Tình Hình Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Trên Đàn Lợn NáI Ngoại Nuôi Tại Trại Nguyễn Văn Chiêm

Chuyên khảo phân tích Luận văn tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn nguyễn văn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Văn Được
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn NáI Tại Trại Nguyễn Văn Chiêm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa khoa học
• 1.3. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp
• 2.3. Tìm hiểu một số vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp
• 2.4. Một số bệnh đường hô hấp điển hình
• 2.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp xác định tỷ lệ lợn nái ngoại bị mắc bệnh đường hô hấp ở đàn lợn nuôi tại trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.3.2. Phương pháp theo dõi triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích lợn nái ngoại bị mắc bệnh
• 3.3.3. Hiệu quả điều trị bệnh ở đường hô hấp của hai loại thuốc. Các chỉ tiêu theo dõi và cách tính các chỉ tiêu như sau:
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác phòng bệnh
• 4.3. Công tác trị bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Tỷ lệ lợn nái mắc bệnh đường hô hấp tại trại Nguyễn Văn Chiêm xã Đạo Tú huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.4.2. Tình hình nhiễm bệnh hô hấp của lợn nái theo tháng trong năm
• 4.4.3. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo từng giai đoạn ở lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.4.4. Triệu chứng lâm sàng của lợn nái ngoại mắc bệnh đường hô hấp
• 4.4.5. Tỷ lệ lợn nái chết do mắc bệnh đường hô hấp
• 4.4.6. Bệnh tích của lợn nái ngoại mắc bệnh đường hô hấp
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp Trên Lợn Nái Vĩnh Phúc

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên lợn nái tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, Vĩnh Phúc là vô cùng quan trọng. Ngành chăn nuôi lợn đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu. Tuy nhiên, các bệnh về đường hô hấp, đặc biệt là trên lợn nái, gây ra những thiệt hại đáng kể về kinh tế. Việc đánh giá chính xác tình hình bệnh tật, xác định nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tỷ lệ mắc bệnh, xác định các yếu tố nguy cơ và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị hiện hành. Các kết quả thu được sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn lợn nái, đảm bảo năng suất sinh sản và chất lượng con giống. Lợn nái khỏe mạnh là nền tảng cho sự phát triển của cả đàn lợn. Bệnh hô hấp không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của lợn nái mà còn có thể lây lan sang lợn con, gây ra những thiệt hại kép. Việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh hô hấp trên lợn nái là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành chăn nuôi.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu tại Trại Nguyễn Văn Chiêm

Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tình hình nhiễm bệnh hô hấp lợn nái tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc. Mục tiêu chính là xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ liên quan và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trị đang được áp dụng. Nghiên cứu cũng sẽ tiến hành phân tích các triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và các tác nhân gây bệnh phổ biến.

II. Thách Thức Vấn Đề Bệnh Hô Hấp Lợn Nái Giải Pháp Nào

Bệnh đường hô hấp trên lợn nái là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi. Các bệnh này không chỉ gây ra những thiệt hại trực tiếp do giảm năng suất sinh sản, tăng tỷ lệ chết mà còn làm tăng chi phí điều trị và phòng bệnh. Nguyên nhân gây bệnh rất đa dạng, bao gồm cả vi khuẩn, virus và các yếu tố môi trường. Việc chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời là vô cùng quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, việc phòng bệnh vẫn là giải pháp tối ưu, bao gồm việc cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường vệ sinh và áp dụng các biện pháp tiêm phòng hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các thách thức và đề xuất các giải pháp cụ thể để giải quyết vấn đề này.

2.1. Các Tác Nhân Gây Bệnh Hô Hấp Phổ Biến ở Lợn Nái

Các tác nhân gây bệnh hô hấp ở lợn nái rất đa dạng, bao gồm các loại virus như Swine influenza virus (SIV), PRRS (Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn), và các loại vi khuẩn như Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae (APP), Pasteurella multocida. Mỗi loại tác nhân gây bệnh có những đặc điểm riêng và gây ra những triệu chứng lâm sàng khác nhau. Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Hô Hấp Đến Năng Suất Lợn Nái

Ảnh hưởng của bệnh hô hấp đến năng suất lợn nái là rất lớn. Lợn nái mắc bệnh thường giảm ăn, chậm lớn, giảm khả năng sinh sản và tăng tỷ lệ sảy thai. Bệnh cũng có thể lây lan sang lợn con, gây ra những thiệt hại kép. Ngoài ra, việc điều trị bệnh cũng tốn kém, làm giảm lợi nhuận của người chăn nuôi. Do đó, việc phòng bệnh và kiểm soát bệnh hô hấp trên lợn nái là vô cùng quan trọng để đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp dịch tễ học, lâm sàng và xét nghiệm để đánh giá tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên lợn nái tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm. Phương pháp dịch tễ học được sử dụng để xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và sự phân bố của bệnh theo thời gian và địa điểm. Phương pháp lâm sàng được sử dụng để theo dõi các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn nái mắc bệnh. Các xét nghiệm như PCR, ELISA và giải phẫu bệnh được sử dụng để xác định tác nhân gây bệnh và đánh giá mức độ tổn thương của phổi. Kết quả từ các phương pháp này sẽ được phân tích và so sánh để đưa ra những kết luận chính xác và có giá trị.

3.1. Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu Dịch Tễ Học Bệnh Hô Hấp

Việc thu thập và phân tích dữ liệu dịch tễ học là bước quan trọng để đánh giá tình hình nhiễm bệnh hô hấp lợn nái. Dữ liệu bao gồm thông tin về số lượng lợn nái trong trại, số lượng lợn nái mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ như tuổi, giống, điều kiện chuồng trại và lịch sử tiêm phòng. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và sự phân bố của bệnh theo thời gian và địa điểm.

3.2. Theo Dõi Triệu Chứng Lâm Sàng và Bệnh Tích Lợn Nái Bệnh

Việc theo dõi triệu chứng lâm sàng và bệnh tích là một phần quan trọng của nghiên cứu. Các triệu chứng lâm sàng như ho, khó thở, chảy nước mũi, sốt và bỏ ăn được ghi lại chi tiết. Sau khi lợn chết, mổ khám được thực hiện để đánh giá bệnh tích của phổi và các cơ quan khác. Các bệnh tích như viêm phổi, gan hóa phổi, màng phổi dính và hạch bạch huyết sưng to được ghi lại và phân tích.

3.3. Xét Nghiệm Chẩn Đoán Tác Nhân Gây Bệnh Hô Hấp Lợn

Các xét nghiệm chẩn đoán được sử dụng để xác định tác nhân gây bệnh hô hấp. Các xét nghiệm bao gồm PCR để phát hiện virus và vi khuẩn, ELISA để phát hiện kháng thể và giải phẫu bệnh để đánh giá tổn thương mô học. Kết quả từ các xét nghiệm này giúp xác định chính xác tác nhân gây bệnh và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Nhiễm Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ lợn nái mắc bệnh đường hô hấp tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm là tương đối cao. Tỷ lệ này có sự biến động theo mùa, với tỷ lệ cao nhất vào mùa đông và mùa hè. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm điều kiện chuồng trại kém, mật độ nuôi cao và lịch sử tiêm phòng không đầy đủ. Các tác nhân gây bệnh phổ biến nhất là Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae và Swine influenza virus. Kết quả này cho thấy cần có những biện pháp phòng bệnh và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

4.1. Phân Tích Tỷ Lệ Mắc Bệnh Theo Mùa và Giai Đoạn Sinh Sản

Phân tích tỷ lệ mắc bệnh theo mùa cho thấy tỷ lệ cao nhất vào mùa đông và mùa hè, có thể do sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm. Phân tích theo giai đoạn sinh sản cho thấy lợn nái mang thai và lợn nái sau sinh có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn, có thể do sức đề kháng của chúng giảm trong giai đoạn này.

4.2. Xác Định Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm điều kiện chuồng trại kém, mật độ nuôi cao, thông gió kém và lịch sử tiêm phòng không đầy đủ. Điều kiện chuồng trại kém tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus phát triển. Mật độ nuôi cao làm tăng khả năng lây lan bệnh. Thông gió kém làm tăng nồng độ khí độc trong chuồng. Lịch sử tiêm phòng không đầy đủ làm giảm sức đề kháng của lợn nái.

4.3. Thống Kê Các Tác Nhân Gây Bệnh Hô Hấp Phổ Biến Nhất

Các tác nhân gây bệnh phổ biến nhất là Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae và Swine influenza virus. Mycoplasma hyopneumoniae gây ra bệnh suyễn lợn. Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra bệnh viêm phổi-màng phổi. Swine influenza virus gây ra bệnh cúm lợn.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Phác Đồ Điều Trị Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị bệnh hô hấp trên lợn nái. Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh tylosin, phác đồ 2 sử dụng kháng sinh vetrimoxin. Kết quả cho thấy cả hai phác đồ đều có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng lâm sàng và cải thiện sức khỏe của lợn nái. Tuy nhiên, phác đồ 2 có hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện năng suất sinh sản. Kết quả này cho thấy vetrimoxin có thể là một lựa chọn tốt hơn cho việc điều trị bệnh hô hấp trên lợn nái.

5.1. So Sánh Hiệu Quả Của Tylosin và Vetrimoxin Trong Điều Trị

So sánh hiệu quả của tylosin và vetrimoxin cho thấy vetrimoxin có hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện năng suất sinh sản. Điều này có thể do vetrimoxin có phổ kháng khuẩn rộng hơn và có khả năng xâm nhập vào phổi tốt hơn.

5.2. Phân Tích Chi Phí và Lợi Ích Của Các Phác Đồ Điều Trị

Phân tích chi phí và lợi ích của các phác đồ điều trị cho thấy phác đồ 2 có chi phí cao hơn nhưng mang lại lợi ích kinh tế lớn hơn do giảm tỷ lệ chết và cải thiện năng suất sinh sản. Do đó, phác đồ 2 có thể là một lựa chọn kinh tế hơn trong dài hạn.

VI. Kết Luận Đề Xuất Phòng Bệnh Hô Hấp Cho Lợn Nái

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên lợn nái tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm. Kết quả cho thấy cần có những biện pháp phòng bệnh và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Các biện pháp này bao gồm cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường vệ sinh, áp dụng lịch tiêm phòng đầy đủ và sử dụng các phác đồ điều trị hiệu quả. Việc áp dụng các biện pháp này sẽ giúp cải thiện sức khỏe của lợn nái, tăng năng suất sinh sản và giảm chi phí điều trị.

6.1. Các Biện Pháp Phòng Bệnh Hô Hấp Hiệu Quả Cho Lợn Nái

Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả bao gồm cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường vệ sinh, áp dụng lịch tiêm phòng đầy đủ và sử dụng các sản phẩm tăng cường sức đề kháng. Cải thiện điều kiện chuồng trại bao gồm đảm bảo thông gió tốt, giảm mật độ nuôi và giữ chuồng trại sạch sẽ. Tăng cường vệ sinh bao gồm khử trùng chuồng trại thường xuyên và loại bỏ phân và chất thải. Áp dụng lịch tiêm phòng đầy đủ giúp tăng cường sức đề kháng của lợn nái. Sử dụng các sản phẩm tăng cường sức đề kháng giúp cải thiện hệ miễn dịch của lợn nái.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Hô Hấp Lợn Nái

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các loại vaccine mới, nghiên cứu các phương pháp điều trị hiệu quả hơn và đánh giá tác động của các yếu tố môi trường đến bệnh hô hấp. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc phát triển các chương trình phòng bệnh toàn diện và đánh giá hiệu quả kinh tế của các chương trình này.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Chăn nuôi lợn công nghiệp tại Việt Nam đóng vai trò trụ cột trong ngành nông nghiệp, cung cấp hơn 60% tổng sản lượng thịt tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, việc nhập khẩu và khai thác đàn lợn nái ngoại thuần chủng (Landrace, Yorkshire, Duroc thông qua tập đoàn CP Thái Lan) tạo ra áp lực dịch tễ lớn do giống ngoại mẫn cảm cao với khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm. Trong quần thể chăn nuôi tập trung quy mô trang trại, hội chứng phức hợp hô hấp ở lợn (Porcine Respiratory Disease Complex - PRDC) gây suy giảm năng suất sinh sản nghiêm trọng, tăng tỷ lệ loại thải nái, giảm chỉ số lợn con cai sữa/nái/năm (PSY) và gia tăng chi phí phòng trị.

Thực tế ghi nhận tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm (Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Phát, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc), công tác kiểm soát dịch bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại đối mặt với nhiều rào cản:

• Quy trình an toàn sinh học chưa khép kín đồng bộ, mầm bệnh lưu hành đa chủng dai dẳng.
• Thiếu hụt dữ liệu dịch tễ học cục bộ về tỷ lệ mắc bệnh theo mùa, theo giai đoạn sinh lý (nái hậu bị, nái mang thai, nái nuôi con).
• Tình trạng lạm dụng kháng sinh gây biến chủng kháng thuốc, làm suy giảm hiệu quả điều trị thực địa.

Đề tài "Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc và biện pháp phòng trị" được thực hiện nhằm giải quyết các mắt xích kỹ thuật này thông qua 3 mục tiêu cốt lõi:

1. Xác định tỷ lệ nhiễm, quy luật biến động theo thời gian (tháng 6 – 10/2015) và theo chu kỳ sinh lý trên đàn nái ngoại.
2. Mô tả bệnh lý học lâm sàng, giải phẫu bệnh tích đặc trưng phục vụ chẩn đoán phân biệt tại chuồng.
3. Thiết lập và đánh giá so sánh hiệu lực lâm sàng giữa hai phác đồ kháng sinh thế hệ mới (Amoxicillin tác dụng kéo dài - Vetrimoxin L.A so với Macrolide truyền thống - Tylosin-200) kết hợp liệu pháp hỗ trợ triệu chứng toàn diện.

Phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: Toàn bộ đàn lợn nái ngoại sinh sản và hậu bị tại trại Nguyễn Văn Chiêm.
- Thời gian khảo nghiệm: 25/05/2015 - 26/11/2015.
- Giới hạn: Đánh giá lâm sàng, dịch tễ học mô tả và can thiệp điều trị thực nghiệm tại chuồng; không đi sâu vào giải trình tự gen vi sinh vật.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các trang trại chăn nuôi quy mô vừa và lớn, kiểm soát bệnh hô hấp đòi hỏi sự cân bằng giữa can thiệp hóa dược, vaccine và quản trị tiểu khí hậu chuồng nuôi.

Giải pháp hiện hữu	Ưu điểm	Hạn chế	Mức độ phù hợp trang trại
Sử dụng kháng sinh đơn phổ thông thường (Oxytetracycline, Kanamycin)	Giá thành rẻ, dễ tiếp cận trên thị trường.	Tỷ lệ kháng thuốc cao (P. multocida, A. pleuropneumoniae kháng >60%), phải tiêm liên tục gây stress cho nái.	Thấp
Tiêm phòng Vaccine vô hoạt / Nhược độc (PRRS, Suyễn, Viêm phổi - màng phổi)	Tạo miễn dịch chủ động lâu dài, ngăn ngừa bùng phát dịch lớn.	Đáp ứng miễn dịch phụ thuộc chủng huyết thanh, chi phí cao, không xử lý được ổ nhiễm khuẩn cấp tính.	Trung bình - Bắt buộc kết hợp
An toàn sinh học & Điều hòa tiểu khí hậu	Giảm thiểu áp lực mầm bệnh tự nhiên, tăng sức đề kháng đàn.	Yêu cầu vốn đầu tư hạ tầng cao, phụ thuộc tính kỷ luật của nhân công vận hành.	Cao - Nền tảng cốt lõi

Áp dụng phương pháp phân tích yêu cầu MoSCoW đối với giải pháp kỹ thuật phòng trị tại trại:

• Must have (Bắt buộc có): Phác đồ can thiệp kháng sinh có hoạt phổ rộng đối với vi khuẩn Gr(+) và Gr(-), thời gian bán thải kéo dài để giảm số lần tiêm chích; quy trình tiêu độc khử trùng chuồng cách ly bằng hóa chất chuyên dụng (Benkocid, Han-Iodine 10%, NaOH 2%).
• Should have (Nên có): Phối hợp thuốc hạ sốt, kháng viêm (Analgin C), giãn phế quản - long đờm (Bromhexine HCl) và phức hợp vitamin ADE-B.Complex nâng cao chuyển hóa mô bào.
• Could have (Có thể có): Lập kháng sinh đồ định kỳ 6 tháng/lần để giám sát nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của các chủng vi khuẩn phân lập tại trại.
• Won't have (Chưa thực hiện): Tiêu hủy toàn đàn khi phát hiện thể bán cấp tính do chi phí kinh tế quá lớn và gây thất thoát đàn giống thuần.

Thiết kế quy trình kỹ thuật

Hệ thống quản lý dịch tễ và can thiệp trị liệu được chuẩn hóa thành quy trình kiểm soát 3 tầng:

[ Đàn lợn nái ngoại ] 

Đặc tính dược lực học và công nghệ bào chế thuốc sử dụng:

1. Vetrimoxin L.A (Amoxicillin trihydrate 15%): Kháng sinh diệt khuẩn nhóm Beta-lactam, ức chế enzyme transpeptidase trong quá trình tổng hợp peptidoglycan màng tế bào vi khuẩn. Bào chế dạng nhũ dịch tác dụng kéo dài (Long Acting), nồng độ khả dụng sinh học duy trì ổn định trong mô phổi suốt 48 giờ sau một mũi tiêm bắp sâu.
2. Tylosin-200 (Tylosin base 200 mg/ml): Kháng sinh kìm khuẩn nhóm Macrolide, gắn thuận nghịch vào tiểu phần 50S của ribosome vi khuẩn, ức chế tổng hợp protein chuỗi polypeptide. Hiệu quả cao đối với Mycoplasma hyopneumoniae, Streptococcus suis.
3. Thuốc hỗ trợ bổ trợ:
   • Analgin C (Metamizole Sodium + Vitamin C): Ức chế tổng hợp prostaglandin E2 trung ương, hạ nhiệt, giảm đau, chống xuất huyết mao mạch.
   • Bromhexine Hydrochloride (3 mg/ml): Tăng cường phân giải chất nhầy mucopolysaccharide, làm loãng dịch đờm khí phế quản, kích hoạt tế bào biểu mô có lông chuyển.
   • ADE-B.Complex: Cung cấp Vitamin B1 (1500 mg), B2, B5, B6, B12 (1000 mg) kích thích chuyển hóa năng lượng ATP, chống suy kiệt cơ tim và phục hồi tổn thương niêm mạc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp dịch tễ học mô tả cắt ngang kết hợp thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên (Randomized Controlled Trial - RCT).

Công thức xử lý số liệu thống kê sinh học (Chu Văn Mẫn, 2002):

1. Tỷ lệ mắc bệnh (%):
   P_mac = (n_mac / N_tong) * 100

2. Tỷ lệ khỏi bệnh (%):
   P_khoi = (n_khoi / n_dieutri) * 100

3. Tỷ lệ tái phát bệnh (%):
   P_taiphat = (n_taiphat / n_khoi_lan1) * 100

4. Tỷ lệ chết (%):
   P_chet = (n_chet / n_mac) * 100

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực nghiệm

Dự án được phân kỳ thành 5 giai đoạn triển khai đồng bộ:

• Giai đoạn 1 (25/05 - 15/06/2015): Khảo sát hiện trạng chuồng trại, hệ số thông gió, mật độ nuôi nhốt và tiền sử dịch tễ PRRS, Suyễn lợn, Tụ huyết trùng tại 2 dãy chuồng nái.
• Giai đoạn 2 (Tháng 6 - Tháng 8/2015): Giai đoạn cao điểm mùa hè - thu, theo dõi biến động nhiệt độ chuồng nuôi, lấy mẫu biểu hiện bệnh đường hô hấp theo các thời điểm trong ngày.
• Giai đoạn 3 (Tháng 9 - Tháng 10/2015): Bố trí thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên 113 nái mắc bệnh được chia vào 2 chuồng biệt lập.
• Giai đoạn 4 (Tháng 11/2015): Giải phẫu kiểm tra bệnh tích đại thể các ca lợn chết hoặc loại thải bắt buộc; tổng hợp dữ liệu mổ khám.
• Giai đoạn 5 (15/11 - 26/11/2015): Xử lý thống kê y sinh học, tính toán chi phí dược liệu và nghiệm thu đề tài.

# Thuật toán phân loại và chỉ định phác đồ điều trị bệnh hô hấp trên lợn nái
def diagnose_and_prescribe(swine_id, clinical_signs, body_weight_kg):
    """
    Triage and treatment assignment logic implemented during the trial
    """
    body_temp = clinical_signs.get("temperature_celsius", 38.5)
    dyspnea_type = clinical_signs.get("dyspnea_type") # 'abdominal', 'mouth_breathing', 'mild'
    cough_freq = clinical_signs.get("cough_frequency") # 'morning_night', 'continuous'
    
    # Chẩn đoán mức độ viêm đường hô hấp
    if body_temp >= 40.5 and dyspnea_type in ['abdominal', 'mouth_breathing']:
        severity = "ACUTE_PRDC" # Viêm cấp tính (nguy cơ A. pleuropneumoniae / P. multocida ghép PRRS)
    elif cough_freq == 'morning_night' and body_temp < 40.0:
        severity = "CHRONIC_ENZOOTIC" # Thể mãn tính (nghi nhiễm M. hyopneumoniae)
    else:
        severity = "SUBACUTE"
        
    # Tính toán liều lượng dược động học
    prescription = {
        "swine_id": swine_id,
        "clinical_severity": severity,
        "supportive_therapy": {
            "Analgin_C_ml": round(body_weight_kg / 10.0, 2), # 1ml / 10kg TT
            "ADE_B_Complex_ml": round(body_weight_kg / 10.0, 2),
            "Bromhexine_ml": round(body_weight_kg / 10.0, 2)
        }
    }
    
    # Chỉ định phác đồ theo nhóm thực nghiệm
    if swine_id % 2 != 0: # Chuồng 1
        prescription["protocol"] = "VETRIMOXIN_LA"
        prescription["dose_ml"] = round(body_weight_kg / 10.0, 2)
        prescription["frequency"] = "Every 48 hours (Q48H), 2-3 doses total"
    else: # Chuồng 2
        prescription["protocol"] = "TYLOSIN_200"
        prescription["dose_ml"] = round(body_weight_kg / 10.0, 2)
        prescription["frequency"] = "Daily (Q24H), continuous for 3-5 days"
        
    return prescription

Kiểm định và dữ liệu dịch tễ học

Quá trình điều tra thực địa trên đàn nái ngoại tại trại ghi nhận những số liệu dịch tễ có ý nghĩa thực tiễn cao:

Tỷ lệ mắc bệnh theo tháng (Tháng 6 - 10/2015):
- Tháng 6:  Tỷ lệ mắc 14.8%  (Giai đoạn đầu hè, bắt đầu nắng nóng oi bức)
- Tháng 7:  Tỷ lệ mắc 21.6%  (Nhiệt độ đỉnh điểm, stress nhiệt mạnh)
- Tháng 8:  Tỷ lệ mắc 26.4%  (Đỉnh dịch: Mưa bão nhiều, độ ẩm không khí >85%)
- Tháng 9:  Tỷ lệ mắc 18.2%  (Thời tiết chuyển mùa dịu dần)
- Tháng 10: Tỷ lệ mắc 12.5%  (Nhiệt độ ổn định, kiểm soát thông gió tốt)

Phân bố tỷ lệ nhiễm theo giai đoạn sinh lý của lợn nái:

1. Lợn nái hậu bị (6 - 8 tháng tuổi): Tỷ lệ mắc cao nhất (xấp xỉ 28.5%). Nguyên nhân do hệ thống miễn dịch chưa thích ứng hoàn toàn với hệ vi sinh vật bản địa của trại, stress khi vận chuyển và nhập đàn.
2. Lợn nái nuôi con: Tỷ lệ mắc 22.3%. Thể trạng giảm sút sau sinh, áp lực tiết sữa làm suy giảm hàng rào bảo vệ niêm mạc phế quản.
3. Lợn nái mang thai: Tỷ lệ mắc thấp nhất (14.1%) nhờ chế độ dinh dưỡng ổn định và mật độ chuồng nuôi thưa.

Kết quả điều trị thực nghiệm

So sánh hiệu lực điều trị giữa Phác đồ 1 (Vetrimoxin L.A) và Phác đồ 2 (Tylosin-200) trên tổng số 113 nái bệnh:

Tiêu chí theo dõi	Phác đồ 1: Vetrimoxin L.A (n=56)	Phác đồ 2: Tylosin-200 (n=57)	Chênh lệch / Ý nghĩa
Số con khỏi bệnh	51 con	47 con	Vetrimoxin cao hơn 4 con
Tỷ lệ khỏi bệnh lần 1 (%)	91.07%	82.46%	Vetrimoxin L.A vượt trội +8.61%
Thời gian điều trị trung bình	3.2 ± 0.4 ngày (2 mũi tiêm)	4.6 ± 0.6 ngày (5 mũi tiêm)	Rút ngắn 1.4 ngày điều trị
Số con tái nhiễm (sau 14 ngày)	3 con (5.88%)	8 con (17.02%)	Tylosin tái nhiễm cao hơn gấp 2.89 lần
Tỷ lệ khỏi bệnh sau điều trị lần 2	100% (3/3 con)	75.0% (6/8 con)	Vetrimoxin dứt điểm triệt để
Tỷ lệ tử vong trong đợt thử nghiệm	1.78% (1 con)	5.26% (3 con)	Giảm 66.2% nguy cơ tử vong

Phân tích bệnh tích mổ khám các ca tử vong:
- Tổn thương phổi đối xứng thùy đỉnh, thùy tim (Viêm phổi kính / Gan hóa do Mycoplasma): Chiếm 75.0%
- Màng phổi dính thành ngực, dịch thẩm xuất Fibrin tơ huyết (Actinobacillus): Chiếm 50.0%
- Hạch amidan, hạch lâm ba phổi sưng to gấp 2-4 lần, tích dịch nhớt (PRRSV / P. multocida): Chiếm 100%

---

Đổi mới và đóng góp

1. Ứng dụng thành công công nghệ kháng sinh tác dụng kéo dài (Long-Acting Betalactam): Thay thế phác đồ tiêm hằng ngày bằng Vetrimoxin L.A tiêm cách nhật (Q48H). Giải pháp này giảm 60% số lần bắt giữ lợn nái tiêm chích, hạn chế tối đa nguy cơ sảy thai cơ học ở nái chửa và giảm stress ức chế tiết sữa ở nái nuôi con.
2. Chuẩn hóa công thức hỗ trợ trị liệu đa mục tiêu: Phối hợp đồng thời kháng viêm giảm đau (Analgin C), thông khí phế quản (Bromhexine) và kích thích chuyển hóa năng lượng (ADE-B.Complex). Phác đồ này giúp tăng nồng độ kháng sinh tự do khuếch tán vào phế nang phổi thêm 25 - 30% so với chỉ dùng kháng sinh đơn thuần.
3. Cung cấp bản đồ dịch tễ học thực địa cho vùng Tam Dương - Vĩnh Phúc: Bộ dữ liệu xác định tháng 7 - 8 là giai đoạn nguy cơ cao nhất trong năm, làm cơ sở khoa học để các trang trại trong khu vực chủ động chuyển đổi quy trình phòng bệnh bằng vaccine và kháng sinh dự phòng trước thời điểm giao mùa 15 - 20 ngày.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực địa

Mô hình kỹ thuật từ đề tài có thể nhân rộng trực tiếp cho các trang trại chăn nuôi lợn nái sinh sản công nghiệp quy mô từ 300 đến 2.000 nái tại các tỉnh trung du và đồng bằng Bắc Bộ.

Lộ trình kiểm soát an toàn sinh học và điều trị chuẩn hóa:

Tuần 1 - 2: Thiết lập hệ thống hố sát trùng, phòng tắm áp lực âm khử trùng công nhân
Tuần 3 - 4: Tiêm phòng định kỳ Vaccine PRRS BSL-PS 100 (nhược độc) và Vaccine Suyễn
Hàng ngày:  Giám sát nhịp thở và tiếng ho vào thời điểm yên tĩnh (05:30 - 06:30)
Khi có ca bệnh: Cách ly tức thì -> Tiêm Vetrimoxin L.A (1ml/10kg TT) + Analgin C + B.Complex

Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI)

Ước tính hiệu quả kinh tế trên quy mô trang trại 500 lợn nái ngoại:

• Giảm tỷ lệ chết và loại thải: Giảm tỷ lệ chết ở đàn nái từ 5.2% xuống dưới 1.8%, bảo toàn được ít nhất 17 nái giống thuần/năm (giá trị tương đương 150 - 200 triệu VNĐ).
• Tiết kiệm chi phí công nhân và thuốc: Nhờ số lần tiêm giảm từ 5 mũi xuống 2 mũi/liệu trình, trang trại tiết kiệm 40% chi phí nhân công chăm sóc thú y trực tiếp.
• Bảo toàn chỉ số FCR và tăng trọng: Lợn nái hồi phục nhanh sau 3.2 ngày giúp duy trì sản lượng sữa nuôi con, giảm tỷ lệ lợn con còi cọc sau cai sữa từ 12% xuống dưới 4%.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Chưa ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử chuyên sâu (Real-time PCR, Gene Sequencing) để định type huyết thanh chính xác của các chủng Actinobacillus pleuropneumoniae và đột biến mất đoạn gen ORF5 trên virus PRRS.
• Đề tài tập trung khảo sát trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 11 (mùa hè - thu), chưa bao quát trọn vẹn đặc tính dịch tễ học trong điều kiện mùa đông rét đậm kèm ẩm ướt ở miền Bắc.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai phân lập vi khuẩn bản địa để nghiên cứu chế tạo Auto-vaccine (Vaccine tự thân vô hoạt nhũ dầu) đặc hiệu cho từng hệ thống chuồng trại.
• Ứng dụng cảm biến IoT đo nồng độ khí độc chuồng nuôi ($NH_3$, $CO_2$, $H_2S$) và nhiệt ẩm độ tự động cảnh báo sớm nguy cơ bùng phát bệnh hô hấp.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Thú y / Chăn nuôi: Nguồn tài liệu thực tế chuẩn mực về phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng, cách thiết kế thí nghiệm RCT thực địa và phân tích bệnh tích mổ khám gia súc lớn.
• Bác sĩ thú y & Kỹ thuật viên trang trại: Quy trình phân tầng điều trị rõ ràng, thông số dược lý liều lượng chính xác, giải pháp xử lý triệt để tình trạng tái nhiễm bệnh hô hấp.
• Chủ trang trại & Doanh nghiệp chăn nuôi: Phương án tối ưu hóa chi phí thú y, giảm thiểu rủi ro chết nái giống ngoại có giá trị cao, nâng cao tỷ suất hoàn vốn (ROI).
• Nhà nghiên cứu dịch tễ học: Cung cấp dẫn liệu thực tế về mức độ mẫn cảm của vi khuẩn đường hô hấp trên đàn lợn ngoại tại miền Bắc Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Vetrimoxin L.A lại đạt hiệu quả điều trị cao hơn Tylosin-200 đối với lợn nái ngoại?

Vetrimoxin L.A chứa Amoxicillin dạng nhũ dịch tác dụng kéo dài, tạo nồng độ đỉnh trong nhu mô phổi rất cao và duy trì liên tục 48 giờ. Trong khi đó, các bệnh đường hô hấp phức hợp trên lợn nái ngoại thường ghép giữa vi khuẩn Gram âm nguy hiểm (Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida) và Mycoplasma. Amoxicillin có hoạt phổ diệt khuẩn rất mạnh trên cả hai nhóm vi khuẩn này, trong khi Tylosin là thuốc kìm khuẩn chủ yếu tác động trên Gram dương và Mycoplasma, kém hiệu quả hơn trên các ổ viêm mủ cấp tính do vi khuẩn Gram âm.

2. Liều lượng và khoảng cách tiêm giữa các mũi Vetrimoxin L.A như thế nào là chuẩn?

Liều chỉ định là 1 ml/10 kg thể trọng (tương đương 15 mg Amoxicillin/kg thể trọng), tiêm bắp sâu ở vị trí cơ cổ sau gốc tai. Do công nghệ giải phóng chậm kéo dài 48 giờ, thuốc được tiêm cách nhật (ngày 1 và ngày 3). Đa số trường hợp chỉ cần 2 mũi tiêm (trong vòng 3 - 4 ngày) là lợn lành bệnh hoàn toàn.

3. Có nên trộn kháng sinh vào thức ăn để phòng bệnh cho cả đàn nái không?

Chỉ nên áp dụng trộn kháng sinh phổ rộng (như Doxycycline, Florfenicol, Amoxicillin bột) vào thức ăn trong các thời điểm có nguy cơ dịch tễ cao (khi thời tiết thay đổi đột ngột, giao mùa hè - thu) trong thời gian ngắn từ 5 - 7 ngày. Không nên lạm dụng kéo dài vì sẽ gây loạn khuẩn đường ruột ở nái, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và gia tăng tốc độ kháng thuốc của vi khuẩn nội tại.

4. Quy trình vệ sinh tiêu độc chuồng trại khi có dịch hô hấp bùng phát cần thực hiện ra sao?

Cần tiến hành cách ly triệt để ô chuồng có lợn bệnh. Phun sương sát trùng chuồng nuôi bằng dung dịch Han-Iodine 10% hoặc Benkocid với nồng độ chỉ định 2 - 3 lần/tuần trực tiếp trong không gian chuồng (khi có gia súc). Rắc vôi bột và quét vôi tôi 20% tại lối đi, định kỳ rửa sàn bằng dung dịch NaOH 2% sau khi xuất chuồng để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu.

5. Yếu tố nào trong tiểu khí hậu chuồng nuôi ảnh hưởng mạnh nhất đến bệnh hô hấp?

Nồng độ khí độc tích tụ ($NH_3 > 20\text{ ppm}$, $CO_2 > 0.15%$) kết hợp với độ ẩm cao (>80%) và sự biến động nhiệt độ ngày - đêm lớn hơn 5°C là những tác nhân phá hủy lớp lông rung của niêm mạc khí quản nhanh nhất. Điều này mở đường cho vi khuẩn cơ hội và virus PRRS xâm nhập ồ ạt vào phế nang.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Được dưới sự hướng dẫn của TS. Phan Thị Hồng Phúc đã giải quyết trọn vẹn bài toán thực tiễn về kiểm soát bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại tại Trại lợn Nguyễn Văn Chiêm (Tam Dương, Vĩnh Phúc).

Nghiên cứu đã khẳng định tính ưu việt vượt trội của phác đồ sử dụng Amoxicillin tác dụng kéo dài (Vetrimoxin L.A kết hợp Analgin C, Bromhexine và ADE-B.Complex), đạt tỷ lệ khỏi bệnh 91.07%, rút ngắn thời gian điều trị xuống 3.2 ngày và giảm tỷ lệ tái nhiễm xuống chỉ còn 5.88%. Đây là giải pháp khoa học, hiệu quả và có khả năng ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng suất sinh sản và phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng ngày càng phát triển mạnh đã đáp ứng phần lớn nhu cầu về thực phẩm của người dân và giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nhằm đáp ứng với sự phát triển đó, Nhà nước, Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn đã cho nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển, nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Trong các loại vật nuôi thì nuôi lợn mang lại hiệu quả kinh tế cao và là nguồn cung cấp thịt chủ yếu cho xã hội. Vì vậy trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hóa sản xuất, chăn nuôi muốn thu được lợi nhuận cao thì ngoài các vấn đề về con giống, công tác dinh dưỡng thì công tác thú y là vấn đề cấp bách, quyết định đến thành công trong chăn nuôi.

Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất đã giúp chúng ta xử lý và khống chế bệnh dịch. Mặt khác khi mức sống của người dân tăng lên thì nhu cầu về sử dụng thực phẩm sạch đang là vấn đề mà xã hội quan tâm, do đó mà ngành chăn nuôi nói chung và nhất là chăn nuôi lợn nói riêng làm sao phải tạo ra nhiều số lượng nhưng phải có chất lượng sản phẩm tốt, việc đó đòi hỏi phải có những biện pháp hợp lý để đáp ứng nhu cầu xã hội. Trong các bệnh gây thiệt hại cho chăn nuôi lợn thì bệnh liên quan tới đường hô hấp diễn ra một cách phức tạp và gây nhiều thiệt hại lớn. Bệnh đường hô hấp là một trong những bệnh có nhiều nguyên nhân gây ra như: vi 2 khuẩn, vi rút, Mycoplasma,.

gây ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của lợn. Mặc dù tỷ lệ chết không cao nhưng bệnh này lại làm suy giảm năng suất chăn nuôi, do lợn nhiễm bệnh sinh trưởng chậm, tiêu tốn thức ăn cao. Xuất phát từ yêu cầu thực tế sản xuất và được sự hướng dẫn của cô giáo TS. Phan Thị Hồng Phúc, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn Nguyễn Văn Chiêm, xã Đạo Tú, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc và biện pháp phòng trị”.

Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được tình hình mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại tại trại lợn; - Đánh giá được hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Các kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nái ngoại. Ý nghĩa trong thực tiễn - Các kết quả nghiên cứu điều trị bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc góp phần phục vụ sản xuất ở trại.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp Đối với tất cả các loài động vật thì một trong những yếu tố quyết định đến sự sống là có đủ lượng O2. Trong mỗi phút, cơ thể động vật cần 6 - 8ml O2 và thải ra 250ml CO2. Để có đủ lượng O2 thiết yếu này và thải ra được lượng CO2 ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp.

Hô hấp của cơ thể lợn được chia thành 3 quá trình: - Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường được thực hiện ở phổi thông qua các phế nang. - Hô hấp trong: là quá trình sử dụng O2 ở mô bào. - Quá trình vận chuyển CO2, O2 từ phổi đến mô bào và ngược lại. Động tác hô hấp được điều khiển bằng cơ chế thần kinh thể dịch và được thực hiện bởi các cơ quan hô hấp.

Cơ quan hô hấp của lợn gồm đường dẫn khí (mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản) và phổi. Dọc đường dẫn khí có hệ thống thần kinh và hệ thống mạch máu phân bố dày đặc có tác dụng sưởi ấm không khí vào đến phổi. Trên niêm mạc đường hô hấp có nhiều tuyến tiết dịch nhầy để giữ bụi và dị vật có lẫn trong không khí. Niêm mạc đường hô hấp cũng có lớp lông rung luôn chuyển động hướng ra ngoài do đó có thể đẩy các dị vật hoặc bụi ra ngoài.

Cơ quan thụ cảm trên niêm mạc đường hô hấp rất nhạy cảm với các thành phần lạ có trong không khí. Khi có vật lạ, cơ thể có phản xạ ho, hắt hơi nhằm đẩy vật lạ ra ngoài, không cho xâm nhập vào sâu trong đường hô hấp. Khí O2 sau khi vào phổi và khí CO2 thải ra được trao đổi tại phế nang. Phổi lợn bao gồm rất nhiều phế nang làm tăng diện tích bề mặt trao khí.

4 Một động tác hít vào và thở ra được gọi là một lần hít thở. Tần số hô hấp là số lần thở/phút. Mỗi loài động vật khác nhau trong điều kiện bình thường có tần số hô hấp khác nhau: Lợn: 10 - 20 lần/phút; Bò: 12 - 20 lần/phút; Ngựa: 8 - 10 lần/phút; Trong trường hợp gia súc mắc bệnh hoặc gặp phải một số kích thích thì tần số hô hấp sẽ thay đổi có khi tăng lên hoặc giảm xuống.Tìm hiểu một số vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp Bệnh đường hô hấp do nhiều nguyên nhân gây ra như: vi khuẩn, vi rút, kí sinh trùng. Các giống lợn được nuôi tại trại Nguyễn Văn Chiêm đều là các giống lợn nhập ngoại thông qua tập đoàn CP Thái Lan.

Các giống lợn này có sức đề kháng rất kém với các điều kiện thời tiết, khí hậu của địa phương. Chúng rất nhạy cảm với sự thay đổi đột ngột của thời tiết, khí hậu và các yếu tố gây bệnh. Mặt khác, trong quá trình chăn nuôi công tác chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinh thú y, phòng trị bệnh không được thực hiện triệt để. Chính những nguyên nhân này làm cho tỷ lệ lợn ở trong trại Nguyễn Văn Chiêm thường xuyên mắc các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp.

Các bệnh đường hô hấp mà lợn thường xuyên mắc ở trang trại Nguyễn Văn Chiêm là: - Bệnh viêm phổi do Mycoplasma gây ra; - Bệnh viêm phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra; - Bệnh viêm phổi do Pasteurella multocida gây ra; - Bệnh viêm phổi do vi rút gây ra; - Bệnh viêm phổi do ký sinh trùng gây ra; 5 2. Một số bệnh đường hô hấp điển hình 2. Bệnh suyễn lợn * Nguyên nhân Bệnh do Mycoplasma hyopneumoniae gây ra, bệnh hay còn gọi là bệnh viêm phổi địa phương của lợn. Bệnh gây nhiều thiệt hại nhiều về kinh tế, tăng trọng kém, tiêu tốn thức ăn/kg thể trọng cao.

+ Đường nhiễm bệnh Bệnh lây trực tiếp từ con ốm sang con khỏe thông qua đường hô hấp và tiêu hóa. Phương thức truyền bệnh là do gia súc thở, hắt hơi, ho làm cho nước dãi, dịch mũi bắn sang con khỏe, hoặc rơi xuống nền chuồng mà gia súc khỏe liếm phải. Ngoài ra, mầm bệnh còn được truyền từ gia súc đã lành bệnh nhưng vẫn mang trùng mà hàng ngày thải mầm bệnh ra môi trường. + Quá trình sinh bệnh Sau khi xâm nhập vào phổi qua đường hô hấp, Mycoplasma tạo trạng thái cân bằng nếu sức đề kháng của cơ thể tốt.

Khi sức đề kháng của cơ thể giảm do nhiều nguyên nhân như: chuồng trại không hợp lý, chăm sóc kém. Mycoplasma tác động gây hội chứng viêm phổi ở thùy đỉnh, thùy tim, thùy hoành cách mô. Sự kết hợp của các vi khuẩn kế phát như Pasteurella multocida, Streptococcus, Staphylococcus. tác động làm cho bệnh thêm trầm trọng và gây biến chứng viêm phổi, nung mủ phổi.

* Triệu chứng lâm sàng: Thời kỳ nung bệnh từ 1-3 tuần, trung bình 10-16 ngày trong tự nhiên, 5-12 ngày trong phòng thí nghiệm. Triệu chứng ho, khó thở xuất hiện sau 25- 65 ngày. Bệnh có thể chia làm 3 thể: cấp tính, á cấp tính và mãn tính. + Thể cấp tính: Lúc đầu triệu chứng rất nhẹ, khó phát hiện bệnh, lợn ốm thường rời đàn, đứng hoặc nằm ở góc chuồng, kém ăn, chậm lớn.

Thân nhiệt bình thường 6 hoặc hơi cao, sốt nhẹ 39 - 39,50C, khi có biểu hiện bệnh, con vật hắt hơi từng hồi lâu do các chất dịch tiết sâu ở trong đường hô hấp hoặc do viêm phổi có dịch bài xuất ở giai đoạn sau của bệnh. Vài ngày sau, con vật ho, khi ho vận động mạnh, thường biểu hiện bệnh lúc sáng sớm và chiều tối. Lợn bệnh ho liên tục trong 2 - 3 tuần, có khi kéo dài hơn. Khi phổi bị tổn thương nghiêm trọng thì con vật có triệu chứng khó thở, thở nhanh, thờ khò khè, nhịp thở có thể lên tới 100 – 150 lần/phút.

Tần số hô hấp tăng dần lên, gia súc ngồi thở như chó, mồm há ra để thở, bụng giật mạnh, chảy nước mắt, chảy nước mũi, có khi con vật bị tiểu tiện, nước tiểu vàng và ít, nghe phổi có nhiều vùng có âm đục. Bệnh tiến triển khoảng 1 tuần, tỷ lệ chết khá cao nếu không điều trị kịp thời. Thể cấp tính thường ít thấy, chủ yếu mắc bệnh ở những đàn lợn chưa mắc bệnh lần nào. Bệnh thường phát ra đột ngột và lây lan nhanh.

Khi có tác động của vi khuẩn kế phát làm chứng viêm phổi càng trở nên trầm trọng hơn. + Thể á cấp tính: Thể này thường gặp ở lợn tạp giao, lợn lai, lợn con còn bú mẹ. Bệnh có triệu chứng giống thể cấp tính nhưng không trầm trọng bằng. Lợn ốm thường ho, thở nhanh, tần số hô hấp tăng, mồm há ra để thở, thân nhiệt tăng ít.

Nếu ghép với bệnh tụ huyết trùng thì sốt cao. Bệnh có thể kéo dài vài tuần lễ. + Thể mãn tính: Thể bệnh này thường từ thể cấp tính và thể á cấp tình chuyển sang. Không như trong thể cấp tính, bệnh khó phát hiện do biểu hiện không rõ ràng.

Con vật ho khan vào buổi sáng sớm, buổi chiều tối sau khi ăn xong. Lợn ho từng tiếng một hoặc từng hồi kéo dài, ho một tuần rồi giảm đi hoặc kéo dài liên miên. Con vật khó thở, thở nhanh, tần số hô hấp tăng từ 40 – 100 lần/phút. Hít vào dài hơn thở ra, thở khò khè vào ban đêm.

7 Con vật đi táo rồi ỉa chảy. Thân nhiệt tăng ít, khoảng 39 – 400C, có thể tăng lên đến 400C rồi hạ thấp xuống. Bệnh tiến triển vài tháng có khi đến nửa năm, thỉnh thoảng có con chết.