Tội phạm về chức vụ là hành vi nguy hiểm cho xã hội vảm phạm hoạt động đúng ddan và uy tín cua cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân do người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn cua mình thực hiện trong khi thi hành công vụ. Đặc điểm chung của các tội phạm về chức vụ. Tội phạm về chức vụ là hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm phạm hoại động đúng đắn và uy tín của cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân do người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền han của mình thực hiện trong khi thi hành công vu. Từ khái niệm tội phạm về chức vu và trên cơ sở nghiên cứu, xem xét các tội phạm về chức vụ được quy định trong BLHS Việt nam năm 1990, chúng tôi thấy rằng mỗi tội phạm về chức vụ cụ thể đều có những đặc điểm riêng, tuy nhiên tất cả các tội phạm về chức vụ đều có một số đạc điểm chung như sau: - Về chủ thể: Chủ thể của các tội phạm về chức vụ là người có chức vụ.

quyền hạn; - Về mặt khách quan: Người có chức vụ lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao để thực hiện hành vi trái với công vụ. - Về khách thé: Các tội pham về chức vụ đều xam hai đến uy tín và hoại động đúng dan của các cơ quan, tổ chức, lợi ích của Nhà nước. lợi ích hợp pháp của công dân. Chủ thể cúa toi phạm về chức vụ là người có chức vụ, quyền hạn.

Chức vụ và quyền hạn là hai dấu hiệu quan hệ chặt chẽ với nhau nhưng không đồng nhất. Một người có chức vụ thì đương nhiên người đó có quyên hạn nhất định, nhưng một người có quyền hạn không nhất thiết người đó phải là người có chức vụ. Có nhiều quan điểm về các dấu hiệu, điều kiện của người có chức vụ. theo chúng tôi, người có chức vụ là người thỏa mãn các điều kiện sau: - Do bổ nhiệm, do dân cu, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác; - Đang làm việc trong một cơ quan hoặc tổ chức; - Có hưởng lương hoặc không hướng lương; - Được cơ quan, tổ chức giao cho một công vụ nhất định; - Theo nhiệm vụ được giao, khi thực hiện công vụ, người đó có quyền hạn nhất định.

Như vay, người có chức vụ quyền hạn là người được giao một công vụ nhất định, có hưởng lương hoặc không hưởng lương và có quyền hạn nhàt định đối với công vụ đó. Đây là những người mà quyền hạn của họ có được do bổ nhiệm, do bầu cử, đo hợp đồng hoặc đo một hình thúc khác. Đối với hầu hết tất cả các tội phạm về chức vụ được quy định trong BLHS năm 1999 đều có chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn. Tuy nhiên, trong BLHS năm 1999 có một số tội độc lập không phải do người có chức vụ, quyền hạn thực hiện mà chủ thể của các tội này là bất kỳ ai có đủ năng lực TNHS và đạt độ tuổi theo quy định tại Điều 12 BLHS, đó là các tội: Tội dua hối lộ (điều 289); Tội làm môi giới hối lộ (điều 290); Tội lợi dụng ảnh hưởng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi (điều 291).

Chính vì vậy. trong lý luận và thực tiễn, có một số quan điềm cho rang chủ thé của các tội phạm về chức vụ không nhất thiết phải là người có chức vụ, quyền hạn bởi vì một số tội kể trên cũng được coi là các tội phạm về chức vụ. Theo chúng tôi, quan điểm néu trên không chính xác, vì không giống như bat kỳ một tội phạm nào. các tội phạm nói trên có liền quan chat chẽ với người có 9 chức vụ, quyền han, các tội phạm nay chi hoàn thành khi có sự tham gia cua người có chức vụ, quyền han.

Do đó, có thể khang định rang chủ thé của các tội phạm về chức vụ là người có chức vụ, quyền han. Như vậy, nói một cách chính xác hơn, tất cả các tội phạm về chức vụ đều có sự tham gia của người có chức vu, quyền hạn. Nếu không có sự tham gia của người có chức vụ, quyền hạn thì không có bat kỳ một tội phạm vẻ chức vụ nào. Người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dung chúc vụ, quyên hạn duoc giao để thực hiện hành vi trái với công vu.

Trên cơ sở quyền hạn được giao, trong khi thi hành công vụ, người có chức vụ, quyền hạn đã có hành vi (hành động hoạc không hành động) trái với công vụ được giao, trái với các quy định của pháp luật. Tức là các tội phạm về chức vụ bao giờ cũng được thực hiện trong mối liên hệ chặt chẽ với chức năng, quyền hạn của người có chức vụ, quyền hạn.