tæng côc thèng kª viÖn khoa häc thèng kª nghiªn cøu kh¶ n¨ng tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña c¸c ngµnh kinh tÕ theo gi¸ c¬ b¶n Chñ nhiÖm ®Ò tµi: nguyÔn bÝch l©m 5693 20/02/2006 Hµ Néi - 2005 môc lôc Trang Më ®Çu 1 PhÇn I Thùc tr¹ng ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n 3 xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña ngµnh Thèng kª hiÖn nay I Thùc tr¹ng ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt 3 1 Ngµnh N«ng, l©m nghiÖp 5 2 Ngµnh Thuû s¶n 6 3 Ngµnh C«ng nghiÖp khai th¸c má, c«ng nghiÖp chÕ biÕn, c«ng nghiÖp 6 s¶n xuÊt vµ ph©n phèi ®iÖn n−íc. 4 Ngµnh X©y dùng 7 5 Nhãm ngµnh th−¬ng nghiÖp, söa ch÷a xe cã ®éng c¬, m« t«, xe m¸y, ®å 8 dïng c¸ nh©n gia ®×nh kh¸ch s¹n, nhµ hµng, vËn t¶i kho b·i vµ th«ng tin liªn l¹c 6 Ngµnh tµi chÝnh, tÝn dông 8 7 Ngµnh kinh doanh bÊt ®éng s¶n vµ dÞch vô t− vÊn 8 8 Ngµnh Qu¶n lý nhµ n−íc vµ an ninh quèc phßng, ®¶m b¶o x· héi b¾t 9 buéc 9 Nhãm ngµnh gi¸o dôc ®µo t¹o, y tÕ, ho¹t ®éng cøu trî x· héi vµ ho¹t 9 ®éng v¨n ho¸, thÓ thao, ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kh«ng v× lîi, phôc vô c¸ nh©n vµ céng ®ång, ho¹t ®éng lµm thuª c¸c c«ng viÖc hé gia ®×nh, ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc vµ ®oµn thÓ quèc tÕ. II ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt cña thèng kª quèc tÕ 10 PhÇn II Ph−¬ng ph¸p tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm theo gi¸ 13 c¬ b¶n cña c¸c ngµnh kinh tÕ vµ kh¶ n¨ng ¸p dông I Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm 13 1 §Þnh nghÜa vµ ph©n lo¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô trong nÒn kinh tÕ 13 2 X¸c ®Þnh gi¸ trÞ c¸c nhãm s¶n phÈm trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n 16 xuÊt 3 C¸c lo¹i gi¸ dïng trong thèng kª tæng hîp 17 3. Kh¸i niÖm, néi dung c¸c lo¹i gi¸ 18 3.
Mèi liªn hÖ vµ sù kh¸c biÖt gi÷a gi¸ c¬ b¶n, gi¸ s¶n xuÊt vµ gi¸ sö dông 19 3. −u ®iÓm cña gi¸ c¬ b¶n vµ gi¸ s¶n xuÊt trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n 20 xuÊt cña c¸c ngµnh kinh tÕ II Ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt 22 vËt chÊt 1 Nguyªn t¾c chung khi tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n. 22 2 Ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt 24 vËt chÊt.1 Ngµnh N«ng nghiÖp.2 Ngµnh L©m nghiÖp.3 Ngµnh Thñy s¶n 31 2.4 Ngµnh C«ng nghiÖp.5 Ngµnh X©y dùng. 38 III Ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n cña c¸c ngµnh dÞch vô 42 IV Ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ t¨ng thªm theo gi¸ c¬ b¶n cña c¸c ngµnh kinh tÕ 42 1 Ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt 42 2 Ph−¬ng ph¸p thu nhËp 43 2.1 §èi víi doanh nghiÖp 43 2.2 §èi víi c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh c¸ thÓ 44 V Kh¶ n¨ng tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm c¸c ngµnh 45 kinh tÕ theo gi¸ c¬ b¶n 1 Nh÷ng yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi viÖc tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n 45 2 §iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng ®¶m b¶o tÝnh kh¶ thi cña viÖc tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt 46 theo gi¸ c¬ b¶n 2.
Ph−¬ng ph¸p luËn tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt 47 2. §ßi hái kh¸ch quan ph¶i tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ c¬ b¶n. §iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng vÒ kÕ to¸n vµ chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. Chñ tr−¬ng vµ kh¶ n¨ng thu thËp th«ng tin ®Ó tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo gi¸ 52 c¬ b¶n.
øng dông c«ng nghÖ th«ng tin. 55 3 Kh¶ n¨ng tÝnh gi¸ trÞ t¨ng thªm theo gi¸ c¬ b¶n 55 3. Ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt 56 3. Ph−¬ng ph¸p thu nhËp.
56 4 KÕ ho¹ch triÓn khai viÖc tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm 57 theo gi¸ c¬ b¶n 4. Hoµn thiÖn ph−¬ng ph¸p tÝnh. Tæ chøc ®iÒu tra thu thËp sè liÖu. Tæ chøc ®iÒu tra thu thËp sè liÖu tÝnh thö nghiÖm tr−íc khi cã quyÕt ®Þnh 58 triÓn khai chÝnh thøc.
PhÇn III TÝnh thö nghiÖm chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh c«ng nghiÖp theo gi¸ 59 c¬ b¶n I Tæ chøc thu thËp sè liÖu 59 II KÕt qu¶ tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh c«ng nghiÖp n¨m 2004 61 III KÕt qu¶ tÝnh thö nghiÖm vµ mét sè nhËn xÐt 62 1 KÕt qu¶ tÝnh thö nghiÖm 62 2 Mét sè nhËn xÐt 68 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ. 70 1 KÕt luËn 70 2 KiÕn nghÞ 71 Phô lôc 1: Danh môc c¸c chuyªn ®Ò thùc hiÖn trong ®Ò tµi 72 Phô lôc 2: Gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ngµnh c«ng nghiÖp n¨m 73 2004 Phô lôc 3: C¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh c«ng nghiÖp n¨m 2004 76 Phô lôc 4: C¬ cÊu c¸c yÕu tè cÊu thµnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp 79 ngµnh c«ng nghiÖp n¨m 2004 Tµi liÖu tham kh¶o 82 Më ®Çu Gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo ngµnh kinh tÕ lµ chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ cña s¶n phÈm vËt chÊt (thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm, s¶n phÈm dë dang) vµ dÞch vô s¶n xuÊt ra trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt cã thÓ tÝnh theo gi¸ c¬ b¶n hoÆc gi¸ s¶n xuÊt, hiÖn nay Tæng côc Thèng kª ®ang ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt trong tÝnh to¸n chØ tiªu nµy. TÝnh theo gi¸ s¶n xuÊt phï hîp víi chÕ ®é h¹ch to¸n, kÕ to¸n vµ hÖ thèng thuÕ s¶n xuÊt tr−íc ®©y.
T¹i kú häp thø 11 (tõ ngµy 2/4 ®Õn 10/5/1997) cña Quèc héi kho¸ IX ®· th«ng qua LuËt thuÕ Gi¸ trÞ gia t¨ng vµ cã hiÖu lùc tõ ngµy 1/1/1999 thay cho LuËt thuÕ Doanh thu vµ chÕ ®é h¹ch to¸n, kÕ to¸n còng cã nh÷ng ®æi míi, v× vËy viÖc ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt ®Ó tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt theo ngµnh kinh tÕ béc lé nh÷ng bÊt cËp. Trªn gi¸c ®é ph©n tÝch kinh tÕ, viÖc ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt ®Ó tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt sÏ ph¶n ¸nh kh«ng ®óng b¶n chÊt kinh tÕ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ë c¬ së. Gi¸ s¶n xuÊt kh«ng ph¶n ¸nh thùc tÕ sè tiÒn ®¬n vÞ s¶n xuÊt hµng hãa vµ dÞch vô thu ®−îc khi b¸n s¶n phÈm cña m×nh vµ còng kh«ng ph¶n ¸nh ®óng sè tiÒn ng−êi mua thùc sù ph¶i tr¶ ®Ó cã ®−îc hµng hãa vµ dÞch vô ng−êi mua cÇn. HiÖn nay, chÕ ®é b¸o c¸o thèng kª ®Þnh kú ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè 75 /2003/Q§-TCTK ngµy 15 th¸ng 01 n¨m 2003 cña Tæng côc tr−ëng Tæng côc Thèng kª quy ®Þnh ph−¬ng ph¸p tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh kinh tÕ cã bÊt cËp víi mét trong c¸c nguyªn nh©n do tÝnh chØ tiªu nµy theo gi¸ s¶n xuÊt.
Trong kÕ ho¹ch ph¸t triÓn thèng kª tµi kho¶n quèc gia vµ theo cam kÕt cña Tæng côc Thèng kª víi Quü TiÒn tÖ quèc tÕ, tõ n¨m 2005 Tæng côc Thèng kª sÏ ¸p dông gi¸ c¬ b¶n. §iÒu nµy ®· ®Æt ra cho ngµnh Thèng kª cÇn nghiªn cøu kh¸i niÖm, néi dung, ph−¬ng ph¸p tÝnh vµ kh¶ n¨ng ¸p dông gi¸ c¬ b¶n trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh kinh tÕ. Víi ph−¬ng ch©m nghiªn cøu khoa häc phôc vô thiÕt thùc cho thùc tiÔn, ViÖn Khoa häc Thèng kª ®· ®Ò xuÊt nghiªn cøu ®Ò tµi cÊp Tæng côc: “Nghiªn cøu kh¶ n¨ng tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña c¸c ngµnh kinh tÕ theo gi¸ c¬ b¶n” trong hai n¨m 2004 vµ 2005. §Ò tµi do th¹c sÜ NguyÔn BÝch L©m – Phã viÖn tr−ëng ViÖn Khoa häc thèng kª lµm chñ nhiÖm, cö nh©n §inh ThÞ Thuý Ph−¬ng lµm th− ký víi sù tham gia cña CN.
Vò V¨n TuÊn - Vô tr−ëng Vô Thèng kª C«ng nghiÖp vµ X©y dùng, CN. §ç V¨n Hu©n – Nghiªn cøu viªn ViÖn Khoa häc thèng kª vµ mét sè nghiªn cøu viªn cña ViÖn Khoa häc thèng kª, chuyªn viªn cña c¸c vô: Thèng kª C«ng nghiÖp vµ x©y dùng, HÖ thèng tµi kho¶n quèc gia. 1 Môc tiªu cña ®Ò tµi: Nghiªn cøu kh¸i niÖm, néi dung, ph−¬ng ph¸p tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña c¸c ngµnh kinh tÕ theo gi¸ c¬ b¶n vµ kh¶ n¨ng ¸p dông lo¹i gi¸ nµy ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖp. Víi môc tiªu nµy, ban chñ nhiÖm ®Ò tµi ®· tËp trung nghiªn cøu 4 néi dung chÝnh sau ®©y: i.
Kh¸i niÖm, ®Þnh nghÜa vµ néi dung c¸c lo¹i gi¸ dïng trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, chi phÝ trung gian vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm; ii. So s¸nh sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c lo¹i gi¸ vµ luËn gi¶i −u ®iÓm cña viÖc dïng gi¸ c¬ b¶n trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, chi phÝ trung gian vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm; iii. Nghiªn cøu ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm theo gi¸ c¬ b¶n; iv. Nghiªn cøu kh¶ n¨ng tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña ngµnh c«ng nghiÖp theo gi¸ c¬ b¶n.
Sau hai n¨m nghiªn cøu víi sù phèi hîp cña Vô thèng kª C«ng nghiÖp vµ X©y dùng, Vô HÖ thèng tµi kho¶n quèc gia, Côc Thèng kª VÜnh Phóc vµ c¸c c¸n bé nghiªn cøu khoa häc, ®Ò tµi ®· hoµn thµnh nh÷ng néi dung nghiªn cøu qua 12 chuyªn ®Ò khoa häc1. Dùa vµo c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu, ban chñ nhiÖm ®Ò tµi tæng hîp, hÖ thèng hãa thµnh b¸o c¸o chung: “B¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ ®Ò tµi nghiªn cøu kh¶ n¨ng tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña c¸c ngµnh kinh tÕ theo gi¸ c¬ b¶n”, ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, b¸o c¸o gåm 3 phÇn: - PhÇn I: Thùc tr¹ng ¸p dông gi¸ s¶n xuÊt trong tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña ngµnh Thèng kª hiÖn nay; - PhÇn II: Ph−¬ng ph¸p tÝnh chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm theo gi¸ c¬ b¶n cña c¸c ngµnh kinh tÕ vµ kh¶ n¨ng ¸p dông; - PhÇn III: TÝnh thö nghiÖm chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh c«ng nghiÖp theo gi¸ c¬ b¶n. Nghiªn cøu ph−¬ng ph¸p luËn, kh¶ n¨ng øng dông gi¸ c¬ b¶n vµo thùc tÕ tÝnh to¸n chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ t¨ng thªm lµ vÊn ®Ò khã, phøc t¹p, ®ßi hái ph¶i cã thêi gian ®Ó c¸c nhµ qu¶n lý vµ c¸c ®èi t−îng dïng tin hiÓu vµ thõa nhËn tÝnh −u viÖt cña lo¹i gi¸ nµy. Trong khu«n khæ mét ®Ò tµi khoa häc, ch¾c ch¾n kÕt qu¶ nghiªn cøu sÏ kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt.
Ban chñ nhiÖm ®Ò tµi mong nhËn ®−îc ý kiÕn gãp ý ®Ó chóng t«i hoµn thiÖn thªm.