CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đề tài phát triển dựa trên tính năng thông minh của các xe hiện nay. Với công nghệ mở khóa bằng Remote đã không còn quá xa lạ gì với chúng ta, nhưng hệ thống này với giá thành rẽ và dễ lắp đặt thì rất thích hợp cho các dòng xe mở khóa bằng chìa.
Riêng đối với việc mở khóa bằng vân tay công nghệ này còn rất mới và ít có xe có được áp dụng công nghệ này. Công nghệ mở khóa cửa bằng vân tay và remote ngày càng phát triển và trở nên phổ biến, việc ứng dụng công nghệ này vào xe ô tô là một xu hướng tất yếu. Sự tiện nghi đem lại cho ta cảm giác thoải mái hơn đặc biệt ta không còn lo lắng về việc quên chìa khóa hay đi đâu cũng mang trong mình chiếc chìa khóa này nữa. Bên cạnh sự tiện nghi, hệ thống mở cửa bằng Remote và vân tay mang lại tính bảo mật và khả năng chống trộm cao hơn so với chìa khóa cơ thông thường.
Chính vì những vấn đề trên nhóm em sẽ nghiên cứu thiết kế hệ thống điều khiển mở khóa cửa bằng vân tay và remote có thể áp dụng cho các dòng xe ô tô, xe tải chưa có công nghệ này và làm mô hình phục vụ cho học tập và nghiên cứu với tên đề tài là: NGHIÊN CỨU VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH HỆ THỐNG MỞ KHÓA CỬA TÀI XẾ BẰNG VÂN TAY VÀ REMOTE 1. Những giải pháp trong và ngoài nước. Trong nước: Đề tài "Thiết kế và chế tạo hệ thống khóa cửa thông minh sử dụng vân tay và mật mã" (Đại học Bách khoa Hà Nội, 2020): Hệ thống sử dụng cảm biến vân tay quang học và bàn phím mật mã. Khả năng bảo mật cao, giá thành hợp lý.
Đề tài "Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ nhận diện vân tay vào hệ thống khóa cửa" (Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, 2018): Hệ thống sử dụng cảm biến vân tay điện dung và kết nối wifi. Có thể mở khóa từ xa qua điện thoại thông minh. QLĐT-BM12-QT29 9 Hình 1.
Ứng dụng công nghệ nhận diện vân tay vào hệ thống khóa cửa 1. Ngoài nước: Đề tài "Fingerprint-based door lock system using Raspberry Pi" (International Journal of Engineering and Technology, 2019): Hệ thống sử dụng cảm biến vân tay quang học và vi mạch Raspberry Pi. Mã nguồn mở, dễ dàng tùy chỉnh. Hệ thống sử dụng cảm biến vân tay quang học và vi mạch Raspberry Pi QLĐT-BM12-QT29 10 1.
Thực trạng và giải pháp của vấn đề nghiên cứu 1. Thực trạng: Nhu cầu bảo mật cho xe ô tô ngày càng cao do tình trạng trộm cắp xe gia tăng. Theo báo cáo của Bộ Công an Việt Nam, năm 2022 có hơn 15.000 vụ trộm cắp xe ô tô, tăng 12% so với năm 2021. Khóa cửa cơ truyền thống dễ bị sao chép, bẻ khóa.
Kỹ thuật "bẻ khóa vam" hay "móc khóa" chỉ mất vài phút để mở khóa xe. Nhu cầu sử dụng các giải pháp mở khóa xe thông minh, tiện lợi ngày càng tăng. Khảo sát của NielsenIQ năm 2023 cho thấy 72% người dùng xe ô tô tại Việt Nam quan tâm đến việc sử dụng các giải pháp mở khóa xe thông minh. Giải pháp: Hệ thống mở khóa cửa xe bằng vân tay và remote là một giải pháp an toàn, khó sao chép, tiện lợi và dễ dàng sử dụng cho xe ô tô.
Có thể tích hợp nhiều tính năng an ninh khác như báo động, khởi động xe từ xa, theo dõi vị trí xe. Thiết kế và xây dựng một mô hình mô phỏng cảnh cửa xe (bên người lái) có bản lề và cơ cấu khóa cửa bằng cơ khí và có tích hợp tính năng mở khóa bằng vân tay và remote RF. QLĐT-BM12-QT29 11 CHƯƠNG 2. LÝ THUYẾT LIÊN QUAN 2.
Hệ thống điều khiển khóa cửa Hệ thống điều khiển khoá cửa không đơn thuần đóng/mở các cửa xe bằng công tắc cơ khí, mà còn điều khiển mô tơ điện tuỳ theo sự vận hành công tắc điều khiển khoá cửa và chìa khoá. Hệ thống cũng có chức năng chống quên chìa khoá, chức năng mở khoá hai bước và chức năng bảo vệ. Các chức năng của hệ thống khác nhau tuỳ theo kiểu xe, cấp nội thất và thị trường. Hệ thống điều khiển khóa cửa trên ô tô.
Hệ thống điều khiển khoá cửa có các chức năng sau đây. Các chức năng của hệ thống khác nhau tuỳ theo kiểu động cơ, cấp nội thất và thị trường. Chức năng điện Chức năng khoá/mở khoá bằng tay: Khi ấn công tắc điều khiển khoá cửa về phía khoá/mở khoá, thì tất cả các cửa đều được khoá/mở khoá. Chức năng khoá/mở khoá cửa bằng chìa: Khi chìa khoá được tra vào ổ khoá của cửa phía người lái và hành khách và xoay về vị trí khoá/mở khoá, thì tất cả các cửa đều được khoá/mở.
QLĐT-BM12-QT29 12 Hình 4. Chức năng điện của hệ thống khóa cửa ô tô b. Chức năng mở khoá hai bước Đây là chức năng mở khoá bằng chìa. Khi chìa khoá được dùng để mở khoá một cửa, thì chỉ duy nhất cửa đó mới mở được bằng thao tác thứ nhất (bước 1).
Còn các cửa khác muốn mở được, thì phải dùng thao tác thứ hai (bước 2). Chức năng mở khóa hai bước QLĐT-BM12-QT29 13 c. Chức năng chống quên chìa khoá Khi mở cửa phía người lái và chìa khoá đang ở trong ổ khoá điện, việc xoay núm khoá cửa về vị trí khoá (với công tắc vị trí khoá tắt OFF) sẽ mở tất cả các cửa nhờ mạch chống quyên chìa. Khi công tắc điều khiển khoá cửa hoạt động để khoá cửa như ở điều kiện trên, thì tất cả các cửa được khoá một lần và mở lại do được kích hoạt bởi mạch chống quên chìa khoá.
Chức năng bảo vệ Để ngăn không cho cửa mở khoá bằng cách ấn công tắc điều khiển khoá cửa bằng một thanh hoặc một dụng cụ tượng tự qua khoảng trống giữ kính cửa và khung cửa, khi cửa sổ đang mở, thực hiện thao tác khoá cửa bằng chìa hoặc bộ điều khiển từ xa (bộ điều khiển khoá cửa từ xa) sẽ thiết lập chức năng bảo vệ khoá cửa và loại bỏ chức năng mở khoá nhờ công tắc điều khiển cửa. Chức năng điều khiển cửa sổ điện khi đã tắt khoá điện Ở một số hệ thống điều khiển khoá cửa, rơle cấp nguồn nằm trong rơle tổ hợp điều khiển cấp điện cho hệ thống cửa sổ điện khi chức năng điều khiển cửa sổ điện sau khi tắt khoá điện được kích hoạt. Chức năng cơ khí (chức năng mở cửa bằng kéo cần mở cửa bên trong): Chức năng này cho phép người lái mở cửa xe bằng cách kéo cần ở bên trong cửa ngay cả khi cửa bị khoá. QLĐT-BM12-QT29 14 Hình 6.
Chức năng cơ khí Hệ thống điều khiển khoá cửa được điều khiển bằng rơle tổ hợp bao gồm các chi tiết sau: − Rơle tổ hợp (ECU điều khiển khoá cửa): Rơle tổ hợp nhận các tín hiệu từ mỗi công tắc và truyền các tín hiệu khoá/mở khoá cho mỗi cụm khoá cửa để dẫn động môtơ điều khiển khoá cửa cho từng cửa. QLĐT-BM12-QT29 15 Hình 7. Các bộ phận của hệ thống điều khiển khóa cửa − Khoá điện − Công tắc cảnh báo mở khoá bằng chìa: Công tắc cảnh báo mở khoá cửa bằng chìa xác định xem chìa khoá điện đã được tra vào ổ khoá điện chưa. − Công tắc cửa của lái xe Hình 8.
Cấu tạo cụm khóa cửa QLĐT-BM12-QT29 16 − Cụm khoá cửa: Cụm khoá cửa khoá/mở khoá từng cửa. Các cửa có thể được khoá/mở khóa khi mô tơ điều khiển khoá cửa đặt bên trong được kích hoạt bằng điện. Công tắc vị trí khóa cửa − Công tắc điều khiển khoá cửa (Công tắc chính cửa sổ điện): Trong các trường hợp khác, thao tác khoá/mở khoá được điều khiển bằng ECU trong MPX (hệ thống thông tin đa chiều). Hệ thống điều khiển khóa cửa từ xa Hệ thống điều khiển khoá cửa từ xa là một hệ thống gửi các tín hiệu từ bộ điều khiển từ xa được gắn cùng chìa khoá để khoá/mở khoá các cửa xe ngay cả khi đứng cách xa xe.
Khi bộ nhận tín hiệu điều khiển cửa nhận được tín hiệu phát ra từ bộ điều khiển từ xa. Nó gửi tín hiệu hoạt động đến rơle tổ hợp. Rơle tổ hợp điều khiển các mô tơ khoá cửa dựa trên tín hiệu nhận được. Ngoài chức năng này rơle tổ hợp còn có chức năng khoá tự động, chức năng lặp lại, chức năng phản hồi và các chức năng khác.
Các chức năng của hệ thống điều khiển khoá cửa xe từ xa khác nhau tuỳ theo kiểu xe, cấp nội thất và thị trường. QLĐT-BM12-QT29 17 Hình 10. Hệ thống điều khiển khóa cửa xe từ xa Hệ thống điều khiển khoá cửa từ xa có các chức năng sau đây. Các chức năng của hệ thống điều khiển khoá cửa xe từ xa khác nhau tuỳ theo kiểu xe, cấp nội thất và thị trường.
Chức năng khoá/mở khoá tất cả các cửa: Ấn vào công tắc LOCK hoặc UNLOCK của bộ điều khiển từ xa sẽ khoá hoặc mở khoá tất cả các cửa xe. Chức năng mở khoá 2 bước: Ấn vào công tắc UNLOCK hai lần trong thời gian 3 giây sẽ mở tất cả các cửa xe sau khi cửa người lái được mở khoá. Chức năng phản hồi hoặc báo lại: Đèn cảnh báo nguy hiểm sẽ nhấp nháy một lần khi khoá và hai lần khi mở khoá để báo rằng thao tác khoá/mở khoá cửa đã hoàn thành. Chức năng kiểm tra hoạt động của bộ điều khiển từ xa: Khi ấn lên công tắc của bộ điều khiển từ xa để khoá/mở khoá cửa xe hoặc cửa khoang hành lý, thì đèn chỉ báo hoạt động của bộ điều khiển từ xa bật sáng để thông báo rằng hệ thống này đang hoạt động.
Tuy nhiên nếu pin hết điện, thì đèn này sẽ không sáng. QLĐT-BM12-QT29 18 Hình 11. Các chức năng của hệ thống điều khiển khoá cửa xe từ xa. Chức năng mở cửa khoang hành lý: Để mở cửa khoang hành lý phải ấn và giữ công tắc mở cửa khoang hành lý của bộ điều khiển từ xa trong thời gian khoảng một giây.
Chức năng đóng/mở cửa sổ điện: Nếu ấn vào công tắc khoá/mở khoá cửa xe khoảng 2,5 giây hoặc lâu hơn mà không có chìa khoá trong ổ khoá điện, thì tất cả kính cửa sổ của xe có thể được đóng hoặc mở. Quá trình mở/đóng cửa sổ điện sẽ tiếp tục khi nào còn giữ công tắc và dừng lại khi thả ra. Chức năng báo động: Nếu giữ công tắc khoá cửa xe của bộ điều khiển từ xa lâu hơn khoảng từ hai đến ba giây, thì sẽ làm kích hoạt hệ thống chống trộm (còi sẽ kêu cũng như đèn pha, đèn hậu và đèn cảnh báo nguy hiểm sẽ nháy). QLĐT-BM12-QT29 19 Hình 12.
Chức năng mở cửa sổ điện và báo động.